ბს-139-135(კ-08) 16 აპრილი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა მ. ლ-ისა და მ. უ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 11 აგვისტოს მ. ლ-ემ და მ. უ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიმართ სამუშაოზე აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე.

მოსარჩელეები სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდნენ, რომ მ. უ-ი გათავისუფლებამდე მუშაობდა საგადასახადო დეპარტამენტის იურიდიულ საკითხთა და საჩივრების განხილვის სამმართველოში, გადასახადების ადმინისტრირების სამართლებრივი უზრუნველყოფის უფროსს სპეციალისტად, ხოლო მ. ლ-ე - ამავე სამმართველოს სამართლებრივი აქტების პროექტის ექსპერტიზის განყოფილების მთავარ სპეციალისტად.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარის 2006 წლის 14 ივლისის ¹1226-კ და ¹1225-კ ბრძანებებით მოსარჩელეები გათავისუფლდნენ დაკავებული თანამდებობებიდან. გათავისუფლების საფუძვლად მითითებულია მოსარჩელეთა პირადი განცხადებები.

მოსარჩელეთა განმარტებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარის 2006 წლის 14 ივლისის ¹1226-კ და ¹1225-კ ბრძანებები მათი თანამდებობებიდან გათავისუფლების შესახებ უკანონოა, ვინაიდან სადავო ბრძანების გამოცემა მოხდა მოსარჩელეთა საგადასახადო დეპარტამენტის ხელმძღვანელობის მხრიდან ზეპირი მოთხოვნით, იძულება-მოტყუებით, მოსალოდნელ რეორგანიზაციასთან დაკავშირებით, რომ მათ, ისევე როგორც დანარჩენ 150 თანამშრომელს (ყველა მათგანმა იმავე დღეს დაწერა ანალოგიური განცხადება ერთი და იმავე ტექსტით) სამსახურიდან გათავისუფლების არავითარი საშიშროება არ ემუქრებოდათ, ვინაიდან, მათი სიტყვებით, რეორგანიზაცია ჩატარდებოდა ყოველგვარი შემცირების გარეშე და მოსარჩელეებმა, ისევე როგორც ყველა თანამშრომელმა 2006 წლის 11 ივლისს დაბეჭდილი სახით ერთნაირი ტექსტით წარუდგინა განცხადებები. აღსანიშნავია ის გარემოება, რომ განცხადებები კანცელარიაში რეგისტრაციაში გაატარეს მათი სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანებებთან ერთად 2006 წლის 14 ივლისს.

მოსარჩელეების მითითებით, "საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 95-ე მუხლი ითვალისწინებს მოხელის გათავისუფლებას საკუთარი ინიციატივის საფუძველზე, რასაც მოსარჩელეთა გათავისუფლების შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია, რადგან განცხადების დაწერა იყო ადმინისტრაციის შეთავაზებული წინადადება და მოსარჩელეთა ნების საწინააღმდეგოდ განხორციელებული ქმედება.

მოსარჩელეებმა, მას შემდეგ, რაც დარწმუნდნენ, რომ საგადასახადო დეპარტამენტის ხელმძღვანელობამ მოტყუება-იძულებით მათგან მოიპოვა განცხადებები და არავითარ რეორგანიზაციას (მით უმეტეს, შტატების შემცირებას) არ აპირებდა, მიმართეს ხელახალი განცხადებებით საგადასახადო დეპარტამენტს (2006 წლის 17 ივლისი და 2006 წლის 19 ივლისი) ადრე შედგენილი განცხადებების დაბრუნების მოთხოვნით, ვინაიდან მათთვის ცნობილი გახდა, რომ არავითარი რეორგანიზაცია არ იგეგმებოდა, ხოლო მათი განცხადებები შესაძლოა გამხდარიყო სამსახურიდან გათავისუფლების რეალური გარემოებების (ნების გამოვლენის) არსებობის გარეშე სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების გამოცემის საფუძველი. მიუხედავად ამისა, იმ პირობებში, როცა მოსარჩელეებისათვის ბრძანებები გაგზავნილი არც იყო, ანუ ადმინისტრაციული აქტები ძალაში შესული არ იყო, საგადასახადო დეპარტამენტის ხელმძღვანელობამ დაარღვია "საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონი და "ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის" მოთხოვნები და უკანონოდ გამოსცა მათი სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანებები.

