ბს-1300-876(კ-05) 31 ივლისი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნინო ქადაგიძე

გ. ილინას მდივნობით

კასატორის (მოპასუხე) _ გ. ჭ-ა წარმომადგენელი _ თ. გ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს უფლებამონაცვლის საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამეგრელო-გურია-სვანეთის სამხარეო სამმართველო წარმომადგენელი _ მ. რ-ე

მესამე პირი _ ზუგდიდის რაიონული პროკურატურა

წარმომადგენელი _ მ. ზ-ა

მესამე პირი _ შპს “.. .." წარმომადგენელი _ ვ. კ-ა

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 5 აგვისტოს განჩინება

დავის საგანი - ადმინისტრაციული ხელშეკრულების - პრივატიზების ბათილად ცნობა

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა :

2005 წლის 5 მაისს ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველომ სარჩელი აღძრა ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე _ გ. ჭ-ს მიმართ, რომლითაც მოითხოვა სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოსა და მოპასუხე გ. ჭ-ს შორის 2001 წლის 20 თებერვალს ნოტარიულად დამოწმებული სახელმწიფო ქონების ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების გაუქმება (იხ. ს.ფ. 4-5).

საქმის გარემოებები:

2001 წლის 2 თებერვალს სახელმწიფო ქონების მართვის ზუგდიდის სამმართველოსა და მოპასუხე გ. ჭ-ს შორის დაიდო სახელმწიფო ქონების ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, რომელიც დამოწმდა ნოტარიულად 2001 წლის 14 მაისს, რაც, მოსარჩელის მოსაზრებით, ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძველი:

სადავო ხელშეკრულება ეწინააღმდეგება სახელმწიფო ქონების კონკურსის წესით პრივატიზების შესახებ დებულებების მოთხოვნებს, ხელშეკრულება ისე დაიდო, რომ მოპასუხეს ქონების ღირებულება სრულად არ გადაუხდია. ასევე, ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებაში არასწორადაა მითითებული მყიდველის შესახებ მონაცემები, რის გამოც ადმინისტრაციული გარიგება სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის საფუძველზე წარმოადგენს მართლსაწინააღმდეგო გარიგებას. ამასთან, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 65-ე, 66-ე, 76-ე მუხლების საფუძველზე სადავო ხელშეკრულება ექვემდებარება ბათილად ცნობას.

2005 წლის 13 მაისს მოსარჩელე ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველომ დააზუსტა სარჩელის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები, კერძოდ, მიუთითა, რომ 2001 წლის 19 იანვარს გაზეთ “მ...ში" გამოქვეყნდა საკონკურსო განცხადება შპს “.. ..-ის" ბალანსზე რიცხული 40 კვ. მეტრი არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზების შესახებ. 2000 წლის 12 დეკემბერს საკონკურსო კომისიის დასკვნის მიხედვით პრივატიზების ფორმად განისაზღვრა საკონკურსო წესი და დადგინდა საპრივატიზაციო ღირებულება 925 აშშ დოლარის ოდენობით. 2001 წლის 14 მაისს ქონების მართვის სამმართველოს ნდობით აღჭურვილ პირს ნ. ბ-სა და გ. ჭ-ს შორის დაიდო ქონების ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, რომელიც დამოწმდა სანოტარო წესით, ხოლო 2001 წლის 11 მაისს შედგა მიღება-ჩაბარების აქტი. 2002 წლის 22 აპრილს გ. ჭ-ზე გაიცა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა ¹..., რომელშიც უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემის საფუძვლად მითითებულია 2001 წლის 20 თებერვლის ¹3/01 ხელშეკრულება, მაშინ როცა გ. ჭ-ს იმ დროისათვის გადახდილი ჰქონდა მხოლოდ 280 ლარი. მიღება-ჩაბარების აქტის შესაბამისად, მოპასუხეს გადაეცა 40მ² ფართი, ხოლო ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებაში დაფიქსირებულია 17,5 კვ.მ.

მოსარჩელეს მიაჩნია, რომ სადავო ხელშეკრულება ეწინააღმდეგება სახელმწიფო ქონების კონკურსის ფორმით პრივატიზების შესახებ დებულების 5.1 და 5.9 მუხლებს, რადგან სახელმწიფო ქონებაზე საკუთრების უფლება მყიდველს გადაეცემა სახელმწიფო ქონების ღირებულების სრულად დაფარვის შემდეგ, შესაბამისი საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გაცემის მომენტიდან, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ დასტურდება. ამდენად, სადავო ადმინისტრაციული გარიგება არ აკმაყოფილებს ნამდვილი გარიგების მოთხოვნებსა და პირობებს (იხ. ს.ფ. 8-10).

მოპასუხე გ. ჭ-მ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლით:

სარჩელი ხანდაზმულია, რამდენადაც “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ" 1997 წლის 30 მაისის საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის შესაბამისად, პრივატიზებულ სახელმწიფო ქონებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა სამი წელია. 2001 წლის 20 თებერვალს გაფორმებული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით სარჩელი აღძრულია 2005 წლის 5 მაისს, შესაბამისად, სარჩელი უსაფუძვლოა და სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო არ ექვემდებარება დაკმაყოფილებას (იხ. ს.ფ. 21-23).

