საქმე №ას-1034-2023 19 დეკემბერი, 2025 წელი,

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ამირან ძაბუნიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე,

თეა ძიმისტარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ზ.მ–ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები – მ.ხ–ნი, შპს „ვ-?“

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 7 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – გარიგების ბათილად ცნობა, წილზე საკუთრების უფლების დაბრუნება და მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1. ზ.მ–ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ.ხ–ნისა და შპს „ვ-?-ის“ მიმართ გარიგების ბათილად ცნობის, წილზე საკუთრების უფლების დაბრუნებისა და მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.

2. სარჩელის საფუძვლები:

2.1. 2008 წლის მარტიდან 2017 წლის მაისამდე მოსარჩელე წარმოადგენდა შპს „ვ-?-ის“ 10%-იანი წილის დამფუძნებელ პარტნიორს. მოსარჩელეს წილის შეძენის დღიდან დომინანტი დამფუძნებლები არ უმხელდნენ საწარმოს ფინანსური მდგომარეობისა და მოგების შესახებ ინფორმაციას. მოსარჩელე ხედავდა, რომ საწარმოში მიმდინარეობდა უკანონო და მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებები, რის აღმოსაფხვრელადაც 2009 წელს მიმართა ფინანსთა სამინისტროს, რომელმაც აღძრა სისხლის სამართლის საქმე და დაიწყო გამოძიება. მოსარჩელე 30.06.2015 წელს ცნობილ იქნა დაზარალებულად, საწარმოს დირექტორის ო.პ–ის წინააღმდეგ აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეში, მოსარჩელის კუთვნილი დივიდენდის, 22 021 ლარის, მითვისების თაობაზე.

2.2. ამ ფაქტმა მოსარჩელის მდგომარეობა კიდევ უფრო დაამძიმა საწარმოში. დომინანტი დამფუძნებლების მხრიდან დაიწყო მოსარჩელის დევნა, შევიწროება და იძულება, რათა მას საკუთარი ნების საწინააღმდეგოდ დაეთმო კუთვნილი წილი საწარმოში მოპასუხის სასარგებლოდ. დომინანტი დამფუძნებლები უკანონო გზებით ცდილობდნენ მოსარჩელის კუთვნილი წილის მითვისებას, დოკუმენტების გაყალბებითა და უკანონო კრების ოქმების დამტკიცების საშუალებით ისინი ცდილობდნენ, ხელში ჩაეგდოთ მოსარჩელის კუთვნილი წილი, რის თაობაზეც არაერთი დავა მიმდინარეობდა სასამართლოში. მოსარჩელე ხედავდა, რომ საწარმოს დომინანტი დამფუძნებლები, ფულადი რესურსების არამართლზომიერი გამოყენების გზით, მისი კუთვნილი წილის ხარჯზე, აგვარებდნენ მოსარჩელის მხრიდან შექმნილ სამართლებრივ წინააღმდეგობებს.

2.3. 2015 წელს მოსარჩელემ სარჩელით მიმართა სასამართლოს საწარმოს ფინანსური დოკუმენტების გამოთხოვის თაობაზე. მოპოვებული მტკიცებულებების შედეგად დგინდებოდა, რომ 2008 წლიდან 2014 წლამდე საწარმოს წმინდა მოგება შეადგენდა 3 220 214.30 ლარს. უნდა აღნიშნოს ის ფაქტი, რომ საწარმოს დამფუძნებლები გასცემდნენ შეუსაბამოდ დიდი ოდენობით პრემიებსა და ხელფასებს ძირითად დამფუძნებლებზე, რომელიც 2013-2014 წლების მონაცემებით შეადგენდა 1 497 000 ლარს. ამას ემატებოდა ისიც, რომ დამფუძნებლები მუდმივად მუქარითა და ფსიქოლოგიური ზეწოლით ცდილობდნენ, მოსარჩელე იძულებული გაეხადათ, დაეთმო თავისი კუთვნილი წილი მათ სასარგებლოდ. ისინი მოსარჩელეს პერიოდულად უგზავნიდნენ გაურკვეველი რეპუტაციის მქონე სუბიექტებს, რომლებიც ცდილობდნენ ზეგავლენის მოხდენით, მოსარჩელის დაყოლიებას, დასთანხმებოდა დამფუძნებლების წინადადებას, ფიქციური ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, დომინანტი დამფუძნებლების მიერ დასახელებულ პირზე (მოპასუხე მ.ხ–ნზე) გადაეფორმებინა თავისი კუთვნილი წილი, რათა ნაკლებად გამჟღავნებულიყო მათი შიდა ფინანსური საქმიანობა შპს-ში. შექმნილმა მდგომარეობამ მოსარჩელეს შეუქმნა დაუცველობის განცდა მისი ოჯახის წევრების უსაფრთხოების მიმართ, რადგან მუქარა და ზეწოლა იყო რეალურად საფრთხის შემცველი. მოსარჩელეს, ნების საწინააღმდეგოდ, იძულებითი და ამორალური გარიგების საფუძველზე, 10.05.2017 წელს მოპასუხის სახელზე გადააფორმებინეს კუთვნილი წილი 200 000 აშშ დოლარად. ნასყიდობის ფასი არ შეესაბამებოდა მის რეალურ საბაზრო ღირებულებას, რადგან ეს გარიგება ფორმალური იყო. ამ ტრანზაქციაში მოსარჩელეს ანაზღაურება არ მიუღია. სინამდვილეში, არც ამ წილის შემძენს არ სურდა საწარმოს წილის შეძენა, რადგან მას წილის შეძენის არც ინტერესი და არც ფინანსები არ ჰქონდა. იგი მოქმედებდა საწარმოს დომინანტი დამფუძნებლების ინტერესებიდან გამომდინარე.

