ბს-176-172(კ-08) 12 ივნისი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე

მარიამ ცისკაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე)

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ სს “...” (შპს “თ.-ის” უფლებამონაცვლე)

მესამე პირები: 1. საქართველოს კონტროლის პალატა; 2. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რეგიონალური საბაჟო “...”

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 დეკემბრის განჩინება

სარჩელის საგანი _ საგადასახადო დავალიანების თანხისა და საურავის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2003 წლის 21 მარტს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტმა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე შპს “თ.-ის” მიმართ, ხოლო მესამე პირად მიუთითა საქართველოს კონტროლის პალატაზე.

მოსარჩელის განმარტებით, შპს “თ.-მა” 1998 წლის 10 აგვისტოს საბაჟო საწყობში საქონლის შენახვის საბაჟო რეჟიმიდან 13937 ლარის ღირებულების საქონელი მოაქცია რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმში (საბაჟო-სატვირთო დეკლარაცია _ ¹16658). აღნიშნული ოპერაციის განსახორციელებლად მოპასუხეს თბილისის რეგიონალურ საბაჟოში წარდგენილი ჰქონდა სს “... ბანკის” საგარანტიო წერილი, რომლის მიხედვითაც, საბანკო გარანტიის ვადა განსაზღვრული იყო 6 თვით _ 1999 წლის 10 თებერვლამდე. შპს “თ.-ის” მიერ შესაბამისი საქონელი მოსარჩელის მიერ ამ სასარჩელო განცხადების წარდგენამდე არ იყო გატანილი საქართველოს ტერიტორიიდან და არც იმპორტის საბაჟო რეჟიმში იყო მოქცეული. საქართველოს კონტროლის პალატის მიერ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტში ჩატარებული რევიზიის შედეგად, შესაბამისი შემოწმების აქტით, შპს “თ.-ს" რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმის ვადის დამთავრებიდან მოსარჩელის მიერ მოცემული სასარჩელო განცხადების წარდგენამდე დაერიცხა, როგორც ძირითადი გადასახადის, ისე საურავის თანხები, სულ _ 14879 ლარი. საქართველოს კონტროლის პალატის შესაბამისი აქტით დარიცხული თანხის დაფარვის თაობაზე მოპასუხე შპს “თ.-ს" გაეგზავნა შეტყობინება, რომელიც მან რეაგირების გარეშე დატოვა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხე შპს “თ.-ის" მის სასარგებლოდ 14879 ლარის გადახდის დაკისრება.

სს “...-მა” (შპს “თ.-ის” უფლებამონაცვლე) თბილისის საქალაქო სასამართლოში წარადგინა შესაგებელი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის სარჩელზე, რომლითაც აღნიშნული სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ შპს “თ.-მა" 1998 წლის 10 აგვისტოს რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმში მოაქცია 13937 ლარის ღირებულების საქონელი (100000 საცობი, საბაჟო-სატვირთო დეკლარაცია _ ¹16658). მოსარჩელის განმარტებით, ხსენებული საქონელი მის მიერ წინამდებარე სასარჩელო განცხადების წარდგენამდე არ იყო გატანილი საქართველოს ტერიტორიიდან და არც იმპორტის საბაჟო რეჟიმში იყო მოქცეული, რასაც ადასტურებდა ამ საქმეში მესამე პირად მონაწილე საქართველოს კონტროლის პალატა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტში ჩატარებული რევიზიის შედეგად შედგენილი შესაბამისი შემოწმების აქტის საფუძველზე. შესაგებლის ავტორის მტკიცებით, აღნიშნული არ შეესაბამებოდა სინამდვილეს და იგი ეყრდნობოდა მცდარ გარემოებებს, ვინაიდან შპს “თ.-ის" მიერ რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმში მოქცეული საქონლის (100000 საცობი) ნაწილი გატანილი იყო საქართველოს ტერიტორიიდან ექსპორტის საბაჟო რეჟიმით და ნაწილი _ მოქცეული იმპორტის საბაჟო რეჟიმში, მოქმედი კანონმდებლობის სრული შესაბამისობით, კერძოდ, 10000 ცალი საცობი მოექცა იმპორტის საბაჟო რეჟიმში და მოხდა მათი განბაჟება, ხოლო დარჩენილი 90000 ცალი საცობი მოქცეულ იქნა საქონლის გადამუშავების საბაჟო რეჟიმში, რაზედაც 1999 წლის 8 სექტემბერს საქართველოს საბაჟო სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ გაცემულ იქნა ¹048/99 ლიცენზია ერთი წლის ვადით.

