ბს-141-137(კ-08) 8 მაისი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე

მარიამ ცისკაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა შპს “მ-ის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 31 მაისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2004 წლის 1 ივლისს შპს “მ-მა” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიმართ და მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2004 წლის 30 ივნისის ¹4-11/5604 წერილისა და თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 14 მაისის ¹677 და ¹678 საინკასო დავალებების (განკარგულებების) ბათილად ცნობა, ასევე შპს “მ-ის” სასარგებლოდ 10060 ლარის ოდენობით დღგ-ს ჩათვლის აღდგენის მოპასუხეებისთვის დაკისრება.

მოსარჩელის განმარტებით, ზემოაღნიშნული აქტები წარმოადგენდა ადმინისტრაციული ორგანოების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, რომლებიც აწესებდა, ცვლიდა, წყვეტდა ან ადასტურებდა შპს “მ-ის” უფლებებსა და მოვალეობებს. სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების სამართლებრივი შედეგები კი აუცილებლად გამოიწვევდა შპს “მ-ის” კანონიერი უფლებებისათვის ან ინტერესებისათვის ზიანის მიყენებას და უკანონოდ შეზღუდავდა მის უფლებებს. ამ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მიმართ შპს “მ-ს” გააჩნდა დასაბუთებული ეჭვი მათი კანონიერების თაობაზე, ამასთან, მათი გადაუდებელი აღსრულება არსებით ზიანს მიაყენებდა მხარეს.

მოსარჩელის მტკიცებით, მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხეების მიერ დარღვეულ იქნა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც, ადმინისტრაციულ ორგანოს გადაწყვეტილება (მოცემულ შემთხვევაში დღგ-ს ჩათვლის გაუქმებისა და საინკასო დავალების წარდგენის დროს) შეიძლებოდა მიეღო ყველა ფაქტისა და გარემოების სრულად გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, რაც სახეზე არ იყო, ასევე მოპასუხეების მიერ დარღვეული იყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ იყო, თავისი გადაწყვეტილება დაეფუძნებინა იმ გარემოებებზე და ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული ან შესწავლილი. აღნიშნული მუხლების მითითება კავშირში იყო იმ გარემოებასთან, რომ შპს “მ-მა” არა ერთხელ მიმართა წერილობით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტს, რათა მომხდარიყო დღგ-ს არასწორად დარიცხული თანხის გადასინჯვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 256-ე მუხლის შესაბამისად და წარდგენილი დამატებითი დოკუმენტების საფუძველზე, აღდგენილიყო დღგ-ს ჩათვლა იმავე კოდექსის 252-ე მუხლის მოთხოვნათა მიხედვით. შპს “მ-მა” ასევე წერილობით მიმართა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციას, რათა კიდევ ერთხელ გადაესინჯათ წარდგენილი დამატებით წარმოდგენილი დოკუმენტები დღგ-ს ჩათვლებთან დაკავშირებით და აღდგენილიყო შეჩერებული ჩათვლები. მიუხედავად არა ერთი მცდელობისა, ვერ მოხერხდა დადგენილიყო ჭეშმარიტება დღგ-ს ჩათვლებთან დაკავშირებით. გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემის საფუძველი იყო სწორედ არასწორად გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების შედეგად, შპს “მ-ის” ბარათზე წარმოშობილი და დარიცხული დავალიანება საურავებთან ერთად (ძირითადი თანხა _ 10060 ლარი).