3. მოპასუხის პოზიცია:

3.1. მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო, შესაგებელში აღნიშნულია, რომ არანაირი იძულება მოსარჩელის მიმართ არ ვლინდებოდა. მოსარჩელემ თავისი წილი გაასხვისა 200 000 აშშ დოლარად და აღნიშნული თანხა მყიდველმა სრულად ჩაურიცხა მის მინდობილ პირს, ზ.მ–იას. მოსარჩელე ვერ უთითებს ვერანაირ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რაც შპს-ს მხრიდან იძულების ფაქტს დაადასტურებდა.

4. პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი:

4.1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოსარჩელემ წარადგინა სააპელაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

5. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილი და საფუძვლები:

5.1. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 7 მარტის განჩინებით, სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა: უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2020 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება.

5.2. სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

5.2.1. ზ.მ–ძე 2017 წლის 10 მაისამდე წარმოადგენდა შპს „ვ ?“-ის 10% წილის მესაკუთრეს.

5.2.2. მოსარჩელემ 2017 წლის 21 აპრილს, როგორც მოპასუხე კომპანიის 10%-იანი წილის მფლობელმა პარტნიორმა მინდობილ პირს ზ.მ–იას მიანიჭა წარმომადგენლობის უფლება ნებისმიერ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებთან, ნებისმიერ სახელმწიფო და არასახელმწიფო ორგანიზაციებთან და დაწესებულებებთან და ა.შ.. მინდობილ პირს მიენიჭა ყველა უფლებამოსილება, რაც გააჩნდა მოსარჩელეს, როგორც მოპასუხე კომპანიის პარტნიორს, კერძოდ, მიეღო მონაწილეობა შპს „ვ 96“-ის პარტნიორთა კრებებში ხმის უფლებით, მიეღო გადაწყვეტილებები მოსარჩელის სახელით, ასევე, მიენიჭა უფლებამოსილება გაესხვისებინა, გაეყიდა აღნიშნულ საზოგადოებაში მოსარჩელის კუთვნილი წილი - 10%, დაედო შესაბამისი გარიგებები, განესაზღვრა ხელშეკრულების პირობა, მოეწერა ხელი შესაბამის დოკუმენტების, კრების ოქმების, გადაწყვეტილებების, ხელშეკრულებების, შეთანხმებებისთვის და შეესრულებინა ნებისმიერი მოქმედება, რაც დაკავშირებული იყო აღნიშნული დავალებების შესრულებასთან (ტ.1. ს.ფ.177).

5.2.3. 2017 წლის 10 მაისს ჩატარდა მოპასუხე კომპანიის დამფუძნებელ პარტნიორთა კრება, რომელსაც ესწრებოდნენ დამფუძნებელი პარტნიორები: გ.ქ–ი (20%), თ.პ–ი (30%), პ.ნ–ძე (7,5%), მ.ხ–ნი (5%), ზ.მ–ძის წარმომადგენელი ზ.მ–ია (10%). კრებაზე განხილული იქნა მოსარჩელის მიერ შპს-ს კუთვნილი 10 %-იანი წილის ამავე საზოგადოების დამფუძნებელი პარტნიორისათვის მ.ხ–ნისათვის (შემდგომში „მეორე მოპასუხე“) მიყიდვის საკითხი. პარტნიორებმა თანხმობა გამოთქვეს მოსარჩელის მიერ მეორე მოპასუხისათვის წილის მიყიდვაზე და კომპანიის დირექტორს დაევალა წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე განეხორციელებინა სათანადო ცვლილებები სამეწარმეო რეესტრში (ტ.1,ს.ფ.110).

5.2.4. იმავე დღეს (2017 წლის 10 მაისს) ნოტარიუსის მიერ შედგენილი და დამოწმებული იქნა წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, მინდობილმა პირმა ზ.მ–იამ მოსარჩელის სახელით მეორე მოპასუხეს მიყიდა მოპასუხე საწარმოს 10 %-იანი წილი სრულად. მხარეთა განცხადებით გასაყიდი წილის ღირებულება განისაზღვრა 200 000 აშშ დოლარად. მათივე განცხადებით, ანგარიშსწორება უნდა მომხდარიყო ნაღდი და/ან უნაღდო ანგარიშსწორებით (ტ.1, ს.ფ.107-108).

5.2.5. ნასყიდობის თანხა 2017 წლის 11 მაისს მეორე მოპასუხემ სრულად გადარიცხა მოსარჩელის მინდობილი პირის ანგარიშზე (ტ.1,ს.ფ.233).

5.3. სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვისას გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 85-ე, 128-ე, 138-ე, 139-ე, 140-ე, 319.1-ე მუხლები, გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა მასზედ, რომ წილზე საკუთრების უფლების დათმობისას ნება გამოვლენილი იქნა მუქარისა და იძულების გარეშე.