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 1 ივნისის გადაწყვეტილებით ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ადმინისტრაციული გარიგება _ სახელმწიფო ქონების ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება ქ. ზუგდიდში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართზე, რაც სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოს საკონკურსო კომისიის 2000 წლის 12 დეკემბრის დასკვნით, სადავო ობიექტის პრივატიზაციის ფორმად განისაზღვრა კონკურსის წესი, რაც 2001 წლის 19 იანვარს გამოცხადდა გაზეთ “მ...ში". 2001 წლის 20 თებერვლის დადგენილებით კონკურსში გამარჯვებულად გამოცხადდა გ. ჭ-ა. 2001 წლის 20 თებერვალს სახელმწიფო ქონების მართვის ზუგდიდის სამმართველოსა და გ. ჭ-ს შორის დაიდო სახელმწიფო ქონების ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, რაც სანოტარო წესით დამოწმდა 2001 წლის 14 მაისს. 2001 წლის 11 მაისს მხარეებს შორის გაფორმდა მიღება-ჩაბარების აქტი, ხოლო 2002 წლის 22 აპრილს აღნიშნულ ობიექტზე გაიცა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა. სასამართლოს დასკვნით, პრივატიზებულ იქნა ქ. ზუგდიდში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე მრავალსართულიანი შენობის პირველ სართულზე არსებული არასაცხოვრებელი ფართი 40 კვ.მ-ის ოდენობით, ხოლო რეალურად გაიყიდა ტექნიკური დანიშნულების კერძოდ, ლიფტის და კიბის უჯრედებს შორის მოქცეული ფართები, რაც, მოქმედი კანონმდებობის შესაბამისად არ ექვემდებარებოდა პრივატიზებას. საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა გაიცა გ. ჭ-ზე, მაშინ როცა, საკონკურსო კომისიის 2001 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილებით, კონკურსში გამარჯვებულად გამოცხადდა გ. ჭ-ა.

სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის საფუძველზე განმარტა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში სადავო ობიექტი წარმოადგენს საერთო საკუთრებას, რადგან ობიექტის თანამოსარგებლე იყო შპს ,,.. ..-ი”, რომლის თანხმობაც მოპასუხეს სადავო ფართის პრივატიზებისას არ ჰქონდა. ამასთან, საპრივატიზაციო ობიექტების ნუსხაში სადავო ობიექტი არ შესულა, რის გამოც მითითებული ფართის პრივატიზებისას დაირღვა “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-3, მე-5 და მე-10 მუხლები.

.სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე და სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის საფუძველზე განმარტა, რომ სადავო ხელშეკრულება ძალაში შევიდა 2002 წლის 6 ნოემბერს, საკუთრების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციისას, ხოლო სარჩელი სასამართლოში აღიძრა 2005 წლის 5 მაისს, ანუ სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადის დაცვით. ამდენად, სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 66-ე, 70-ე მუხლების საფუძველზე მხარეებს შორის დადებული ადმინისტრაციული გარიგება ცნო ბათილად (იხ. ს.ფ. 63-67).

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ჭ-ს წარმომადგენელმა თ.Gგ-მა, რომლითაც მოითხოვა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი მოტივით:

სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი, კერძოდ “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ" საქართველოს კანონის 3.5 მუხლი, რომლის თანახმად, საპრივატიზებო ობიექტების ნუსხას ამტკიცებს საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრო, ხოლო მუნიციპალური დაქვემდებარების საპრივატიზებო ობიექტების ნუსხას, სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსთან შეთანხმებით, შესაბამისი ადგილობრივი ორგანო. აღნიშნულის შესაბამისად, ქ. ზუგდიდში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზაცია განხორციელდა სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოს მიერ. აპელანტის მოსაზრებით, უსაფუძვლოა გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სასამართლოს მიერ განვითარებული მსჯელობა, რომ პრივატიზებისას აუცილებელი იყო პრივატიზების ინიციატორის, ბალანსთმფლობელის თანხმობა, რამდენადაც ბალანსთმფლობელის თანხმობის აუცილებლობას მითითებული კანონის ნორმა არ ითვალისწინებს. სასამართლომ ასევე არ გამოიყენა “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-4 მუხლი, რომელიც არ კრძალავს ტექნიკური დანიშნულების ფართის პრივატიზებას, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც სახელმწიფოს მხრიდან გამოვლენილია ნება ამგვარი ფართის გასხვისებაზე. რაიონულმა სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლი, რამდენადაც სადავო ობიექტის ერთადერთი მესაკუთრე იყო სახელმწიფო, რომელსაც შეეძლო განეკარგა მითითებული ფართი სხვა პირებთან შეთანხმების გარეშე, ხოლო შპს “.. ..-ს", როგორც თანამოსარგებლეს, სადავო ფართის პრივატიზაცია სადავოდ არ გაუხდია.