შესაგებლის ავტორის მტკიცებით, შპს “თ.-ი" 1999 წლის 16 სექტემბრიდან ახორციელებდა საქონლის გადამუშავების საბაჟო რეჟიმში მოქცეული საქონლის ექსპორტს. საქართველოს კონტროლის პალატის მიერ შესაბამის შემოწმების აქტში აღნიშნული ფაქტი იმის შესახებ, რომ შპს “თ.-ს" წარდგენილი ჰქონდა სს “... ბანკის” შესაბამისი საგარანტიო წერილი, რომლის მოქმედების ვადა არ ემთხვეოდა საქონლის რეექსპორტს, მცდარი იყო. შპს “თ.-ს" საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების უზრუნველსაყოფად, წარდგენილი ჰქონდა სს “... ბანკის” მიერ გაცემული შემდეგი საგარანტიო წერილები: საგარანტიო წერილი ¹61-99, გაცემული 1999 წლის 8 მარტს; საგარანტიო წერილი ¹127-99, გაცემული 1999 წლის 25 სექტემბერს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; მოსარჩელე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტს უარი ეთქვა მოპასუხე შპს “თ.-ის” საგადასახადო დავალიანების თანხის _ 14879 ლარის დაკისრებაზე.

საქალაქო სასამართლომ საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხე შპს “თ.-მა" 1998 წლის 10 აგვისტოს თბილისის რეგიონალურ საბაჟოში 13937 ლარის ღირებულების საქონელი _ 100000 ცალი საცობი მოაქცია რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმში. მოპასუხე შპს “თ.-მა" 1999 წლის 9 ივნისსა და 1999 წლის 3 აგვისტოს მოახდინა აღნიშნული საქონლის ნაწილის _ 10000 ცალი საცობის განბაჟება, ანუ იმპორტის საბაჟო რეჟიმში მოქცევა (1999 წლის 9 ივნისის ¹0207 საბაჟო-სატვირთო დეკლარაცია 6000 ცალ საცობზე და 1999 წლის 3 აგვისტოს ¹0333 საბაჟო-სატვირთო დეკლარაცია 4000 ცალ საცობზე). დარჩენილი 90000 ცალი საცობი საქართველოს საბაჟო სახელმწიფო დეპარტამენტის 1999 წლის 8 სექტემბრის ¹048/99 ლიცენზიის საფუძველზე, მოქცეულ იქნა საქონლის გადამუშავების საბაჟო რეჟიმში. მოპასუხე შპს “თ.-მა" 1999 წლის 16 სექტემბრიდან 2000 წლის 11 ივნისამდე ჩათვლით პერიოდში მოახდინა ზემოხსენებული 90000 ცალი საცობის გადამუშავება და ექსპორტი, კერძოდ, დადგენილი იყო, რომ 1999 წლის 16 სექტემბრის ¹0380 საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციით განხორციელდა 24600 ცალი საცობის ექსპორტი, 1999 წლის 4 დეკემბრის ¹0440 საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციით _ 21600 ცალი საცობის, 2000 წლის 21 მარტის ¹0085 საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციით _ 21360 ცალი საცობის, 2000 წლის 5 მაისის ¹0170 საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციით _ 13000 ცალი საცობის, ხოლო 2000 წლის 11 ივნისის ¹0242 საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციით _ 14052 ცალი საცობის ექსპორტი. აღნიშნული საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციების ანალიზი ცხადყოფდა, რომ 90000 ცალი საცობის გადამუშავება და მათი შემდგომი ექსპორტი განხორციელდა იმგვარად, რომ ხსენებული საცობები დამაგრებულ იქნა იმავე რაოდენობის ღვინის შემცველობის მქონე შუშის ბოთლებზე და გატანილ იქნა საქართველოს ტერიტორიის ფარგლებს გარეთ.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, როგორც საქართველოს საბაჟო კოდექსის (1997 წ.) 61-ე მუხლის პირველი ნაწილით იყო დადგენილი, საქონლის რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმი ნიშნავდა უცხოური საქონლის გატანას საქართველოს საბაჟო ტერიტორიიდან ეკონომიკური პოლიტიკის ღონისძიებათა გამოუყენებლად. იმავე კოდექსის 33-ე მუხლის თანახმად, საბაჟო ტერიტორიაზე საქონლის გადამუშავების საბაჟო რეჟიმი ნიშნავდა უცხოური საქონლის გამოყენებას საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე დადგენილი წესით გადასამუშავებლად, ეკონომიკური პოლიტიკის ღონისძიებათა გამოუყენებლად და გადამუშავების პროდუქტების ექსპორტის საბაჟო რეჟიმის შესაბამისად, საქართველოს საბაჟო ტერიტორიის ფარგლებიდან გატანის პირობით. საქართველოს საბაჟო კოდექსის 34-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა" ქვეპუნქტის მიხედვით კი, საქონლის გადამუშავების ოპერაციები მოიცავდა საქონლის დამზადებას (დამუშავებას, გადამუშავებას), მათ შორის, მონტაჟს, აწყობას და სხვა საქონელზე მორგებას.

საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს საბაჟო სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 1999 წლის 8 სექტემბერს გაცემული ¹048/99 ლიცენზიის მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2000 წლის 8 სექტემბრამდე. მოპასუხე შპს “თ.-მა" 10000 ცალი საცობის პირდაპირი ექსპორტი და 90000 ცალი საცობის გადამუშავება და ექსპორტი განახორციელა ხსენებული ლიცენზიით განსაზღვრული ვადის ფარგლებში (1999 წლის 16 სექტემბრიდან 2000 წლის 11 ივნისის ჩათვლით პერიოდში), რაც იმაზე მიუთითებდა, რომ მოპასუხეს არ დაურღვევია საბაჟო წესები, ხოლო მოსარჩელემ არასწორად მიიჩნია რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმში მოქცეული საქონელი _ 100000 ცალი საცობი იმპორტის საბაჟო რეჟიმში მოქცეულად და არასწორად იქნა მასზე დარიცხული საბაჟო გადასახადი, დამატებული ღირებულების გადასახადი და საურავი. დადგენილი იყო, რომ სს “... ბანკის" მიერ სამჯერ იქნა გაცემული საგარანტიო წერილი მოპასუხე შპს “თ.-ის" სასარგებლოდ, კერძოდ, პირველად _ 1999 წლის 8 მარტს ექვსი თვის ვადით, ანუ 1999 წლის 8 სექტემბრამდე (წერილი ¹61-99), მეორედ _ 1999 წლის 6 სექტემბერს 1999 წლის 25 სექტემბრამდე ვადით (ამ დროს, ფაქტობრივად, ცვლილება იქნა შეტანილი 1999 წლის 8 მარტის ¹61-99 საგარანტიო წერილში) და მესამედ _ 1999 წლის 25 სექტემბერს 2000 წლის 25 სექტემბრამდე ვადით. ასევე დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელე მხარემ _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტმა საქმის განხილვის დროს სასამართლოს ვერ წარმოუდგინა წერილობითი დოკუმენტი _ ცნობა იმის შესახებ, რომ მოპასუხის კუთვნილი ტვირთი _ 100000 ცალი საცობი იმ დრომდე ინახებოდა შესაბამისი საბაჟოს ტერიტორიაზე, ხოლო მოსარჩელე მხარემ აღნიშნულის მიზეზად მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ შესაბამისი საბაჟო ორგანო ხსენებულ ტვირთს თავის ტერიტორიაზე ვერ მოიძიებდა.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სასამართლო ხარჯების საკითხი უნდა გადაწყვეტილიყო შემდეგნაირად: მოსარჩელე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტი “სახელმწიფო ბაჟის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის “უ" ქვეპუნქტის თანახმად, გათავისუფლებული იყო სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან, ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის პირობებში სახელმწიფო ბაჟს არ იხდიდა ასევე მოპასუხე მხარე, რაც იმაზე მიუთითებდა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 55-ე მუხლის მიხედვით, მოპასუხე შპს “თ.-ის" მიმართ ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ ხარჯს გაიღებდა სახელმწიფო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

აპელანტის განმარტებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გამოტანილ იქნა საქმის ფაქტობრივი გარემოებების შესწავლის გარეშე, ხსენებული გადაწყვეტილების დასაბუთება მოკლებული იყო კანონიერ საფუძველს და უნდა გაუქმებულიყო. საქალაქო სასამართლომ ისე მიიჩნია შპს “თ.-ის" მიერ ექსპორტისა და იმპორტის საბაჟო რეჟიმებში მოქცეული საქონელი საქართველოს კონტროლის პალატის შემოწმების აქტში მითითებულ საქონლად, რომ საამისოდ არ ჰქონდა არანაირი საფუძველი, გარდა იმისა, რომ აღნიშნულ საბაჟო რეჟიმებში მოქცეული საქონლის რაოდენობა ერთმანეთს ემთხვეოდა.

