ბს-16-16(კ-08) 18 ივნისი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტისა და ქუთაისის დაცვის პოლიციის სამმართველოს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 ნოემბრის განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2004 წლის 28 ოქტომბერს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციამ და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის ქუთაისის დაცვის პოლიციის სამმართველომ სასარჩელო განცხადებით მიმართეს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე შპს “თ.-ის” მიმართ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის თაობაზე.

მოსარჩელეები სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდნენ, რომ ქუთაისის დაცვის პოლიციის სამმართველოსა და შპს “თ.-ს” შორის 2001 წლის 1 ივლისს გაფორმდა ხელშეკრულება. აღნიშნულ ხელშეკრულებაში შპს “თ.-ის” სახელით ხელმომწერ პირად მითითებულია კ. კ.-ი და არა შპს “თ.-ის” დირექტორი ს. კ.-ი. “მეწარმეთა შესახებ” კანონის 49-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების ხელმძღვანელობა და წარმომადგენლობა ეკისრებათ დირექტორებს. აქედან გამომდინარე, 2001 წლის 1 ივლისის ხელშეკრულებაზე ხელი უნდა მოეწერა ს. კ.-ს და არა კ. კ.-ს. ხელშეკრულების თანახმად, იგი იდებოდა ორი თვით და ძალაში შედიოდა ხელმოწერის დღიდან. ვინაიდან ხელშეკრულებას ხელს არ აწერდა შპს “თ.-ის” დირექტორი ს. კ.-ი, ამდენად, იგი ძალაში არ შესულა.

მოსარჩელის მოსაზრებით, სადავო ხელშეკრულება ბუნდოვანი და გაუგებარია. ხელშეკრულების პირველ პუნქტს გააჩნია ორი “ა” ქვეპუნქტი. ასევე გაურკვეველია, თუ რა იგულისხმება პირველი მუხლის “ა” ქვეპუნქტში ხსენებულ სიტყვა “ობიექტში”. ხელშეკრულების მე-3 და მე-4 პუნქტები ურთიერთსაწინააღმდეგოა, ვინაიდან 3.1 პუნქტით დაცვის მოვალეობაში შედის მხოლოდ საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა და რაიმე მატერიალური პასუხისმგებლობის დაკისრებაზე არაფერია ნათქვამი, ხოლო 4.1 პუნქტი ითვალისწინებს დაცვის მატერიალური პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების შემთხვევებს. თუ დაცვის მოვალეობაში არ შედის მატერიალური პასუხისმგებლობა, სრულიად გაუგებარია დაცვის მატერიალური პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების შემთხვევები. ე.ი. 4.1 პუნქტით გათვალისწინებულია არარსებული მატერიალური პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების შემთხვევები. აქედან გამომდინარე, არ შეიძლება ზუსტად დადგინდეს გარიგების შინაარსი. სამოქალაქო კოდექსის 53-ე მუხლის შესაბამისად კი ასეთ შემთხვევებში გარიგება არ არსებობს.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინრე, მოსარჩელეები ითხოვდნენ 2001 წლის 1 ივლისს ქუთაისის დაცვის პოლიციის სამმართველოსა და შპს “თ.-ს” შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობას.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის ქუთაისის დაცვის პოლიციის სამმართველოს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 328-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ კანონით ხელშეკრულების ნამდვილობისათვის დადგენილია განსაზღვრული ფორმა ან მხარეებმა გაითვალისწინეს ასეთი ფორმა, მაშინ ხელშეკრულება ძალაში შედის ამ ფორმის შესახებ მოთხოვნის შესრულების შემდეგ. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ მხარეები შეთანხმდნენ წერილობით ფორმაზე, ხელშეკრულება შეიძლება დაიდოს მხარეთა მიერ ხელმოწერილი ერთი დოკუმენტის მიხედვით. ზემოაღნიშნული მოთხოვნები ამ შემთხვევაში დაცულია, ხელშეკრულებაში გათვალისწინებულია ორივე მხარის უფლებები და მოვალეობები, ხელმოწერილია ორივე მხარის მიერ და დღიდან მისი ხელმოწერისა, ორივე მხარე ასრულებს ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებას. დამქირავებლის ხელმოწერის გვერდზე ასო “ს-ს” ნაცვლად ასო “კ-ს” მითითება მისი სახელის ინიციალად, სადავო არ გამხდარა ხელშეკრულების ხელმოწერიდან _ 2001 წლის 1 ივლისიდან სარჩელის სასამართლოში შეტანამდე _ 2004 წლის 28 ოქტომბრამდე.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 72-ე მუხლის თანახმად, გარიგება შეიძლება საცილო გახდეს, თუ ნების გამოვლენა მოხდა არსებითი შეცდომის საფუძველზე, რაც ამ შემთხვევაში გამორიცხულია და ასეთი სახის შეცდომა არის წვრილმანი შეცდომა, რომელიც ამავე კოდექსის 78-ე მუხლის თანახმად, იძლევა მხოლოდ შესწორების და არა შეცილების უფლებას.