5.5. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მოპასუხემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მისი გაუქმება და, ახალი გადაწყვეტილებით, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

6. კასატორის მოთხოვნა და საფუძვლები:

6.1. კასატორის მტკიცებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლოა. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

6.2. მოცემულ შემთხვევაში, დავის საგანი როგორც აღიარებითი, ისე მიკუთვნებითი მოთხოვნის იყო, რადგან მოსარჩელე ითხოვდა, წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას და წილზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციას საჯარო რეესტრში, ასევე, სისხლის სამართლის საქმიდან გამომდინარე დაზარალებულად ცნობის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას. აპელანტის კუთვნილ წილს მოპასუხის სახით, მართლსაწინააღმდეგოდ დაეუფლნენ დომინანტი დამფუძნებლები, რომლებმაც შექმნეს წინაპირობები და იძულების გზით მიითვისეს აპელანტის კუთვნილი წილი საწარმოში. რადგან ზ.მ–ძის ყოფნა სადამფუძნებლო წილით, მათთვის არახელსაყრელი იყო, ასეთ შემთხვევაში, მოპასუხეს და დომინანტ დამფუძნებლებს უძნელდებოდათ საწარმოს ფინანსების უკანონო და უკონტროლო მართვა. სწორედ ამ მიზნით გახადეს იძულებული აპელანტი, რომ მოპასუხისთვის დაეთმო კუთვნილი წილი, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე. ამასთან, წილის ღირებულება გაცილებით მაღალია, ვიდრე ეს ხელშეკრულებით იყო განსაზღვრული. მიუხედავად ამისა, აპელანტისთვის არც ხელშეკრულებაში მითითებული ღირებულება არ აუნაზღაურებიათ, რადგან თავისი შინაარსით გარიგება არის უზნეო და ამორალური, მისი დადების საფუძველს წარმოადგენს ზ.მ–ძის იძულება, რომ არა მისი იძულება, ამგვარ გარიგებას მოპასუხესთან არ დადებდა.

6.3. კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლოს მიერ სრულად არ შეფასდა გარემოებები, რომელიც ქმნიდა სწორედ დაუცველობის, საფრთხისა და იძულების ერთიანობას და რომელმაც აიძულა მოსარჩელე, დაეთმო კუთვნილი წილი. 1) იმ გარემოების შეფასება, თუ რამდენად საგანგაშო ან საფრთხის შემცველი იყო სიტუაცია, არის ძალიან სუბიექტური და აქ მთავარია, პიროვნული განცდა, რომ ის საგანგაშო ვითარებაშია. საკმარისია ვლინდებოდეს იძულებითი მდგომარეობის ნებისმიერი ფორმა, სიტუაცია პირს უშუალოდ უნდა აიძულებდეს, დადოს საზიანო გარიგება; 2) ასეთი ფაქტების დროს იძულების დადასტურება პირდაპირი მტკიცებულებებით ძალიან რთულია და ამ დროს გათვალისწინებული უნდა იყოს მხარის ობიექტური შესაძლებლობა, წარმოუდგინოს სასამართლოს იძულების მამტკიცებელი პირდაპირი მტკიცებულებები; 3) იძულების განმახორციელებელი პირი ყოველთვის მოქმედებს გააზრებულად და ფრთხილად მისთვის საინტერესო მიზნის მიღწევის პროცესში, რის გამოც ძალიან რთული ხდება საჭირო მტკიცებულებების მოპოვება, ამიტომ მნიშვნელოვანია, მტკიცებულებები შეფასდეს გონივრულობის, ჯეროვნების პრინციპიდან გამომდინარე, ასე მაგალითად, თვალის ზომით ან ერთი შეხედვით გადმოსახედიდან; 4) გარიგების ბათილობას იწვევს არა ყოველგვარი იძულება, არამედ ისეთი, რომელსაც თავისი ხასიათით შეუძლია გავლენა მოახდინოს პირზე. პირზე გავლენას ახდენს ისეთი იძულება, რომელიც აფიქრებინებს მას, რომ მის პიროვნებას ან ქონებას რეალური საფრთხე ემუქრება. ამდენად, იძულება მხოლოდ მაშინ შეიძლება ჩაითვალოს ზემოქმედებაუნარიან იძულებად, თუკი იგი რეალური საფრთხის მაუწყებელია; 5) იძულებით დადებული გარიგების შემთხვევაში საკითხი უკავშირდება ნების ნაკლის საფუძველზე დადებულ გარიგებას, სადაც ნების თავისუფლება აშკარად არის ხელყოფილი. ამ დროს დაზარალებულის თავისუფალი ნება აშკარად მოდრეკილია (სუსგ ას-664-635-2016 ).

6.4. კასატორის მითითებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოში გასაჩივრებული ჰქონდა კომპლექსური ექსპერტიზის დანიშვნაზე უარის თქმის შესახებ განჩინება. საქმეში პირველ ინსტანციაში წარდგენილ იქნა შპს "ვ ?-ის“ 10%-იანი წილის შეფასების სამხარაულის დასკვნა; შპს "ვ ..-ის“ ტერიტორიაზე არსებული უძრავი ქონების ღირებულების სამხარაულის დასკვნა და 5%-იანი წილის აღსრულების ეროვნული ბიუროს შეფასება. აღსანიშნავია, რომ წარდგენილი შეფასებები მნიშვნელოვნად ეწინააღმდეგებოდა ერთმანეთს არსებითად ერთ საკითხში. უძრავი ქონების ღირებულება დამოუკიდებელი ექსპერტიზის მიერ 10-ჯერ აღემატებოდა სასამართლოს მიერ დანიშნული სამხარაულის ექსპერტიზის დასკვნით შეფასებულ უძრავი ქონების ღირებულებას. ასევე, 5%-იანი წილი აღსრულების ეროვნული ბიუროს მხრიდან შეფასდა გაცილებით მაღალ ფასად, ვიდრე სამხარაულის ექსპერტიზის ბიუროს მხრიდან. შესაბამისად, ჩნდებოდა გონივრული ეჭვი, რომ სასამართლოს მიერ დანიშნული ექსპერტიზა, რომელშიც აქტიურ მონაწილეობას იღებდა შპს "ვ .." სცდებოდა კეთილსინდისიერი შეფასების კრიტერიუმებს. აღნიშნული დასკვნების ურთიერთწინააღმდეგობის გამო, მხარის მიერ მოთხოვნილ იქნა საერთო ექსპერტიზა, რომელიც გამოავლენდა სინამდვილეს და სასამართლოს ნათლად შეეძლებოდა, განესაზღვრა იძულების ერთ-ერთი დამამტკიცებელი გარემოება. აპელანტი ორივე ინსტანციაში უთითებდა, რომ იძულებით, მხარეს დაათმობინეს წილი და ეს გამოიხატებოდა, რეალურ ღირებულებაზე ნაკლები ღირებულების თანხის შეთავაზებაშიც.

