ბს-15-15(კ-08) 16 ივლისი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუგზარ სხირტლაძე, (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მარიამ ცისკაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი _ ქეთევან მაღრაძე

კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო (მოპასუხე), წარმომადგენელი ლ. გ-ე (მინდობილობა 11.06.08წ., ¹08-01).

მოწინააღმდეგე მხარე _ ა. ბ-ა (მოსარჩელე), დ. მ-ე (მოსარჩელე), წარმომადგენელი კ. კ-ე (რწმუნებულება 10.06.08წ., ¹1-6158), საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივების წეცრთა უფლებების დაცვის ასოციაცია (თანამოსარჩელე), წარმომადგენელი ასოციაციის თავმჯდომარე ნ. წ-ი (29.06.07წ., 31.03.08წ. ამონაწერი სახელმწიფო რეესტრიდან).

მოპასუხე სარჩელზე _ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობა, წარმომადგენელი კ. ე-ე (მინდობილობა 09.06.08წ., ¹177/02-07).

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ასდმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 25.10.07წ. განჩინება.

დავის საგანი _ კოოპერატიულ ბინათმშენებლობასთან დაკავშირებით სახელმწიფოს მიერ აღებული ვალდებულების გადახდის დაკისრება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. მ-ემ და ა. ბ-ამ 17.10.05წ. სასარჩელო განცხადებით მიმართეს ოზურგეთის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე ოზურგეთის რაიონის გამგეობის მიმართ, რომლებმაც მოპასუხისათვის მათ მიერ გადახდილი თანხის დ. მ-ის _ 5790 აშშ დოლარის და ა. ბ-ის _ 7982 აშშ დოლარის, სულ 13772 აშშ დოლარის დაბრუნება მოითხოვეს.

მოსარჩელეებმა მიუთითეს, რომ მ-ის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 20.08.86წ. გადაწყვეტილებით შეიქმნა ¹3 საბინაო სამშენებლო კოოპერატივი, რომლის წევრებიც მოსარჩელეები იყვნენ.

მ-ის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 11.04.83წ. გადაწყვეტილებით ¹2 და ¹3 კოოპერატივების მშენებლობისათვის გამოიყო 4000 მ² მიწის ფართობი ქ. მახარაძეში, .... (დღევანდელი .....) ქუჩებზე. ¹.... კოოპერატივისათვის სამშენებლო ნაკვეთი გამოიყო .... ქუჩაზე. 1987 წლის ივნისში, მშენებლობის დასაწყისში, მ-ის ¹.... ცენტრალურ შემნახველ სალაროში დ. მ-ემ 1 ოთახიან ბინაზე შეიტანა 3700 მანეთი, ა. ბ-ამ _ 2 ოთახიან ბინაზე 5100 მანეთი. კოოპერატიული ბინის მშენებლობა დაიწყო იმავე წელს, მაგრამ ერთ წელიწადში ორი სართულის კედლების აშენების შემდეგ მშენებლობა შეწყდა. კოოპერატივის წევრები სხვადასხვა ინსტანციებში ითხოვდნენ ბინით დაკმაყოფილებას ან გადახდილი თანხის დაბრუნებას, მაგრამ უშედეგოდ. “სახელმწიფო ვალის შესახებ” კანონის 48-ე მუხლის პირველი პუნქტის “გ” ქვეპუნქტის მიხედვით, სახელმწიფომ საშინაო ვალად აღიარა კოოპერატიულ ბინათმშენებლობასთან დაკავშირებით აღებული ვალდებულება. საქართველოს საბინაო სამშენებლო კოოპერატივების წევრთა უფლებების დაცვის ასოციაციამ, დავალიანების დაფარვის მოთხოვნით წერილობით მიმართა ოზურგეთის რაიონულ გამგეობას, რომელმაც უარი თქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე და მიმართა ქალაქ ოზურგეთის გამგეობას წერილით, რომელშიც მიუთითა, რომ თანხა ქალაქის თვითმმართველობის გადასახდელი იყო. ქ. ოზურგეთის გამგეობას მოსარჩელეებმაც მოთხოვეს კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით გამოწვეული დავალიანების დაფარვის ხარჯების ბიუჯეტიდან გამოყოფა, რადგანაც “საქართველოში კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით წარმოქმნილი სახელმწიფო დავალიანების დაფარვის ხელშემწყობ ღონისძიებათა განხორციელების პროგრამის შესახებ” 12.10.99წ. ¹592 ბრძანებულების მე-4 პუნქტში მითითებულია: “ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებმა გაითვალისწინონ პროგრამის რეალიზაციისათვის საჭირო სახსრები ტერიტორიული ერთეულების შესაბამისი წლების ბიუჯეტების ფორმირებისას თავიანთ ტერიტორიაზე კოოპერატიულ ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით გამოწვეული დავალიანების დასაფარავად”. ქ. ოზურგეთის გამგეობა თავდაპირველად, თავისი 02.02.05წ. წერილით, ფაქტობრივად, თანახმა იყო დავალიანება დაეფარა და წერილობით ითხოვა მოკლე ვადა, რომელშიც დაადგენდა იმ საჭირო ინფორმაციას, რომლითაც განისაზღვრებოდა 1 მ² საცხოვრებელი ფართის ღირებულება და დავალიანების გადახდის პირობები. მაგრამ ამის შემდეგ ქ. ოზურგეთის გამგეობამ შეცვალა დამოკიდებულება ამ საკითხისადმი და თავისი 15.02.05წ. წერილით აცნობა მოსარჩელეებს, რომ სახელმწიფოს მიერ სახელმწიფო საშინაო ვალის დაფარვის ვალდებულების ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებისათვის დაკისრება ქალაქის გამგეობამ და საკრებულომ არაკონსტიტუციურად ჩათვალეს და მისი დაფარვა მიზანშეუწონლად მიიჩნია. მოსარჩელეებმა მიიჩნიეს, რომ ქ. ოზურგეთის გამგეობამ კოოპერატიულ ბინათმშენებლობასთან დაკავშირებით აღიარა დავალიანება მოსარჩელეების მიმართ, სკ-ის 24-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გათვალისწინებით სახელმწიფო სამოქალაქო-სამართლებრივ ურთიერთობებში მონაწილეობს ისევე, როგორც კერძო სამართლის იურიდიული პირი, მიუხედავად ამისა მოვალემ (სახელმწიფო) კრედიტორთან (მოსარჩელეებთან) შეთანხმების გარეშე თავად განსაზღვრა დავალიანების დაფარვის წესი, თანაც თავად დაადგინა რამდენი უნდა გადაეხადა მათთვის 1 მ² საცხოვრებელ ფართში. ამის შემდეგ საქართველოს პრეზიდენტის ¹592 ბრძანებულების საფუძველზე, ვალის გადახდის ვალდებულება დაეკისრა თვითმმართველობას. თვითმმართველობის საქმიანობის წესი და უფლებამოსილება საქართველოს კონსტიტუციის 2.4 მუხლის მიხედვით განისაზღვრებოდა “თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” ორგანული კანონის მიხედვით, რომლის 1.1 მუხლის თანახმად თვითმმართველობა წარმოადგენს _ საქართველოს მოქალაქეთა კონსტიტუციით აღიარებულ და კანონმდებლობით გარანტირებულ უფლებას, შესაძლებლობას და პასუხისმგებლობას, თვითმმართველობის ერთეულებში მათ მიერ შექმნილი ადგილობრივი ორგანოების მეშვეობით, კანონმდებლობის საფუძველზე საკუთარი პასუხისმგებლობით და დამოუკიდებლად გადაწყვიტონ ადგილობრივი მნიშვნელობის საკითხები. ანუ ვალის გადახდა სახელმწიფომ დააკისრა იმ ორგანოს, რომელიც დამოუკიდებლად, კანონის საფუძველზე ახორციელებდა თავის უფლებამოსილებას და რომელსაც კანონიერად შეუძლია უარი განაცხადოს ამ სახის დავალებაზე. “თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” ორგანული კანონის მე-6¹ მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებს მინიჭებული აქვთ სავალდებულო (ექსკლუზიური და სახელმწიფო ორგანოების მიერ დელეგირებული) და ნებაყოფლობითი უფლებამოსილებანი. სახელმწიფო ორგანოდან დელეგირებული უფლებამოსილების (დელეგირების საფუძვლად შეიძლება ჩაითვალოს საქართველოს პრეზიდენტის ¹592 ბრძანებულება) საფუძველზე თვითმმართველობას უნდა გაეთვალისწინებინა მოსარჩელეების დავალიანების დასაფარავად თავის ბიუჯეტში ხარჯები, რაზედაც ქ. ოზურგეთის თვითმმართველობა უარს აცხადებდა. ამავე კანონის 7.3 მუხლის მიხედვით _ ადგილობრივ თვითმმართველობის ორგანოთა მიერ მათთვის დელეგირებულ უფლებამოსილებათა განუხორციელებლობის შემთხვევაში ამ უფლებამოსილებებს ახორციელებს ადგილობრივი მმართველობის ორგანოები, ანუ ადგილობრივი მმართველობა ვალდებული იყო გაეთვალისწინებინა მოსარჩელეთა დავალიანების გადახდისათვის საჭირო ხარჯები რაიონულ ბიუჯეტში. “თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” ორგანული კანონის 6.1 მუხლის “დ” ქვეპუნქტის მიხედვით ადგილობრივი მმართველობის ორგანოები საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად უზრუნველყოფენ მათდამი დაქვემდებარებული სახელმწიფო ქონების ფლობას, განკარგვასა და ამ ქონებით სარგებლობას. დაუმთავრებელი სახლი, რომელშიც მოსარჩელეების საცხოვრებელი ბინები უნდა ყოფილიყო, სახელმწიფო საკუთრებას წარმოადგენს და მათ კანონის შესაბამისად გამგეობა განკარგავს.