საქალაქო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება ხელშეკრულების ბუნდოვანებასთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ ხელშეკრულებაში ორი პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის არსებობა ასევე ბეჭდვის დროს დაშვებული უზუსტობაა, რომელიც გავლენას არ ახდენს ხელშეკრულების შინაარსზე. რაც შეეხებოდა წინააღმდეგობებს მე-3 და მე-4 მუხლების პირველ ნაწილში, აღნიშნული სასამართლომ გამორიცხა, რადგან 3.1 პუნქტში გასაგებად იყო ჩამოყალიბებული ამ პუნქტის არსი და შინაარსი განსახორციელებული დაცვის დროის შესახებ, ხოლო 4.1 პუნქტში მითითებული იყო პირობა, თუ როდის თავისუფლდება დაცვა მატერიალური პასუხისმგებლობისაგან და რაიმე ბუნდოვანებას ადგილი არ ჰქონდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტმა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის ქუთაისის დაცვის პოლიციის სამმართველომ.

აპელანტები სააპელაციო საჩივრით ითხოვდნენ ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მათი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის ქუთაისის დაცვის პოლიციის სამმართველოს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილება.

მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის ქუთაისის დაცვის პოლიციის სამმართველომ.

კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 24 ოქტომბრის განჩინების გაუქმებასა და საქმის ხელახალა განსახილველად იმავე სასამართლოში დაბრუნებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 ივნისის განჩინებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის ქუთაისის დაცვის პოლიციის სამმართველოს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 24 ოქტომბრის განჩინება და საქმე განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 ნოემბრის განჩინებით საქართველოს შსს სსიპ ,,დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში მიუთითებდა, რომ მხარეებს შორის გაფორმებული 2001 წლის 1 ივლისის ხელშეკრულებისა და დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის დებულების (საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 1999 წლის 3 თებერვლის ¹50 ბრძანება ,,დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის დებულების და სტრუქტურის დამტკიცების შესახებ”), თანახმად დაცვის პოლიციის სამმართველოს ვალდებულებაში შედიოდა არა მარტო წესრიგის დაცვა, არამედ მატერიალური პასუხისმგებლობა ქურდობით ან ყაჩაღობით გამოწვეული ზიანისათვის, რადგან ხელშეკრულების 1 ,,ბ” პუნქტით გათვალისწინებული ობიექტის უსაფრთხო დაცვა, შინაარსობრივად უფრო ფართო ცნებაა, ვიდრე საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა.

დაცვის პოლიციის სახელშეკრულებო ვალდებულების შესრულება სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის თანახმად მის ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილზე შესრულებას გულისხმობს, ხოლო სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის შესაბამისად, ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს უმოქმედობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება.

2001 წლის 1 ივლისის ხელშეკრულების მე-4 პუნქტში ამომწურავად განისაზღვრა დაცვის პოლიციის მატერიალური პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძვლები, კერძოდ, ობიექტიდან მატერიალური ფასეულობების ქურდობის და ყაჩაღობისას არდაცვის დროს და დაცვისთვის შეუტყობინებლობის მიზეზით; კლიენტის მიერ დაცვის ქვეშ მყოფი ობიექტის ორმხრივი მოკვლევისა და ტექნიკური შემოწმების აქტში მითითებული მოთხოვნების დადგენილ დროში შეუსრულებლობის მიზეზით მომხდარი ქურდობისას, ობიექტის ცდპ-ზე ჩაუბარებლობის შემთხვევაში და დაცვის პოლიციის თანამშრომლების გარეშე ობიქეტის მიღებისას, მაგრამ იმავდროულად, ხელშეკრულების ცალკეული პუნქტები უთითებენ დაცვის პოლიციის მატერიიალურ პასუხისმგებლობას, როცა ისინი ვალდებულნი იყვნენ, აენაზღაურებინათ დანაშაულებრივი ქმედებით მხარისათვის მიყენებული მატერიალური ზიანი.

სააპელაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იყო პირობები, რომლის თანახმად მხარეები ბრალის გარეშე პასუხისმგებლობაზე შეთანხმდნენ და მას სამოქალაქო კოდექსის 395-ე მუხლის პირველი ნაწილი ითვალისწინებს. ასევე საგულისხმოა, რომ საქმის მასალებში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა ერთ-ერთ მტკიცებულებას წარმოადგენს და მის გასაქარწყლებლად დაცვის პოლიციის სამმართველოდან ვერანაირი მტკიცებულება ვერ წარმოადგინა.

მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტმა და ქუთაისის დაცვის პოლიიცის სამმართველომ.

კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ "ხელშეკრულების ცალკეული პუნქტები მიუთითებს დაცვის პოლიციის მატერიალურ პაუსიხმგებლობას", მაგრამ კონკრეტულად არ არის მითითებული თუ რომელ პუნქტშია განსაზღვრული დაცვის მატერიალური პასუხისმგებლობა", ვინაიდან ასეთი პუნქტები ხელშეკრულებას არ გააჩნია. ერთადერთი მუხლი, რომელშიც განსაზღვრულია დაცვის მოვალეობა არის ხელშეკრულების მე-3 მუხლი, რომლითაც დაცვის ვალდებულებაში შედიოდა მხოლოდ საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა, ხელშეკრულების მე-4 მუხლში საუბარია დაცვის მატერიალური პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების შემთხვევაზე, თუკი დაცვის მოვალეობაში არ შედიოდა მატერიალური პასუხისმგებლობა, მაშინ გაუგებარია მატერიალური პაუსისხმგებლობისაგან გათავისუფლების შემთხვევევბზე მითითება. კასატორი მიუთითებს, რომ ხელშეკრულების ამ ორ მუხლს შორის არის წინააღმდეგობა და სასამართლოს აღნიშნულის თაობაზე საერთოდ არ უმსჯელია.

კასატორი მიუთითებს, რომ სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 394-ე და 395-ე მუხლები, ვინაიდან აღნიშნული მუხლების გამოყენება არანაირ კავშირში არ იყო კონკრეტული საკითხის გადაწყვეტასთან. ასევე გაუგებარია ექსპერტიზის დასკვნაზე მითითება, რა მტკიცდება ექსპერტიზის დასკვნით და რა კავშირშია კონკრეტულ საკითხთან.

სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 62-ე მუხლი, ვინაიდან ზემოთ აღნიშნული გარემოებების გამო სასამართლო თუ მთლიანად არ ცნობდა ბათილად ხელშეკრულებას, მაშინ ბათილად უნდა ეცნო ხელშეკრულების მე-4 მუხლი.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 ნოემბრის განჩინების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 იანვრის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტის და ქუთაისის დაცვის პოლიიცის სამმართველოს საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 18 იანვრის განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საქართველოს შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტისა და ქუთაისის დაცვის პოლიციის სამმართველოს საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

2008 წლის 1 თებერვალს შპს ,,თ.-მა” მოსაზრებით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა საქართველოს შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტისა და ქუთაისის დაცვის პოლიიცის სამმართველოს საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა, იმ მოტივით, რომ საკასაციო საჩივარი აკმაყოფილებდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო გასაჩივრებულ განჩინებას, საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მოცემულ საქმესთან მიმართებაში და მიაჩნია, რომ საქართველოს შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტისა და ქუთაისის დაცვის პოლიციის სამმართველოს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საქართველოს შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტისა და ქუთაისის დაცვის პოლიციის სამმართველოს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ საკასაციო საჩივრებს უარი უნდა ეთქვას განსახილველად დაშვებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, 34.3, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. უარი ეთქვას საქართველოს შსს სსიპ დაცვის პოლიციის დეპარტამენტისა და ქუთაისის დაცვის პოლიციის სამმართველოს საკასაციო საჩივრების განსახილველად დაშვებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.