6.5. კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლოს მხრიდანაც არც პირველ და არც სააპელაციო სასამართლოში არ განხილულა საკითხები დეტალურად და არ შეფასებულა მტკიცებულებები ობიექტური შეფასების ჭრილით. აპელანტი/კასატორი უთითებდა იძულებაზე, რომელიც დაგეგმილად და მიზანმიმართულად მიმდინარეობდა ზ.მ–ძის მიმართ. აღნიშნულის დასადასტურებლად საქმეში წარდგენილ იქნა არაერთი მტკიცებულება: მათ შორის, საგამოძიებო დოკუმენტები, რომლითაც დასტურდებოდა შპს "ვ ..-ის“ დომინანტი დამფუძნებლების მხრიდან უკანონო მოქმედებები; წარდგენილ იქნა სიუჟეტი, რომელშიც ნათლად ჩანდა, როგორ არ აძლევდნენ ზ.მ–ძეს შპს-ს დოკუმენტების გაცნობის უფლებას და უზღუდავდნენ შპს-ს ტერიტორიაზე შესვლის უფლებასაც კი. ამავე სიუჟეტში ჩანს შპს-ს დირექტორის მიერ ზ.მ–ძის მიმართ გამოთქმული ფრაზები: "რომ ის ვერასდროს ვერაფერს მიიღებს". საქმეში წარდგენილია სასამართლო გადაწყვეტილება, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ შპს "ვ ..-მა“, მაშინ, როდესაც ზ.მ–ძე იმყოფებოდა სამშობიაროში, იმსჯელა ზ.მ–ძის წილიდან გასვლაზე თანხის სანაცვლოდ, რასთან დაკავშირებითაც თითქოს კრებაზე ზ.მ–ძემ თანხმობა განაჟ–, თუმცა ეს არ შეესაბამებოდა სიმართლეს, შესაბამისად, სასამართლომ კრების ოქმი ბათილად ცნო. საქმეში წარდგენილია სასამართლო გადაწყვეტილება, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ ზ.მ–ძეს, რომელიც წარმოადგენდა 10%იანი წილის მესაკუთრეს, არ აცნობდნენ კომპანიის ფინანსურ დოკუმენტებს და მას მოუწია სასამართლო დავების წარმოება აღნიშნული უფლების მისანიჭებლად, მიუხედავად ამისა, შპს "ვ ..-ის“ დომინანტმა დამფუძნებლებმა არც სასამართლო გადაწყვეტილება შეასრულეს. საქმეზე გამოკითხულ იქნა მთავარი მოწმე, რომელმაც დაადასტურა, რომ ,,ვ ..-ის“ დომინანტი დამფუძნებლები ცდილობდნენ ზ.მ–ძის ჩამოშორებას მოლაპარაკებიდან.

6.6. სასამართლოების მხრიდან სრულყოფილად არ შეფასებულა ორი დოკუმენტი: მოთხოვნის დათმობის ხელწერილი და განცხადება, რომლითაც ზ.მ–ძე უარს აცხადებს და პრეტენზიას არ გამოთქვამს დომინანტი დამფუძნებლების მიმართ. ლოგიკურად, მხარის მხრიდან ისმებოდა შეკითხვა: ზ.მ–ძე დროის ერთ პერიოდში, ორი ერთმანეთის გამომრიცხავ დოკუმენტს რატომ შექმნიდა? ჯერ ზ.მ–ძემ ხელი მოაწერა მოთხოვნის დოკუმენტს, რომლითაც თავისი ყველა მოთხოვნა, მათ შორის, დივიდენდის თაობაზე, გადასცა მეუღლეს, ვ.ც–ძეს, ხოლო მალევე, რამდენიმე საათში, ზ.მ–ძემ ხელი მოაწერა განცხადებას, რომლითაც არც შპს "ვ ..-ის“ და არც მისი დირექტორის მიმართ პრეტენზიები არ ექნებოდა. შესაბამისად, აღნიშნული გარემოება აჩენდა სწორედ გონივრულ ეჭვებსა და შეკითხვებს, რომ პირი იძულებით ასრულებდა ნების საწინააღმდეგო მოქმედებებს. აღნიშნული საკითხი არ შეფასებულა სრულყოფილად.