მოსარჩელის განმარტებით, მის მიერ დღგ-ს ჩათვლების კანონიერებასთან დაკავშირებით წარმოდგენილი მტკიცებულებები ადასტურებდა მისი მოთხოვნის სამართლიანობას, კერძოდ, 2003 წლის 30 ივლისს შპს “მ-მა” შპს “ფ-გან" (მომწოდებლისაგან) შეიძინა საქონელი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით _ სერია აა-03, ¹222364, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხით _ 3360 ლარი. აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით შესრულებული ოპერაციისა და დღგ-ს ჩათვლის კანონიერება კონკრეტულად შესწავლილი ჰქონდა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციას (თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 2 მარტის ¹04-01/68 წერილი), რომლის მიხედვითაც, დადასტურებული იყო, რომ შპს “ფ-მს" (მომწოდებელს) შესრულებული ჰქონდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე და 118-ე მუხლების მოთხოვნები, კერძოდ, მას ბიუჯეტის წინაშე დღგ-ს კუთხით დავალიანება არ ერიცხებოდა და აღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის შესაბამისად, დღგ-ს თანხა _ 3360 ლარი ექვემდებარებოდა ჩათვლას. 2003 წლის აპრილში შპს “მ-მა” შპს “ა-გან” (მომწოდებლისაგან) შეიძინა საქონელი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით _ სერია აა-45, ¹008652, დღგ-ს თანხით _ 6700 ლარი. შპს “ა-ე” წარმოადგენდა მარნეულის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელს. აღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით, შესაბამისი საგადასახადო ინსპექციის მიერ შესწავლილი იყო დასაბეგრი ოპერაციისა და დღგ-ს ჩათვლის კანონიერება, რომლის მიხედვითაც, დასტურდებოდა, რომ შპს “ა-ეს” მხრიდან უსაქონლო ოპერაციები და ფიქტიური გარიგებები სახეზე არ იყო. მართალია, შპს “ა-ეს” გააჩნდა დღგ-ს კუთხით ბიუჯეტის მიმართ დავალიანება, მაგრამ აღნიშნული ორგანიზაცია გადახდისუნარიანი იყო და დღგ-ს დავალიანების თანხა პერიოდულად უმცირდებოდა, ანუ იგი პერიოდულად რიცხავდა ბიუჯეტში დღგ-ს თანხას (მარნეულის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 19 დეკემბრის ¹1305 და 2004 წლის 12 თებერვლის ¹112 წერილების მიხედვით, შპს “ა-ეს” მიერ დღგ-ს დავალიანებები შემცირებული იყო ჯერ 29582 ლარის, შემდგომ კი _ 16214 ლარის ოდენობით, ხოლო საგადასახადო სამსახურების მიერ დადგენილი არ იყო, აღნიშნულში იგულისხმებოდა თუ არა გადახდილად შპს “მ-ის” დღგ-ს ჩასათვლელი თანხა _ 6700 ლარი. ამრიგად, ორივე მომწოდებლისაგან _ შპს “ფ-ისა” და შპს “ა-გან” შეძენილ საქონელზე ანგარიშ-ფაქტურებით შპს “მ-ის” დღგ-ს ჩასათვლელი თანხა სულ შეადგენდა 10060 ლარს (3360 ლარისა და 6700 ლარის ჯამს). თითოეულ განხორციელებულ ოპერაციაზე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის შესაბამისად, მომწოდებლებს (შპს “ფ-სა” და შპს “ა-ეს”) გამოწერილი ჰქონდათ ანგარიშ-ფაქტურები შპს “მ-ზე” და ამდენად, შესაბამისი თანხები ჩარიცხული იყო ბიუჯეტში.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მტკიცებით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის შესაბამისად, შპს “მ-მა” დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის გაანგარიშებისას ჩაითვალა 10060 ლარი დღგ-ს თანხა, რაც უკანონოდ გაუქმდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიერ, იმ მოტივით, რომ მომწოდებლების მიერ დღგ-ს თანხები არ ჩარიცხულა ბიუჯეტში.