აპელანტი ამტკიცებდა, რომ საქალაქო სასამართლომ არასრულყოფილად გამოიკვლია იმპორტისა და ექსპორტის საბაჟო რეჟიმების ამსახველი სადავო საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციები, რამაც გამოიწვია საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 9 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტი შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 13 ნოემბრის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და ამ საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რეგიონალური საბაჟო “....”.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მთლიანად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა გამოკვლევის შედეგები და მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი იყო უსაფუძვლო, რის გამოც იგი არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩენილიყო უცვლელად.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს კონტროლის პალატის მიერ ჩატარებულ იქნა რა თბილისის რეგიონალური საბაჟოს საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის შემოწმება, აღნიშნულზე 2002 წლის 20 მაისს შედგა შესაბამისი აქტი. ხსენებულ აქტში მიეთითა, რომ შპს “თ.-მა" საბაჟო საწყობში შენახვის რეჟიმიდან 1998 წლის 10 აგვისტოს 13937 ლარის ღირებულების საქონელი მოაქცია რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმში. იმავე აქტში მითითებული იყო შესაბამისი საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციის ნომერი და შპს “თ.-ის" მიერ წარდგენილი სს “... ბანკის” 1998 წლის 10 აგვისტოს საგარანტიო წერილი. მოსარჩელის მიერ სასამართლოში სასარჩელო განცხადების დანართად წარდგენილ იქნა იმავე თარიღისა და ნომრის საბაჟო-სატვირთო დეკლარაცია, რომელშიც სწორედ იმავე ღირებულების საქონელი, კერძოდ, 100000 საცობი იყო მითითებული. მოპასუხემ სასამართლოს წარუდგინა მტკიცებულებები 10000 ცალი საცობის იმპორტის რეჟიმში მოქცევის და დანარჩენი 90000 ცალი საცობის გადამუშავებისა (ღვინის ბოთლებზე დამაგრება) და შემდგომი ექსპორტის შესახებ. იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ აღნიშნული ტვირთი არც საქართველოს ტერიტორიიდან იყო გატანილი და არც იმპორტის რეჟიმში მოქცეული, წარმოდგენილი არ იყო. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ შპს “თ.-ის" მიერ ექსპორტისა და იმპორტის საბაჟო რეჟიმებში მოქცეული საქონელი ვერ ჩაითვლებოდა საქართველოს კონტროლის პალატის შესაბამის აქტში მითითებულ საქონლად.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლზე, რომლის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებული იყო, დაესაბუთებინა თავისი სარჩელი და წარედგინა შესაბამისი მტკიცებულებები, მოპასუხე კი ვალდებული იყო, დაესაბუთებინა თავისი შესაგებელი და წარედგინა შესაბამისი მტკიცებულებები. იმავე კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, თითოეულ მხარეს უნდა დაემტკიცებინა გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებდა თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტი ვერ ასაბუთებდა სააპელაციო საჩივარს.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ მათი გამაბათილებელი არგუმენტები აპელანტს სასამართლოსთვის არ წარუდგენია, ხოლო პირველი ინსტანციის სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორად განმარტა კანონი, საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს მისცა სწორი სამართლებრივი შეფასება და სარჩელი მართებულად არ დააკმაყოფილა. მოცემული საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ იმ გარემოებათა არსებობა, რომლებიც შეიძლებოდა გამხდარიყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი. ხსენებული გადაწყვეტილება იყო კანონიერი და დასაბუთებული, სააპელაციო საჩივარი კი _ უსაფუძვლო, რის გამოც არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები. ამასთან, “სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის “უ” ქვეპუნქტის თანახმად, აპელანტი გათავისუფლებული იყო სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული განჩინება გამოტანილია კანონის დარღვევით, დაუსაბუთებელია და უნდა გაუქმდეს. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია ის გარემოება, იყო თუ არა შპს “თ.-ის” მიერ ექსპორტისა და იმპორტის საბაჟო რეჟიმებში მოქცეული საქონელი საქართველოს კონტროლის პალატის შესაბამის აქტში მითითებული საქონლის იდენტური და მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი აპელანტის მიერ ვერ იქნა დასაბუთებული.

კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლო ისე დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს, რომ არც კი უმსჯელია აპელანტის მიერ მითითებულ საქმის იმ ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებზე, რომლებიც აბათილებდნენ მოწინააღმდეგე მხარის მიერ მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებს და რომლებიც საფუძვლად დაედო პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებას. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საბაჟო კოდექსის მე-8 და მე-14 თავები, რომლებითაც რეგულირდებოდა საბაჟო ტერიტორიაზე საქონლის გადამუშავებისა და რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმების პირობები, რამაც საქმეზე არასწორი განჩინების მიღება გამოიწვია, აღნიშნული კი გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების უდავო საფუძველს წარმოადგენს. სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საბაჟო კოდექსის 33-ე მუხლის მიხედვით, საბაჟო ტერიტორიაზე საქონლის გადამუშავების საბაჟო რეჟიმი ნიშნავდა უცხოური საქონლის გამოყენებას საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე დადგენილი წესით გადასამუშავებლად, ეკონომიკური პოლიტიკის ღონისძიებათა გამოუყენებლად და გადამუშავების პროდუქტების ექსპორტის საბაჟო რეჟიმის შესაბამისად, საქართველოს საბაჟო ტერიტორიის ფარგლებიდან გატანის პირობით. იმავე კოდექსის 34-ე მუხლი ადგენდა საქონლის გადამუშავების ოპერაციებს, კერძოდ, საქონლის გადამუშავების ოპერაციები მოიცავდა: ა) საქონლის დამზადებას (დამუშავებას, გადამუშავებას), მათ შორის, მონტაჟს, აწყობასა და სხვა საქონელზე მორგებას; ბ) საქონლის შეკეთებას, კერძოდ, მის აღდგენასა და წესრიგში მოყვანას; გ) იმ საქონლის გამოყენებას, რომელიც ხელს უწყობდა ან აადვილებდა გადამუშავების პროდუქტების წარმოებას, თუნდაც ეს საქონელი მთლიანად ან ნაწილობრივ ყოფილიყო მოხმარებული გადამუშავების პროცესში.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საბაჟო კოდექსის 61-ე მუხლი ადგენდა საქონლის რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმის არსს, რომლის მიხედვითაც, საქონლის რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმი ნიშნავდა უცხოური საქონლის გატანას საქართველოს საბაჟო ტერიტორიიდან ეკონომიკური პოლიტიკის ღონისძიებათა გამოუყენებლად. საქონლის რეექსპორტი დაიშვებოდა საბაჟო ორგანოს ნებართვით, კანონმდებლობით განსაზღვრული წესით. იმავე კოდექსის 62-ე მუხლი კი განსაზღვრავდა საქონლის რეექსპორტის პირობებს, რომლის თანახმადაც, საქონელი, რომლის შემოტანაც საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე შემოტანისას გაცხადებულ იქნა რეექსპორტისათვის, გატანილი უნდა ყოფილიყო ამ ტერიტორიიდან არა უგვიანეს ექვსი თვისა, მასზე საბაჟო დეკლარაციის მიღების დღიდან. დადგენილი ვადის დარღვევის შემთხვევაში, საქონელი განიხილებოდა იმპორტის საბაჟო რეჟიმში მოქცეულად.

კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა ზემოაღნიშნული კოდექსის შესაბამისი იმპერატიული ნორმები. სააპელაციო სასამართლომ სრულად არ გამოიკვლია შპს “თ.-ის" მიერ საქმეში წარმოდგენილი წინააღმდეგობრივი მტკიცებულებები, რომლებიც არანაირ კავშირში არ არის სადავო საკითხთან, თუმცა ამ გარემოებას ხელი არ შეუშლია იმავე სასამართლოსთვის, აღნიშნული დოკუმენტების საფუძველზე მიეღო უკანონო განჩინება. ამგვარად, იმის გათვალისწინებით, რომ სს “...-ის" მიერ უხეშად იქნა დარღვეული საბაჟო კანონმდებლობის მოთხოვნები, სააპელაციო სასამართლოს უნდა გაეუქმებინა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით უნდა დაეკმაყოფილებინა სარჩელი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 27 თებერვლის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 27 თებერვლის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 10 აპრილამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 10 აპრილის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა 2008 წლის 12 ივნისს, მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: 1998 წლის 8 აგვისტოს შპს “თ.-მა” განცხადებით მიმართა თბილისის რეგიონალური საბაჟოს უფროსს და ითხოვა საბუთების სრულყოფილად წადგენამდე, მის მიერ შესყიდული 100000 ცალი საცობის ამავე საბაჟოს საწყობში დაცლა (ს.ფ. 235). შპს “თ.-მა”, რომელიც რეგისტრირებულია სამეწარმეო რეესტრში (ს.ფ. 132), 1998 წლის 10 აგვისტოს 13937 ლარის ღირებულების საქონელი _ 100000 ცალი საცობი მოაქცია რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმში, რაზედაც გაფორმდა ¹16658 საბაჟო-სატვირთო დეკლარაცია (ს.ფ. 4). 1998 წლის 10 აგვისტოს შპს “თ.-მა” განცხადებით მიმართა თბილისის რეგიონალურ საბაჟოს, რომელშიც აღნიშნა, რომ აწარმოებდა ბოთლში ჩამოსხმულ ქართულ ღვინოს და მოითხოვა საბოლოო პროდუქციის წარმოებამდე და ქვეყნის ფარგლებს გარეთ მის გატანამდე, მის მიერ შემოტანილი 100000 ცალი საცობის გაფორმება, როგორც რეექსპორტისათვის განკუთვნილი პროდუქციის წარმოებისათვის საჭირო ნედლეულისა, რის უზრუნველსაყოფადაც წარადგენდა საგარანტიო წერილს 6536 ლარზე, ექვსი თვით (ს.ფ. 231). შპს “თ.-მა" 1999 წლის 9 ივნისსა და 1999 წლის 3 აგვისტოს მოახდინა აღნიშნული საქონლის ნაწილის _ 10000 ცალი საცობის განბაჟება, ანუ იმპორტის საბაჟო რეჟიმში მოქცევა 1999 წლის 9 ივნისის ¹0207 საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციით 6000 ცალ საცობზე და 1999 წლის 3 აგვისტოს ¹0333 საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციით 4000 ცალ საცობზე (ს.ფ. 61-66). სს “... ბანკის” 1998 წლის 10 აგვისტოს საგარანტიო წერილის მიხედვით, ამ საგარანტიო წერილით უზრუნველყოფილი იყო შპს “თ.-ის” ვალდებულება, კერძოდ, თუ შპს “თ.-ი” არ მოახდენდა მიღებული დამხმარე მასალის _ საცობების ათვისებასა და ექსპორტს და ამასთან ერთად, არ გადაიხდიდა განბაჟებისათვის საჭირო თანხას, 6536 ლარის ოდენობით, სს “... ბანკი” თავად გადაიხდიდა აღნიშნულ თანხას ქ. თბილისის რეგიონალური საბაჟოს სასარგებლოდ, ხოლო ამ საბანკო გარანტიის ვადა განსაზღვრული იყო 6 თვით _ 1998 წლის 10 აგვისტოდან 1999 წლის 10 თებერვლამდე (ს.ფ. 67). სს “... ბანკის” 1999 წლის 8 მარტის ¹61-99 საგარანტიო წერილის მიხედვით, ამ საგარანტიო წერილით უზრუნველყოფილი იყო თბილისის რეგიონალური საბაჟოს წინაშე შპს “თ.-ის” მიერ ნაკისრი ვალდებულებები 21147 აშშ დოლარის ფარგლებში, ხოლო ამავე საბანკო გარანტიის ვადა განსაზღვრული იყო 6 თვით _ 1999 წლის 8 მარტიდან 1999 წლის 8 სექტემბრამდე (ს.ფ. 82). 1999 წლის 6 სექტემბერს სს “.... ბანკის” 1999 წლის 8 მარტის ¹61-99 საგარანტიო წერილში შეტანილი ცვლილებით ამ საგარანტიო წერილის ვადა გაგრძელდა 20 დღით _ 1999 წლის 25 სექტემბრამდე (ს.ფ. 83). სს “.... ბანკის” 1999 წლის 25 სექტემბრის ¹127-99 საბანკო გარანტიის მიხედვით, ამ გარანტიით უზრუნველყოფილი იყო საბაჟოს წინაშე შპს “თ.-ის” მიერ ნაკისრი ვალდებულებები 19900 აშშ დოლარის ფარგლებში, ხოლო ამავე საბანკო გარანტიის მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2000 წლის 25 სექტემბრამდე (ს.ფ. 84). საქართველოს საბაჟო სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ 1999 წლის 8 სექტემბერს გაიცა ¹048/99 ლიცენზია შპს “თ.-ის” მიერ საბაჟო ტერიტორიაზე საქონლის გადამუშავების საბაჟო რეჟიმში საქონლის, მათ შორის, 90000 ცალი საცობის მოქცევაზე, ხოლო ამ ლიცენზიის მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2000 წლის 8 სექტემბრამდე (ს.ფ. 85). 1999 წლის 16 სექტემბრის ¹0380, 1999 წლის 4 დეკემბრის ¹0440, 2000 წლის 21 მარტის ¹0085, 2000 წლის 5 მაისის ¹0170 და 2000 წლის 11 ივნისის ¹0242 ექსპორტის საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციებით შპს “თ.-მა” განახორციელა განსაზღვრული საქონლის, კერძოდ, ბოთლებში ჩამოსხმული ღვინის ექსპორტი (ს.ფ. 51-66).

