¹ბს-169-158(კ-07) 1 მაისი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ლალი ლაზარაშვილი

ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა დ. გ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 დეკემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 23 იანვარს დ. გ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თელავის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის კახეთის სამმართველოს მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2005 წლის 21 ნოემბერს მოძრაობდა ავტომანქანით თბილისიდან კახეთის მიმართულებით. საგარეჯოს რაიონის სოფელ ........-თან მდებარე ბუნებრივი აირის ავტოგასამართ სადგურთან უკანა მხრიდან დაეჯახა გადაჭარბებული სიჩქარით მოძრავი ავტომანქანა, რის შედეგადაც მოსარჩელემ მიიღო თავის ტვინის ტრავმა (ტვინის შერყევა), ავტომანქანა კი ისე დაზიანდა, რომ მისი აღდგენა შეუძლებელი იყო. შემთხვევის ადგილზე გამოცხადდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის კახეთის სამმართველოს გამომძიებელი გ. შ-ი, რომელმაც მოსარჩელეს ჩამოართვა ავტომანქანის მართვის მოწმობა, ავტომანქანის ტექნიკური პასპორტი და თვით ავტომანქანა, რომელიც გადაიყვანა სოფელ ......-ში მდებარე ავტომანქანების საჯარიმო მოედანზე. აღნიშნულის შემდეგ, გ. შ-მა მოახდინა შემთხვევის ადგილის დათვალიერება და შეადგინა შესაბამისი ოქმი, რომელიც მოსარჩელეს არ გადასცა, რითაც დაარღვია საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 287-289-ე, 325-327-ე და 339-ე მუხლები.

მოსარჩელის განმარტებით, მისი არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად, ზემოთ მოხსენიებული გამომძიებელი არ უბრუნებდა უკანონოდ ამოღებულ პირად ნივთებს, არ ატარებდა ავტოსაგზაო შემთხვევის ტექნიკურ ექსპერტიზას, მიყენებული მატერიალური და პირადი ხასიათის დაზიანებების დასადგენად სამედიცინო და სასაქონლო ექსპერტიზებს, რითაც მან დაარღვია საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 112-ე და 358-ე მუხლები.

მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ ხსენებული სამმართველოს გამომძიებელ გ. შ-ის უკანონო მოქმედებამ მას მატერიალური და მორალური ზიანი მიაყენა, რის გამოც საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის კახეთის სამმართველო ვალდებული იყო საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 324-ე მუხლის საფუძველზე აენაზღაურებინა მისთვის მიყენებული ზიანი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ ჩამორთმეული ავტომანქანის მართვის მოწმობის, ავტომანქანის ტექნიკური პასპორტისა და თვით ავტომანქანის დაბრუნება, მიყენებული მატერიალური ზიანის _ 3600 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის, ავტომანქანის საჯარიმო მოედანზე შენახვის ხარჯების ანაზღაურება, მორალური ზიანის საკომპენსაციოდ საპატრულო პოლიციისაგან ოფიციალურად ბოდიშის მოხდა და საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის კახეთის სამმართველოს გამომძიებელ გ. შ-ის მიმართ კერძო განჩინების გამოტანა მოითხოვა.

თელავის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილებით დ. გ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება დ. გ-მა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა. აპელანტმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსთვის დაბრუნება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 დეკემბრის განჩინებით დ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თელავის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2005 წლის 20 ნოემბერს დ. გ-ი მოძრაობდა თბილისიდან კახეთის მიმართულებით და მართავდა “ვაზ – 21213” მოდელის ავტომანქანას. საგარეჯოს რაიონის სოფელ .......-თან მას მოუხდა ავტოსაგზაო შემთხვევა, რის შედეგადაც დაზიანდა მისი ავტომანქანა. აღნიშნული ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად ასევე დაზიანდა “ბმვ”-ს მოდელის ავტომანქანა. შემთხვევის ადგილზე მისულმა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის კახეთის სამმართველოს გამომძიებელმა და თანამშრომლებმა ორივე ავტომანქანა გადაიყვანეს საგარეჯოს რაიონის სოფელ .......-ის სპეციალურ საჯარიმო ავტოსადგომზე და განახორციელეს შემთხვევის ადგილისა და ავტომანქანების დათვალიერება. დ. გ-გან ამოღებულ იქნა ავტომანქანის მართვის მოწმობა და ტექპასპორტი. ამასთან, დ. გ-ი ითხოვდა ორივე ავტომანქანის სპეციალურ საჯარიმო სადგომზე გადაყვანას და ავტოტექნიკური და სასამართლო ექსპერტიზის ჩატარებას.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შესაბამისად, ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც პირმა მიაყენა სხვა პირს თავისი მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედებით. ზიანი უნდა წარმოადგენდეს მისი გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს, უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის. ამასთან, ზიანის ანაზღაურების მოვალეობის წარმოშობისთვის სახეზე უნდა არსებობდეს ბრალეული მოქმედება. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის XIV თავი განსაზღვრავს ადმინისტრაციული ორგანოს პასუხისმგებლობას. აღნიშნული კოდექსის 208-ე მუხლით გათვალისწინებულია სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა ადმინისტრაციული ორგანოს თანამდებობის პირის ან სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ მისი სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის, რაც ასევე გულისხმობს სახელმწიფოს მხრიდან ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა მისი დარღვევა გამოწვეულია სახელმწიფო მოსამსახურის ბრალეული მოქმედებით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მართებულად არ დაკმაყოფილდა დ. გ-ის სარჩელი ზიანის ანაზღაურების შესახებ, ვინაიდან საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა გამომძიებლის ბრალეული ქმედება, რამაც მოცემულ შემთხვევაში დამდგარი ზიანი გამოიწვია.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღების დროისთვის დ. გ-ს დაბრუნებული ჰქონდა ავტომანქანის ტექპასპორტი. შესაბამისად, მოსარჩელეს მართებულად ეთქვა უარი ავტომანქანის ტექპასპორტის დაბრუნებაზე, დავის საგნის არარსებობის გამო.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის მოთხოვნა ავტომანქანის მართვის მოწმობის დაბრუნების თაობაზეც, ვინაიდან დადგენილი იყო, რომ ხსენებული მართვის მოწმობა გადაცემული ჰქონდა შესაბამის ორგანოს, სათანადო ადმინისტრაციული ზომების გასატარებლად.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 დეკემბრის განჩინება დ. გ-მა საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსთვის დაბრუნება მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლები, რომლებიც არ უნდა გამოეყენებინა. ამასთან, დაარღვია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლისა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების მოთხოვნები. სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომლებსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის შედეგზე.

კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას მისი ავტომანქანის მართვის მოწმობის დაბრუნებაზე უარის თქმის შესახებ, იმ საფუძვლით, რომ ხსენებული მართვის მოწმობა გადაცემული ჰქონდა შესაბამის ორგანოს, სათანადო ადმინისტრაციული ზომების გასატარებლად. კასატორი აღნიშნავს, რომ ავტომანქანის მოწმობის ჩამორთმევა შეიძლებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დადგინდებოდა იმ პირის ბრალეული ქმედება, ვისაც ჩამოერთვა ავტომანქანის მართვის მოწმობა და მას დადებული ჰქონდა ადმინისტრაციული სახდელი ავტომანქანის მართვის უფლების აკრძალვის სახით, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ იყო და აღნიშნული არც საქმის მასალებით დასტურდებოდა.

კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს ასევე ავტომანქანის ტექნიკური პასპორტის ჩამორთმევასთან დაკავშირებულ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას და განმარტავს, რომ ავტომანქანის ტექნიკური პასპორტის რაიონული სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანამდე დაბრუნების ფაქტი მოწმობდა, რომ კასატორს ხსენებული დოკუმენტი თვეების მანძილზე უკანონოდ ჰქონდა ჩამორთმეული, რითაც მას მიადგა ზიანი.

კასატორი განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 123-ე მუხლის პირველი პრიმა ნაწილი, რომლის თანახმად, თუ ნივთიერი მტკიცებულება წარმოადგენს სატრანსპორტო საშუალებას _ საგანს, რომელიც მესაკუთრის (მფლობელის) ნების საწინააღმდეგოდ გავიდა მისი კანონიერი მფლობელობიდან, საქმისმწარმოებელი ორგანო უშუალოდ ან უფლებამოსილი ორგანოს მეშვეობით წერილობით შესთავაზებს საგნის მესაკუთრეს ან კანონიერ მფლობელს, თუ ასეთი პირი ცნობილია, დაიბრუნოს კუთვნილი საგანი. საქმისმწამოებელმა ორგანომ წერილობითი შეტყობინება უნდა გაუგზავნოს საგნის მესაკუთრეს (მფლობელს) მისი ვინაობის დადგენისთანავე. წერილობითი შეტყობინების მიღება დასტურდება უფლებამოსილი ორგანოს მიერ წარმოდგენილი სათანადო დოკუმენტით ან ამ შეტყობინებაზე მესაკუთრის (მფლობელის) ხელის მოწერით. სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ დაადგინა, რომ გამომძიებელმა გ. შ-მა წერილობით შესთავაზა მოსარჩელეს ჩამორთმეული საგნების დაბრუნება, ვინაიდან აღნიშნული არც საქმის მასალებით დასტურდება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ უკანონოდ და დაუსაბუთებლად არ მიიჩნია საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტის კახეთის სამმართველოს გამომძიებელი გ. შ-ი მოპასუხედ, მაშინ, როდესაც სარჩელში დაყენებული მოთხოვნა უშუალოდ ეხებოდა მას, ამასთან სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა ხსენებული სამმართველოს გამომძიებელ გ. შ-ის მიერ ჩადენილ კანონსაწინააღმდეგო ქმდებაზე და ჩათვალა, რომ მისი ბრალეული ქმედება არ იყო დადგენილი, რის გამოც მოსარჩელისთვის ზიანის ანაზღაურების საფუძველი არ არსებობდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 2 მარტის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული დ. გ-ის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 2 მარტის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 2 მაისამდე.

2007 წლის 28 მარტს დ. გ-მა უზენაეს სასამართლოში შეიტანა მოსაზრება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის თაობაზე და აღნიშნა, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. გ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი განჩინების გამოტანა. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დ. გ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 დეკემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.