დღგ-ს ჩათვლებთან დაკავშირებით, მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 94-ე მუხლის მიხედვით, დაუშვებელი იყო კანონით გათვალისწინებული საგადასახადო ვალდებულებების ვინმესთვის გადაკისრება. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის შესაბამისად, არაპირდაპირი გადასახადის _ დღგ-ს ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრებოდათ საქონლის მომწოდებლებს _ შპს “ფ-სა” და შპს “ა-ეს”, რომელთაც დღგ-ს ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება შესრულებული ჰქონდათ პირნათლად, ასევე კეთილსინდისიერად შეასრულა საგადასახადო ვალდებულება შპს “მ-მა”. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ითვალისწინებდა დღგ-ს არჩათვლის პირობებს, რაც შპს “ფ-ის”, შპს “ა-ესა" და შპს “მ-ის” ურთიერთობებზე არ ვრცელდებოდა, არამედ არჩათვლა ვრცელდებოდა ისეთ შემთხვევებზე, როცა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა არ იძლეოდა მყიდველისა და გამყიდველის იდენტიფიცირების საშუალებას, ან არ იყო სრულად მითითებული სხვა რეკვიზიტები, რაც მოცემულ შემთხვევაში არსად აღინიშნებოდა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 116-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე შპს “მ-ისს”, შპს “ფ-ს” და შპს “ა-ეს” შესაბამის საგადასახადო ორგანოებში (თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთისა და მარნეულის საგადასახადო ინსპექციები) განხორციელებული ოპერაციების მიხედვით, წარდგენილი ჰქონდათ დღგ-ს ყოველთვიური დეკლარაციები და გადახდილი კუთვნილი დღგ-ს თანხები.