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქმის მასალებში მოცემულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: თბილისის რეგიონალური საბაჟოს 2000 წლის 1 იანვრიდან 2002 წლის 1 მაისამდე პერიოდის საფინანსო-ეკონომიკური საქმიანობის კომპლექსური რევიზიის შესახებ საქართველოს კონტროლის პალატის 2002 წლის 2 ოქტომბრის აქტის მიხედვით, 1998 წლის 10 აგვისტოს შპს “თ.-მა" საბაჟო საწყობში შენახვის რეჟიმიდან 13937 ლარის ღირებულების საქონელი მოაქცია რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმში (საბაჟო-სატვირთო დეკლარაცია _ ¹16658), ხოლო ამ ოპერაციის განსახორციელებლად შპს “თ.-ს” თბილისის რეგიონალურ საბაჟოში წარდგენილი ჰქონდა სს “... ბანკის” საგარანტიო წერილი, რომლის მიხედვითაც, საბანკო გარანტიის ვადა განსაზღვრული იყო 6 თვით _ 1998 წლის 10 აგვისტოდან 1999 წლის 10 თებერვლამდე და საქონლის რეექსპორტისა და ამ საბანკო გარანტიის მოქმედების ვადები ერთმანეთს ემთხვეოდა, ხსენებული ორგანიზაციის მიერ კი აღნიშნული ტვირთი იმ დრომდე არ იყო გატანილი საქართველოს ტერიტორიიდან და არც იმპორტის რეჟიმში იყო მოქცეული, ხოლო იმავე საბანკო გარანტიის ვადის ამოწურვის გამო, არც საბანკო გარანტიის თანხები იყო ჩამოჭრილი, რის გამოც შპს “თ.-ს” რეექსპორტის რეჟიმის ვადის დამთავრებიდან იმ დრომდე დაერიცხა, როგორც ძირითადი, ისე საურავის თანხები, კერძოდ, ძირითადი თანხა _ სულ 6479 ლარი და საურავი _ სულ 8400 ლარი, ხოლო ჯამში შპს “თ.-ზე” დარიცხულმა თანხამ 14879 ლარი შეადგინა (ს.ფ. 47-50). რეგიონალური საბაჟო “...-ის” 2006 წლის 16 მარტის ¹11-725 წერილში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტისადმი აღნიშნულია, რომ შპს “თ.-ის” მიერ სასამართლოში წარდგენილ დეკლარაციებში მითითებული საქონელი არ შეიძლება ჩაითვალოს საქართველოს კონტროლის პალატის 2002 წლის 2 ოქტომბრის კომპლექსური რევიზიის აქტში აღწერილ საქონლად, ხოლო 1999 წლის 10 თებერვლის მდგომარეობით, შპს “თ.-ს” მითითებული საქონელი საქართველოს ტერიტორიიდან არ ჰქონდა გატანილი და არც იმპორტის საბაჟო რეჟიმში მოქცეული, რეგიონალურ საბაჟო “...-ს” კი არ გააჩნდა ინფორმაცია 1998 წლის 10 აგვისტოს ¹16658 საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციაში აღნიშნული ტვირთის ადგილმდებარეობის შესახებ, ამასთან, საქონლის გატანა საქართველოდან არ იყო გაფორმებული საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციით (ს.ფ. 240). საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის წერილში რეგიონალური საბაჟო “...-დმი” აღნიშნულია აშკარა წინააღმდეგობა საქართველოს კონტროლის პალატის აქტში მითითებულ ფაქტსა და შპს “თ.-ის” მიერ წარმოდგენილ დოკუმენტაციას შორის, ხოლო ამ წერილით რეგიონალურ საბაჟო “...-ს” დაევალა, სათანადო დოკუმენტების წარდგენასთან ერთად, განემარტა, თუ სად იმყოფებოდა საბაჟო კონტროლზე აყვანილი შესაბამისი ტვირთი, ასევე _ რატომ არ განხორციელდა საბაჟო რეჟიმის დარღვევისას საგარანტიო თანხის ჩამოჭრა (ს.ფ. 267-268). საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის 2002 წლის 3 დეკემბრის ¹03-15/10352 წერილით შპს “თ.-ს" ეცნობა, რომ საქართველოს კონტროლის პალატის მიერ განხორციელებული კომპლექსური რევიზიის შედეგად სს “თ.-ს” სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 14879 ლარი და ამავე წერილით შპს “თ.-ს” ეთხოვა 2002 წლის 10 დეკემბრამდე დაეფარა მითითებული თანხა, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი მის მიმართ გამოყენებული იქნებოდა კანონით გათვალისწინებული ყველა ღონისძიება საბიუჯეტო დავალიანების იძულებით ამოღების მიზნით (ს.ფ. 45).