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 14.02.07წ. განჩინებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელეთა შუამდგომლობა და მათ სარჩელთან დაკავშირებით არასათანადო მოპასუხე _ ოზურგეთის რაიონის გამგეობა შეიცვალა სათანადო მოპასუხით _ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოთი.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 08.06.07წ. განჩინებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელეების – დ. მ-ის, ა. ბ-ას და მათი წარმომადგენლის, ადვოკატ რ. გ-ის შუამდგომლობა და საქმეში მოსარჩელედ (თანამოსარჩელედ) ჩაება საქართველოს საბინაო – სამშენებლო კოოპერატივის წევრთა უფლებების დაცვის ასოციაცია; დაკმაყოფილდა მოპასუხე ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წარმომადგენლის – კ. ე-ის შუამდგომლობა და საქმეში მოპასუხედ (თანამოპასუხედ) ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 20.07.07წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი საფუძვლიანად იქნა მიჩნეული და დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს დაევალათ ქმედების განხორციელება და თანაბარწილად დაეკისრათ კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით წარმოქმნილი დავალიანების გადახდა ბინის სანაცვლოდ კომპენსაციის სახით მოსარჩელეების – დ. მ-ის სასარგებლოდ 5790 (ხუთი ათას შვიდას ოთხმოცდაათი) აშშ დოლარის და ა. ბ-ას სასარგებლოდ 7982 (შვიდი ათას ცხრაას ოთხმოცდაორი) აშშ დოლარის, სულ 13772 (ცამეტი ათას შვიდას სამოცდათორმეტი) აშშ დოლარის ოდენობით შესაბამის ეროვნულ ვალუტაში, გადაწყვეტილების აღსრულების მომენტისათვის არსებული კურსით.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 20.07.07წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, რომელმაც აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელეებისთვის სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 25.10.07წ. განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელი დარჩა ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 20.07.07წ. გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მ-ის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 20.08.86წ. გადაწყვეტილებით შეიქმნა ¹.... საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივი, რომელშიც გაწევრიანდნენ მოსარჩელეები: დ. მ-ე და ა. ბ-ა. 1987 წლის ივნისში ¹3474 ცენტრალურ შემნახველ სალაროში დ. მ-ემ შეიტანა საპაიო შესატანი ერთოთახიანი ბინის სახარჯთაღრიცხვო ღირებულების 30 პროცენტი _ 3700 მანეთის ოდენობით, ა. ბ-ამ _ ოროთახიანი ბინის სახარჯთაღრიცხვო ღირებულების 30 პროცენტი _ 5100 მანეთის ოდენობით. ამავე პერიოდში დაიწყო საცხოვრებელი მრავალბინიანი კოოპერატიული სახლის მშენებლობა, რომელიც გარკვეული სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების შესრულების შემდეგ შეწყდა. ქვეყანაში შექმნილი რთული სოციალურ-ეკონომიკური და პოლიტიკური სიტუაციის გამო, საერთოდ შეჩერდა კოოპერატიული ბინათმშენებლობა. საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 09.10.92წ. ¹983 დადგენილებით, მთავრობამ დადო გარიგება, რომ 1993-1995 წლებში დაასრულებდა კოოპერატიულ საცხოვრებელ სახლებს. აღნიშნული ვალდებულება ვერ შესრულდა, რის გამოც “სახელმწიფო ვალის შესახებ” 05.03.98წ. კანონის 48-ე მუხლის “ზ” ქვეპუნქტის თანახმად, კოოპერატიულ ბინათმშენებლობასთან არსებული ვალდებულებები აღიარებულ იქნა საშიანო ვალად. ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, მოცემული სახელმწიფო სავალო ვალდებულებების დაფარვის წესის შემუშავება დაევალა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს. საქართველოს პრეზიდენტის 01.09.98წ. ¹221 განკარგულებით, ამ სფეროში ღონისძიებების გატარების მიზნით შეიქმნა კომისია, რომელსაც დაევალა ერთი თვის ვადაში შეემუშავებინა და დასამტკიცებლად წარედგინა გასატარებელ ღონისძიებათა პროგრამა. “ზოგიერთი სახის სახელმწიფო საშინაო ვალის დაფარვის ღონისძიებათა შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 30.06.99წ. ¹413 ბრძანებულების საფუძველზე საქართველოს ფინანსთა მინისტრმა 11.10.99წ. გამოსცა ¹226 ბრძანება “საქართველოში კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით წარმოქმნილი სახელმწიფო საშინაო ვალის დაფარვის წესის დამტკიცების შესახებ”. მითითებული ბრძანება და ბრძანებით დამტკიცებული ვალის დაფარვის წესები მოქმედებდა პრაქტიკულად და მისი გათვალისწინებით გაცემულია მრავალი კომპენსაცია, დასრულდა რამდენიმე კოოპერატიული ბინა, რომლითაც კოოპერატივის წევრთა ნაწილი დაკმაყოფილდა. “საქართველოში კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით წარმოქმნილი სახელმწიფო დავალიანების დაფარვის ხელშემწყობ ღონისძიებათა განხორციელების პროგრამის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 12.10.99წ. ¹592 ბრძანებულების პირველი პუნქტით დამტკიცდა საქართველოს პრეზიდენტის 31.03.99წ. ¹21 განკარგულებით შექმნილი კომისიის მიერ შემუშავებული “საქართველოში კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით წარმოქმნილი სახელმწიფო დავალიანების დაფარვის ხელშემწყობ ღონისძიებათა განხორციელების პროგრამა”, რომლის მიხედვით ირკვევა, რომ კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით გამოწვეული დავალიანების დასაფარავად სახსრების გათვალისწინება ევალებოდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ცენტრალური ბიუჯეტის ფორმირებისას და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებსაც საკუთარ ბიუჯეტში მათ ტერიტორიაზე არსებული კოოპერატიული ბინათმშენებლობისათვის. ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებმა აღიარეს და მიიღეს ეს ვალდებულება, რომელიც უნდა შესრულებულიყო 2005 წლის ბოლომდე. ქ. ოზურგეთის გამგეობამ 02.02.05წ. ¹12 წერილით მიმართა კოოპერატივების წევრთა უფლებების დაცვის ასოციაციას და მოითხოვა ინფორმაცია, რომლითაც ქალაქის საკრებულოს უნდა ეხელმძღვანელა საკომპენსაციო ერთჯერადი განაცემის ბიუჯეტში გათვალისწინების შემთხვევაში. სააპელაციო პალატამ მართებულად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ თავდაპირველად ქალაქის გამგეობამ აღიარა ვალდებულება და დასაბუთებულად ჩათვალა რაიონული სასამართლოს მსჯელობა ყოფილი ¹.... კოოპერატიული სახლის დამთავრებას დაუქვემდებარებელი კატეგორიის ბინათმშენებლობის მსგავსად რეგულირების თაობაზე, რის საფუძველზეც ვალის დაფარვის წესის პირველი მუხლის მე-7 პუნქტის თანახმად, ბინათმშენებლებს მიეცემოდათ საკომპენსაციო ერთჯერადი განაცემი პროექტით გათვალისწინებული საერთო ფართის შესაბამისად, საცხოვრებელი სახლის ასაშენებელ რაიონში 1 კვ.