აპელანტი არ დაეთანხმა სასამართლოს მსჯელობას, რომ ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის საფუძველზე წარმოადგენს ბათილ გარიგებას, ვინაიდან ხელშეკრულების დადებისას დაშვებულია უსწორობანი, კერძოდ, საკუთრების დამადასტურებული მოწმობა გაცემულია გ. ჭ-ზე, ხოლო ხელშეკრულებაში “მყიდველად" მითითებულია გ. ჭ-ა, ასევე სადავო ხელშეკრულების მიხედვით, ხელშეკრულების ობიექტს წარმოადგენს 17,5 კვ.მ ფართი, მაშინ როცა სახელმწიფოს მიერ გასაყიდი ობიექტი შეადგენდა რეალურად 40 კვ.მ, რაც, აპელანტის მოსაზრებით, წარმოადგენს წერილობით განხორციელებული ნების გამოვლინებისას დაშვებულ წვრილმან შეცდომებს, რომელიც დაინტერესებულ მხარეს, კერძოდ, გარიგების კონტრაჰენტს აძლევს მასში შესწორების შეტანის და არა შეცილების უფლებას, რაც უნდა განხორციელდეს გონივრული განსჯის საფუძველზე, რათა დადგინდეს მხარეთა ნამდვილი ნება ნასყიდობის საგნის მიმართ.

აპელანტის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად იმსჯელა სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე და შესაბამისად, სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი. სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 129-ე და “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-11 მუხლი, ვინაიდან მოსარჩელის მიერ გაშვებულია პრივატიზებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების განხილვისათვის დადგენილი სამწლიანი ხანდაზმულობის ვადა (იხ. ს.ფ. 70-74).

მოწინააღმდეგე მხარემ _ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველომ სააპელაციო საჩივარი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 101-102).

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 2005 წლის 2 აგვისტოს საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა გ. ჭ-ს წარმომადგენლის _ თ. გ-ის შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირად შპს “.. ..-ის" ჩაბმის თაობაზე (იხ. სხდომის ოქმი ს.ფ. 108).

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 2005 წლის 5 აგვისტოს განჩინებით ი/მ “გ. ჭ-ს" წარმომადგენლის თ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, უცვლელად დარჩა ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 1 ივლისის გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რაიონული სასამართლოს მიერ სწორად იქნა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ: სადავო ფართი განეკუთვნება ტექნიკური კატეგორიის ფართს, რომელიც მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად არ ექვემდებარება პრივატიზებას და რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, საპრივატიზაციო ობიექტების ნუსხაში სადავო ფართი არ იყო შეტანილი, ამასთან, ობიექტის პრივატიზაცია განხორციელდა შპს ,,.. ..-ის” თანხმობის გარეშე, მაშინ როცა იგი წარმოადგენდა ქონების მესაკუთრეს. სადავო ფართი ირიცხებოდა შპს ,,.. ..-ის” საწესდებო კაპიტალში, საიდანაც მითითებული ქონება არ ამოურიცხავთ, რაც სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია ,,საწარმოთა მართვის სააგენტოს” თავმჯდომარის 2005 წლის 4 მარტის ¹1-3/196 ბრძანების საფუძველზე, რომელიც ეხება შპს ,,.. ..-ის” საწესდებო კაპიტალში ცვლილებების შეტანას, რომლის თანახმად, საქართველოს გენერალური პროკურატურისათვის უსასყიდლო უზუფრუქტის გადაცემის მიზნით, შპს ,,.. ..-ის” საწესდებო კაპიტალიდან ამოღებულ იქნა ქ. ზუგდიდში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე შენობის 1027,5 კვ.მ ფართი და მასზე დამაგრებული 441,8 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომელშიც შედის სადავო პრივატიზებული ფართიც.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მსჯელობა, რომ სადავო ხელშეკრულების დადებისას დაირღვა ,,სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-10 მუხლი, რომლის შესაბამისად, კონკურსის ჩატარებიდან 20 კალენდარული დღის განმავლობაში მყიდველსა და გამყიდველს შორის იდება სანოტარო წესით დამოწმებული ხელშეკრულება, მაშინ როცა, კონკრეტულ შემთხვევაში, ხელშეკრულება დაიდო 2001 წლის 20 თებერვალს, ხოლო სანოტარო წესით დამოწმდა 2001 წლის 14 მაისს, ანუ კანონით გათვალისწინებული ვადის დარღვევით. ასევე, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ხელშეკრულებაში მითითებული მონაცემი მყიდველის მიერ თანხის სრულად გადახდისა და ქონების გადაცემის ვადის შესახებ არ შეესაბამება რეალობას.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ რაიონულმა სასამართლომ სწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი, რომლის შესაბამისად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია სანოტარო წესით დამოწმებული საბუთი და შემძენის რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში განხორციელდა 2002 წლის 5 ნოემბერს, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს არა აქვს გაშვებული სასარჩელო ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა. ამდენად, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ რაიონულმა სასამართლომ სწორად გამოიყენა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 66-ე, 70-ე და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლები (იხ.ს.ფ 135-142).

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ჭ-ს წარმომადგენელმა თ. გ-მა, რომლითაც მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების პრივატიზებისა და აღრიცხვის სამმართველოს სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ.ს.ფ 156-165).