6.7. კასატორის მტკიცებით, სასამართლოს შეფასება ნების გამოვლენასთან დაკავშირებით დაუსაბუთებელია. სასამართლოს არ უმსჯელია ნების ნაკლის საფუძველზე დადებულ გარიგებაზე. მოსარჩელის სარჩელის ძირითადი ხაზი გადიოდა მტკიცებულებებზე, რომლითაც დასტურდებოდა მოსარჩელის მიერ გამოვლენილი ნების ნაკლი და წლების განმავლობაში მიმდინარე იძულება, რომელმაც საბოლოოდ მოდრიკა მისი რეალური ნება. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორს მიაჩნია, რომ გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი დაკმაყოფილდება სრულად.

7. საკასაციო სამართალწარმოების ეტაპი:

7.1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2023 წლის 3 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში დასაშვებობის შემოწმების მიზნით. ამავე სასამართლოს 2025 წლის 7 თებერვლის განჩინებით ზ.მ–ძის საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად და მიღებულია განსახილველად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

8. საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, ასევე, მტკიცებულებების შეჯერებისა და გაანალიზების, საკასაციო საჩივრის იურიდიული დასაბუთებულობის განხილვის შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

9. სსსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება).

10. ვიდრე დადგენილი გარემოებების სამართლის ნორმებთან სუბსუმირებას შეუდგებოდეს, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, ყურადღება გაამახვილოს სამართალწარმოების ფუნდამენტურ პრინციპებზე: მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით რეგლამენტირებულია პროცესის შეჯიბრებითობის პრინციპის საფუძველზე წარმართვა და დადგენილია, რომ მხარეებს აქვთ მტკიცებულებათა წარდგენის გზით საკუთარი პოზიციის დადასტურების შესაძლებლობა, გარდა ამისა, დემოკრატიულ საზოგადოებაში ფუნდამენტური მნიშვნელობა ენიჭება მხარეთა თანასწორობის დაცვას (სსსკ-ის მე-5 მუხლი), რაც იმას ნიშნავს, რომ საქმის განხილვის თითოეულ ეტაპზე სასამართლო ინარჩუნებს ნეიტრალიტეტს და მოსამართლეს მიუკერძოებლად, მხოლოდ მტკიცებულებათა ობიექტური შეფასების გზით უყალიბდება შინაგანი რწმენა დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ამა თუ იმ ფაქტის არსებობის თაობაზე. საქართველოს ორგანული კანონი „საერთო სასამართლოების შესახებ“ განსაზღვრავს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს როლს საერთო სასამართლოების სისტემაში და ადგენს, რომ უზენაესი სასამართლო დადგენილი საპროცესო ფორმით ზედამხედველობს მართლმსაჯულების განხორციელებას საქართველოს საერთო სასამართლოებში. კანონის მითითებული დანაწესიდან გამომდინარეობს მათ შორის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის დებულება, რომელიც ადგენს უზენაესი სასამართლოს მხრიდან დავის ფაქტობრივი ნაწილის შეფასების ფარგლებს, კერძოდ, საკასაციო სასამართლო მსჯელობს საპროცესო წესების დაცვით მოპოვებული მტკიცებულებებისა და მხარეთა მიერ მიცემული ახსნა-განმარტებების შეფასების კანონიერებაზე იმგვარად, რომ თავად ვერც ახალ ფაქტებს დაადგენს და ვერც ახალ განმარტებებს მიიღებს მხარეებისგან (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2021 წლის 18 თებერვლის, საქმე №ას-1181--2018 განჩინება).

11. საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების კანონიერება, რომლითაც ძალაში დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2020 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილება. ამ გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

12. საკასაციო პალატამ არაერთ გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ მხარეთა შორის დავის განხილვისას სასამართლოს უპირველესი ამოცანაა, დაადგინოს რას ითხოვს მოსარჩელე მოპასუხისაგან და რის საფუძველზე, ანუ რა ფაქტობრივ გარემოებებზე ამყარებს მოსარჩელე თავის მოთხოვნას. სასამართლომ მხარის მიერ მითითებული მოთხოვნის ფარგლებში უნდა მოძებნოს სამართლებრივი ნორმა, რომელიც იმ შედეგს ითვალისწინებს, რომლის მიღწევაც მხარეს სურს. მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად განხილული ნორმა შეიცავს იმ აღწერილობას (ფაქტობრივ შემადგენლობას), რომლის შემოწმებაც სასამართლოს ვალდებულებაა და რომელიც უნდა განხორციელდეს ლოგიკური მეთოდების გამოყენებით, ანუ სასამართლომ უნდა დაადგინოს ამა თუ იმ ნორმაში მოყვანილი აბსტრაქტული აღწერილობა რამდენად შეესაბამება კონკრეტულ სიტუაციას და გამოიტანოს შესაბამისი დასკვნები. ის მხარე, რომელსაც აქვს მოთხოვნა მეორე მხარისადმი, სულ მცირე, უნდა უთითებდეს იმ ფაქტობრივ შემადგენლობაზე, რომელსაც სამართლის ნორმა გვთავაზობს (სუსგ N ას-251-2018, 08.02.2022 წ.).