მ. საერთო ფართის საბაზრო ღირებულების გათვალისწინებით. ვინაიდან ასეთი სახის განსაზღვრა რაიონში არ მომხდარა, მიზანშეწონილობისა და ობიექტურობის თვალსაზრისით, მართებულად იქნა მიჩნეული აუდიტის მიერ შედგენილი დასკვნები. სააპელაციო პალატამ სამართლიანობის პრინციპის გათვალისწინებით, გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოსაზრებები ვალდებულების წარმოშობის მომენტში მიმოქცევაში არსებული ფულადი ერთეულის მყარ ვალუტასთან გაანგარიშების თაობაზე.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 25.10.07წ. განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, რომელმაც აღნიშნული განჩინების გააუქმება და მოსარჩელეებისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორმა მიუთითა, რომ “სახელმწიფო ვალის შესახებ” კანონის პირველი მუხლის “ა” ქვეპუნქტის თანახმად: “საქართველოს სახელმწიფო ვალი არის საქართველოს სახელით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და მისი გარანტიით საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ დადებული ხელშეკრულებებით აღებული, ეროვნული ვალუტით გამოსახული, სახელმწიფო საშინაო და საგარეო ვალის ჯამური თანხა (საქართველოს სახელმწიფო ვალი სხვა კონვენტირებადი ვალუტიდან ეროვნულ ვალუტაზე გადაიანგარიშება საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ ვალის აღების თარიღისათვის დადგენილი გაცვლის ოფიციალური კურსით, თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული)”, ხოლო “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად: “საქართველოს სახელმწიფო საშინაო ვალი არის ეროვნული ვალუტით გამოსახული საქართველოს სახელმწიფო ვალის შემადგენელი ნაწილი; წარმოადგენს იმ ძირითადი თანხების ერთობლიობას, რომლებიც წარმოიქმნა საქართველოს სახელით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადებული ხელშეკრულებებით განსაზღვრული შეუსრულებელი პირდაპირი ვალდებულებებით”. ამდენად, კოოპერატიულ ბინათმშენებლობასთან დაკავშირებით, სახელმწიფოს მიერ აღებული ვალდებულება გამოსახული უნდა ყოფილიყო მოქმედ ეროვნულ ვალუტაში. ასეთ შემთხვევაში, სამოქალაქო კოდექსის 389-ე მუხლის თანახმად: “თუ გადახდის ვადის დადგომამდე გაიზარდა ან შემცირდა ფულის ერთეული (კურსი), ან შეიცვალა ვალუტა, მოვალე ვალდებულია, გადაიხადოს იმ კურსით, რომელიც შეესაბამება ვალდებულების წარმოშობის დროს. ვალუტის შეცვლისას გადაცვლით ურთიერთობებს საფუძვლად უნდა დაედოს ის კურსი, რომელიც ვალუტის შეცვლის დღეს არსებობდა ფულის ამ ერთეულებს შორის”. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 389-ე მუხლის მიხედვით, სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს "საქართველოს რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მიმოქცევაში საქართველოს რესპუბლიკის ეროვნული ბანკის კუპონების გამოშვების შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 24.03.93წ. @¹246 დადგენილების მე-2 მუხლით, რომლის თანახმად, თანაფარდობა კუპონსა და მანეთს შორის განისაზღვრა 1_1 და “მიმოქცევაში ეროვნული ვალუტის “ლარის” გაშვების შესახებ” საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის 16.09.95წ. ¹363 ბრძანებულების მე-4 მუხლით, რომლის თანახმად კუპონის ლარზე გადაცვლის კურსი განისაზღვრა შეფარდებით: 1 000 000 (ერთი მილიონი) კუპონი 1 (ერთ) ლართან. შესაბამისად, მოთხოვნა სამართლიანადაც რომ მიჩნეულიყო, სასამართლოს სადავო თანხის გადაანგარიშება უნდა განეხორციელებინა კანონმდებლობით დადგენილი (ზემოაღნიშნული) წესით. “სახელმწიფო ვალის შესახებ” კანონის 48-ე მუხლის თანახმად, მართალია, სახელმწიფომ საშინაო ვალად აღიარა კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით წარმოქმნილი დავალიანება, მაგრამ ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფოს სავალო ვალდებულებების დაფარვის წესის შემუშავება დაევალა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს. ამ ნორმის შესრულების მიზნით გამოცემული საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 11.10.99წ. ¹226 ბრძანება, “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის 38-ე მუხლის მე-4¹ პუნქტის თანახმად, იურიდიული ძალის არმქონეა, ვინაიდან არ მომხდარა მისი გამოქვეყნება ოფიციალურ ბეჭდვით ორგანოში. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივარში აღნიშნული გარემოება და კანონმდებლობის დარღვევით იხელმძღვანელა ¹226 ბრძანებით. სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა ფინანსთა მინისტრის 11.10.99წ. ¹226 ბრძანებას, რადგან 3.6 მუხლის თანახმად, დამთავრებას დაუქვემდებარებელი კატეგორიის ბინათმშენებლობისათვის ბინების სანაცვლოდ საკომპენსაციო ერთჯერადი განაცემის გაცემა ხორციელდება უშუალოდ სსსკ-ის წევრთა უფლებების დაცვის ასოციაციის მიერ დამტკიცებული სიების საფუძველზე, რიგითობის მკაცრი დაცვით, ხოლო ამავე მუხლის მე-5 ნაწილით კი, თანხების გაცემის რიგითობას განსაზღვრავს სსსკ-ის წევრთა უფლებების დაცვის ასოციაცია. შესაბამისად, აღნიშნული სახის საშინაო ვალის დასაფარავად ანგარიშსწორება უნდა განხორციელდეს საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივების წევრთა უფლებების დაცვის ასოციაციის მეშვეობით. რაც შეეხება კომპენსაციის რაოდენობას, ამ ბრძანების მე-3 პუნქტის თანახმად, დამთავრებას დაუქვემდებარებელი კატეგორიის ბინათმშენებლობისათვის ერთჯერადი განაცემის ოდენობა დგინდება საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს მიერ, საკომპენსაციო ერთჯერადი განაცემის გაცემის წინ, დამთავრებას დაუქვემდებარებელი კატეგორიების სახლების ასაშენებელ რაიონში 1 კვ.მ საერთო ფართის საბაზრო ღირებულების შესაბამისად, ანუ კომპენსაციის ოდენობა უნდა დადგინდეს ერთჯერადი განაცემის წინ (თუმცა ზემოაღნიშნული მიზეზის გამო, ამ ნორმებს იურიდიული ძალა არ გააჩნიათ). სასამართლომ არ იხელმძღვანელა საქართველოს მთავრობის 15.11.04წ. ¹108 დადგენილებით, რომლის თანახმად შეიქმნა საქართველოს სახელმწიფო საშინაო ვალის პრობლემათა შემსწავლელი სახელმწიფო კომისია, რომელიც განიხილავს “სახელმწიფო ვალის შესახებ” კანონის 48-ე მუხლის პირველი პუნქტით აღიარებულ სახელმწიფო საშინაო ვალის ანაზღაურების მექანიზმთან დაკავშირებულ პრობლემებს, მათ შორის, კოოპერატიულ ბინათმშენებლობასთან სახელმწიფოს მიერ აღებული ვალდებულებების საკითხს, შეიმუშავებს მათი გადაჭრის რეკომენდაციებს და გადაწყვეტილებების მისაღებად წარუდგენს საქართველოს მთავრობასა და საქართველოს პარლამენტს. ვინაიდან ამ დადგენილების მე-3 პუნქტის თანახმად კომისიას უფლებამოსილების ვადა განესაზღვრა 2008 წლის 31 დეკემბრამდე, ამდენად სასამართლოს სსკ-ის 279-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის შესაბამისად უნდა შეეჩერებინა საქმის წარმოება, კომისიის მიერ გადაწყვეტილების მიღებამდე. კასატორმა აღნიშნა, რომ საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივების წევრთა უფლებების დაცვის ასოციაცია წარმოადგენდა მოსარჩელეს, რომელიც ასევე მითითებულია სასამართლო განჩინებაში, რაც არასწორია, ვინაიდან სსკ-ის 84-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო, რომელიც საქმის განხილვის დროს დაადგენს, რომ სარჩელი აღძრულია არა იმ პირის მიერ, რომელსაც მოთხოვნის უფლება აქვს, შეუძლია მოსარჩელის თანხმობით, საქმის შეუწყვეტლად შეცვალოს თავდაპირველი მოსარჩელე სათანადო მოსარჩელით. ასოციაცია არ წარმოადგენს სათანადო მოსარჩელეს და მას არ გააჩნდა მოთხოვნა. სასამართლოს უნდა ემსჯელა, რამდენად წარმოადგენდა ასოციაცია მოსარჩელეს, იგი უნდა ამოერიცხა პროცესიდან, როგორც არასათანადო მოსარჩელე და საქმეში ჩაერთო მესამე პირად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 18.01.08წ. განჩინებით, სასკ-ის 34.3 მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი. აღნიშნულ განჩინებაზე 14.02.08წ. მოსაზრება წარმოადგინა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, რომელმაც მიუთითა, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებობის მხრივ აკმაყოფილებს სასკ-ის 34-ე მუხლის მოთხოვნებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 14.05.08წ. განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნადასაშვებად. საკასაციო პალატის სხდომაზე კასატორის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის წარმომადგენლებმა მხარი დაუჭირეს საკასაციო საჩივარს და მოითხოვეს მისი დაკმაყოფილება. მოწინააღმდეგე მხარესმ _ დ. მ-ემ და ა. ბ-ამ, დ. მ-ის წარმომადგენელმა, აგრეთვე კოოპერატივის წევრთა უფლებების დაცვის ასოციაციის თავმჯდომარემ საკასაციო საჩივარში მოყვანილი მოსაზრებები არ ცნეს უსაფუძვლობის გამო და მოითხოვეს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საქმე განხილულია საპროცესო ნორმების უხეში დარღვევით, რის შედეგადაც საქმეზე არასწორი განჩინებაა გამოტანილი. საქმის მასალების თანახმად საქართველოს საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივების (სსსკ) წევრთა უფლებების დაცვის ასოციაცია საქმეში ჩაბმულია თანამოსარჩელის სტატუსით. სასკ-ის მე-3 მუხლის მიხედვით ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით. სსკ-ის მე-3 მუხლის თანახმად მოსარჩელე განსაზღვრავს დავის საგანს და თავადვე იღებს გადაწყვეტილებას სარჩელის შეტანის შესახებ. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ასოციაცია საქმეში ჩართული იქნა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მოსარჩელეების _ დ. მ-ის და ა. ბ-ას შუამდგომლობის საფუძველზე. სასამართლოს მიერ სსსკ წევრთა უფლებების დაცვის ასოციაცია ისე იქნა ჩართული მოსარჩელედ, რომ არ გარკვეულა თვით ასოციაციის სურვილი საქმეში მოსარჩელედ ჩართვის, ამასთანავე ასოციაციას არც საქმეში ჩართვამდე და არც საქმის განხილვის განმავლობაში არ წარუდგენია სასარჩელო განცხადება, მას საერთოდ არ ჰქონია რაიმე მოთხოვნა მოპასუხეებისადმი (საგულისხმოა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 12.10.99წ. ბრძანებულებით დამტკიცებული ღონისძიებათა განხორციელების პროგრამით, რომლის საფუძველზეც დაკმაყოფილდა სარჩელი, სახელმწიფო დავალიანების დაფარვის ხელშემწყობ ღონისძიებათა განხორციელების სუბუექტად, საქმეში მოპასუხეებად ჩაბმულ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსთან ერთად დასახელებულია აგრეთვე ასოციაცია). ის გარემოება, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 12.10.99წ. ¹592 ბრძანებულებით დამტკიცებული პროგრამის თანახმად სახელმწიფო საშინაო ვალის დასაფარავად ანგარიშსწორება ხორციელდება ამ ასოციაციის მეშვეობით და მას ერიცხება გამოყოფილი ასიგნებების 50% ერთჯერადი განაცემის განსახორციელებლად არ წარმოადგენს ასოციაციის საქმეში მოსარჩელეთ ჩართვის საკმარის საფუძველს. საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე ასოციაციის წარმომადგენელმაც დაადასტურა, რომ ასოციაციას არ აქვს რაიმე მოთხოვნა მოპასუხეების მიმართ და მისი პროცესში მოსარჩელის სახით ჩართვა არ ემყარება საპროცესო კანონმდებლობის მოთხოვნებს. მიუხედავად აღნიშნულისა, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეების დ. მ-ის და ა. ბ-ას მოთხოვნასთან ერთად უნდა დაკმაყოფილდეს მოსარჩელის _ საქართველოს საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივების წევრთა უფლებების დაცვის ასოციაციის მოთხოვნა. სააპელაციო პალატას სსკ-ის 84-ე მუხლით დადგენილი წესით არ შეუცვლია ასოციაციის პროცესუალური სტატუსი, არ ცნო ასოციაცია არასათანადო მოსარჩელედ, არ ჩართო იგი სასკ-ის მე-16 მუხლის საფუძველზე მესამე პირად. სააპელაციო სასამართლომ უცვლელად დატოვა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც დაკმაყოფილდა სარჩელი. ამასთანავე, გასაჩივრებული განჩინებიდან გაურკვეველია ასოციაციის რა მოთხოვნა და რა ნაწილში დაკმაყოფილდა სასამართლოს მიერ.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების ინკვიზიციური ელემენტების მიუხედავად თვით სარჩელზე უფლება დისპოზიციურია. სარჩელის უფლების დისპოზიციური ბუნებიდან გამომდინარე სარჩელზე მოპასუხეს ასახელებს მოსარჩელე. მიუხედავად აღნიშნულისა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო საქმეში მოპასუხედ ჩაება არა მოსარჩელეთა დასახელების, არამედ მოპასუხის _ ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს შუამდგომლობის სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილების შედეგად, ამდენად კასატორი თვლის, რომ სამინისტრო მოპასუხედ ჩაება სსკ-ის მე-3 და 85-ე მუხლების მოთხოვნათა იგნორირებით.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია ბინის სანაცვლო კომპენსაციის სახით მოსარჩელეების სასარგებლოდ დაკისრებული თანხების ნაწილში. საქმის მასალებიდან გაურკვეველია თუ რა დაედო მოპასუხეებზე დაკისრებული თანხების გამოანგარიშებას საფუძვლად. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს სტატისტიკის დეპარტამენტის 29.03.07წ. ¹4/1-06/25 წერილის თანახმად (ტ.1, ს.ფ.192), 1987 წლის ივნისში საშუალოდ 1 აშშ დოლარი უდრიდა 0,63 საბჭოთა მანეთს, აღნიშნული კურსით ასანაზღაურებელი თანხა არ შეესაბამება მოპასუხეებისათვის დაკისრებულ თანხას, მაშინ, როდესაც მოსარჩელეები სწორედ ასეთი გაანგარიშების შედეგად ითხოვდნენ თანხის ანაზღაურებას, ხოლო ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაში (ტ.1, ს.ფ.263) მითითებულია, რომ საკომპენსაციო თანხის გაანგარიშება ეყრდნობა სტატისტიკის დეპარტამენტის მონაცემებს. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ აშშ დოლართან არსებული კურსით კომპენსაციის გაცემა არ ემყარენა კოოპერატიული ბინათმშენებლობასთან დაკავშირებით სახელმწიფოს მიერ აღებული დავალიანების გადახდის კანონმდებლობით განსაზღვრულ წესს. საქართველოს პრეზიდენტის 12.10.99წ. ¹592 ბრძანებულებით დამტკიცებული “საქართველოში კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით წარმოქმნილი სახელმწიფო დავალიანების ეტაპობრივად დაფარვის ხელშემწყობ ღონისძიებათა განხორციელების პროგრამის” თანახმად დამთავრებას დაუქვემდებარებელი კატეგორიის სახლების ბინათმშენებლობის ერთჯერადი საკომპენსაციო თანხა მიეცემოდათ კუთვნილი საერთო ფართობის შესაბამისად საცხოვრებელი სახლის ასაშენებელ რაიონში 1 კვ.