კასაციის მოტივი:

სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, ამასთან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ეფუძნება საპროცესო ნორმების დარღვევას და გასაჩივრებულ განჩინებაში არ არის მითითებული თუ რომელ მტკიცებულებას ემყარება სასამართლოს დასკვნები ფაქტობრივი გარემოებების დადგენისას. სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ სადავო ქონების შპს ,,.. ..-ის” საწესდებო კაპიტალიდან ამორიცხვა დადასტურებულია ,,საწარმოთა მართვის სააგენტოს” 2005 წლის 4 მარტის ¹1-3/196 ბრძანებით, ვინაიდან მითითებული ბრძანება და საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდება, რომ სადავო ფართი წარმოადგენს პროკურატურისათვის გადასაცემი ფართის ნაწილს. ამასთან, შპს ,,.. ..-ის’’ საკუთრებას მის საწესდებო კაპიტალში შეტანილი ფართი არ წარმოადგენდა.

კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს გენერალური პროკურატურა არასწორად ჩართო საქმეში მესამე პირად, რამდენადაც სასამართლოს მიერ მოცემულ საქმეზე გამოტანილი გადაწყვეტილება არ შეეხება პროკურატურის კანონიერ ინტერესს და ვერ დაადგენს მხარეთა საერთო კონკრეტულ უფლებებსა და მოვალეობებს. ასევე, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დაარღვია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მოთხოვნები, კერძოდ, საქმეში მესამე პირად არ ჩართო სააქციო საზოგადოება ,,პ...ის” ქუთაისის ფილიალის ზუგდიდის განყოფილება, რომლის სასარგებლოდ გ. ჭ-ს კუთვნილი სადავო ობიექტი სესხის უზრუნველსაყოფად დაიტვირთა ჰიპოთეკით. მითითებული კომერციული ბანკი თავისთავად წარმოადგენს სადავო სამართალურთიერთობის მონაწილეს, რომლის თაობაზეც სასამართლოს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი. ასევე, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დაარღვია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლი, რადგან დავა განიხილა არაგანსჯადმა სასამართლომ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით. კასატორს მიაჩნია, რომ კონკრეტული დავა განეკუთვნება სამოქალაქო სამართლებრივ დავათა კატეგორიას, ვინაიდან ადმინისტრაციული დავა წარმოშობილია მოქალაქესთან და არა ადმინისტრაციულ ორგანოსთან. ამასთან, ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველო არ წარმოადგენს სათანადო მოსარჩელეს, რამდენადაც მის მიერ სარჩელში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების მიხედვით, დარღვეულია არა მისი როგორც ხელშემკვრელი მხარის, არამედ შპს ,,.. ..-ის” ინტერესები, რომელსაც სადავოდ არ გაუხდია არც პრივატიზების ხელშეკრულება და არც ადმინისტრაციული აქტები, რომელიც საფუძვლად დაედო მითითებულ ადმინისტრაციულ გარიგებას.

კასატორის მოსაზრებით, მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებული ფაქტები შეიძლება დაედოს საფუძვლად პრივატიზაციასთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული აქტების ბათილობას და არა ადმინისტრაციული გარიგების ბათილად ცნობას, რამდენადაც დავის საგნად ქცეული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება სახელმწიფო ქონების პრივატიზების თანმდევი შედეგია.

კასატორს მიაჩნია, რომ სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლი, რომლითაც განსაზღვრულია მხარეთა ნამდვილი ნების გამოვლენის განმარტების ინსტიტუტი და სამოქალაქო კოდექსის 78-ე მუხლი, რომლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული გარიგების დადებისას წვრილმანი შეცდომები გამოანგარიშებაში ან წერილობით განხორციელებული ნების გამოვლენაში იძლევა მხოლოდ შესწორების და არა შეცილების უფლებას. კონკრეტულ შემთხვევაში, სადავო ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებაში, მყიდველის სახით, გ. ჭ-ს მითითება და გაყიდული 40 კვ.მ ფართის ნაცვლად 17, 5კვ.მ დაფიქსირება წარმოადგენს მხარეთა მიერ ნების გამოვლენისას დაშვებულ შეცდომას.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა ,,სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” საქართველოს კანონის 10.3 მუხლი, რომელიც ასევე არასწორად დაუკავშირა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლს, რამდენადაც პრივატიზებისას მყიდველზე საკუთრების უფლება გადადის საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გაცემის შემდეგ, პრივატიზებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა სამწლიანია. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 129-ე და ,,სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” საქართველოს კანონის 10.3. მუხლები, რომელთა თანახმად სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულია.

საკასაციო სასამართლოს 2006 წლის 21 თებერვლის განჩინებით გ. ჭ-ს საკასაციო საჩივარზე შეჩერდა საქმის წარმოება ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს წარმოებაში მყოფ სხვა ადმინისტრაციულ საქმეზე (გ. ჭ-ს სარჩელისა გამო, მოპასუხე _ ზუგდიდის ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების საამართველოს მიმართ, ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს 2005 წლის 30 დეკემბრის ¹54 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე) გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე /იხ.ს.ფ. 249-253/.

საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 18 ივნისის განჩინებით გ. ჭ-ს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად, შესაბამისად უცვლელად დარჩა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 18 იანვრის განჩინება /იხ.ს.ფ. 265-269/.

საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 9 ივლისის განჩინებით გ. ჭ-ს საკასაციო საჩივარზე განახლდა საქმის წარმოება /იხ.ს.ფ. 270-273/.

საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე კასატორის წარმომადგენელმა მხარი დაუჭირა საკასაციო საჩივარს და მოითხოვა მისი დაკმაყოფილება.