ამრიგად, მოსარჩელის განმარტებით, ზემოთ ჩამოთვლილი არგუმენტებისა და მტკიცებულებების შესაბამისად, რეალურად არსებობდა დასაბუთებული ეჭვი სადავო ადმინისტრაციული აქტების კანონიერების თაობაზე და მათი გადაუდებელი აღსრულება არსებით ზიანს მიაყენებდა შპს “მ-ისს”, რაც მოცემულ შემთხვევაში გამოიხატებოდა იმაში, რომ დღგ-ს ჩათვლის გაუქმებისა და დაუსაბუთებელი, უკანონო საინკასო დავალების საფუძველზე, მოსარჩელისათვის მოსალოდნელი იყო არასასურველი შედეგის დადგომა, რაც იყო არსებითი ხასიათის და გამოიწვევდა სამეწარმეო საქმიანობაში ხელის შეშლას _ სამშენებლო სამუშაოების შეჩერებას და რიგი სახელშეკრულებო ვალდებულებების შეუსრულებლობას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 7 დეკემბრის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ მესამე პირებად მოსარჩელის მხარეზე ჩაებნენ შპს “ფ-ი” და შპს “ა-ე”.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს “მ-ის” სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2004 წლის 30 ივნისის ¹4-11/5604 წერილი და თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 14 მაისის ¹677 და ¹678 საინკასო დავალებები; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტსა და ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას შპს “მ-ის” სასარგებლოდ დაეკისრათ 10060 ლარის ოდენობით დღგ-ს ჩათვლის აღდგენა.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანი შეიძლებოდა ყოფილიყო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან. იმავე კოდექსის 22-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სარჩელი შეიძლებოდა აღძრულიყო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით, ხოლო ხსენებული მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ასეთი სარჩელი დასაშვები იყო, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებდა მოსარჩელის კანონიერ უფლებას, ან ინტერესს. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილი იყო, თუ იგი ეწინააღმდეგებოდა კანონს ან არსებითად იყო დარღვეული მისი მომზადების, ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. იმავე კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად კი, ყველა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში უნდა ყოფილიყო წერილობითი დასაბუთება, რომელიც წინ უნდა ჰქონოდა წამძღვარებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სარეზოლუციო ნაწილს.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრებოდა ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოეკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიეღო ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არ ჰქონდა, წინასწარი გამოკვლევის გარეშე, უარი განეცხადებინა მის უფლებამოსილებაში შემავალ საკითხზე განცხადების ან შუამდგომლობის მიღებაზე იმ საფუძვლით, რომ ეს განცხადება, ან შუამდგომლობა დაუშვებელი ან დაუსაბუთებელი იყო. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “მ-მა” წერილობით მიმართა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციას, რათა კიდევ ერთხელ გადაესინჯათ წარმოდგენილი დამატებითი დოკუმენტები დღგ-ს ჩათვლებთან დაკავშირებით და აღდგენილიყო შეჩერებული ჩათვლები. მიუხედავად არა ერთი მცდელობისა, რათა მიღწეულიყო და დადგენილიყო ჭეშმარიტება დღგ-ს ჩათვლებთან დაკავშირებით, აღნიშნულს მოპასუხის მხრიდან რეაგირება არ მოჰყოლია. ასევე დადგენილი იყო, რომ სასამართლოსათვის დამატებით მტკიცებულებად წარდგენილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 26 სექტემბრის ¹2454-ს ბრძანებით დღგ-ს ჩათვლებთან დაკავშირებით, სახელმძღვანელოდ განისაზღვრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის სათათბირო საბჭოს 2005 წლის 23 ივლისის სხდომის ¹5 ოქმის შესაბამისად მიღებული გადაწყვეტილება, რომლის IX პუნქტის მიხედვით (დღგ-ს ჩასათვლელი თანხის განსაზღვრის თაობაზე), შპს “მ-ის” მიმართ დღგ-ს გაუქმებული ჩათვლა აღდგენას ექვემდებარებოდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 აპრილის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 31 მაისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილება და მოცემული საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ იყო დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენებოდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებდა გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით, იმავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი, სამართლებრივი თვალსაზრისით შემოწმებისას სასამართლო ხელმძღვანელობდა ამ კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლების მოთხოვნებით. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე^I” ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლებოდა კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრული იყო, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელი იყო. ხსენებული კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სასამართლო აფასებდა მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც დამყარებული უნდა ყოფილიყო სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვაზე, რის შემდეგაც გამოჰქონდა დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იმდენად დაუსაბუთებელი იყო, რომ შეუძლებელი იყო მისი, როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები არ იყო საკმარისი საფუძველი დღგ-ს ჩათვლის განხორციელებისათვის, რადგან ასეთი ჩათვლისათვის აუცილებელი იყო ერთდროულად შემდეგი ორი პირობის არსებობა: საქონლის მყიდველის მიერ გამყიდველისათვის დღგ-ს თანხის გადახდა შესაბამისი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით და გამყიდველის მიერ დღგ-ს თანხის სახელმწიფო ბიუჯეტში შეტანა. მოცემულ შემთხვევაში მხარის მიერ არ იყო წარმოდგენილი საქონლის მიმწოდებელი პირის მიერ ბიუჯეტში თანხის გადახდის დამადასტურებელი საბანკო ქვითრები.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ არ გამოიკვლია იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები, ასევე ვერ დაასაბუთა, თუ რატომ უნდა ყოფილიყო ცნობილი ბათილად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2004 წლის 30 ივნისის ¹4-11/5604 წერილი და თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 14 მაისის ¹677 და ¹678 საინკასო დავალებები, აგრეთვე _ რის საფუძველზე მოახდინა შპს “მ-ის” სასარგებლოდ 10060 ლარის ოდენობით დღგ-ს ჩათვლის აღდგენა. ამდენად, სახეზე იყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე^I” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული აბსოლუტური საფუძველი.

ზემოაღნიშნულის შემდეგ, მოცემული საქმე დაუბრუნდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, რომელიც შეუდგა ამ საქმის ხელახლა განხილვას. შპს “მ-ის” წარმომადგენელმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 16 იანვრის სხდომაზე აღნიშნა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 31 მაისის განჩინება მას ჩაჰბარდა 2007 წლის 13 დეკემბერს, რომელიც 2008 წლის 8 იანვარს საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “მ-მა” და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება, რის გამოც მოცემული საქმე სააპელაციო სასამართლოს მეშვეობით, შპს “მ-ის” საკასაციო საჩივრის განსახილველად გადაეგზავნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატას.