მ. საერთო ფართობის ღირებულების გათვალისწინებით საკომპენსაციო განაცემის მიცემის დროს მოქმედი საბაზრო ფასებში, რამდენიმე გაყიდული სარემონტო ბინის ღირებულების მიხედვით. ამდენად, საკომპენსაციო თანხის დადგენა საჭიროებს მშენებლობისათვის შესატანი და მოსარჩელეთა მიერ შეტანილი თანხის თანაფარდობის გარკვევას,ასაშენებელ რაიონში 1 კვ.მ. ფართის სარემონტო ბინის ღირებულების დადგენას. პირველი ინსტანციის სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ 1987 წელს მოსარჩელის მიერ შეტანილი თანხები შეადგენდა შესატანი თანხის 30%, თანხის დანარჩენი 70% ნაწილი მოსარჩელეებს შემდგომში უნდა გადაეხადათ. ამასთანავე, პირველი ინსტანციის სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოსარჩელეებმა შეფასება მოახდინეს კერძო აუდიტის მეშვეობით ¹3 კოოპერატიული სახლის ასაშენებელ უბანში ფართის ღირებულების, აუდიტორული ფირმის 16.04.07წ. ¹32 დასკვნის თანახმად ღირებულება განისაზღვრა დამთავრებას დაუქვემდებარებელი გაურემონტებელი სახლის 1 კვ.მ. ფართის საბაზრო ღირებულების მიხედვით. გამოყენებული იქნა 1987 წლისათვის ერთი საბჭოთა მანეთის კურსის შეფარდება აშშ დოლართან, დასკვნის თანახმად ქ. ოზურგეთში, აღმაშენებლის ქუჩაზე 1 კვ.მ. ფართის ღირებულების (141,27 აშშ დოლარი) გათვალისწინებით _ 42,32 კვ.მ. ფართის ღირებულებამ, სასამართლოს მითითებით, შეადგინა 5987 აშშ დოლარი, ანუ 10237 ლარი, ხოლო 59,27 კვ.მ. ფართის ღირებულებამ 8373 აშშ დოლარი, ანუ 14318 ლარი. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელეთა სასარგებლოდ მოპასუხეებისათვის დაკისრებული თანხები არც აღნიშნულ თანხებს არ ემთხვევა. კომპენსაციის ოდენობას არ ასაბუთებს სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ ვინაიდან აუდიტის მიერ 1 კვ.მ. ფართის საბაზრო ღირებულების მიხედვით გაანგარიშება მოსარჩელეთა მოთხოვნაზე აღმოჩნდა მცირე ოდენობით, მაგრამ მაინც მაღალი, ხოლო მოსარჩელეებმა არ შეცვალეს თავდაპირველი მოთხოვნა და თანაბარწილად მოითხოვეს მოპასუხეებზე დ. მ-ის სასარგებლოდ 5790 აშშ დოლარის, ხოლო ა. ბ-ას სასარგებლოდ 7982 აშშ დოლარის, სულ 13772 აშშ დოლარის დაკისრება. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ აუდიტის დასკვნაზე დაყრდნობით 1 კვ.მ. ფართის საბაზრო ღირებულების საფუძველზე გაანგარიშებული ღირებულება (5987 და 8373 აშშ დოლარი, სულ 14318 აშშ დოლარი) არის მთლიანი ასაშენებელი ფართის (შესაბამისად 42,38 კვ.მ და 59,27 კვ.მ) და არა ნაწილის ღირებულება, ხოლო მოსარჩელეებს შეტანილი აქვთ ფართის არა მთლიანი ღირებულება, არამედ შესატანი თანხის მხოლოდ 30%, აუდიტორული დასკვნისა და მოსარჩელეთა მოთხოვნას შორის მცირედი სხვაობა არანაირად არ შეადგენს ფასის 70%, ამდენად, სასამართლოს მიერ განვითარებული მსჯელობის თანახმად მოსარჩელეების მიერ მოთხოვნილი თანხა ჯერადობით აღებატება შეტანილი თანხის კომპენსაციის დადგენილ წესს.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დამთავრებას დაუქვემდებარებელი კატეგორიის სახლების კოოპერატივების წევრებს აუნაზღაურდებათ აუშენებელი ბინის ღირებულება ბინის ღირებულების სრულად გადახდის შემთხვევაში. მ-ის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 20.08.86წ. ¹209 გადაწყვეტილებაში, რომლითაც აღმასკომთან შეიქმნა ¹.... საბინაო-საამშენებლო კოოპერატივი, მიუთითა, რომ კოოპერატივი თავის საქმიანობას წარმართავდა სანიმუშო წესდების მიხედვით. საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 30.08.1985წ. ¹573 დადგენილებით დამტკიცებული “საბინაო-სამშენებლო კოოპერატივის სანიმუშო წესდების” მე-14 პუნქტის თანახმად საცხოვრებელი სახლის (სახლების) მშენებლობის განხორციელების უფლება კოოპერატივს ჰქონდა მხოლოდ კოოპერატივის მიერ სახლის ღირებულების არანაკლებ 30% ოდენობით საკუთარი სახსრების ბანკში შეტანის, სახლის მშენებლობის სახარჯთაღრიცხვო ღირებულების 70%-მდე ოდენობით სახელმწიფო კრედიტის მიღების შემდეგ. ანალოგიურ დებულებას შეიცავდა აგრეთვე ქ. მახარაძის ¹.... საბინაო-საამშენებლო კოოპერატივის წესდება. მინისტრთა კაბინეტის 05.07.93წ. ¹519 დადგენილებით სახელმწიფო სესხის დავალიანება (ნაშთი) მთლიანად ჩამოეწერა და სახელმწიფო სესხის დავალიანების დაფარვისაგან გათავისუფლდნენ 01.01.93წ. საექსპლუატაციოდ მიღებული კოოპერატივების საცხოვრებელი სახლები. ამდენად, მშენებლობადაუმთავრებელი ბინის ღირებულების სრული ანაზღაურება შესაძლებელი იყო მხოლოდ სახლის მშენებლობის სახარჯთაღრიცხვო ღირებულების სრულად გადახდის შემთხვევაში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კომპენსაციის თანხასთან დაკავშირებით სასამართლოს მიერ მოყვანილი მსჯელობა არის წინააღმდეგობრივი და არ ემყარება კანონმდებლობის მოთხოვნებს. კომპენსაციის თანხის ოდენობის დასადასტურებლად უმართებულოა სასამართლოს მითითება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 11.10.99წ. ¹226 ბრძანებით დამტკიცებულ “საქართველოში კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით წარმოქმნილი სახელმწიფო საშინაო ვალის დაფარვის წესზე”, ვინაიდან აღნიშნული წესის 1.2 მუხლის თანახმად, წესი ვრცელდება იმ ყოფილ საბინაო-სამშენებლო კოოპერატიულ ბინათმშენებლობებზე, რომლებიც აკმაყოფილებენ საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 09.10.92წ. ¹983 დადგენილების მოთხოვნებს, კერძოდ რომელთა საცხოვრებელი სახლების მშენებლობა დაწყებულია 1992 წლის 1 იანვრამდე ან ამ პერიოდში მათ შეტანილი აქვთ სახელმწიფო საბანკო დაწესებულებებში პირველი საპაიე შესატანები და ამავე დროს, კოოპერატივის თითოეული წევრის მიერ დაფარული უნდა იყოს კოოპერატიული საცხოვრებელი სახლის ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული მთლიანი თანხა (09.10.92წ. ¹983 დადგენილების 1-ლი პუნქტი). ვინაიდან მოსარჩელეების მიერ გადახდილია მხოლოდ პირველადი შესატანი და მათ არ აქვთ დაფარული სახლის ხარჯთაღრიცხვით გათვალისწინებული მთლიანი თანხა, უმართებულოა სასამართლოს მითითება ხსენებულ აქტებზე, ბინის მთლიანი ფართიდან კომპენსაციის თანხის ათვლა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 31.03.99წ. ¹221 განკარგულებით შექმნილი კომისიის მიერ შემუშავებული “საქართველოში კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით წარმოქმნილი სახელმწიფო დავალიანების დაფარვის ხელშემწყობ ღონისძიებათა განხორციელების პროგრამა” დამტკიცდა საქართველოს პრეზიდენტის 12.10.99წ. ¹592 ბრძანებულებით. აღნიშნული პროგრამის თანახმად საქართველოში არსებული 92 საბინაო-სამშენებლო კოოპერატიული საცხოვრებელი სახლი დაიყო ორ კატეგორიად: დამთავრებას დაქვემდებარებული კატეგორიის სახლებად (სახლები, რომლებზეც შესრულებული სამუშაოების ღირებულება აღემატება საცხოვრებელი სახლის სახარჯთაღრიცხვო