მოწინააღმდეგე მხარის საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამეგრელო-გურია-სვანეთის სამხარეო სამმართველოსა და მესამე პირის ზუგდიდის რაიონის პროკურატურის წარმომადგენლებმა არ ცნეს საკასაციო საჩივარი და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა /იხ.ს.ფ. 291-307, სხდომის ოქმი/.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება- დასაბუთებულობის შემოწმებისა და საქმის სასამართლო განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ გ. ჭ-ს საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 5 აგვისტოს განჩინება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს უფლებამონაცვლე სამეგრელო-გურია-სვანეთის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამხარეო სამმართველოს სარჩელი დაკმაყოფილდება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393.2 და 394. ,,ე” მუხლების მოთხოვნები, კერძოდ, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა სადავო სამართალურთიერთობას არასწორად შეეფარდა სამართლის ნორმა, რის გამოც გადაწყვეტილება სამართლებრივად დაუსაბუთებელია.

სააპელაციო სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას მიუთითა “სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის შესახებ” კანონის მე-10 მუხლის დარღვევაზე, სადავო ხელშეკრულების დადებისას, რის გამოც მიიჩნია, რომ იგი ბათილია სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის საფუძველზე, რასაც ვერ გაიზიარებს საკასაციო სასამართლო, როგორც არასწორ სამართლებრივ შეფასებასა და დასკვნას, რამდენადაც ის არ ემყარება საქმის ფაქტობრივი გარემოებების ობიექტურ შეფასებას.

ასევე, სასამართლომ არასწორად შეუფარდა სადავო სამართალურთიერთობას სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი, როცა დაასკვნა, რომ სადავო ხელშეკრულება არ არის ხანდაზმული, ვინაიდან საკუთრების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში მოხდა 2002 წლის 5 ნოემბერს, მითითებული თარიღიდან უნდა მოხდეს პრივატიზებულ სახელმწიფო ქონებასთან დაკავშირებული ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის ათვლა, რაც სამართლებრივად ასევე დაუსაბუთებელია, რამდენადაც იგი არ ემყარება მოქმედი კანონმდებლობის მართებულ გაგება-გამოყენებას, ვინაიდან სადავო ხელშეკრულება წარმოადგენს სპეციფიკურ, საჯაროსამართლებრივ სფეროში დადებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებას, რომელიც სპეციალური საჯარო სამართლის ნორმატიული აქტით _ “სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის შესახებ” კანონის ნორმებით წესრიგდება, მათ შორის, ხელშეკრულებათა ხანდაზმულობის ვადა და მისი ათვლის მომენტი. სააპელაციო სასამართლოს იურიდიული მიდგომა ხანდაზმულობასთან მიმართებაში არ გამომდინარეობს კანონმდებლობის მოთხოვნებიდან და მეტიც, უხეშად უგულებელყოფს მას.

სააპელაციო სასამართლომ ისე გადაწყვიტა დავა, რომ არ გაუქარწყლებია სააპელაციო საჩივრის მოტივაცია, არ გადმოუცია განჩინებაში საჩივრის სამართლებრივი არგუმენტაციის საპროცესო იურიდიული დასაბუთება, რითაც დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნა საქმის გარემოებათა ყოველმხრივ ობიექტურად დადგენისა და კანონიერი შეფასებების მოხდენის თაობაზე. ამასთან, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს მიერ საპროცესო დარღვევების გარეშეა დადგენილი და საჭირო არ არის მათი დამატებითი გამოკვლევა, კერძოდ:

ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების მართვის სამმართველოსთან შექმნილი საკონკურსო კომისიის 2000 წლის 12 დეკემბრის დასკვნით განისაზღვრა შპს “.. ..-ის” ბალანსზე რიცხული 40 მ² არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზების ფორმა კონკურსის წესით, ხოლო ობიექტის საწყისი ფასი _ 925 აშშ დოლარის ოდენობით. /იხ.ს.ფ. 12/.

2001 წლის 19 იანვარს გაზეთ “მ...ში” გამოქვეყნდა განცხადება მითითებული ფართის პრივატიზების თაობაზე. /იხ.ს.ფ. 17-18/.

2001 წლის 20 თებერვალს საკონკურსო კომისიის სხდომაზე კონკურსში გამარჯვებულად გამოცხადდა ერთადერთი პრეტენდენტი გ. ჭ-ა.

/იხ.ს.ფ. 11/.

იმავე დღეს სახელმწიფო ქონების ზუგდიდის სამმართველოსა და გ. ჭ-ს შორის დაიდო სახელმწიფო ქონების ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, გ. ჭ-მ შეიძინა ქ. ზუგდიდში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი /აფთიაქი/ 17,5 მ² 925 დოლარად, რაც დამოწმდა სანოტარო წესით 2001 წლის 14 მაისს. /იხ.ს.ფ. 14/.

2001 წლის 11 მაისს მიღება-ჩაბარების აქტის მიხედვით გ. ჭ-მ ჩაიბარა ქ. ზუგდიდში, ... ქ. ¹5-შ0 მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი 40 მ². /იხ.ს.ფ. 13/.