13. საქმის განმხილველი სასამართლო შეზღუდულია მხოლოდ მხარის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებით, რაც შეეხება სამართლის ნორმების გამოყენებას, სასამართლო, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებით, ადგენს თუ რა სამართლებრივი ურთიერთობა არსებობს მხარეთა შორის და ამ ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე აკმაყოფილებს ან არ აკმაყოფილებს სარჩელს. მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის შეფასება შედის სასამართლოს კომპეტენციაში, თუმცა, საქმეზე გადაწყვეტილება მიღებული უნდა იქნას შეჯიბრებითობის პრინციპის სრულად რეალიზაციის პირობებში. სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა აგებულია რა დისპოზიციურობისა და შეჯიბრებითობის პრინციპებზე, პირის დარღვეული ან სადავოდ ქცეული უფლების დაცვა ამავე პირის ნებაზეა დამოკიდებული. მხარეები სამოქალაქო სამართალწარმოებაში თვითონვე განსაზღვრავენ დავის საგანს და თვითონვე იღებენ გადაწყვეტილებას სარჩელის შეტანის შესახებ (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3-4-ე მუხლები), რაც კანონის მოთხოვნათა დაცვით (ამავე კოდექსის 178-ე მუხლი) უნდა აისახოს მხარეთა მიერ სასამართლოში წარდგენილ სარჩელში (სუსგ N ას-1163-2018, 08.02.2019 წ.; Nას-495-2020, 23.10.2020 წ).

14. წინამდებარე საქმეში, სარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა მოსარჩელე ზ.მ–ძესა და მოპასუხე მ.ხ–ნს შორის 2017 წლის 10 მაისს გაფორმებული წილის ნასყიდობის N170502186 ხელშეკრულების ბათილად ცნობა (მისი გაფორმების მომენტიდან) და შპს „ვ-96-ის“ 10% წილის მესაკუთრედ ზ.მ–ძის ცნობა. მოპასუხე შპს „ვ-..-სთვის“, მოსარჩელე ზ.მ–ძის სასარგებლოდ, მიყენებული ზიანის ანაზღაურება და ზ.მ–ძისთვის 2009-2012 წლებში დივიდენდის სახით გამოყოფილი 22 021 ლარის დაკისრება მოპასუხისათვის.

15. განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ კასატორი 2017 წლის 10 მაისამდე წარმოადგენდა შპს „ვ ..“-ის 10% წილის მესაკუთრეს. ხოლო 2017 წლის 21 აპრილს, ამ უკანასკნელმა, როგორც მოპასუხე კომპანიის 10%-იანი წილის მფლობელმა პარტნიორმა მინდობილ პირს ზ.მ–იას მიანიჭა წარმომადგენლობის უფლება ნებისმიერ ფიზიკურ და იურიდიულ პირთან, ნებისმიერ სახელმწიფო და არასახელმწიფო ორგანიზაციებთან და დაწესებულებებთან და ა.შ. მინდობილ პირს მიენიჭა ყველა უფლებამოსილება, რაც გააჩნდა მოსარჩელეს, როგორც მოპასუხე კომპანიის პარტნიორს [იხ.ამავე განჩინების პ. 5.2.2.]

16. 2017 წლის 10 მაისს ჩატარდა მოპასუხე კომპანიის დამფუძნებელ პარტნიორთა კრება, რომელსაც ესწრებოდნენ დამფუძნებელი პარტნიორები: გ.ქ–ი (20%), თ.პ–ი (30%), პ.ნ–ძე (7,5%), მ.ხ–ნი (5%), ზ.მ–ძის წარმომადგენელი ზ.მ–ია (10%). კრებაზე განხილული იქნა მოსარჩელის მიერ შპს-ს კუთვნილი 10 %-იანი წილის ამავე საზოგადოების დამფუძნებელი პარტნიორისათვის მ.ხ–ნისათვის (შემდგომში „მეორე მოპასუხე“) მიყიდვის საკითხი. პარტნიორებმა თანხმობა გამოთქვეს მოსარჩელის მიერ მეორე მოპასუხისათვის წილის მიყიდვაზე და კომპანიის დირექტორს დაევალა წილის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე განეხორციელებინა სათანადო ცვლილებები სამეწარმეო რეესტრში (ტ.1,ს.ფ.110). იმავე დღეს (10.05.2017წ) ნოტარიუსის მიერ შედგენილი და დამოწმებული იქნა წილის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც, მინდობილმა პირმა ზ.მ–იამ მოსარჩელის სახელით მეორე მოპასუხეს მიყიდა მოპასუხე საწარმოს 10%-იანი წილი სრულად. (ტ.1,ს.ფ.107,108). ხელშეკრულებაში მითითებული თანხა 2017 წლის 11 მაისს მ. ხ–მა გადარიცხა მოსარჩელის მინდობილი პირის ანგარიშზე (ტ.1,ს.ფ.233).

17. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება პრინციპს, რომ მოთხოვნის საფუძვლის განსაზღვრა სასამართლოს პრეროგატივაა. ამგვარი მიდგომა გამომდინარეობს სამართალში დამკვიდრებული პრინციპიდან: „jura novit curia“ (სასამართლომ იცის კანონი). საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ სსკ-ის 319-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ, კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ ამ ხელშეკრულებათა შინაარსი. საკასაციო პალატა განამარტავს, რომ სამოქალაქო სამართლით განმტკიცებული მხარეთა ავტონომიურობის პრინციპი ყველაზე ნათლად ხელშეკრულების თავისუფლებაში გამოიხატება. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კერძო სამართლის სუბიექტთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობის სწორი სამართლებრივი შეფასებისათვის გადამწყვეტია ამ სუბიექტთა ნამდვილი ნების გამოვლენა, რომლის საფუძველზე დადგენილი ფაქტების სამართლებრივი კვალიფიკაცია სასამართლოს კომპეტენციას წარმოადგენს.