ღირებულების 20%-ს) და დამთავრებას დაუქვემდებარებელი კატეგორიის სახლებად (სახლები, რომლებზეც შესრულებული სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოების ღირებულება ნაკლებია საცხოვრებელი სახლის სახარჯთაღრიცხვო ღირებულების 20%-ზე). საქართველოს პრეზიდენტის 12.10.99წ. ¹592 ბრძანებულებით დამტკიცებული “საქართველოში კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით წარმოქმნილი სახელმწიფო დავალიანება და მისი დაფარვის ხელშემწყობ ღონისძიებათა ეტაპობრივად გატარების შედეგად მიღებული მოსალოდნელი ეკონომიკური ეფექტიანობის მაჩვენებლების” მე-4 პუნქტის თანახმად ყოფილი მახარაძის ¹.... კოოპერატიული სახლი აღირიცხა დამთავრებას დაქვემდებარებული სახლების ნუსხაში, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ კოოპერატიული საცხოვრებელი სახლის კატეგორიისადმი კუთვნილება დამტკიცებულია ნორმატიული აქტით _ საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით, საცხოვრებელი სახლის ერთი კატეგორიიდან მეორეში გადაყვანა შესაძლებელია კანონმდებლობით განსაზღვრული პროცედურების დაცვის, აღნიშნულის თაობაზე ცალკე მოთხოვნის დასმის, ტექნიკური ექსპერტიზის ჩატარების, ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე საქართველოს პრეზიდენტის 30.06.99წ. ¹413 ბრძანებულებით შექმნილი კომისიის მიერ გადაწყვეტილების მიღებით. ამდენად უსაფუძვლოა სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ ანალოგიის გამოყენებით მოსარჩელეები უნდა დაკმაყოფილდნენ დამთავრებას დაუქვემდებარებელი კატეგორიის ბინათმშენებლობისთვის დადგენილი წესით. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სახელმწიფოს შიდა დავალიანების დაფარვის წესი საჯარო კანონმდებლობით არის მოწესრიგებული, შესაბამისად შეზღუდულია საჯარო სფეროში ანალოგიის გამოყენება. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სახლის კატეგორიის შეცვლის, საქართველოს პრეზიდენტის 12.10.99წ. ¹592 ბრძანებულებით დამტკიცებული მაჩვენებლების მე-4 პუნქტში ცვლილების შეტანის ან საქართველოს პრეზიდენტის 30.06.99წ. ¹413 ბრძანებულებით შექმნილი კომისიის მიერ სახლის კატეგორიის შეცვლის შესახებ აქტის გამოცემის დავალების მოთხოვნა სასამართლოს წინაშე მოსარჩელეების მიერ არ დასმულა, სახლის კატეგორიის შესაცვლელად ადმინისტრაციული წარმოება არ ჩატარებულა, სახლის კატეგორიის შესაცვლელად აქტი არ გამოცემულა, ამდენად, მიუხედავად იმისა, რომ სახლი კვლავინდებურად ირიცხება დამთავრებას დაქვემდებარებული კატეგორიის სახლად, მოსარჩელეებისათვის კომპენსაციის მიღების წესი, კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაუცველად, განისაზღვრა დამთავრებას დაუქვემდებარებელი კატეგორიის ბინათმშენებლობისათვის დადგენილი წესით, თუმცა კომპენსაციის ოდენობა განისაზღვრა არა შეტანილი თანხის პროპორციულად, არამედ ასაშენებელი ბინის ფართის მიხედვით. ბინისათვის კატეგორიის შეცვლის საფუძველს არ ქმნის სასამართლოების მითითება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 11.10.99წ. ¹226 ბრძანებით დამტკიცებული “საქართველოში კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით წარმოქმნილი სახელმწიფო საშინაო ვალის დაფარვის წესის” 2.10, 2.2, 2.6 მუხლებზე, დაგეგმილი ღონისძიებების გაუტარებლობა თავისთავად არ იწვევს ბინის კატეგორიის შეცვლას, ხსენებული ვალის დაფარვის წესის 2.11 მუხლის შესაბამისად დამთავრებას დაქვემდებარებული კატეგორიის სახლების ბინათმშენებლებს წერილობითი განცხადებით უნდა მიემართათ სსსკ-ის წევრთა უფლებების დაცვის ასოციაციაში და მოეთხოვათ დამთავრებას დაუქვემდებარებული კატეგორიის სახლების ბინათმშენებლობის მსგავსი წესით დაკმაყოფილება, მოცემული ნორმის თანახმად აღნიშნული შესაძლებელი იყო მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ სსსკ-ის ასოციაცია მათ სანაცვლოდ შეარჩევდა იგივე რაოდენობის ბინის მსურველ კონტინგენტს დასამთავრებელი სახლის რაიონში, დამთავრებას დაუქვემდებარებელი კატეგორიის ბინათმშენებლებისგან. ზემოაღნიშნულთან ერთად საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სასამართლოების მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 11.10.99წ. ¹226 ბრძანებით დამტკიცებული ვალის დაფარვის წესის ძალაში შესასვლელად, “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის იმჟამად მოქმედი რედაქციის თანახმად, არ იყო საჭირო ნორმატიული აქტის ოფიციალური გამოცემა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ნორმატიული აქტის ოფიციალურ ორგანოში გამოცემა არის ნორმაშემოქმედებითი პროცესის დამაგვირგვინებელი სტადია, რომლის დანიშნულებაა არა მხოლოდ ნორმატიული აქტის სრული ტექსტის პირველადი გაცნობის შესაძლებლობის უზრუნველყოფა, საკანონმდებლო ნოვაციების შესახებ ინფორმირება, მას სხვა დანიშნულებაც აქვს, ოფიციალური გამოქვეყნება ფორმალურად ადასტურებს, რომ ესა თუ ის ნორმატიული აქტი მიღებულია, მოქმედებს, ის ასახავს მის ავთენტიკურ ტექსტს. ოფიციალური გამოქვეყნება ახდენს ნორმატიული აქტის მოქმედების ოფიციალურ დადასტურებას, კანონით განსაზღვრულ ოფიციალურ ორგანოში ნორმატიული აქტის ტექსტის გამოქვეყნებით ხდება იმის ოფიციალური დადასტურება, რომ ნორმატიული აქტი გამოცემულია, ოფიციალური გამოქვეყნებიდან განისაზღვრება აქტის ძალაში შესვლის მომენტი. აღნიშნულს არ უარყოფს ის გარემოება, რომ ბრძანების გამოცემის დროს მოქმედი “ნორმატიული აქტების შესახებ” კანონის 44-ე მუხლის 1-ლი პუნქტი, რომლის თანახმად საქართველოს მინისტრის ნორმატიული აქტი ძალაში შედის ნორმატიული აქტების სახელმწიფო რეესტრში შეტანიდან მე-10 დღეს, თუ იმავე ნორმატიული აქტით სხვა ვადა არ იყო დადგენილი. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მითითებული ბრძანების გამოცემის პერიოდში მოქმედი იმავე კანონის 41-ე მუხლი ადგენდა, რომ ნორმატიული აქტი, რომლის ძალაში შესვლა დაკავშირებულია გამოქვეყნებასთან, ძალაში შედის მხოლოდ იმ პერიოდილ ბეჭდვით ორგანოში ოფიციალურად გამოქვეყნების შემდეგ, რომელიც დადგენილია ოფიციალურ ორგანოდ. მითითებული მუხლის თანახმად, კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტის ცალკეულ დებულებათა გამოუქვეყნებლობა დასაშვებია მხოლოდ “სახელმწიფო საიდუმლოების შესახებ” საქართველოს კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში. ამდენად, სასამართლოს დასკვნა იმის შესახებ, რომ დაცულია 11.10.99წ. ¹226 ბრძანებით დამტკიცებული წესის ამოქმედებისათვის კანონმდებლობით დადგენილი პროცედურა, ნორმატიული აქტის ამოქმედებისათვის არ იყო გათვალისწინებული აუცილებელი გამოქვეყნება და საამისოდ საკმარისი იყო სახელმწიფო რეესტრში რეგისტრაცია, არ ემყარება სამართლებრივ საფუძველს.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს მოსარჩელეთა მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 12.10.99წ. ¹592 ბრძანებულებით დამტკიცებული პროგრამით გათვალისწინებული ვადების (1999-2005წ.წ.) გასვლის გამო მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის მნიშვნელობა არ აქვს ბინათმშენებლობის სახეობასა და რიგითობას. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ პროგრამით გათვალისწინებული ვადის გასვლამდე საქართველოს მთავრობის 15.11.04წ. ¹108 დადგენილებით, “სახელმწიფო ვალის შესახებ” კანონის 48-ე მუხლის პირველი პუნქტით აღიარებული სახელმწიფო საშინაო ვალის პრობლემების განხილვის, გადაჭრისა და რეკომენდაციების შემუშავების მიზნით, შეიქმნა საქართველოს სახელმწიფო საშინაო ვალის პრობლემათა შემსწავლელი სახელმწიფო კომისია, რომლის უფლებამოსილება განისაზღვრა 2009 წლის 1 იანვრამდე. დადგენილებით დამტკიცებული დებულების თანახმად კომისია შეიმუშავებს “სახელმწიფო ვალის შესახებ” კანონის 48-ე მუხლის პირველი პუნქტით აღიარებული სახელმწიფო საშინაო ვალის ანაზღაურების მექანიზმთან დაკავშირებულ რეკომენდაციებს და გადაწყვეტილების მისაღებად წარუდგენს მათ საქართველოს მთავრობასა და საქართველოს პარლამენტს, კომისია განიხილავს საქართველოს სახელმწიფო საშინაო ვალის მართვასთან დაკავშირებულ საკითხებს. მხედველობაშია მისაღები ასევე ის გარემოება, რომ საქართველოს პრეზიდენის 12.10.99წ. ¹592 ბრძანებულების მე-2 პუნქტით პროგრამის რეალიზაციისათვის საჭირო კაპიტალურ დაბანდებათა მოცულობები 2001-2005 წლების ინდიკატურ გეგმაში უნდა ყოფილიყო გათვალისწინებული, “საქართველოს ეკონომიკური და სოციალური განვითარების ინდიკატური დაგეგმვის საფუძვლების შესახებ” 28.10.97წ. კანონის (ხსენებული საკანონმდებლო აქტი 24.07.06წ. კანონით ძალადაკარგულად გამოცხადდა) 1.2 მუხლი უთითებდა, რომ ინდიკატური გეგმა სარეკომენდაციო ხასიათის იყო. საქართველოს პრეზიდენტის 24.12.98წ. ¹711 ბრძანებულებით დამტკიცებული “სახელმწიფო მიზნობრივი პროგრამების (საპროგრამო წინადადებების) შერჩევისა და დაფინანსების წესის” თანახმად მიზნობრივი პროგრამები მუშავდებოდა უმნიშვნელოვანესი სახელმწიფოებრივი სოციალურ-ეკონომიკური პრობლემების გადასაწყვეტად, აისახებოდა ინდიკატურ გეგმებში, მიზნობრივი პროგრამების სრული ან ნაწილობრივი დაფინანსება ხდებოდა საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის ხარჯზე, დასაფინანსებლად შერჩეული მიზნობრივი პროგრამები შეიტანებოდა “სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” კანონის პროექტში ცალ-ცალკე პოზიციებად და მტკიცდებოდა საქართველოს პარლამენტის მიერ სახელმწიფო ბიუჯეტთან ერთად, მხოლოდ წლიური “სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” კანონით დამტკიცებული მიზნობრივი პროგრამების რეალიზაცია იყო სავალდებულო, პროგრამის რეალიზაცია განეკუთვნებოდა პასუხისმგებელი შემსრულებელი სამთავრობო დაწესებულების კომპეტენციას, რომელიც განკარგავდა ამ მიზნით გამოყოფილ თანხებს. ამდენად, წლიური “სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” კანონით დაუმტკიცებელი პროგრამით განსაზღვრული ვადები სარეკომენდაციო ხასიათის იყო. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის უნდა გაირკვეს და გათვალისწინებული იქნეს სსსკ წევრთა უფლებების დაცვის ასოციაციის მიერ დადგენილი სამშენებლო კოოპერატივის და კოოპერატივის შიგნით კოოპერატივის წევრების მიერ დადგენილი რიგითობა.

საფუძველსმოკლებულია სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოყვანილი მოსაზრება იმის შესახებ, რომ ქალაქის გამგებლის 02.02.05წ. წერილი წარმოადგენს მის მიერ დავალიანების აღიარებას. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ წერილის ადრესატი არის არა კრედიტორი, არამედ ასოციაცია (საგულისხმოა, რომ ა. ბ-მი ქალაქის გამგებლის 15.02.05წ. ¹თ/663 წერილში (ტ.1, ს.ფ.16) ცალსახად აღინიშნა, რომ სახელმწიფოს მიერ სახელმწიფო ვალის დაფარვის ვალდებულების ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებისადმი დაკისრებას ქალაქის გამგეობა და საკრებულო არაკონსტიტუციურად მიიჩნევს და მისი დაფარვა მიზანშეწონილად არ მიაჩნია). წერილში მითითებულია, რომ თვითმმართველობა მსჯელობს დაფარვის ხელშემწყობ ღონისძიებებზე, რაც თავისთავად ვერ იქნება მიჩნეული დავალიანების აღიარებად. გამგეობის წერილი ადასტურებს არა მოპასუხის მიერ დავალიანების აღიარებას, არამედ იმის გარკვევის მცდელობას, თუ რა თანხას ითხოვდნენ მისგან მოსარჩელეები. სკ-ის 341-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად ვალის აღიარება ხელშეკრულებას წარმოადგენს. ამავე კოდექსის 327-ე მუხლის თანახმად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება თუ მხარეები ხელშეკრულების ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდებიან საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. არსებითად ჩაითვლება ხელშეკრულების ის პირობები, რომლებზედაც მიღწეულ უნდა იქნას შეთანხმება, ანდა რომლებიც ასეთად მიჩნეულია კანონის მიერ. ნებისმიერი დოკუმენტი, რომელშიც ვალის არსებობაა დაფიქსირებული, ვერ ჩაითვლება ვალის აღიარების ხელშეკრულებად თუ არ დადგინდა, რომ მხარეები შეთანხმდნენ ხელშეკრულების არსებით პირობებზე. საქმის მასალებში დაცულ გამგეობის ცნობაში არ არის საუბარი არსებით პირობებზე, დავალიანების არსებობაზე, ასეთად ვერ ჩაითვლება რეგიონში საცხოვრებელი ფართის 1 კვ.მ. ღირებულების შესახებ ინფორმაციის გამოთხოვა, ამასთანავე წერილი არ შეიცავს მითითებას ისეთ არსებით პირობებზე, როგორიცაა მხარეთა შეთანხმება ძირითად უფლება-მოვალეობებზე და შესრულების ვადებზე, დოკუმენტში არ არის მითითებული, რომ გამგეობა აანაზღაურებს სადავო თანხას. ის გარემოება, რომ ზოგიერთი ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების მიერ კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით წარმოქმნილი დავალიანების დასაფარავად გაიცა კომპენსაციები ადასტურებს არა დავალიანების აღიარებას, არამედ კანონმდებლობით გათვალისწინებული ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების ნებაყოფლობითი უფლებამოსილების გამოყენებას, ამასთანავე სხვა ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს მიერ სახელმწიფო ვალის დაფარვაში მონაწილეობის მიღება არანაირად არ ადასტურებს ქ. ოზურგეთის თვითმმართველობის ორგანოს მიერ დავალიანების აღიარებას. შესაბამისად უმართებულოა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითება სკ-ის 361.1 მუხლზე, რომლის თანახმად ყოველი შესრულება გულისხმობს ვალდებულების არსებობას. ამასთანავე შესრულება არ გულისხმობს ვალდებულების არსებობას ასეთის არარსებობის შემთხვევაში. საკასაციო პალატა თვლის, რომ იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით გამოწვეული დავალიანების დასაფარავად სახსრების გათვალისწინება ევალება ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებსაც. აღნიშნულის დასადასტურებლად არ არის საკმარისი მითითება საქართველოს პრეზიდენტის 12.10.99წ. ¹592 ბრძანებულების მე-4 პუნქტზე, აგრეთვე იმაზე მითითება, რომ ხსენებული ნორმა არაკონსტიტუციურად არ ყოფილა ცნობილი, ვინაიდან აღნიშნული არ გამორიცხავს საერთო სასამართლოს უფლებამოსილებას ინცინდენტურ კონტროლზე ანუ საერთო სასამართლოს მიერ დავის გადაჭრისათვის გამოსაყენებელი კანონქვემდებარე აქტის საქართველოს კანონებთან შესაბამისობის, კოლიზიის საკითხის გადაწყვეტის, დავის გადაწყვეტისათვის ნორმატიული აქტის შერჩევის უფლებამოსილებას (სსკ-ის 6.3 მუხ.).

