საქმე №ას-1522-2025

20 მარტი, 2026 წელი ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მიხეილ ჯინჯოლია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

არჩილ კოჭლამაზაშვილი, ლევან ნემსაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – სს „კ–კ.ბ.ჯ–ია“, შპს „დ....“

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ო.ნ–ი“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 16 ოქტომბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების სრულად გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება, პირგასამტეხლოს დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

1. სს „კ–კ.ბ.ჯ–იამ“ (შემდგომში - „მოსარჩელე“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ო.ნ–ის“ (შემდგომში - „მოპასუხე“) მიმართ მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანის 955 970 ლარისა და პირგასამტეხლოს - 2 658.99 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით.

2. მოპასუხემ წარდგენილი შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მოსარჩელე არ არის სადავო მოთხოვნებზე უფლების მქონე პირი. მხარის მიერ სადავოდ არ არის გამხდარი სს „კ–კ.ბ.ჯ–იასთან“ 2017 წლის 01 იანვარს ნასყიდობისა და მიწოდების ხელშეკრულების გაფორმების ფაქტი, თუმცა მოპასუხის წარმომადგენლების მითითებით, 2017 წლის 1 სექტემბერს სს „კ–კ.ბ.ჯ–იასა“ და შპს „კ-კ. დ–იას“ (ამჟამად შპს „დ....“) შორის დაიდო გენერალური დისტრიბუციისა და მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელემ მესამე პირს დაუთმო 2017 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით არსებული მოთხოვნები, მათ შორის, 2017 წლის 1 სექტემბრამდე რეალიზებული პროდუქციის ნასყიდობის საფასური 580 081.73 ლარი. შპს „დ....“ მყიდველებთან, მათ შორის, მოპასუხესთან, შევიდა ნასყიდობით სამართალურთიერთობაში და ახდენდა პროდუქციის რეალიზაციას. ამასთან, 2017 წლის 11 სექტემბრის წერილით მოსარჩელემ მოპასუხეს შეატყობინა მესამე პირთან არსებული სამართალურთიერთობის შესახებ და მხარეს ეცნობა, რომ დავალიანების დაფარვა 2017 წლის ოქტომბრის თვიდან განეხორციელებინა შპს „დ....“-თან. ამასთან, 2018 წლის 2 აგვისტოს, მოპასუხემ წერილობით მიმართა მოსარჩელეს და მესამე პირს და წარუდგინა ურთიერთშედარების აქტი, რომლითაც დასტურდება, რომ მხარემ 2017 წლის 1 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ფულადი ვალდებულება სრულად შეასრულა შპს „დ....“-ის მიმართ.

3. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2025 წლის 30 იანვრის განჩინებით შპს „კ–კ.დ–ია“ (ს/ნ ........) (შემდგომში - „სადისტრიბუციო კომპანია“, „მესამე პირი“) N2/9444-24 საქმეში ჩაება მესამე პირად დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე.

4. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2025 წლის 18 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

5. საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს მოსარჩელემ და სადისტრიბუციო კომპანიამ.

6. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2025 წლის 16 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2025 წლის 18 ივნისის გადაწყვეტილება.

7. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

7.1. 2017 წლის 1 იანვარს ერთი მხრივ სს „კ–კ.ბ.ჯ–იას“, როგორც „გამყიდველს“ და მეორე მხრივ შპს „ო.ნ–ს“, როგორც „მყიდველს“ შორის (შემდგომში ასევე შესაბამისად - „მყიდველი“ და „გამყიდველი“) გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც გამყიდველმა აიღო ვალდებულება მიეწოდებინა და საკუთრებაში გადაეცა მყიდველისათვის ხელშეკრულების N2 დანართში აღნიშნული პროდუქცია შეკვეთილი ოდენობით და ამ ხელშეკრულებით განსაზღვრული პირობებითა და წესით, ხოლო მყიდველმა აიღო ვალდებულება მიეღო პროდუქცია და გადაეხადა მისი საფასური ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად. ხელშეკრულების მოქმედების ვადად განისაზღვრა 2017 წლის 1 იანვრიდან 2018 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით პერიოდი, ხოლო 2017 წლის ბოლოს მოხდებოდა პირობების გადახედვა. მხარეთა შეთანხმებით, ვადამოსული დავალიანების ვადაგადაცილებისთვის განისაზღვრა პირგასამტეხლო 0.05% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. მხარეთა შეთანხმებით, 2017 წლის 25 იანვარს ხელშეკრულების N3 დანართში შევიდა ცვლილებები, რომელიც დაკავშირებული იყო ახალ სავაჭრო ობიექტებთან;

7.2. 2018 წლის 28 მაისის წერილით, მყიდველმა გამყიდველს აცნობა, რომ 2018 წლის 28 ივნისიდან ცალმხრივად წყვეტდა მხარეთა შორის 2017 წლის 1 იანვარს გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებას, რადგან მხარეები ვერ შეთანხმდნენ 2018 წლის თანამშრომლობის პირობებზე;

7.3. წარდგენილი სარჩელით მოსარჩელე ითხოვს ხელშეკრულების შეწყვეტის შედეგად მისთვის ზიანის - მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურებას ხელშეკრულების მოქმედების ვადით. მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნული მიუღებელი შემოსავლის ოდენობა შეადგენს 955 970 ლარს;

7.4. 2017 წლის 1 სექტემბერს ერთი მხრივ სს „კ–კ.ბ.ჯ–იას“, როგორც „მოთხოვნის დამთმობს“ და მეორეს მხრივ შპს „კ–კ.დ–იას“ (შემდგომში ასევე - „სადისტრიბუციო კომპანია“), როგორც „მოთხოვნის შემძენს“ შორის გაფორმდა მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება (შემდგომში - „მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება“), რომლის მიხედვით დასათმობი მოთხოვნა გამომდინარეობდა მოთხოვნის დამთმობსა და მოვალეებს შორის მიწოდების ხელშეკრულებიდან (ზედნადებები, ანგარიშფაქტურა, შედარების აქტი), რომლის საფუძველზეც მოთხოვნის დამთმობს მოვალის მიმართ წარმოეშვა მოთხოვნის უფლება 2017 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით, ჯამში 3 811 208.06 ლარის ოდენობით;

7.5. მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების 2.3. პუნქტის მიხედვით, ხელშეკრულების ხელმოწერის დღიდან მოთხოვნის შემძენი უფლებამოსილი იყო განეხორციელებინა კანონით დადგენილი ყველა უფლებამოსილება მოვალის მიმართ დასათმობი მოთხოვნის იძულებით დაკმაყოფილებისათვის. 3.2. პუნქტის საფუძველზე კი, მოთხოვნის შემძენი იღებდა ვალდებულებას მოთხოვნის დამთმობისთვის გადაეხადა N1 დანართით განსაზღვრული თანხა 2018 წლის 31 დეკემბრამდე. ასევე, შესაძლებელი იყო მხარეებს შორის აღნიშნულ თანხაზე განხორციელებულიყო ურთიერთჩათვლა;

7.6. მოსარჩელესა და მესამე პირს შორის, იმავე დღეს გაფორმდა დისტრიბუციის ხელშეკრულება, რომლის საგანიც იყო პროდუქციის გაყიდვა, შეძენა და გადაცემა. ხელშეკრულების 2.1. მუხლის თანახმად, მოსარჩელე პერიოდულად (შეკვეთების შესაბამისად) ყიდდა და საკუთრებაში გადასცემდა პროდუქციას დისტრიბუტორს, ხოლო ეს უკანასკნელი საკუთრებაში იღებდა ამ პროდუქციას შემდგომი რეალიზაციის მიზნით და იხდიდა პროდუქციის ღირებულებას;

7.7. 2017 წლის 11 სექტემბერს მოსარჩელემ წერილობით მიმართა მოპასუხეს და შეატყობინა მოთხოვნის დათმობისა და დისტრიბუციის ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ, ამასთან, განუმარტა, რომ 2017 წლის 1 ოქტომბრიდან სადისტრიბუციო კომპანია მიაწვდიდა მოსარჩელის მიერ წარმოებულ და იმპორტირებულ პროდუქციას იმავე პირობებით, როგორიც ჰქონდათ მანამდე. აღნიშნული წერილის საფუძველზე, მოსარჩელემ მოპასუხეს განუმარტა, რომ 2017 წლის 1 ოქტომბრამდე თანამშრომლობა გაეგრძელებინა იმავე პირობებით და 2017 წლის 1 ოქტომბრამდე ანგარიშსწორება განეხორციელებინა გამყიდველთან, ხოლო 2017 წლის 1 ოქტომბრის 00:01 საათის მდგომარეობით, ნებისმიერი ფულადი ვალდებულება უნდა შეესრულებინა სადისტრიბუციო კომპანიის მიმართ და ეს უკანასკნელი უნდა ყოფილიყო მითითებული მიმწოდებლად მოპასუხის სისტემაში გამყიდველის ნაცვლად;

7.8. მყიდველის 2018 წლის 28 მაისის წერილით მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის 2018 წლის 28 ივნისიდან ურთიერთობა შეწყდებოდა, რადგან წერილის თანახმად, მხარეები ვერ შეთანხმდნენ 2018 წლის თანამშრომლობის პირობებზე. ყოველგვარი ბუნდოვანების გამოსარიცხად, მოპასუხემ დააზუსტა, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტა ეხებოდა ურთიერთობის იმ ნაწილსაც, რომელშიც სადისტრიბუციო კომპანია მონაწილეობდა;

7.9. მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულებით მოპასუხესთან სამართალურთიერთობაში შევიდა სადისტრიბუციო კომპანია.

8. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე,411-ე,414-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ უნდა დაადასტუროს მისთვის მიყენებული ზიანის ფაქტი და მისი ოდენობა. სასარჩელო მოთხოვნა გამოირიცხება, თუ მოსარჩელე მოთხოვნის მფლობელ სუბიექტს არ წარმოადგენს.

9. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, წინამდებარე საქმეში მოსარჩელე არ არის სათანადო მოსარჩელე.

10. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2025 წლის 30 იანვრის განჩინებით საქმეში მესამე პირად დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე ჩაება სადისტრიბუციო კომპანია.

11. მესამე პირის წარმომადგენელმა როგორც წარმოდგენილი წერილობითი პოზიციით, ისე, სასამართლოს სხდომაზე მიცემული განმარტებით დააფიქსირა, რომ სადისტრიბუციო კომპანიას მოთხოვნა მოპასუხის მიმართ არ გააჩნდა.

12. სააპელაციო სასამართლომ სსსკ-ის 84-ე მუხლზე მითითებით აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის დადებული მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულებით მოპასუხესთან სამართალურთიერთობაში სადისტრიბუციო კომპანიამ ჩაანაცვლა მოსარჩელე, ხოლო საქმეში წარდგენილი მესამე პირის პოზიციით, იგი მოცემულ ეტაპზე მოპასუხეს არ ედავება. შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს მართებულად ეთქვა უარი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

13. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელე მხარე თავის მოთხოვნას ამყარებდა აუდიტორულ დასკვნაზე. კერძოდ, საქმეში წარდგენილია შპს „ა–ეს“ მიერ 2018 წლის 14 აგვისტოს მომზადებული აუდიტორული დასკვნა (შემდგომში - „აუდიტორული დასკვნა“), რომლის თანახმად, 2018 წლის 1 ივნისიდან 2018 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის 2017 წლის 1 იანვრის საქონლის ნასყიდობისა და მომსახურების მიწოდების ხელშეკრულების თანახმად, პროდუქციის მიწოდების შემთხვევაში მიუღებელი სავარაუდო შემოსავალი შეადგენს 955 970 ლარს დღგ-ს გარეშე.

14. აუდიტორმა გამოიკვლია შემდეგი დოკუმენტები: 1) მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის პროდუქციის მიწოდებისა და მარკეტინგული მომსახურების მიღების შესახებ გაფორმებული გენერალური ხელშეკრულება და მასში შეტანილი ცვლილებებისა და დამატებების შესახებ შეთანხმება (ხელშეკრულება 01/01/2017 და 25/01/2017 წ შეთანხმება); 2) მოსარჩელესა და სადისტრიბუციო კომპანიას შორის გაფორმებული გენერალური დისტრიბუციისა და მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება (01 ოქტომბერი 2017 წ.); 3) მოპასუხისათვის წერილობით წარდგენილი ერთობლივი შეტყობინება მოთხოვნის დათმობის შესახებ (წერილი #01/17 11 სექტემბერი გაცნობა 2017წ.); 4) მოპასუხის მიერ განხორციელებული ბოლო შესყიდვის დამადასტურებელი და კონტრაქტის ცალმხრივად შეწყვეტამდე საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებული სასაქონლო ზედნადებები საგადასახადო ანგარიშფაქტურები; 5) მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის პროდუქციის მიწოდებისა და მარკეტინგული მომსახურების მიღების შესახებ გაფორმებული გენერალური ხელშეკრულებით (01/01/2017) განსაზღვრული მოქმედების პერიოდის გათვალისწინებით, მოპასუხის მიერ კონტრაქტის ცალმხრივად შეწყვეტის დღიდან მოსარჩელის მიერ „მიუღებელი შემოსავლის“ სავარაუდო გაანგარიშების ცხრილის ზოგადი მიმოხილვა.

15. ზემოაღნიშნულ დასკვნაში აღნიშნულია, რომ მოპასუხის მხრიდან 2018 წლის 28 ივნისიდან ცალმხრივად შეწყდა არსებული კონტრაქტის მოქმედება (სადისტრიბუციო პროდუქციის შესყიდვაზე შეკვეთების მიღება), რის შესახებაც მყიდველმა წინასწარ, 2018 წლის 28 მაისს წერილობით აცნობა გამყიდველ მხარეს (იხ. დანართი #4). შესაბამისად, მოპასუხის მიერ ბოლო შესყიდვა სადისტრიბუციო კომპანიისგან განხორციელდა 2018 წლის 27 ივნისს, რაზეც წარდგენილია საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული, გამოწერილი და მყიდველის მიერ დადასტურებული საგადასახადო ანგარიშფაქტურები და სასაქონლო ზედნადებები (იხ. დანართი #5). აღნიშნული ასევე დასტურდება სადისტრიბუციო კომპანიის მიერ მოცემულ თარიღში განხორციელებული საბუღალტრო ჩანაწერებით.

16. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აუდიტორული დასკვნით, რომელიც თავის მხრივ ემყარება საგადასახადო ანგარიშფაქტურებს, სასაქონლო ზედნადებებსა და სადისტრიბუციო კომპანიის საბუღალტრო ჩანაწერებს, დგინდება, რომ 2018 წლის 27 ივნისს მოპასუხემ ბოლო შესყიდვა განახორციელა სადისტრიბუციო კომპანიისგან, ამდენად, ერთი მხრივ მხარეებს შორის და მეორე მხრივ მოსარჩელეს და მესამე პირს შორის გაფორმებული ნასყიდობის/მიწოდებისა და მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულებების, 11.09.2017 წ. და 28.05.2018 წ. წერილებისა და აუდიტორული ანგარიშის ერთობლივი ანალიზის შედეგად დგინდება, რომ 2017 წლის 1 ოქტომბრიდან მოპასუხესთან 2017 წლის 1 იანვრის ნასყიდობისა და მიწოდების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე არსებულ სამართალურთიერთობაში მოსარჩელეს ჩაენაცვლა სადისტრიბუციო კომპანია. შესაბამისად, მოპასუხემ 2018 წლის 28 ივნისიდან ხელშეკრულება ცალმხრივად შეწყვიტა მესამე პირთან.

17. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა აუდიტორულ დასკვნაზე, რომლის თანახმად, პროდუქციის მიწოდების შემთხვევაში მიუღებელი სავარაუდო შემოსავალი შეადგენს 955 970 ლარს დღგ-ის გარეშე. აღნიშნულ გაანგარიშებას საფუძვლად უდევს შემდეგი ძირითადი დაშვებები: - შპს „ო.ნ–ისთვის“ მისაწოდებელი პროდუქციის ასორტიმენტი და მოცულობა აღებულია იგივე ტენდენციით, რაც იყო კონტრაქტის მოქმედების წინა 17 თვის განმავლობაში; - გაანგარიშების დროს მისაწოდებელი პროდუქციის ფასი აღებულია იგივე, რაც იყო კონტრაქტის მოქმედების პერიოდში, კონტრაქტის ცალმხრივად შეწყვეტის მომენტამდე; - გამოკლებული აქვს პროდუქციის თვითღირებულება, ტრანსპორტირებასთან დაკავშირებული ხარჯები და 2017 წლის 1 იანვარს გაფორმებული გენერალური ხელშეკრულების ფარგლებში დარჩენილი მარკეტინგული მომსახურების ღირებულება.

18. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, დასკვნის ავთენტურობაში ეჭვის შეტანის საფუძველს ქმნის ის გარემოება, რომ მიუღებელი შემოსავალი დათვლილია მისაწოდებელი პროდუქციის იმავე ასორტიმენტით და მოცულობით, რაც იყო კონტრაქტის მოქმედების წინა 17 თვის განმავლობაში. სააპელაციო პალატამ მიუთითა მხარეთა შორის 2017 წლის 1 იანვარს გაფორმებული ხელშეკრულების 2.1.1 პუნქტზე, რომლის თანახმად, გამყიდველი ვალდებულია, მყიდველს მიაწოდოს პროდუქცია ხელშეკრულებით განსაზღვრული წესით, მყიდველის მიერ შერჩეულ პროდუქციაზე შეკვეთის მიღებისას, შეკვეთაში დაფიქსირებული რაოდენობის, ასორტიმენტის, ვადების და პირობების შესაბამისად. შესაბამისად, დგინდება, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით მისაწოდებელი პროდუქცია, ასორტიმენტი და მისი ოდენობა წინასწარ დადგენილი არ ყოფილა. მოსარჩელე მოპასუხეს პროდუქციას აწვდიდა მოპასუხის მოთხოვნის შესაბამისად, რომელიც შესაძლოა წინა პერიოდის შეკვეთასთან შედარებით ნაკლები ყოფილიყო ან შპს „ო.ნ–ს“ პროდუქციის მიწოდება საერთოდ არ მოეთხოვა. შესაბამისად, სათანადო მოსარჩელის შემთხვევაშიც, მიუღებელი შემოსავალი და მისი ოდენობა არ დგინდება.

19. სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი წარადგინეს მოსარჩელემ და მესამე პირმა, მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების სრულად გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

20. საკასაციო საჩივარი ეფუძნება შემდეგ ძირითად პრეტენზიებს:

20.1. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 84-ე მუხლი განსაზღვრავს საქმეში არასათანადო მოსარჩელის შეცვლის სამართლებრივ საფუძვლებს და წესს. მოცემული ნორმის მიხედვით, სასამართლო თავისი ინიციატივითაც იკვლევს საქმეზე მოსარჩელის სათანადოობის საკითხს. ასევე, მოცემული გარემოება უნდა გამოირკვეს პროცესის მიმდინარეობისას (როგორც წესი საქმის მომზადების სტადიაზე, სანამ არსებითი განხილვა დაიწყება, რადგან სხვა შემთხვევაში ვიღებთ მოცემულობას, რომ ერთი მხრივ სასამართლო ისმენს არასათანადო მოსარჩელის ახსნა-განმარტებას და საპაექრო სიტყვას და მეორე მხრივ არასათანადო მოსარჩელის წინააღმდეგ მოპასუხის შეპასუხებებს) და სასამართლომ არსებითი გადაწყვეტილებით (იმ ფონზე, რომ ამ საკითხზე მოპასუხის შუამდგომლობის საფუძველზე უკვე ნამსჯელი ჰქონდა) არ უნდა დაადგინოს ეს გარემოება;

20.2. გაუგებარია, თუნდაც მოსამართლეს არასათანადო მოსარჩელედ მიეჩნია მოსარჩელე კომპანია, როდის დაადგინა მან ეს გარემოება, რომელიც თავისთავად არსებული უნდა იყოს საქმის გარემოებების გათვალისწინებით და არ უნდა იყოს დამოკიდებული რომელიმე მხარის (მათ შორის მესამე პირის) პოზიციაზე. კერძოდ, რა მნიშვნელობა ჰქონდა სასამართლოსთვის საქმეზე მესამე პირად ჩართული პირის პოზიციას სათანადო მოსარჩელეობის კონტექსტში, თუ ისევ საქმეში არსებული წერილების და აუდიტორული დასკვნის საფუძველზე დადგინდა, რომ მოსარჩელე არ იყო სათანადო. სასამართლოს მოცემული საკითხი უნდა გამოერკვია არათუ საქმეზე არსებითი გადაწყვეტილების მიღებამდე, არამედ პროცესის მთავარ სხდომაში გადაზრდამდე, რათა შექმნილი მოცემულობიდან გამომდინარე, მხარეს შესძლებოდა შესაბამისად ემოქმედა; თუმცა, მან ეს არ გააკეთა მიუხედავად იმისა, რომ მოპასუხე მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე (რომელიც ეხებოდა საქმისწარმოების შეწყვეტას, მათ შორის არასათანადო მოსარჩელეობაზე აქცენტირებით) საქმის განხილვისას შეიქმნა შესაბამისი წინაპირობები აღნიშნული საკითხის შესაფასებლად და სასამართლომ არ მიიჩნია აღნიშნული შუამდგომლობა დასაბუთებულად;

20.3. პროცესის მიმდინარეობისას სასამართლოს წინაშე მოსარჩელე მხარის მიერ არაერთხელ გაჟღერდა, რომ სადავო საკითხის გადაწყვეტისას სასამართლოს უნდა შეეფასებინა მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის სპეციფიკა ერთიან კონტექსტში, მათ შორის, მხარეთა ურთიერთდამოკიდებულისა და ერთმანეთისადმი არსებული მოლოდინების გათვალისწინებით. ასევე, არაერთხელ აღინიშნა მესამე პირად ჩართული შპს „დ....“-ის წარმომადგენლის მიერ, რომ ამ უკანასკნელს ეხებოდა მხოლოდ მიწოდების საკითხის უზრუნველყოფა, რაც ასევე კარგად იყო ცნობილი მოპასუხისათვის (რომელიც ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ ატყობინებს უშუალოდ მოსარჩელეს და ამავე წერილით ადასტურებს, რომ შპს „კ–კ.დ–ია“ (შპს „დ....“) მხოლოდ მიწოდების ნაწილში იყო ჩართული, როდესაც თავადვე მიუთითებს, შეტყობინებაში შემდეგს [ციტირება წერილიდან]: „ყოველგვარი ბუნდოვანების გამოსარიცხად, გიდასტურებთ, რომ აღნიშნული მოიცავს ურთიერთობის [წერილის შინაარსის გათვალისწინებით, აქ იგულისხმება მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა] იმ ნაწილსაც (პროდუქციის მიწოდება), რომელშიც შპს „კ–კ.დ–ია“ მონაწილეობს“. საინტერესოა, რომ აღნიშნული ციტირება არასრული სახით არის გადმოტანილი გასაჩივრებულ განჩინებაში და პროდუქციის მიწოდების ნაწილზე უშუალოდ შპს „ო.ნ–ი“-ს მითითება, რომელიც მიემართება შპს „კ–კ.დ–იას“ (სასამართლოსეული შეფასებით სათანადო მოსარჩელეს მოცემულ დავაში), საერთოდ ამოღებულია და არ არის ასახული გასაჩივრებული განჩინების ტექსტში (იხ. განჩინების გვერდი 18, აბზაცი პირველი).

20.4. საქმის განხილვის არც ერთ ეტაპზე (დაწყებული იმ განცხადებიდან და მის პასუხად სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოცემული განჩინებიდან, რომლითაც მოცემულ საქმეზე გაუქმდა გადაწყვეტილება და განახლდა საქმისწარმოება) მესამე პირს მითითების დონეზეც კი არ ჰქონია საქმეში სავარაუდო მოსარჩელის სტატუსი და ერთადერთი საფუძველი, რომელმაც განაპირობა საქმის პირველ ინსტანციაში დაბრუნება იყო მესამე პირის პოზიციის გარკვევა სადავო საკითხებთან მიმართებით. სააპელაციო სასამართლოს (ისევე როგორც პირველი ინსტანციის) დასკვნა კასატორის არასათანადო მოსარჩელეობაზე ეფუძნება საქმის იმ გარემოებებს, რომლებიც თავდაპირველ სარჩელში ისედაც სრულად იყო წარმოდგენილი და არც ერთ ეტაპზე ამ კუთხით პრობლემური საკითხები არ გამოკვეთილა;

20.5. გასაჩივრებულ განჩინებაში სააპელაციო სასამართლო წარმოგვიდგენს საქმეში არსებული მტკიცებულების, კვალიფიციური აუდიტორული დასკვნის ანალიზს და კრიტიკას, რითაც ფაქტობრივად სააპელაციო სასამართლო აბათილებს საქმის ერთ-ერთ საკვანძო მტკიცებულებას, იმ ფონზე, რომ ამგვარი შეფასების კომპეტენცია არ აქვს სასამართლოს. საქმეზე თანდართული დასკვნა არის ცალსახა და არაორაზროვანი, მეორე მხრივ საქმეში არ არის არც ერთი მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარდგენილი საპირწონე მტკიცებულება, რომელიც რაიმე ფორმით ეჭვქვეშ დააყენებს ამ დასკვნის საფუძვლიანობას. ამ ნაწილში, სააპელაციო სასამართლოს მიდგომა არ არის იურიდიულად დასაბუთებული და პირდაპირ ეწინააღმდეგება მხარეთა შეჯიბრებითობის პრინციპს. საქმეში არსებული სერტიფიცირებული აუდიტორიების მიერ შედგენილი კვალიფიციური დასკვნა შეუძლებელია გაბათილდეს მხოლოდ მხარის ახსნა-განმარტებით და სასამართლოს შეფასებით, იმ ფონზე, რომ არც ერთს და არც მეორეს არ აქვს საკმარისი კომპეტენცია ამ დასკვნის ვარგისიანობისა და ავთენტურობის შესაფასებლად;