18. სკ-ის 85-ე მუხლის თანახმად, გარიგების დადების მიზნით იმ პირის იძულება (ძალადობა ან მუქარა), რომელმაც დადო გარიგება, ანიჭებს ამ პირს გარიგების ბათილობის მოთხოვნის უფლებას მაშინაც, როცა იძულება მომდინარეობს სხვა პირისგან. მოცემული ნორმა მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის სუბიექტურ წინაპირობებს განსაზღვრავს და ესაა მოსარჩელის მხრიდან კონკრეტული იძულების ფაქტების მტკიცების რეალიზება. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე მხარე უთითებს, რომ კომპანიის დამფუძნებელი წევრებისგან მომდინარე რეალური მუქარის გამო იძულებული იყო, გაესხვისებინა სადავო წილი, თავისი ნების საწინააღმდეგოდ, მაგრამ მხოლოდ ფაქტების მითითება არ არის საკმარისი სკ-ის 85-ე მუხლის ფარგლებში მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად - მნიშვნელოვანია მტკიცების სუბიექტური მხარე ანუ მოსარჩელის ვალდებულება, ადასტუროს მუქარისა, თუ იძულების ფაქტები. რაც უფრო დაბალია სუბიექტური კომპონენტის ხარისხი ანუ როცა არ ვიცით, არაა ნათელი, თუ რაზე ფიქრობდნენ ადამიანები გარიგების დადების დროს, დასკვნები ობიექტურ საფუძველზე უნდა გაკეთდეს (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2017 წლის 6 სექტემბრის საქმე Nას-415-398-2016 გადაწყვეტილება).

19. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილენი ვალდებულნი არიან კეთილსინდისიერად განახორციელონ თავიანთი უფლებები და მოვალეობები. აღნიშნული ნორმა მხოლოდ დეკლარაციული ხასიათის არ არის და ნდობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპის დამრღვევისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების მოთხოვნის დამოუკიდებელ საფუძველს წარმოადგენს. აღსანიშნავია, რომ მისი დარღვევა უმეტეს შემთხვევაში, დადებულ გარიგებას მართლსაწინააღმდეგოდ და ამორალურად აქცევს. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე გარიგების ამორალურობაზე, ზეწოლასა და იძულებაზე აპელირებს, რაც სამომავლო საფრთხის დამუქრებით გამოძალულ ნების გამოხატვას მოიაზრებს, რომლის რეალიზებასაც დამმუქრებელი საკუთარ ნება-სურვილზე დამოკიდებულად წარმოაჩენს, რათა ამგვარად ზეგავლენა მოახდინოს მუქარის ადრესატის ნებაზე და დაითანხმოს შესაბამისი გარიგების დადებაზე.

20. პალატა მიუთითებს, რომ მნიშვნელოვანია იმ საკითხის შემოწმება, თუ რამდენად სწორად შეაფასა სასამართლომ გარიგების მონაწილეთა ნების ნამდვილობა, კერძოდ, მოსარჩელე ხელშეკრულების ბათილად ცნობას იმ საფუძვლით მოითხოვდა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების ნება მას არ გამოუვლენია (მან ხელი გარიგებას იძულებით მოაწერა).

21. სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ განვითარებულ სამართლებრივ მსჯელობას და მიაჩნია, რომ საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს სწორად მიეცა სამართლებრივი შეფასება. სასამართლოებმა დავის საგნის ფარგლებში მართებულად იმსჯელეს როგორც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლით გათვალისწინებულ გარიგების ამორალურობის საფუძვლებზე, ისე ამავე კოდექსის 85-ე, 86-ე და 88-ე მუხლებით განსაზღვრულ იძულებით დადებული გარიგების ბათილობის წინაპირობებზე და დასაბუთებულად დაასკვნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დგინდება მოსარჩელის მიმართ ისეთი იძულების, მუქარის ან ზეწოლის ფაქტი, რომელსაც შეეძლო გავლენა მოეხდინა მის თავისუფალ ნებაზე და გამხდარიყო გარიგების ბათილობის საფუძველი.

22. სასამართლოს შეფასებით, იძულებით დადებული გარიგების ბათილობისათვის აუცილებელია არსებობდეს ძალადობა ან მუქარა, მართლწინააღმდეგობა, მიზეზობრივი კავშირი იძულებასა და ნების გამოვლენას შორის, აგრეთვე ისეთი რეალური საფრთხის არსებობა, რომელსაც თავისი ხასიათით შეეძლო გავლენა მოეხდინა პირის თავისუფალ ნებაზე.

23. საქმის მასალებით, მათ შორის მხარეთა ახსნა-განმარტებებითა და მოწმეთა ჩვენებებით, არ დგინდება მოსარჩელის მიმართ ისეთი იძულების ან ზეწოლის განხორციელების ფაქტი, რომელიც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 85-ე და 86-ე მუხლებით გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგის დადგომას გაამართლებდა. ამასთან, სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომლის თანახმადაც მხოლოდ მოსარჩელის მიერ მითითებული შინაგანი დაუცველობის განცდა, კონკრეტული ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების გარეშე, ვერ ჩაითვლება იძულების დამადასტურებელ საკმარის საფუძვლად.