კასატორის მტკიცებით, გასაჩივრებული განჩინება იურიდიულად არ არის დასაბუთებული და მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად, ხსენებული განჩინების გაუქმების საფუძველს წარმოადგენს.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებულ განჩინებაში მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების სრული გამოკვლევის გარეშე გადაწყვეტილების მიღებაზე, რაც კონკრეტულად გამოიხატა იმაში, რომ საქალაქო სასამართლომ ვერ დაასაბუთა, თუ რატომ უნდა ყოფილიყო ცნობილი ბათილად შესაბამისი საინკასო დავალებები და რის საფუძველზე უნდა მომხდარიყო დღგ-ს ჩათვლის აღდგენა. აღნიშნულთან დაკავშირებით, კასატორის მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლომ ინკვიზიციურობის პრინციპის გათვალისწინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-19 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკუთარი ინიციატივით გამოიკვლია საქმესთან დაკავშირებული ფაქტობრივი გარემოებები და მტკიცებულებები, რადგან ამ დავის არსებითად სწორად გადაწყვეტისა და დღგ-ს ჩათვლის აღდგენისათვის უმთავრეს მტკიცებულებას შპს “მ-ის” მიერ თავის ორ მომწოდებელთან განხორციელებული ოპერაციების მიხედვით, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის წარდგენა და შესაბამისი თანხის ბიუჯეტში ჩარიცხვა წარმოადგენდა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ შპს “მ-მა” მომწოდებლისაგან _ შპს “ფ-გან” 2003 წლის 30 ივლისს შეიძინა საქონელი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით _ სერია აა-03, ¹222364, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხით _ 3360 ლარი. აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით შესრულებული ოპერაციისა და დღგ-ს ჩათვლის კანონიერება კონკრეტულად შესწავლილი აქვს თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციას (თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 2 მარტის ¹04-01/68 წერილი), რის შედეგადაც დადასტურებულია, რომ მომწოდებელს _ შპს “ფ-ს” შესრულებული აქვს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე და 118-ე მუხლების მოთხოვნები, კერძოდ, მას ბიუჯეტის წინაშე დღგ-ს კუთხით დავალიანება არ ერიცხება და აღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის შესაბამისად, დღგ-ს თანხა _ 3360 ლარი ექვემდებარება ჩათვლას.

კასატორის განმარტებით, შპს “მ-მა” მომწოდებლისაგან _ შპს “ა-გან” 2003 წლის აპრილში შეიძინა საქონელი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურით _ სერია აა-45, ¹008652, დღგ-ს თანხით _ 6700 ლარი. შპს “ა-ე” წარმოადგენს მარნეულის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელს, აღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის მიხედვით კი შესაბამისი საგადასახადო ინსპექციის მიერ შესწავლილია დასაბეგრი ოპერაციისა და დღგ-ს ჩათვლის კანონიერება, რის მიხედვითაც, დასტურდება, რომ შპს “ა-ეს” მხრიდან უსაქონლო ოპერაციები და ფიქტიური გარიგებები სახეზე არ ყოფილა. მართალია, შპს “ა-ეს” გააჩნდა დღგ-ს კუთხით ბიუჯეტის მიმართ დავალიანება, მაგრამ ხსენებული ორგანიზაცია იყო გადახდისუნარიანი და დღგ-ს დავალიანების თანხა პერიოდულად მცირდებოდა, ანუ იგი პერიოდულად ახდენდა ბიუჯეტში დღგ-ს თანხის ჩარიცხვას. მარნეულის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 19 დეკემბრის ¹1305 და 2004 წლის 12 თებერვლის ¹112 წერილების მიხედვით, შპს “ა-ეს” მიერ დღგ-ს დავალიანებები შემცირებულ იქნა ჯერ 29582 ლარის, ხოლო შემდგომ _ 16214 ლარის ოდენობით, საგადასახადო სამსახურების მიერ კი დადგენილი არ იყო, აღნიშნულში იგულისხმებოდა თუ არა გადახდილად შპს “მ-ის” დღგ-ს ჩასათვლელი თანხა _ 6700 ლარი. ამრიგად, ორივე მომწოდებლისაგან _ შპს “ფ-სა” და შპს “ა-გან” შპს “მ-ის” ანგარიშ-ფაქტურებით დღგ-ს ჩასათვლელი თანხა სულ შეადგენდა 10060 ლარს (3360 ლარისა და 6700 ლარის ჯამს). ამასთან, მიუხედავად არსებული საკმარისი მტკიცებულებებისა, შპს “მ-მა” სასამართლოს მტკიცებულების სახით დამატებით წარუდგინა შპს “ა-ეს” (გადამხდელის) საგადასახადო აღრიცხვის ფორმა, რომლის მიხედვითაც, დადასტურდა, რომ შპს “ა-ეს” ერთადერთი დამფუძნებელი იყო ა. ბ-ე, რომელიც გარდაიცვალა 2004 წლის 30 მარტს, ასევე _ ა. ბ-ის განქორწინების მოწმობა და მისი განქორწინებული მეუღლის _ ი. გ-ის გარდაცვალების მოწმობა.