20.6. მოცემული დავა სანამ განსახილველად დაბრუნდებოდა საქალაქო სასამართლოში სამივე ინსტანციის სასამართლოში იმყოფებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ მოცემულ საქმეში ფორმალურად მესამე პირად ჩართვის გარეშე ისედაც ფიგურირებდა შპს „დ....“ (წინა სახელწოდება შპს „კ–კ.დ–ია“), არც ერთ ეტაპზე - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებამდე არც ერთი ინსტანციის სასამართლოს არ გამოურიცხავს მოსარჩელის მოთხოვნების ფორმალური გამართულობა, რომ არაფერი ვთქვათ იმაზე, რომ ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა დაყენებული მოთხოვნები დასაბუთებულად მიიჩნია. სააპელაციო ინსტანცია სრულად იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის მსჯელობას, რაც არის კანონთან შესაბამისი. კერძოდ, იმ შემთხვევაში თუ ამა თუ იმ დავაში მოსარჩელე არ არის სათანადო, ეს გარემოება თავისთავად არსებულია და მოსარჩელის არასათანადოობა არ შეიძლება, მაგალითად, დამოკიდებული იყოს იმაზე, თუ რა პოზიციას დააფიქსირებს მესამე პირი. მოცემული დავის ფარგლებში სსსკ-ის 84-ე მუხლი (რომელსაც სასამართლო თავადაც უთითებს) ადგენს კონკრეტულ საპროცესო მოწესრიგებას, თუ როგორ უნდა შეიცვალოს მიმდინარე პროცესში არასათანადო მოსარჩელე, რასაც ადგილი არ ჰქონია მიმდინარე დავაში;

20.7. სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს არ გაუზიარებია ის შინაარსობრივი და მატერიალური კანონმდებლობით გამყარებული არგუმენტები, რომლებზეც პროცესების მიმდინარეობისას ყურადღება გაამახვილა მოსარჩელე მხარემ. მან დავის გადაწყვეტისას გამოიყენა ნორმები, რომლებიც არ უნდა გამოეყენებინა (კერძოდ, სსსკ-ის 84-ე მუხლი), ასევე, გამოიყენა მოთხოვნის დათმობის მომწესრიგებელი მატერიალური კანონმდებლობა, თუმცა არასწორად და საქმის გარემოებების უგულებელყოფით განმარტა ისინი. პარალელურად, სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუყენებია მხარეთა შორის არსებული ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის მომწესრიგებელი სამოქალაქო ნორმები და არ უკვლევია ამ ნორმების კავშირი სასარჩელო მოთხოვნების სამართლებრივ საფუძვლებთან. ამის საპირისპიროდ, არსებული მტკიცებულებების უგულებელყოფით, სააპელაციო სასამართლო ადგენს, რომ მოპასუხეს შეეძლო შეკვეთა საერთოდაც არ განეხორციელებინა და იმ შემთხვევაშიც კი თუ კასატორი სათანადო მოსარჩელე იქნებოდა, მიუღებელი შემოსავლის მოთხოვნას მაინც არ ექნებოდა საფუძველი (გასაჩივრებული განჩინების გვერდი 21, მეორე აბზაცი). ამასთან, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეიცავს მოსარჩელის მიერ პროცესის მიმდინარეობისას წარდგენილი არგუმენტაციის ანალიზს და იმ საფუძვლებზე მითითებას, თუ რატომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომ მოსარჩელე მხარის მიერ წარდგენილი პოზიციები. მაგალითად, მომხსენებელი მოსამართლის შეკითხვაზე, თუ რა დარღვევას გამოიწვევდა, თუ მოპასუხე სახელშეკრულებო ურთიერთობის პერიოდში არ განახორციელებდა შეკვეთას, აპელანტმა გასცა დასაბუთებული პასუხი. კერძოდ, მიუთითა იმ მოლოდინებზე, რომლებიც არსებობდა მხარეთა შორის საორიენტაციო რეალიზაციასთან დაკავშირებით. ფაქტობრივად, საქმეში დასტურდება, რომ საკმაოდ დიდი რეალიზაციის მოლოდინი ჰქონდა შემსყიდველს და ეს ტენდენცია გამოკვეთილი იყო, მანამ სანამ მოპასუხემ ხელოვნურად არ შეამცირა შეკვეთების ოდენობა. ამასთან, პროდუქციის ფასიც სწორედ შემსყიდველის მხრიდან საორიენტაციო რეალიზაციის ოდენობით დგინდებოდა 1 წლით ადრე. შეკვეთების ხელოვნურად განუხორციელებლობა კი პირდაპირი დარღვევა იქნებოდა კეთილსინდისიერების პრინციპის. ამასთან, დამატებით ამ საკითხთან დაკავშირებით დაისმის შეკითხვა, საერთოდ რატომ შეწყვიტა ფორმალური წინაპირობების დაცვით მოპასუხემ ხელშეკრულება, თუ მას ისედაც შეეძლო ერთპიროვნულად, მეორე მხარის ქონებრივი ინტერესებისა და მოლოდინების გათვალისწინების გარეშე, თავად მიეღო გადაწყვეტილება შეკვეთების ოდენობის თაობაზე და რატომ შეატყობინა შეწყვეტის შესახებ „არასათანადო“ სუბიექტს;

20.8. მოპასუხე კომპანიას არ ჰქონდა ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის უფლება. ხელშეკრულების 7.3. პუნქტით განსაზღვრულია ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტის პირობები. კერძოდ, ხელშეკრულება ერთ-ერთი მხარის განცხადებით შეიძლება შეწყდეს ვადამდე შემდეგ შემთხვევებში: ა) მყიდველმა ან გამყიდველმა შეწყვიტა ან შეაჩერა თავისი საქმიანობა; ბ) გამყიდველი დაარღვევს თავის მოვალეობებს; გ) მყიდველმა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ანგარიშსწორების განხორციელების ვადას გადააცილა 14 სამუშაო დღეზე მეტი ვადით (ხელშეკრულება შეწყვეტილად ითვლება მეორე მხარისათვის ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ წერილობითი მოთხოვნის გადაცემიდან 14 სამუშაო დღის ვადის გასვლის შემდეგ). მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე ცალმხრივად შეწყვეტის შესახებ შეტყობინებაში არც ერთ მითითებულ საფუძველს არ ახსენებს და შეწყვეტის მიზეზად (ფორმალურად) ასახელებს სრულიად სხვა გარემოებას, რომელიც თავისი შინაარსიდან გამომდინარე, ვერც ერთ შემთხვევაში ვერ იქნება შეწყვეტის საფუძველი ისევ და ისევ მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად;

20.9. ხელშეკრულება მხარეთა შორის დაიდო 2 წლის ვადით. ცალსახაა, რომ მოსარჩელე და მოპასუხე თავიდანვე შეთანხმდნენ ფიქსირებულ თარიღზე, რომლის ფარგლებშიც მხოლოდ კონკრეტული პირობების შესაბამისად შეიძლებოდა მხარის მიერ ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტა. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ დავუშვებთ, რომ მხარეთა შეთანხმება სავალდებულო წესით გულისხმობდა სახელშეკრულებო პირობების გადახედვას 2018 წლის პერიოდისთვის, მოპასუხე შეწყვეტის თაობაზე მოსარჩელეს ატყობინებს 2018 წლის 28 მაისს, ფაქტობრივად მიმდინარე წლის დადგომიდან 5 თვის შემდეგ და ხელშეკრულება საბოლოოდ წყდება მეექვსე თვეს. ანუ, ხელშეკრულების მოქმედება ფაქტობრივად გაგრძელდა რამდენიმე თვით მხარეთა შორის შეთანხმებული პირობებით. დავის მიმდინარეობის ვერც ერთ ეტაპზე მოპასუხე მხარემ ვერ შეძლო მიეთითებინა კონკრეტულ გარემოებებზე, რომლებიც საჭიროებდნენ ცვლილებას 2018 წლისთვის და ამ ცვლილების საჭიროებასა და აუცილებლობაზე. მოპასუხის მიერ მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულების არამართლზომიერი შეწყვეტა წარმოშობს შესაბამის პასუხისმგებლობას საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით;

20.10. საქმეზე თანდართული აუდიტორული დასკვნით ცალსახად და არაორაზროვნად დადგენილია, რომ მოსარჩელეს მოპასუხის მხრიდან ხელშეკრულების არამართლზომიერი შეწყვეტის შედეგად მიადგა ზიანი მიუღებელი შემოსავლის სახით 955 970 ლარის ოდენობით. ეს არის თანხა, რომელსაც მიიღებდა მოსარჩელე მოპასუხეს მასზე დაკისრებული ვალდებულება ჯეროვნად რომ შეესრულებინა. ასევე, მოსარჩელე მოითხოვს ანგარიშსწორების წესის დარღვევის საფუძველზე მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ პირგასამტეხლოს 2658.99 ლარის ოდენობით;