2001 წლის 22 აპრილს გ. ჭ-ს მიეცა საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა 2001 წლის 20 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, სადაც მითითებულია, რომ მას კერძო საკუთრებაში აღერიცხა 25,7 მ² ფართი. /იხ.ს.ფ. 15-16, 25-26/.

საკასაციო სასამართლოს 2006 წლის 18 იანვრის სხდომაზე წარმოდგენილ იქნა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს 2005 წლის 30 დეკემბრის ¹54 ბრძანება, რომლითაც არარად იქნა აღიარებული ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიერ გამოცემული შემდეგი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები: 1. ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოსთან შექმნილი საკონკურსო კომისიის 2000 წლის 12 დეკემბრის დასკვნა; 2. ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოსთან შექმნილი საკონკურსო კომისიის 2001 წლის 20 თებერვლის სხდომის ოქმი; 3. ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს მიერ 2002 წლის 22 აპრილს გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა ¹297/22-კ. /იხ.ს.ფ. 221/.

მითითებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი სასარჩელო წესით გასაჩივრდა გ. ჭ-ს მიერ ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოში /იხ.ს.ფ. 245, სარჩელის წარმოებაში მიღების განჩინება/, მითითებულ ადმინისტრაციულ საქმეზე გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე საკასაციო სასამართლოს 2006 წლის 21 თებერვლის განჩინებით მოცემულ საქმეზე, სსსკ-ის 279 “დ” პუნქტის საფუძველზე, შეჩერდა წარმოება, რამდენადაც 2005 წლის 30 დეკემბრის ¹54 ბრძანებით არარად იქნა აღიარებული ის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, რომლებიც საფუძვლად დაედო განსახილველი სარჩელის საგანს _ სადავო პრივატიზაციის ხელშეკრულებას.

საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2007 წლის 18 ივნისის განჩინების მიხედვით დაუშვებლად იქნა მიჩნეული გ. ჭ-ს საკასაციო საჩივარი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 18 იანვრის განჩინებაზე, შესაბამისად კანონიერ ძალაში შევიდა მითითებულ საქმეზე ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა გ. ჭ-ს სარჩელი 2005 წლის 30 დეკემბრის ¹54 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე.