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მიერ საკასაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებას იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეკვლია, იყო თუ არა შპს “თ.-ის” მიერ ექსპორტისა და იმპორტის საბაჟო რეჟიმებში მოქცეული საქონელი საქართველოს კონტროლის პალატის შესაბამის აქტში მითითებული საქონლის იდენტური. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს კონტროლის პალატის 2002 წლის 2 ოქტომბრის კომპლექსური რევიზიის აქტში მითითებულია სწორედ 1998 წლის 10 აგვისტოს ¹16658 საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციაზე, რომლითაც შპს “თ.-მა” 13937 ლარის საქონელი მოაქცია რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმში. ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამ შემთხვევაში მთავარია არა იმის დადგენა, გაიტანა თუ არა საბოლოოდ შპს “თ.-მა” რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმში მოქცეული საქონელი საქართველოს ფარგლებს გარეთ, ანუ განახორციელა თუ არა 1999 წლის 16 სექტემბრის ¹0380, 1999 წლის 4 დეკემბრის ¹0440, 2000 წლის 21 მარტის ¹0085, 2000 წლის 5 მაისის ¹0170 და 2000 წლის 11 ივნისის ¹0242 ექსპორტის საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციებით ბოთლებში ჩამოსხმულ ღვინოსთან ერთად, მათი ექსპორტი, არამედ არსებითი მნიშვნელობა აქვს იმაზე მსჯელობასა და შესაბამისი დასკვნის გაკეთებას, თუ რამდენად იყო უზრუნველყოფილი რეექსპორტის რეჟიმის ვადის ამოწურვისას შპს “თ.-ის” შესაბამისი ვალდებულება თბილისის რეგიონალური საბაჟოს წინაშე და უნდა დაეკისროს თუ არა მას მოსარჩელის მიერ სარჩელით მოთხოვნილი გადასახადის ძირითადი თანხა _ 6479 ლარი და საურავი _ 8400 ლარი.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 252-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის შესაბამისად, თუ გადასახადის თანხა არ იყო გადახდილი დადგენილი ვადისათვის, გადასახადის გადამხდელი ვალდებული იყო, გადაეხადა გადაუხდელი თანხის 0,15% თითოეულ ვადაგადაცილებულ დღეზე, გადახდის ვადის დადგენილი თარიღიდან გადასახადის გადახდის Gთარიღამდე, გარდა ამ კოდექსის 252¹-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევისა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 252-ე მუხლის პირველი ნაწილი ვრცელდებოდა საქართველოს საბაჟო კოდექსით (1997 წ.) დადგენილი გადასახადების დროულად გადაუხდელობაზეც. მითითებული მუხლის დებულებები ცხადყოფდა, რომ საურავი წარმოადგენდა ე.წ. დამატებით გადასახადს _ გადასახადის გადამხდელისათვის დადგენილი პასუხისმგებლობის სახეს თანხების თავისდროული გადაუხდელობის გამო. შესაბამისად, პასუხისმგებლობაც საურავის დაკისრების სახით უნდა დამდგარიყო იმ შემთხვევაში, თუ გადასახადის გადამხდელი დადგენილ ვადებში არ მოახდენდა გადასახადის გადახდას, გადაუხდელობის მიზეზის მიუხედავად. ამასთან, საბაჟო გადასახადის გადამხდელს შეიძლებოდა დაკისრებოდა საურავი იმ შემთხვევაში, თუ საბაჟო ორგანოს არ გააჩნდა რაიმე მექანიზმი საბაჟო გადასახადის გადახდის უზრუნველსაყოფად, ხოლო, თუ საბაჟო ორგანოს ჰქონდა ასეთი მექანიზმი გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი საბანკო გარანტიის სახით, ასეთ შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს საურავი არ უნდა დაკისრებოდა, რადგან საბაჟო ორგანოს შეეძლო, შესაბამისი თანხა ჩამოეჭრა წარდგენილი საბანკო გარანტიიდან.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო შპს “თ.-თვის” საურავის თანხის _ 8400 ლარის დაკისრებაზე მოსარჩელისთვის უარის თქმასთან დაკავშირებით, მიუთითებს, რომ, მართალია, სს “... ბანკის” 1998 წლის 10 აგვისტოს საგარანტიო წერილს, რომლითაც უზრუნველყოფილი იყო შპს “თ.-ის” კონკრეტული ვალდებულება 6536 ლარის ფარგლებში, ვადა გაუვიდა 1999 წლის 10 თებერვალს, მაგრამ შპს “თ.-მა” ამის შემდეგ წარადგინა სს “... ბანკის” 1999 წლის 8 მარტის ¹61-99 საგარანტიო წერილი, რომლითაც სს “... ბანკის” 1998 წლის 10 აგვისტოს საგარანტიო წერილისაგან განსხვავებით, ზოგადად და არა განსაზღვრულ საქონელთან მიმართებაში იყო უზრუნველყოფილი თბილისის რეგიონალური საბაჟოს წინაშე შპს “თ.-ის” მიერ ნაკისრი ვალდებულებები 21147 აშშ დოლარის ფარგლებში, ამ საბანკო გარანტიის ვადა კი განისაზღვრა 1999 წლის 8 სექტემბრამდე. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ თბილისის რეგიონალურ საბაჟოს თავისუფლად შეეძლო, აღნიშნული _ სს “... ბანკის” 1999 წლის 8 მარტის ¹61-99 საბანკო გარანტიიდან (ამავე გარანტიით განსაზღვრული თანხის ოდენობიდან გამომდინარე) ჩამოეჭრა შპს “თ.-თვის” დარიცხული გადასახადის ძირითადი თანხა _ 6479 ლარი, რაც გამორიცხავდა შპს “თ.-თვის” გადასახადის ამ ძირითად თანხაზე საურავის _ 8400 ლარის დარიცხვას. აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა შპს “თ.-თვის” საურავის _ 8400 ლარის დაკისრების შესახებ, არის უსაფუძვლო. შესაბამისად, შპს “თ.-თვის” საურავის _ 8400 ლარის დაკისრებაზე მოსარჩელისთვის უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული განჩინება დასაბუთებულია და ამ ნაწილში არ არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.