მოსარჩელე მ. უ-ის მითითებით, იგი საგადასახადო დეპარტამენტში მუშაობდა 1995 წლიდან, მისი უშუალო მონაწილეობით მომზადდა "მოსახლეობასთან ფულადი ანგარიშსწორების საკონტროლო-სალარო აპარატების დანერგვისა და გამოყენების წესების შესახებ" საქართველოს კანონი. ჩამოყალიბდა საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების სისტემა. იგი ავტორია ამ მიმართულებით მიღებული ყველა ნორმატიული აქტის პროექტებისა, რომლითაც მუშაობს საგადასახადო სისტემა და ათასობით გადასახდის გადამხდელი. მარტო 2006 წელს მას პირადად მომზადებული აქვს საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების და ფუნქციონირების წესების შესახებ 6 ინსტრუქცია, რომლებიც დამტკიცებულია ფინანსთა მინისტრის შესაბამისი ბრძანებულებით. იგი აქტიურ მონაწილეობას ღებულობდა ნორმატიული აქტებისა და სხვა დოკუმენტების მომზადებაში, აგრეთვე დეპარტამენტის ხელმძღვანელობის დავალებით სისტემატურად მიდიოდა რაიონულ საგადასახადო ინსპექციებში და ამ მიმართულებით ადგილებზე უწევდა ქმედით დახმარებას, როგორც საგადასახადო სისტემის მუშაკებს, ისე გადასახადის გადამხდელებს.

სადავო აქტების გამოცემის დროს მოპასუხის მიერ დარღვეულია: "საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-5.3 მუხლის მოთხოვნები, რადგან იგი გამოცემულია უფლებამოსილების გადამეტებით და ასეთ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, აღნიშნული კანონის საფუძველზე, არ აქვს იურიდიული ძალა; "საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-9.4 მუხლის მოთხოვნები, ვინაიდან ადმინისტრაციული ორგანოს კანონსაწინააღმდეგო დაპირება არ შეიძლება იყოს პირის კანონიერი ნდობის საფუძველი; დარღვეულ იქნა ასევე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 81-ე, 82-ე, 83-ე, 85-ე მუხლები, რომელთა მიხედვითაც გარიგება მიიჩნევა ბათილად მოტყუების გამო; დაირღვა "შრომის კანონთა კოდექსის" მე-6.1 მუხლი, რომლის მიხედვითაც, შრომის ხელშეკრულების პირობები, რომლებიც აუარესებენ მუშაკის მდგომარეობას, ბათილია.

მოსარჩელე მხარეს მიაჩნდა, რომ სადავო ბრძანებები ეწინააღმდეგებოდა კანონს და არსებითად იყო დარღვეული მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები, რაც ზაკ-ის მე-60¹ მუხლის თანახმად, ბათილობის საფუძველია. დარღვეულია ასევე საქართველოს კონსტიტუციის 29-ე და 30-ე მუხლების მოთხოვნები, რომელთა მიხედვითაც, შრომის უფლება თავისუფალია და საქართველოს მოქალაქეს უფლება აქვს, ეკავოს ნებისმიერი სახელმწიფო თანამდებობა, თუ იგი აკმაყოფილებს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს.

მოსარჩელის მიმართ ასევე უხეშად დაირღვა ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო აქტის "ეკონომიკური, სიციალური და კულტურული უფლებების შესახებ" მე-7 მუხლით აღიარებული უფლება: "მოქალაქეს ჰქონდეს შრომის სამართლიანი და ხელშემწყობი პირობები".

მოსარჩეელების განმარტებით, მოპასუხემ არ გაითვალისწინა ასევე ის გარემოება, რომ ისინი არიან პროფესიონალები და სარგებლობენ დადებითი ავტორიტეტით.

ყოველივე ზემოღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეები ითხოვდნენ 2006 წლის 14 ივლისის ¹ 1226-კ და 2006 წლის 14 ივლისის ¹1225-კ ბრძანებების ბათილად ცნობას, სამსახურში აღდგენასა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებას.

მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის წარმომადგენელმა სასარჩელო განცხადება არ ცნო და მოითხოვა მოსარჩელეებისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით მ. ლ-ისა და მ. უ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის შესაბამისად, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2006 წლის 14 ივლისის ¹1226-კ, ¹1225-კ ბრძანებები და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებებისა და ფაქტების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემა გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა.

Aპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 24 სექტემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც მ. ლ-ისა და მ. უ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარის 2006 წლის 14 ივლისს გამოცემული სადავო ¹1225-კ და ¹1226-კ ბრძანებები წარმოადგენდა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს და მათ მიმართ გამოიყენება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილობისათვის დადგენილი ნორმები.

"საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 110.1 მუხლის თანახმად, სამსახურიდან გათავისუფლება ფორმდება ბრძანებით, განკარგულებით ან დადგენილებით. ამ კანონის 95-ე მუხლის შესაბამისად, პირი თავისი ინიციატივით თავისიუფლდება სამსახურიდან თუ მისი სამსახურში მიღების უფლების მქონე მოხელე ან დაწესებულება დააკმაყოფილებს მის წერილობით განცხადებას.

სააპელაციო პალატის მითითებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102.3 მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელეთა მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი რაიმე დამადასტურებელი მტკიცებულება იმისა, რომ მათი მხრიდან დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარისათვის განცხადებით მიმართვა განხორციელდა ადმინისტრაციის (საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარის) მოთხოვნის საფუძველზე _ საგადასახადო დეპარტამენტის რეორგანიზაციის ხელშეწყობის მიზნით.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები მ. ლ-ე და მ. უ-ი "საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, წარმოადგენდნენ საჯარო მოხელეებს და გათავისუფლებამდე მუშაობდნენ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის იურიდიული სამსახურისა და საჩივრების განხილვის სამმართველოში. მ. ლ-ე _ ამ სამმართველოს სამართლებრივი აქტების ექსპერტიზის განყოფილების მთავარი სპეციალისტის თანამდებობაზე, ხოლო მ. უ-ი _ ამავე სამმართველოს გადასახადების ადმინისტრირების სამართლებრივი უზრუნველყოფის განყოფილების უფროსი სპეციალისტის თანამდებობაზე. ამრიგად, მოსარჩელეებს მათზე დაკისრებული თანამდებობრივი და პროფესიული მოვალეობიდან გამომდინარე გათვალისწინებული უნდა ჰქონოდათ ის სამართლებრივი შედეგი, რაც მოჰყვებოდა საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარის სახელზე გაკეთებულ წერილობით განცხადებას დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, მოსარჩელეებმა წერილობით გამოხატეს თავიანთი ნება მათ მიერ დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების თაობაზე და მათი ეს მოთხოვნა დაკმაყოფილდა საამისოდ უფლებამოსილი პირის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარის) მიერ სადავო ბრძანებების გამოცემის გზით.

მოსარჩელე მ. ლ-ემ 2006 წლის 17 ივლისს, ხოლო მოსარჩელე მ. უ-მა 2007 წლის 19 ივლისს, ანუ სადავო ბრძანებების გამოცემის (2006 წლის 14 ივლისი) შემდეგ მიმართეს საგადასახადო დეპარტამენტის თავმჯდომარეს, მოითხოვეს მათ მიერ დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების თაობაზე დაწერილი განცხადებების უკან დაბრუნება და ადმინისტრაციული წარმოების (უკვე დასრულებული) შეწყვეტა. ამრიგად, ადმინისტრაციული ორგანო სადავო ბრძანებების გამოცემისას (2006 წლის 14 ივლისი) ვერ იმსჯელებდა მოსარჩელეთა მოთხოვნაზე _ დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ დაწერილი განცხადებების უკან დაბრუნებაზე, ვინაიდან სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემის მომენტისათვის ასეთი წერილობითი მოთხოვნა არ არსებობდა. შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ, უსაფუძვლობის გამო, არ გაიზიარა I ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრებას აღნიშნულზე.

მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ლ-ემ და მ. უ-მა.

კასატორები საკასაციო საჩივრით ითხოვდნენ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მათი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

კასატორები საკასაციო საჩივარს ძირითადად აფუძნებდნენ იმავე გარემოებეზე, რაზეც მიუთითებდნენ სასარჩელო განცხადებაში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 20 თებერვლის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული მ. ლ-ისა და მ. უ-ის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 20 თებერვლის განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად მ. ლ-ისა და მ. უ-ის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

2008 წლის 6 მარტს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა მოსაზრებით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა მ. ლ-ისა და მ. უ-ის საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა.

2008 წლის 6 მარტს მ. უ-მა და მ. ლ-ემ მოსაზრებით მიმართეს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვეს მათი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა, იმ მოტივით, რომ მათი საკასაციო საჩივარი აკმაყოფილებდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას, მ. უ-ისა და მ. ლ-ის საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მოცემულ საქმესთან მიმართებაში და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს მ. უ-ისა და მ. ლ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განსახილველად დაშვებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, 34.3, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. უარი ეთქვას მ. ლ-ესა და მ. უ-ს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.