/იხ.ს.ფ. 265-269, უზენაესი სასამართლოს განჩინება/.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლით გათვალისწინებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გაუქმების ერთ-ერთი სამართლებრივი ფორმა _ არარად აღიარებაა. არარა ადმინისტრაციული აქტი იმთავითვე ბათილია და არ არის შესასრულებლად სავალდებულო ძალის მქონე, შესაბამისად ამგვარი აქტის საფუძველზე განხორციელებული სამართალურთიერთობანი ან მოქმედებანი ვერ შეიძენს ლეგიტიმურ ხასიათს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ აქტის არარად აღიარების საფუძვლების დადგენისას კანონმდებელი მიზნად ისახავს ადმინისტრირების კანონიერებისა და პირის სამართლებრივი დაცვის უზრუნველყოფას. ადმინისტრაციული ორგანოს ან სასამართლო წესით აქტის არარად აღიარება, ანუ აქტის არარად აღიარების ერთ-ერთი საფუძვლის დადგენა _ დადასტურება იწვევს მძიმე იურიდიულ შედეგს, რადგან მის საფუძველზე განხორციელებული მოქმედებები ასევე მიიჩნევა არალეგიტიმურად.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60, 60^I და 61-ე მუხლების შინაარსიდან გამომდინარე, კანონმდებელმა ერთმანეთისგან გამიჯნა არარა, უკანონო და კანონიერი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, რათა დადგინდეს თითოეულის სამართლებრივი შედეგების გაუქმების საკითხი, კერძოდ, არარა აქტს მიღებისთანავე არა აქვს იურიდიული ძალა და არ წარმოშობს სამართლებრივ შედეგს, ხოლო კანონიერ (60^I) და უკანონო (61-ე) ადმინისტრაციულ სამართლებრივ აქტებს შეუძლიათ შეიძინონ შესასრულებლად სავალდებულო ხასიათი მათი ადრესატისათვის.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული სამართლის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი _ კანონიერი ნდობის ინსტიტუტი არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს არარა აქტების მიმართ, რამდენადაც: 1. ამგვარი აქტი არ არის იურიდიული ძალის მქონე; 2. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი მითითებული ინსტიტუტის გამოყენების შესაძლებლობას უშვებს კანონიერი და უკანონო აქტების და არც მათ საფუძველზე განხორციელებული ღონისძიებების მიმართ, შესაბამისი სავალდებულო წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში; 3. კანონიერი ნდობის ინსტიტუტის არსებობა პირდაპირ კავშირშია სამართლებრივ შედეგთან, სწორედ სამართლებრივი შედეგის სტაბილურობის შენარჩუნების მიზანს ემსახურება კანონიერი ნდობის დაცვა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დოქტრინა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების შესახებ მოიცავს ორ ასპექტს. კერძოდ, თუ რა შემთხვევაშია აქტი კანონიერი ან უკანონო და მეორეს მხრივ, თუ რა სამართლებრივ შედეგებს იწვევს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მართლწინააღმდეგობა. დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობა არ არის დაცვის ღირსი, ანუ არ არსებობს კანონიერი ნდობა, თუ ა) მას საფუძვლად უდევს დაინტერესებული მხარის უკანონო ქმედება და ბ) ან, როდესაც მისთვის ამ აქტის უკანონობა ცნობილი იყო ან უნდა ცოდნოდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე არარა აქტების საფუძველზე დადებული ადმინისტრაციული ხელშეკრულება ანუ მმართველობითი ღონისძიება ასევე ვერ იქნება მიჩნეული მართლზომიერად, რამდენადაც მოცემულ დავაში სახეზეა შემთხვევა, როცა ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებასა და ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს შორის არსებობს პირდაპირი კავშირი, კერძოდ, ადმინისტრაციული აქტი სადავო ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადების საფუძველია და ეს საერთოდ ახასიათებს ქვეყანაში მოქმედ სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის პროცესის მომწესრიგებელ საკანონმდებლო ბაზას. ფაქტიურად, ქონების განსახელმწიფოებრიობის ნებისმიერი ფორმით რეალიზაცია ითვალისწინებს პროცედურას, სადაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემა, ასე მაგ. ქონების საპრივატიზებო ნუსხაში შეტანა, პრივატიზაციის ფორმის (კონკურსის, აუქციონი, პირდაპირი მიყიდვა) განსაზღვრა, ფასის დადგენა, გამარჯვებულად გამოცხადება, წინ უსწრებს და საფუძვლად ედება ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებას, რამდენადაც სწორედ აქტების შინაარსით განისაზღვრება ხელშეკრულების საგანი, სუბიექტი, პირობა, ფასი და სხვა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ თეორიაში ასევე დაშვებულია შემთხვევები, როდესაც ადმინისტრაციული ხელშეკრულება განაპირობებს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას ან ხელშეკრულება დაედება საფუძვლად აქტის გამოცემას. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი ითვალისწინებს ამგვარი პირდაპირი კავშირის მხოლოდ პირველი შესაძლებლობის სამართლებრივ შედეგზე, როცა მიუთითებს 70-ე მუხლში, რომ იმ ადმინისტრაციული აქტის ბათილობა, რომლის საფუძველზეც დაიდო ადმინისტრაციული ხელშეკრულება, ამ ხელშეკრულების ბათილობის საფუძველსაც ქმნის. მითითებული ნორმის საფუძველზე საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კანონმდებელი არამართლზომიერი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე დადებულ ხელშეკრულებას ასევე არამართლზომიერად მიიჩნევს. ამ პირობებში აქტის არარად აღიარება, რომელიც უკანონობის იმგვარ საფუძვლებს შეიცავს, რომელთა გამოც კანონმდებელი მას იმთავითვე, მიღების მომენტიდანვე აცლის იურიდიულ ძალას, რის გარეშეც იგი ვერ იძენს ისეთი სამართლებრივი აქტის შინაარსს, რომელიც აღსრულებას ექვემდებარება ანუ არ გააჩნია აღსრულების ძალმოსილება, განსხვავებით უკანონო (ბათილი) აქტებისგან, რომლის არამართლზომიერების მიუხედავად დაშვებულია მისგან წარმოშობილი სამართლებრივი შედეგების დროის გარკვეული მონაკვეთით შენარჩუნება (ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60^I მუხლის მე-7 პუნქტი), რამდენადაც კანონმდებელი ადმინისტრაციულ ორგანოს ან სასამართლოს ანიჭებს ამგვარი აქტის მოქმედების შეწყვეტის თარიღის განსაზღვრის უფლებამოსილებას.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას სადავო ხელშეკრულების 1997 წლის “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” კანონის მე-11 მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილი სასარჩელო ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის გასვლის თაობაზე, თუმცა, მოცემულ შემთხვევაში, მითითებული ნორმის გამოყენება არასწორია, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამართლებრივი თვალსაზრისით შეუძლებელია არარა აქტის საფუძველზე დადებული ადმინისტრაციული ხელშეკრულება მართლზომიერად იქნეს მიჩნეული, მათ შორის უშუალოდ საპრივატიზებო ხელშეკრულებისათვის კანონით დადგენილი სამწლიანი ხანდაზმულობის გათვალისწინებით, ვინიდან, სახელშეკრულებო ურთიერთობებში კანონით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადა შეუძლებელია გამოყენებულ იქნა იმ ხელშეკრულების მიმართ, რომელიც დადებულია სამართლებრივი შედეგის ვერწარმომშობი არარა აქტის საფუძველზე და ვერ იქნება განხილული, როგორც სამართლით, მათ შორის პროცესუალურ-სამართლებრივი ინსტრუმენტებით დაცული ნების გამოვლენა, რამდენადაც ამგვარი აქტების მიმართ არ არსებობს სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადები.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, ის გარემოება, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის V თავში უშუალოდ არ არის მითითებული არარა აქტის საფუძველზე დადებული ხელშეკრულების სამართლებრივი ბედი, შეიძლება აიხსნას მხოლოდ საკანონმდებლო ხარვეზით და სწორედ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 70-ე მუხლის ანალოგიით არარა აქტების საფუძველზე დადებული ხელშეკრულების მიმართ უნდა გავრცელდეს ადეკვატური სამართლებრივი მიდგომა, კერძოდ, ხელშეკრულების უპირობო ბათილობა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის არმქონე არარა აქტების საფუძველზე დადებული ადმინისტრაციული ხელშეკრულების მიმართ სასარჩელო ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადის გავრცელება ნიშნავს არარა აქტებისათვის სამართლებრივი შედეგის წარმოშობის და ამ შედეგის მართლზომიერების დაშვებას, რაც არსშივე ეწინააღმდეგება აქტის არარად აღიარების ინსტიტუტს და არღვევს მმართველობის კანონიერების პრინციპის დაცვის ვალდებულებას.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას სადავო ხელშეკრულების კერძოსამართლებრივ ხელშეკრულებად მიჩნევის თაობაზე, შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული და კერძოსამართლებრივი ხელშეკრულების გამიჯვნას ემსახურება ადმინისტრაციული ხელშეკრულების ცნების ლეგალურ დეფინიციაში მოცემული ელემენტი: “საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით”. ხელშეკრულების სამართლებრივ ბუნებას განსაზღვრავს მისი დადების მიზანი; საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ხელშეკრულების მიზანი უნდა განისაზღვროს მისი შინაარსიდან გამომდინარე, კერძოდ: არსებითია იმის დადგენა თუ როგორია ფაქტობრივი გარემოებები _ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების ან დადგენილი მოთხოვნების სამართლებრივი ბუნება. მაგ, იმ შემთხვევაში, როდესაც ხელშეკრულება ადმინისტრაციული სამართლის ნორმების შესრულებას ემსახურება, როდესაც ის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ან სხვა მმართველობითი ღონისძიებების განხორციელების ვალდებულებას შეიცავს, როდესაც ის მოქალაქის საჯაროსამართლებრივ უფლებამოსილებებს ან ვალდებულებებს ადგენს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სადავო ხელშეკრულება დადებულია “სახელმწიფო ქონების პრივატიზების შესახებ” კანონის ნორმების საფუძველზე და ამ ნორმატიული აქტის ნორმების შესრულებას ემსახურება, რომელიც უპირობოდ განეკუთვნება ადმინისტრაციული სამართალს, ამასთან, სახეზე არ არის სამოქალაქო კოდექსის 24-ე მუხლით განსაზღვრული სახელმწიფოს უფლებამოსილება და სტატუსი _ კერძოსამართლებრივ ურთიერთობებში გამოვიდეს, როგორც კერძო სამართლის სუბიექტი, სახელმწიფო ქონების განსახელმწიფოებრიობა (პრივატიზაცია) წარმოადგენს საჯარო სამართლებრივ ურთიერთობას, სახელმწიფო გვევლინება ამ ქონების ექსკლუზიური გაყიდვის უფლების მქონე სუბიექტად და რა დროსაც შეზღუდულია სამოქალაქო გარიგების დამახასიათებელი აუცილებელი ორი ელემენტი: მხარეთა თანასწორობა და ნების ავტონომია.