24. კასატორის მიერ განვითარებული მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ იძულების დადასტურება პირდაპირი მტკიცებულებებით რთულია და მნიშვნელოვანია პიროვნული განცდა, ასევე, ის, რომ გარემოებები არასრულად შეფასდა, მიმართულია სასამართლოს მიერ უკვე შეფასებული ფაქტობრივი გარემოებების განსხვავებული ინტერპრეტაციისკენ და არ შეიცავს ისეთ სამართლებრივ საკითხს, რომელიც საჭიროებდეს საკასაციო სასამართლოს ჩარევას. სასამართლო კიდევ ერთხელ აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება არღვევდა კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგებოდა საჯარო წესრიგს ან ზნეობის ნორმებს. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ საკითხზე, რომ მოწმეებს არ მიუთითებიათ ძალადობის ან მუქარის კონკრეტულ ფაქტებზე, რომლებიც დაადასტურებდა მოსარჩელის პიროვნების ან ქონების მიმართ რეალური საფრთხის არსებობას. ის გარემოებები, რომ პარტნიორები არ გასცემდნენ დივიდენდს, არსებობდა დაპირისპირება და სთავაზობდნენ გარკვეული თანხის სანაცვლოდ წილის გამოსყიდვას, თავისთავად ვერ მიიჩნევა ისეთი იძულების ფორმად, რომელიც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 85-ე მუხლით გათვალისწინებული ბათილობის საფუძველს წარმოშობს.

25. რაც შეეხება მოსარჩელისათვის ზიანის სახით, გამოყოფილი დივიდენდის 22 021 ლარის ანაზღაურებას, განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2017 წლის 5 მაისს მოსარჩელემ დივიდენდისა და ზიანის მოთხოვნის უფლება უსასყიდლოდ დაუთმო ვ. ჟ–ძეს, რის შედეგადაც აღნიშნული მოთხოვნის უფლება მთლიანად გადავიდა ამ უკანასკნელზე. ამასთან, წილის ნასყიდობის ხელშეკრულებაშიც მოსარჩელეს არ გაუკეთებია რაიმე დათქმა დივიდენდის მოთხოვნის უფლების შენარჩუნების შესახებ. პირიქით, მისივე განცხადებით დადასტურებულია, რომ წილის გასხვისებით შემძენზე გადავიდა ყველა არსებული და სამომავლო უფლება-მოვალეობა, მათ შორის დივიდენდის მოთხოვნისა და მიღების უფლებაც. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წილის გასხვისების შედეგად შემძენზე გადავიდა წილიდან გამომდინარე ყველა არსებული და სამომავლო უფლება-მოვალეობა, მათ შორის დივიდენდის მოთხოვნის უფლებაც, ხოლო მოსარჩელის მიერ შემდგომში აღნიშნული უფლების უსასყიდლოდ დათმობის ფაქტი დამატებით გამორიცხავს მის სასარგებლოდ მოთხოვნის არსებობას.

26. საკასაციო საჩივარი, თავისი შინაარსით, არსებითად ემყარება იმავე ფაქტობრივ გარემოებათა განსხვავებულ შეფასებას, რომლებიც უკვე სრულად იქნა გამოკვლეული ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ, ხოლო კასატორის მიერ არ არის წარმოდგენილი ისეთი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც წარმოშობდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის წინაპირობების არსებობას. საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საკასაციო სამართალწარმოება არ წარმოადგენს ფაქტობრივი გარემოებების ხელახალი დადგენისა და მტკიცებულებათა ხელახალი შეფასების ინსტანციას.

27. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. „ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ“, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

28. ყოველივე ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებების ერთობლივი შეფასების საფუძველზე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ წარმოდგენილი საკასაციო პრეტენზია ვერ ასაბუთებს არც ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად დადგენას და არც მატერიალური ან საპროცესო სამართლის ნორმების ისეთ დარღვევას, რომელსაც შეეძლო არსებითი გავლენა მოეხდინა საქმის განხილვის შედეგზე.

29. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, მათ შორის მხარეთა ახსნა-განმარტებები, მოწმეთა ჩვენებები, საქმეში წარმოდგენილი წერილობითი მტკიცებულებები, ექსპერტიზის დასკვნა, წილის გასხვისებამდე მოსარჩელის მიერ გამოვლენილი ნება და მისივე მიერ გაცემული მინდობილობა, საკასაციო საჩივარში წარმოდგენილი მსჯელობით სათანადოდ არ არის უარყოფილი.

30. კასატორი არსებითად შემოიფარგლება იმავე ფაქტობრივი გარემოებების განსხვავებული ინტერპრეტაციით, რომლებიც ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა სრულად გამოიკვლიეს და შეაფასეს. ამასთან, საკასაციო საჩივარში არ არის მითითებული ისეთი კონკრეტული გარემოება ან სამართლებრივი არგუმენტი, რომელიც გააქარწყლებდა სააპელაციო სასამართლოს დასკვნებს მოსარჩელის ნების თავისუფლების, გარიგების ნამდვილობის, წილის საბაზრო ღირებულებისა და დივიდენდის მოთხოვნის უფლების გადასვლის საკითხებზე. ამასთან, გასათვალისწინებელია, რომ საკასაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმის არსებითად განხილვის ეტაპზეც, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტების საფუძველზე, კასატორს არ მიუთითებია ისეთ გარემოებაზე, რაც გამორიცხავდა მოსარჩელის პოზიციის მართებულობას, აღნიშნული კი საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისა და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვების საფუძველია.

31. შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

32. სსსკ-ის 410-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო არ აკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

33. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 399-ე, 264.3, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზ.მ–ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 07.03.2023წ. განჩინება.

3. კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ამირან ძაბუნიძე

მოსამართლეები: ვლადიმერ კაკაბაძე

თეა ძიმისტარაშვილი