ამრიგად, კასატორის მტკიცებით, ზემოაღნიშნულ თითოეულ განხორციელებულ ოპერაციაზე მომწოდებლებს _ შპს “ფ-სა” და შპს “ა-ეს” საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის შესაბამისად, გამოწერილი აქვთ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები შპს “მ-ზე” და ამდენად, შესაბამისი თანხები იმ პერიოდში და შემდგომ ჩარიცხულია ბიუჯეტში. გარდა ამისა, შპს “მ-მა" სასამართლოს დამატებით მტკიცებულებად წარუდგინა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 26 სექტემბრის ¹2454-ს ბრძანება, რომლითაც დღგ-ს ჩათვლებთან დაკავშირებით, სახელმძღვანელოდ განისაზღვრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის სათათბირო საბჭოს 2005 წლის 23 ივლისის სხდომის ¹5 ოქმის შესაბამისად მიღებული გადაწყვეტილება, რომლის IX პუნქტით (დღგ-ს ჩასათვლელი თანხის განსაზღვრის თაობაზე), შპს “მ-ის” მიმართ დღგ-ს გაუქმებული ჩათვლა აღდგენას ექვემდებარება, ასევე _ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2005 წლის 5 დეკემბრისა და 2006 წლის 1 ნოემბრის გადაწყვეტილებები, რომლებიც შეეხება გაუქმებულ დღგ-ს ჩათვლებთან დაკავშირებით, საურავების გაუქმებას.

კასატორის განმარტებით, საქალაქო სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას გამოიკვლია ფაქტობრივი გარემოებები შპს “მ-ის” მიერ მომწოდებლებთან განხორციელებული ოპერაციების მიხედვით, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს მითითება საქალაქო სასამართლოს მხრიდან ფაქტობრივი გარემოებების არგამოკვლევასთან დაკავშირებით, საფუძველს მოკლებულია. რაც შეეხება სააპელაციო სასამართლოს მითითებას საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2004 წლის 30 ივნისის ¹4-11/5604 წერილზე და თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 14 მაისის ¹677 და ¹678 საინკასო დავალებებს (განკარგულებებს), სწორედ აღნიშნული სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები წარმოადგენდა საქართველოს 2005 წლამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის შესაბამისად, დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების საფუძველს.

კასატორის მტკიცებით, საქალაქო სასამართლომ კანონშესაბამისად დაადგინა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის სამართალმემკვიდრე ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციისათვის გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლის აღდგენის დაკისრება შპს “მ-ის” სასარგებლოდ 10060 ლარის ოდენობით. ამრიგად, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 14 მარტის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს “მ-ის” საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 14 მარტის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 8 მაისამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს “მ-ის” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

გარდა ამისა, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, ვინაიდან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 14 მარტის განჩინებით შპს “მ-ისს” გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების (განჩინების) მიღებამდე, ამიტომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მას სახელმწიფო ბაჟის სახით უნდა დაეკისროს მის მიერ გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის _ 503 ლარის 30% _ 150,9 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს “მ-ის” საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 31 მაისის განჩინება;

3. შპს “მ-ისს” დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟი _ 150,9 ლარი;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.