საკასაციო სასამართლო ასევე არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას საქმეში პროკურატურის მესამე პირად მონაწილეობის არამართლზომიერების თაობაზე, რამდენადაც საქმის მასალების მიხედვით სსიპ “საწარმოთა მართვის სააგენტოს” 2005 წლის 4 მარტის ¹1/196 ბრძანებით საქართველოს გენერალური პროკურატურისათვის გადაცემული იქნა შპს “.. ..-ის” ბალანსზე რიცხული შენობის “მომსახურების სახლის” 1027,5 მ² ფართი, რომელშიც სხვებთან ერთად შედის გ. ჭ-ს მიერ დაკავებული ფართი /იხ.ს.ფ. 181-182-183/, ამდენად, მესამე პირის სამართლებრივი ინტერესი სახეზეა, რაც მართებულად იქნა შეფასებული სააპელაციო სასამართლოს მიერ.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სახეზეა რა სადავო ხელშეკრულების კანონით გათვალისწინებული ბათილობის უპირობო საფუძველი, სარჩელის სხვა არგუმენტების დასაბუთების სამართლებრივი საჭიროება აღარ არსებობს, შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო აღარ მსჯელობს კასატორის მოტივებზე, რომლებიც მიმართულია მათ გასაქარწყლებლად.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 411-ე მუხლის შესაბამისად სახეზეა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების, საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღების პროცესუალური წინაპირობები და ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს უფლებამონაცვლის საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამეგრელო-გურია-სვანეთის სამხარეო სამმართველოს სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად გ. ჭ-ს უნდა დაეკისროს სასამართლო ხარჯების სახით 100 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 257-ე, 372-ე, 390-ე, 399-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

გ. ჭ-ს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; გაუქმდეს ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005 წლის 5 აგვისტოს განჩინება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება; ზუგდიდის სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამმართველოს უფლებამონაცვლის საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სახელმწიფო ქონების აღრიცხვისა და პრივატიზების სამეგრელო-გურია-სვანეთის სამხარეო სამმართველოს სარჩელი დაკმაყოფილდეს; ბათილად იქნას ცნობილი სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროს ზუგდიდის სამმართველოსა და გ. ჭ-ს შორის 2001 წლის 20 თებერვალს დადებული პრივატიზაციის ხელშეკრულება ქ. ზუგდიდში, ... ქ. ¹5-ში მდებარე არასაცხოვრებელ ფართზე; გ. ჭ-ს დაეკისროს სასამართლო ხარჯების სახით 100 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ; საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.