20.11. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნას არა ფაქტობრივად დამდგარი ზიანი, არამედ მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება წარმოადგენს, რომელსაც მხარე მიიღებდა ხელშეკრულება ვადაზე ადრე რომ არ შეწყვეტილიყო. მიუღებელი შემოსავალი ექვემდებარება ანაზღაურებას, თუკი კრედიტორი დაასაბუთებს, რომ იგი ამ ოდენობით ანაზღაურებას მიიღებდა ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების პირობებში და ეს მოვალისათვის სავარაუდო უნდა ყოფილიყო. საქმეზე თანდართული ცხრილით, რომელიც ასახავს შეკვეთების დინამიკას, 2017 წლის ყოველდღიური შეკვეთებით დგინდება, რომ მყიდველი ყოველდღიურად რამდენიმე ათასი ლარის ღირებულების პროდუქციას ყიდულობდა, რაც შენარჩუნებული იყო 2018 წლის მაისის თვის ჩათვლით პერიოდზე, ხოლო ვარდნა ივნისის თვეში არის მკვეთრი და ლოგიკურად აუხსნელი. მაგალითად, დგინდება, რომ 2018 წლის 27 ივნისს მოპასუხის მიერ განხორციელებული შეკვეთა ჯამურად შეადგენდა 2992,80 ლარს. 2017 წლის იმავე თარიღის შეკვეთა კი შეადგენდა 19 604,95 ლარს (6.5 ჯერ ნაკლებს ზაფხულის პერიოდის გათვალისწინებით, როდესაც გამაგრილებელი სასმლის მოხმარება იზრდება);

20.12. საქმეზე თანდართული მხარეთა 2017 წლის 6 თებერვლის ელექტრონული მიმოწერით დგინდება, რომ მოპასუხის წარმომადგენელი მოსარჩელეს სწერს [ციტირება]: „რაც შეეხება გეგმას, ჩვენი ყველაზე ოპტიმისტური გათვლებით მაქსიმუმი რაც შეიძლება ვივაჭროთ წელს არის 5 000 000 [ხუთი მილიონი] ლარი შესასყიდი ღირებულებით. ეს არის/ უნდა იყოს ბოლო ბიჯი. მარტო იქნებით და მეტი შედეგი თუ დავდეთ ჩვენი ინტერესიც ეგ არის და ხელს შევუწყობთ გაყიდვებს ყველანაირად, მაგრამ ხელშეკრულებაში 5 000 000 მეტს ვერ ჩავწერთ”. ამ მიმოწერითაც დასტურდება, რომ მოპასუხე კომპანია 2017 წლის განმავლობაში ვარაუდობდა 5 000 000 ლარის ღირებულების პროდუქციის შეძენას (შესასყიდი ღირებულება), რის გამოც ხელშეკრულების პირობებიც სწორედ ამ გათვლებით უნდა შეთანხმებულიყო მხარეთა შორის. ამას ასევე დამატებით ადასტურებს ხელშეკრულების სამუშაო ვერსიაც (დაერთვის საქმეს), რომელშიც მხარეთა კომენტარებია მიწერილი. აღსანიშნავია, რომ მითითებული მიმოწერა მხარეთა შორის ხელშეკრულების გაფორმებიდან მალევეა განხორციელებული (ერთი თვის შემდეგ), შესაბამისად, ხელშეკრულების საწყის ეტაპთან შედარებით შეწყვეტის პერიოდისთვის (1 წელი და 6 თვე) მხარეთათვის უფრო გათვლადი და განჭვრეტადი იყო სამომავლო მოგების საორიენტაციო ოდენობა და მოპასუხეს გაცილებით უკეთ შეიძლებოდა აღექვა ის ზიანი, რომელიც მიადგებოდა მოსარჩელეს ხელშეკრულების ვადაზე ადრე შეწყვეტით, შესაბამისად, მოპასუხისთვის ეს ზიანი სავარაუდო იყო. მოპასუხე კომპანიას შესწავლილი ჰქონდა სამომხმარებლო ბაზრის მოთხოვნილებები, რაც დასტურდება 2018 წლის 02 თებერვლისთვის პროდუქციის ღირებულების თაობაზე შეთავაზებით, სადაც სხვა მონაცემებთან ერთად ასევე მითითებულია თანხების ჯამური ღირებულება. აღნიშნული ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ მოპასუხისთვის მიუხედავად იმისა, რომ მხარეთა შორის ხელშეკრულება არ ითვალისწინებდა სავალდებულო შეკვეთებს, შესაძლებელი იყო მომდევნო წლის შეკვეთებისა და პროდუქციის ღირებულების დაანგარიშება (თუნდაც იმ დაშვებით, რომ მხარეებს ერთმანეთთან ახალ ფასზე მოეხერხებინათ ჩამოყალიბება). საქმეში არსებული მტკიცებულებები მხარეთა შორის არსებული კომუნიკაციის ნაწილში ადასტურებს, რომ ურთიერთმოლოდინები მათ შორის სამართლებრივი ურთიერთობის სამომავლო შედეგებთან მიმართებით გათვლადი იყო და ამ ნაწილში არარელევანტურია სააპელაციო სასამართლოს მითითება, რომ მოპასუხეს შეეძლო საერთოდაც არ განეხორციელებინა შეკვეთა და რომ თითქოს ეს ქმედება არ გამოიწვევდა რაიმე სახის დარღვევას;

20.13. მხარეთა შორის არსებული კომუნიკაციიდან და სამართლებრივი ურთიერთობის პრაქტიკიდან შესაძლებელი იყო სტანდარტული შეკვეთის ოდენობის განსაზღვრაც, რაც ისევ და ისევ დასტურდება მხარეთა შორის წარმოებული საქმიანი მიმოწერებიდან. კერძოდ, საქმეს ერთვის მოპასუხე კომპანიის ელექტრონული წერილი (ტ.1, ს.ფ.235), რომელშიც მხარეთა შორის პროდუქციის ღირებულებაზეა საუბარი და მოპასუხე მხარე სხვა წინადადებებთან ერთად მოსარჩელეს სთავაზობს შემდეგს [ციტირება]: “ყოველ ახალ გახსნილ მაღაზიაზე პირველი (სტანდარტული) შეკვეთის უსასყიდლო მოწოდება”. შესაბამისად, მხარეთათვის ცნობილი იყო საორიენტაციოდ რა შეიძლება ყოფილიყო სტანდარტული შეკვეთა. მართალია, მისი ზუსტი რიცხობრივი გამოხატულება არ არის საქმეში და არც მიმოწერიდან ირკვევა, თუმცა ამ გარემოებისა და საქმეში წარმოდგენილი აუდიტორული შეფასების ერთობლიობაში ანალიზით შესაძლებელია იმ დასკვნის გაკეთება, რომ სწორება უნდა ყოფილიყო მიმდინარე შეკვეთების დინამიკაზე, რომელიც მათ შორის ცალსახად იყო გამოკვეთილი 1 წლისა და 6 თვის სამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებში და მოპასუხისთვის, რომელიც თავად განსაზღვრავდა საორიენტაციო შესყიდვის ჯამურ თანხას და ამ მოლოდინით განაგრძობდა ურთიერთობას მოსარჩელესთან, წინასწარ იყო სავარაუდო თუ რა ოდენობის შემოსავალს დაკარგავდა მოსარჩელე ხელშეკრულების ვადაზე ადრე შეწყვეტის შედეგად. კიდევ ერთხელ მივუთითებთ, რომ საქმეზე წარმოდგენილი აუდიტორული შეფასების დასკვნის გამომრიცხავი, საპირწონე მტკიცებულება არ არის წარდგენილი, შესაბამისად, შეუძლებელია, შეჯიბრებითობის პრინციპის გათვალისწინებით, არ დაყრდნობოდა საქმის განმხილველი სასამართლო ამ დოკუმენტს. ამის საპირისპიროდ კი, სამწუხაროდ, სააპელაციო ინსტანციის სასამართლომ საერთოდაც დაადგინა, რომ ეს დასკვნა არ არის სარწმუნო, თუმცა რომელი კვალიფიკაციისა და ცოდნის ფარგლებში, უცნობია;

20.14. მოსარჩელის მოთხოვნა ასევე არის მოპასუხისთვის პირგასამტეხლოს - 2 658.99 ლარის დაკისრება. პირგასამტეხლოზე წერილობითი შეთანხმება სახეზეა ხელშეკრულების N1 დანართის სახით, რომელშიც პირდაპირ არის ჩანაწერი ვადამოსული დავალიანებისა და ვადაგადაცილებისთვის ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.05% ოდენობით. მოსარჩელემ მოპასუხეს პირგასამტეხლოს თაობაზე წერილობით შეატყობინა 2018 წლის 07 ივნისს და 2018 წლის 15 ივნისის წერილით მოსთხოვა პირგასამტეხლოს სახით სასარჩელო მოთხოვნაში მითითებული თანხის ანაზღაურება, თუმცა უშედეგოდ. საქმეზე თანდართულია საფინანსო მონაცემები, რომლებითაც დასტურდება, რომ მოპასუხემ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება დაარღვია და მითითებულ პერიოდზე დაგროვილმა ჯამურმა პირგასამტეხლოს ოდენობამ შეადგინა 2 658,99 ლარი (სასარჩელო მოთხოვნით განსაზღვრული თანხა).

21. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2026 წლის 12 თებერვლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სსსკ-ის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

22. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც დაუშვებელია.

23. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის (შემდგომში - „სსსკ“) 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ ან არაქონებრივ დავაზე დასაშვებია, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას ან/და მის დამატებით ოქმს/ოქმებს და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს; ზ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

24. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

25. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებაში არ წარმოუდგენია დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

26. საქართველოს უზენაესი სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება მიმდინარეობს მხარეთა თანასწორობისა (სსსკ-ის მე-5 მუხლი) და შეჯიბრებითობის (სსსკ-ის მე-4 მუხლი) ფუნდამენტურ პრინციპებზე დაყრდნობით. სამოქალაქო პროცესში მხარეები ვალდებულნი არიან სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტურონ მათი პოზიციის გასამყარებლად მითითებული გარემოებების არსებობა (სსსკ-ის 102-ე მუხლი). მოსარჩელემ უნდა ამტკიცოს ის გარემოებები, რომლებზედაც დაფუძნებულია სასარჩელო მოთხოვნა, ხოლო მოპასუხემ გარემოებები, რომლებსაც მისი შესაგებელი ემყარება. ამ გარემოებების დამტკიცება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, შეიძლება მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებით, მოწმეთა ჩვენებით, ფაქტების კონსტატაციის მასალებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებითა და ექსპერტთა დასკვნებით. მხარეთა მტკიცებითი საქმიანობის საბოლოო მიზანი - ესაა სასამართლოს დარწმუნება საქმის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობაში. სასამართლოს დაურწმუნებლობა კი, მხარისათვის არახელსაყრელ შედეგს იწვევს (იხ. სუსგ საქმე Nას-833-833-2018, 16 ნოემბერი, 2018 წელი; Nას-867-834-2016, 22 ნოემბერი, 2018 წელი).

27. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ წინამდებარე საქმის ფარგლებში სარჩელით მოთხოვნილი იყო მოპასუხის მიერ ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის პირობებში, მოსარჩელისათვის მიუღებელი შემოსავლის სახით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება, რის საწინააღმდეგოდაც მოპასუხე უთითებდა, რომ სარჩელი წარდგენილია არასათანადო მოსარჩელის მიერ. შესაბამისად, საკასაციო სამართალწარმოების ფარგლებში, შესაფასებელია კასატორი წარმოადგენს თუ არა სათანადო მოსარჩელეს.

28. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 84-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სასამართლო, რომელიც საქმის განხილვის დროს დაადგენს, რომ სარჩელი აღძრულია არა იმ პირის მიერ, რომელსაც მოთხოვნის უფლება აქვს, შეუძლია მოსარჩელის თანხმობით საქმის შეუწყვეტლად შეცვალოს თავდაპირველი მოსარჩელე სათანადო მოსარჩელით. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, თუ ასეთი თანხმობის მიუხედავად, სათანადო მოსარჩელე არ არის თანახმა შეცვალოს არასათანადო მოსარჩელე, სასამართლო საქმის წარმოებას შეწყვეტს იმ მოტივით, რომ არასათანადო მხარემ უარი თქვა მის მიერ აღძრულ სარჩელზე. სსსკ-ის 84-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, თუ არასათანადო მოსარჩელე არ არის თანახმა შეიცვალოს სათანადო მოსარჩელით, ეს უკანასკნელი შეიძლება ჩაებას საქმეში მესამე პირად, რომელიც განაცხადებს დამოუკიდებელ მოთხოვნას დავის საგანზე, რის შესახებაც სასამართლო აცნობებს ამ პირს. თუ ეს პირი თანახმაა ჩაებას საქმეში მესამე პირად, სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით უარს ეტყვის არასათანადო მოსარჩელეს სარჩელზე მისი დაუსაბუთებლობის გამო, ხოლო მესამე პირად საქმეში ჩაბმული სათანადო მოსარჩელის მიმართ სარჩელს დააკმაყოფილებს საერთო საფუძველზე. სსსკ-ის 84-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ მესამე პირად საქმეში ჩასაბმელად ნავარაუდები სათანადო მოსარჩელე უარს იტყვის ჩაებას ამ საქმეში, სასამართლო თავისი გადაწყვეტილებით უარს ეტყვის არასათანადო მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

29. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ არასათანადო მოსარჩელედ ითვლება ისეთი პირი, რომელსაც არ აქვს მოთხოვნის უფლება, ხოლო, იმის გასარკვევად, აქვს თუ არა პირს, რომელმაც სარჩელი აღძრა, მოთხოვნის უფლება, უნდა მივმართოთ მატერიალურ სამართალს. ამრიგად, სარჩელის აღმძვრელი პირის სათანადო მოსარჩელეობა განისაზღვრება მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე. არასათანადო მოსარჩელე, ესაა პირი, რომელმაც აღძრა სარჩელი თავისი უფლების დასაცავად, თუმცა არ აქვს ამ სარჩელით წამოყენებული მოთხოვნის უფლება. ანუ, არ აქვს მატერიალურ სამართლებრივი ინტერესი ამ საქმეში. „სასამართლო, რომელიც საქმის განხილვის დროს დაადგენს, რომ სარჩელი აღძრულია არა იმ პირის მიერ, რომელსაც მოთხოვნის უფლება აქვს, შეუძლია მოსარჩელის თანხმობით საქმის შეუწყვეტლად შეცვალოს თავდაპირველი მოსარჩელე სათანადო მოსარჩელით“, შესაბამისად, ეს საკითხი საქმის განხილვის დროს გამოირკვევა და დადგინდება, რაც იმას გულისხმობს, რომ შესაძლოა მოპასუხეს მიაჩნდეს, რომ არასათანადო მოსარჩელეს აქვს აღძრული მოთხოვნა, თუმცა ეს საკმარისი არ არის, რადგან სასამართლოს გადასაწყვეტია სათანადოა თუ არა მოსარჩელე შესატყვისი მატერიალურსამართლებრივი ნორმის გამოყენების საფუძველზე, ხოლო მოპასუხეს შესაგებელში ყველა შესაძლო მიმართულებით უნდა ჰქონდეს შედავებული მის წინააღმდეგ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები (იხ. სუსგ საქმე Nას-967-2024, 8 ნოემბერი, 2024 წელი; ას-606-2025 2 ოქტომბერი, 2025 წელი).

30. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ სათანადოა მოსარჩელე, რომელიც სადავო მატერიალურ-სამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტია და ამ სამართალურთიერთობიდან გამომდინარე გააჩნია მოთხოვნის უფლება ან ეკისრება რაიმე ვალდებულება. აქედან გამომდინარე, სასამართლოს მიერ სათანადო მოსარჩელის საკითხის გარკვევისას სასამართლომ უნდა შეამოწმოს არსებობს თუ არა ის ნიშნები, რომელსაც უნდა აკმაყოფილებდეს მხარე. ასეთი ნიშნებია მაგალითად ის, რომ მხარე არის სადავო სამართალურთიერთობის მონაწილე. ასევე იგი დაინტერესებულია საქმის განხილვის იურიდიული შედეგით. ყურადღება უნდა მიექცეს იმასაც, რომ სასამართლოს მიერ მხარის არასათანადოდ მიჩნევის საკითხის დადებითად გადაწყვეტის შემთხვევაში, საქმის განხილვა უნდა დაიწყოს თავიდან, რათა შეცვლილ მხარეს შეეძლოს სრულად მოახდინოს მისთვის საპროცესო კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებების რეალიზაცია. აქედან გამომდინარე, თუ საქმის სააპელაციო წესით განხილვის ეტაპზე გამოირკვევა მოსარჩელის არასათანადოობა, საქმე უნდა დაუბრუნდეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, რათა მხარისათვის უზრუნველყოფილი იქნას საქმის განხილვის ინსტანციურობის პრინციპი.

31. განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხის შედავება მოსარჩელის არასათანადოობაზე დაფუძნებული იყო მოსარჩელესა და მესამე პირს შორის არსებულ მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულებაზე, ასევე მოპასუხისათვის გაგზავნილ 2017 წლის 11 სექტემბრის წერილზე, კერძოდ, მოპასუხის მითითებით, იგი მოსარჩელის წერილობითი შეტყობინების საფუძველზე ბიზნეს ურთიერთობაში იყო სადისტრიბუციო კომპანიასთან 2017 წლის 1 ოქტომბრიდან, შესაბამისად, ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის გამო წარმოშობილ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე სწორედ სადისტრიბუციო კომპანიაა მოთხოვნის სუბიექტი და არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

32. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 199-ე მუხლის თანახმად, მოთხოვნის მფლობელს (კრედიტორს) შეუძლია მოვალის თანხმობის გარეშე მოთხოვნა მესამე პირს დაუთმოს, თუკი ეს არ ეწინააღმდეგება ვალდებულების არსს, მოვალესთან მის შეთანხმებას ან კანონს (მოთხოვნის დათმობა). მოვალესთან შეთანხმება დათმობის დაუშვებლობის შესახებ შეიძლება მხოლოდ მაშინ, თუ არსებობს მოვალის პატივსადები ინტერესი. მოთხოვნის დათმობა ხდება მოთხოვნის მფლობელსა და მესამე პირს შორის დადებული ხელშეკრულებით. ასეთ შემთხვევებში თავდაპირველი მფლობელის ადგილს იკავებს მესამე პირი.

33. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოთხოვნის უფლება წარმოადგენს სამოქალაქო ბრუნვის ობიექტს, რომელიც მატერიალური სახით არ არსებობს, თუმცა მიმოქცევადი სიკეთეა, რომლის მფლობელსაც გააჩნია ამ მოთხოვნის თავის შეხედულებისამებრ განკარგვის შესაძლებლობა (სსკ-ის მე-7 მუხლი: კერძოსამართლებრივი ურთიერთობის ობიექტი შეიძლება იყოს ქონებრივი ან არაქონებრივი ღირებულების მატერიალური და არამატერიალური სიკეთე, რომელიც კანონით დადგენილი წესით ბრუნვიდან არ არის ამოღებული) (იხ. სუსგ საქმე Nას-1173-2023, 10 იანვარი, 2024 წელი).

34. საქართველოს უზენაესი სასამართლო მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ, 2017 წლის 1 სექტემბერს ერთი მხრივ მოსარჩელეს, როგორც „მოთხოვნის დამთმობს“ და მეორეს მხრივ მესამე პირს, როგორც „მოთხოვნის შემძენს“ შორის გაფორმდა მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვით, დასათმობი მოთხოვნა გამომდინარეობდა მოთხოვნის დამთმობსა და მოვალეებს შორის მიწოდების ხელშეკრულებიდან (ზედნადებები - ანგარიშფაქტურა, შედარების აქტი), რომლის საფუძველზეც, მოთხოვნის დამთმობს მოვალის მიმართ წარმოეშვა მოთხოვნის უფლება 2017 წლის 1 სექტემბრის მდგომარეობით, ჯამში 3 811 208.06 ლარის ოდენობით; მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების 2.3. პუნქტის მიხედვით, ხელშეკრულების ხელმოწერის დღიდან მოთხოვნის შემძენი უფლებამოსილი იყო განეხორციელებინა კანონით დადგენილი ყველა უფლებამოსილება მოვალის მიმართ დასათმობი მოთხოვნის იძულებით დაკმაყოფილებისათვის. 3.2. პუნქტის საფუძველზე კი, მოთხოვნის შემძენი იღებდა ვალდებულებას მოთხოვნის დამთმობისთვის გადაეხადა N1 დანართით განსაზღვრული თანხა 2018 წლის 31 დეკემბრამდე. ასევე, შესაძლებელი იყო მხარეებს შორის აღნიშნულ თანხაზე განხორციელებულიყო ურთიერთჩათვლა; იმავე მხარეებს შორის, იმავე დღეს გაფორმდა დისტრიბუციის ხელშეკრულება, რომლის საგანიც იყო პროდუქციის გაყიდვა, შეძენა და გადაცემა. ხელშეკრულების 2.1. პუნქტის თანახმად, მოსარჩელე პერიოდულად (შეკვეთების შესაბამისად) ყიდდა და საკუთრებაში გადასცემდა პროდუქციას დისტრიბუტორს, ხოლო ეს უკანასკნელი საკუთრებაში იღებდა ამ პროდუქციას შემდგომი რეალიზაციის მიზნით და იხდიდა პროდუქციის ღირებულებას; 2017 წლის 11 სექტემბერს მოსარჩელემ წერილობით მიმართა მოპასუხეს და შეატყობინა მოთხოვნის დათმობისა და დისტრიბუციის ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ, ამასთან, განუმარტა, რომ 2017 წლის 1 ოქტომბრიდან სადისტრიბუციო კომპანია მიაწვდიდა მოსარჩელის მიერ წარმოებულ და იმპორტირებულ პროდუქციას იმავე პირობებით, როგორიც ჰქონდათ მანამდე. აღნიშნული წერილის საფუძველზე, მოსარჩელემ მოპასუხეს განუმარტა, რომ 2017 წლის 1 ოქტომბრამდე თანამშრომლობა გაეგრძელებინა იმავე პირობებით და 2017 წლის 1 ოქტომბრამდე ანგარიშსწორება განეხორციელებინა გამყიდველთან, ხოლო, 2017 წლის 1 ოქტომბრის 00:01 საათის მდგომარეობით, ნებისმიერი ფულადი ვალდებულება უნდა შეესრულებინა სადისტრიბუციო კომპანიის მიმართ და ეს უკანასკნელი უნდა ყოფილიყო მითითებული მიმწოდებლად მოპასუხის სისტემაში გამყიდველის ნაცვლად. მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის ურთიერთობა შეწყდა მყიდველის 2018 წლის 28 მაისის წერილით ცალმხრივად, 2018 წლის 28 ივნისიდან, რადგან წერილის თანახმად, მხარეები ვერ შეთანხმდნენ 2018 წლის თანამშრომლობის პირობებზე. ყოველგვარი ბუნდოვანების გამოსარიცხად, მოპასუხემ დააზუსტა, რომ ხელშეკრულების შეწყვეტა ეხებოდა ურთიერთობის იმ ნაწილსაც, რომელშიც სადისტრიბუციო კომპანია მონაწილეობდა.

35. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ წინამდებარე დავის ფარგლებში, სასარჩელო მოთხოვნა შეეხება 2018 წლის ივნისიდან 2018 წლის დეკემბრის ჩათვლით მიუღებელი შემოსავლის სახით განცდილ ზიანის ანაზღაურებას, შესაბამისად, იმ პერიოდს, როდესაც მოსარჩელეს სადისტრიბუციო კომპანიასთან უკვე გაფორმებული ჰქონდა როგორც მოთხოვნის დათმობის, ისე პროდუქციის მიწოდების ხელშეკრულება. ამასთან, სარჩელში მითითებული ზიანის ანაზღაურების პერიოდისათვის მოსარჩელეს მოპასუხისათვის მიწოდებული ჰქონდა ინფორმაცია მოსარჩელესა და მესამე პირს შორის გაფორმებული გენერალური დისტრიბუციისა და მოთხოვნის დათმობის ხელშეკრულების შესახებ (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 35, ასევე ს.ფ. 116-120, 135-143). საქართველოს უზენაესი სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს საქმეში წარდგენილ 11.09.2017 წლის წერილის შინაარსზე, რომლის შესაბამისად მოსარჩელე მოპასუხეს მოუწოდებდა 2017 წლის 1 ოქტომბრამდე თანამშრომლობა გაეგრძელებინა იმავე პირობებით და 2017 წლის 1 ოქტომბრამდე ანგარიშსწორება განეხორციელებინა გამყიდველთან (მოსარჩელესთან), ხოლო, 2017 წლის 1 ოქტომბრის 00:01 საათის მდგომარეობით, ნებისმიერი ფულადი ვალდებულება უნდა შეესრულებინა სადისტრიბუციო კომპანიის მიმართ და ეს უკანასკნელი უნდა ყოფილიყო მითითებული მიმწოდებლად მოპასუხის სისტემაში გამყიდველის ნაცვლად. საყურადღებოა ასევე მოსარჩელესა და სადისტრიბუციო კომპანიას შორის გაფორმებული გენერალური დისტრიბუციის ხელშეკრულება (იხ. ტ.1, ს.ფ. 135-143), რომლის 2.1 პუნქტის თანახმად, წინამდებარე ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში, კომპანია პერიოდულად ყიდის და საკუთრებაში გადასცემს პროდუქციას დისტრიბუტორს, ხოლო დისტრიბუტორი ყიდულობს და საკუთრებაში იღებს ამ პროდუქციას შემდგომი რეალიზაციის მიზნით წინამდებარე ხელშეკრულების დადგენილი პირობებით. შესაბამისად, როგორც აღნიშნული ხელშეკრულების საგნის, ისე მოსარჩელის მიერ მოპასუხისთვის გაგზავნილი 11.09.2017 წლის წერილის შინაარსის საფუძველზე საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართლზომიერად შეაფასა გარემოება კასატორის არასათანადო მოსარჩელეობის შესახებ. იმ პირობებში კი, რომ მესამე პირს - სადისტრიბუციო კომპანიას არც საკასაციო საჩივრის ფარგლებში გამოუთქვამს პრეტენზია და მოუთხოვია მიუღებელი შემოსავლის ანაზღაურება, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად უთხრა მოსარჩელეს უარი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

36. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ გასაზიარებელია სააპელაციო სასამართლოს მითითება, რომლის თანახმად, სათანადო მოსარჩელის შემთხვევაშიც, მიუღებელი შემოსავალი და მისი ოდენობა არ დგინდება.

37. სსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. ზემოაღნიშნული ნორმის თანახმად, სრული ანაზღაურება ეხება არა საერთოდ ზიანს, რომელიც შეიძლება ვინმემ განიცადოს, არამედ იმ ზიანს, რომელიც სამოქალაქო პასუხისმგებლობის საერთო საფუძვლებიდან გამომდინარე ანაზღაურებადია. ანაზღაურებას ექვემდებარება ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. ანაზღაურებას ექვემდებარება მიუღებელი შემოსავალი, ანუ ანაცდური მოგება (lucrum cessans). მიუღებელი შემოსავალი სავარაუდო შემოსავალია. ყურადღება უნდა მიექცეს იმას, რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება. მიუღებელი შემოსავალი თავისი ბუნებით გულისხმობს „წმინდა ეკონომიკურ დანაკარგს“ (pure economic loss), რომელიც მხარემ განიცადა. იმისათვის, რომ შემოსავალი მიუღებლად ჩაითვალოს, მას პირდაპირი და უშუალო კავშირი უნდა ჰქონდეს მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევასთან. პირდაპირი კავშირი გულისხმობს მოვლენების, მოქმედებისა და შედეგის იმ ლოგიკური ბმას, რომელიც არ ტოვებს შემოსავლის მიღების რეალურ შესაძლებლობასთან დაკავშირებული ეჭვის საფუძველს“ (შდრ. სუსგ №ას-459-438-2015, 07.10.15 წ.; №ას-1843-2018, 5.03.2019წ.; №ას-54-54-2018, 13.02. 2018 წ.). საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ზიანის ანაზღაურებას არ უნდა მოჰყვეს რომელიმე მხარის უსაფუძვლო გამდიდრება, არამედ გათვალისწინებული უნდა იყოს მხოლოდ უშუალოდ ზიანზე პასუხისმგებელი პირის მიერ გამოწვეული ზიანის ოდენობა.

38. საქართველოს უზენაესი სასამართლო აღნიშნავს, რომ მიუღებელი შემოსავლის დასადასტურებლად აუცილებელია მტკიცებულებების არსებობა აშკარა ქონებრივი დანაკლისის დასასაბუთებლად, უსაფუძვლო გამდიდრების გამორიცხვისთვის. ამდენად, მიუღებელი შემოსავლის განსაზღვრულობის კრიტერიუმებით შემოფარგვლა უსაფუძვლო გამდიდრების და სამოქალაქო ბრუნვის სუბიექტთა ინტერესთა წონასწორობის რღვევის პრევენციას ახდენს.

39. საქართველოს უზენაესი სასამართლო კასატორის იმ პრეტენზიასთან დაკავშირებით, რომელიც შეეხება მის მიერ წარდგენილი აუდიტორული დასკვნაში აღწერილი გაანგარიშების სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან გაუზიარებლობას, მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების მიხედვით, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამდენად, მტკიცებულების გამოკვლევა უპირველესად გულისხმობს მისი შინაარსის სრულყოფილ შესწავლა-ანალიზს, ხოლო შემდეგ მისი იურიდიული ძალის (დამაჯერებლობის, სარწმუნოობის) შემოწმებას (იხ. სუსგ საქმე Nას-406-383-2014, 17 აპრილი, 2015 წელი).

40. წინამდებარე დავის ფარგლებში, მიუღებელი შემოსავლის დაანგარიშების დასადასტურებლად წარმოდგენილი იყო შპს „ა–ეს“ მიერ 2018 წლის 14 აგვისტოს მომზადებული აუდიტორული დასკვნა, რომლის თანახმად, 2018 წლის 1 ივნისიდან 2018 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის 2017 წლის 1 იანვრის საქონლის ნასყიდობისა და მომსახურების მიწოდების ხელშეკრულების თანახმად, პროდუქციის მიწოდების შემთხვევაში მიუღებელი სავარაუდო შემოსავალი შეადგენს 955 970 ლარს დღგ-ს გარეშე. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა და საკასაციო საჩივრის ფარგლებში სათანადო არგუმენტაციით შედავებული არ არის, რომ მიუღებელი შემოსავალი დათვლილია მისაწოდებელი პროდუქციის იმავე ასორტიმენტით და მოცულობით, რაც იყო კონტრაქტის მოქმედების წინა 17 თვის განმავლობაში. საყურადღებოა მხარეთა შორის (მოსარჩელესა და მოპასუხეს) 2017 წლის 1 იანვარს გაფორმებული ხელშეკრულების 2.1.1 პუნქტი, რომლის თანახმად, გამყიდველი ვალდებულია, მყიდველს მიაწოდოს პროდუქცია ხელშეკრულებით განსაზღვრული წესით, მყიდველის მიერ შერჩეულ პროდუქციაზე შეკვეთის მიღებისას, შეკვეთაში დაფიქსირებული რაოდენობის, ასორტიმენტის, ვადების და პირობების შესაბამისად. შესაბამისად, მისაწოდებელი პროდუქცია, ასორტიმენტი და მისი ოდენობა წინასწარ დადგენილი არ ყოფილა. მოსარჩელე მოპასუხეს პროდუქციას აწვდიდა მოპასუხის მოთხოვნის შესაბამისად, შეკვეთილი ოდენობით. საქართველოს უზენაესი სასამართლო ვერ გაიზიარებს საკასაციო საჩივარში აღწერილ მოსაზრებებს (იხ. განჩინების 20.11; 20.12 პუნქტები) შეკვეთების სავარაუდო ოდენობასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ იმ პირობებში, როდესაც მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება შეკვეთების კონკრეტულ ოდენობას არ ითვალისწინებს, მოპასუხის მხრიდან პროდუქციის კონკრეტული ოდენობის შესყიდვის დაპირების პირობებშიც, არ არის საკმარისი საფუძველი დასკვნისთვის, რომ ეს პირობა ამ სახით აუცილებლად იქნებოდა რეალიზებული. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც პროდუქციის მიწოდების წესზე/ კონკრეტული ოდენობით შეკვეთის გაფორმების შესახებ შეთანხმება არ დასტურდება, გასაზიარებელია სააპელაციო სასამართლოს მითითება, რომ შპს „ა–ეს“ მიერ 2018 წლის 14 აგვისტოს მომზადებული აუდიტორული დასკვნა მოსარჩელისთვის მიყენებული ზიანის ოდენობისა და მიუღებელი შემოსავლის გამოთვლისთვის საკმარის მტკიცებულებად ვერ მიიჩნევა. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ წინამდებარე საქმეზე მართლზომიერად აღნიშნა, რომ სათანადო მოსარჩელის შემთხვევაშიც, მიუღებელი შემოსავალი და მისი ოდენობა არ დგინდება.

41. საქართველოს უზენაესი სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად მართებულად უთხრა უარი მოსარჩელეს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. ამასთან, გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, რის გამოც საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით; არც დასაბუთებული პოზიციაა წარმოდგენილი ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციასთან ან/და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალთან წინააღმდეგობის საფუძვლით. ამდენად, არ არსებობს სსსკ-ის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი წინაპირობა, რომლის საფუძველზეც საკასაციო სასამართლო დასაშვებად ცნობს წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

42. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება ცნობილი, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი. შესაბამისად, კასატორებს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან უნდა დაუბრუნდეთ სს „კ–კ.ბ.ჯ–იას“ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8 000 ლარის 70% – 5 600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. სს „კ–კ.ბ.ჯ–იასა“ და შპს „დ....“-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. სს „კ–კ.ბ.ჯ–იასა“ (ს/ნ .......) და შპს „დ....“-ს (ს/ნ .........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან დაუბრუნდეთ სს „კ–კ.ბ.ჯ–იას“ მიერ 2025 წლის 26 დეკემბერს №1766729925 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 8 000 ლარის 70%–5 600 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე მიხეილ ჯინჯოლია

მოსამართლეები: არჩილ კოჭლამაზაშვილი

ლევან ნემსაძე