ზემოაღნიშნულთან ერთად, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს 20.07.07წ. გადაწყვეტილებით, მოპასუხეებს _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თანაბარწილად დაეკისრათ მოსარჩელეების სასარგებლოდ თანხის გადახდა. ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრა მხოლოდ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ, აპელანტი ითხოვდა მთლიანად გადაწყვეტილების გაუქმებას. სააპელაციო სასამართლოს განჩინების ტექსტის მიხედვით სასამართლომ იმსჯელა მთლიანად პირველი ინსტანციის სასამართლოს კანონიერებაზე, მათ შორის გადაწყვეტილების იმ ნაწილზეც, რომელიც შეეხებოდა ქ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობაზე თანხის დაკისრებას. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოსარჩელეების მოთხოვნას შეადგენდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება( ). საკასაციო პალატა თვლის, რომ საქმის ხელახალი განხილვისას სასამართლომ უნდა იქონიოს მსჯელობა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრის ფარგლებზე, კერძოდ იმაზე შევიდა თუ არა კანონიერ ძალაში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება გამგეობის მიმართ. აღნიშნული საკითხის გადაჭრისათვის სასამართლომ უნდა იქონიოს მსჯელობა იმაზე თუ რა სახის _ წილობრივ თუ სოლიდარულ ვალდებულებასთან გვაქვს საქმე მოცემულ შემთხვევაში. იმის გასარკვევად თუ რა სახის ვალდებულება ეკისრებათ თანამოპასუხეებს, გარკვევას საჭიროებს არა მხოლოდ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების მიხედვით თანამოპასუხეებზე დაკისრებული ვალდებულების, არამედ ზოგადად საქართველოში კოოპერატიული ბინათმშენებლობის დაუმთავრებლობით წარმოქმნილი დავალიანების ბუნება. აღნიშნული საკითხის გადასაწყვეტად მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული არა მხოლოდ საქართველოს პრეზიდენტის 12.10.99წ. ¹592 ბრძანებულებით დამტკიცებული პროგრამა, რომელშიც დასახული ღონისძიებების ეტაპობრივად დაფარვის ხელშემწყობ ღონისძიებათა შორის ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებიც არის დასახელებული, არამედ ის საკანონმდებლო აქტი, რომლის აღსასრულებლადაც იგი იყო გამოცემული. “სახელმწიფო ვალის შესახებ” კანონი ითვალისწინებს მხოლოდ სახელმწიფოს და არა თვითმმართველობის ორგანოთა ვალდებულებას სახელმწიფო ვალის დაფარვაში, კანონის მე-13 მუხლის თანახმად საშინაო ვალის მართვას, მისი დაფარვის ორგანიზაციითა და აღრიცხვით, პროცენტის განსაზღვრითა და გადახდით უზრუნველყოფს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო. მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე ის გარემოება, რომ “სახელმწიფო ვალის შესახებ” კანონის მიღების პერიოდში საქართველოში ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები საერთოდ არ ყოფილან ფორმირებულნი. მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული აგრეთვე ის გარემოება, რომ “სახელმწიფო ბიუჯეტის და სახელმწიფო ბიუჯეტის სისტემის შესახებ” კანონის მე-8, 22-ე, 29.2, 32.1 მუხლების, აგრეთვე ადრე მოქმედი “ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” ორგანული კანონის 6.5, 34.2, 35¹.3, 37.2 მუხლების, “ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ბიუჯეტის შესახებ” 16.12.05წ. კანონის მე-2 მუხლის “ე” ქვეპუნქტის, მე-4, მე-6, 11.3 მუხლების, “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” 16.10.97წ. ორგანული კანონის 4.4 მუხლის “ზ” ქვეპუნქტის, მე-5 მუხლის “ლ” ქვეპუნქტის თანახმად, 16.2 “გ” ქვეპუნქტის, 49.2, 50.8 მუხლების თანახმად, ადგილობრივი თვითმმართველობის ბიუჯეტი დამოუკიდებელია, თვითმმართველობის ორგანოსათვის დავალიანების დაკისრების შემთხვევაში, დელეგირებული უფლებამოსილებების განხორციელებისათვის განკუთვნილი ხარჯები იფარება მიზნობრივი ტრანსფერებით, ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტებისათვის საბიუჯეტო სესხების და მიზნობრივი ტრანსფერების გადაცემა ფინანსდება საქართველოს ცენტრალური ბიუჯეტის შემოსავლებით, თვითმმართველი ერთეულების ბიუჯეტის დამტკიცება მის ექსკლიუზიურ უფლებამოსილებათა რიგს განეკუთვნება, საქართველოს უმაღლესი სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოების მიერ ისეთი გადაწყვეტილების მიღება, რომელიც ზრდის თვითმმართველი ერთეულის ხარჯებს ან ამცირებს მის შემოსავალს, კომპენსირებული უნდა იქნეს ამ გადაწყვეტილების მიმღები ორგანოს მიერ. “თვითმმართველობის შესახებ” ორგანული კანონის მე-17 მუხლის, “ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეულის ბიუჯეტის შესახებ” კანონის მე-11 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად დელეგირებული უფლებამოსილება შესაძლებელია კანონის ან ხელშეკრულების საფუძველზე. ამდენად, სასამართლომ უნდა იმსჯელოს და დაადგინოს აქვს თუ არა ადგილი მოცემულ შემთხვევაში კანონისმიერ ან სახელშეკრულებო დელეგირებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ არის იურიდიულად საკმარისად დასაბუთებული, რაც სსკ-ის 394-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად საკასაციო საჩივრის აბსოლუტურ საფუძველს ქმნის. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატის განჩინება გამოტანილია მატერიალური და საპროცესო ნორმების მოთხოვნათა დაუცველად, გადაწყვეტილება მოკლებულია სათანადო სამართლებრივ წინამძღვრებს, დაზუსტებას საჭიროებს პროცესის მონაწილეთა სტატუსი. საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს საქმის გარემოებები, სათანადო შეფასება უნდა მისცეს მათ და გამოიტანოს კანონის შესაბამისი გადაწყვეტილება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 25.10.07წ. განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.