რაც შეეხება საგადასახადო დავალიანების ძირითადი თანხის _ 6479 ლარის შპს “თ.-თვის” დაკისრებაზე მოსარჩელისთვის უარის თქმას, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლომ მიიღო დაუსაბუთებელი განჩინება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საბაჟო კოდექსის (1997 წ.) მე-11 მუხლზე, რომლის თანახმად, საქონლის თავისუფალ მიმოქცევაში გაშვების (იმპორტის) საბაჟო რეჟიმი ნიშნავდა საბაჟო ტერიტორიაზე შემოტანილი საქონლის მუდმივად დატოვებას ამ ტერიტორიაზე, მისი გატანის ვალდებულების გარეშე. ხსენებული კოდექსის 58-ე მუხლის მიხედვით, საქონლის ექსპორტის საბაჟო რეჟიმი ნიშნავდა საქონლის გატანას საქართველოს საბაჟო ტერიტორიის გარეთ მისი ამავე ტერიტორიაზე შემოტანის ვალდებულების გარეშე. აღნიშნული კოდექსის 61-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქონლის რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმი ნიშნავდა უცხოური საქონლის გატანას საქართველოს საბაჟო ტერიტორიიდან ეკონომიკური პოლიტიკის ღონისძიებათა გამოუყენებლად, ხოლო 62-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საქონელი, რომლის შემოტანაც საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე შემოტანისას გაცხადებულ იქნა რეექსპორტისათვის, გატანილი უნდა ყოფილიყო ამ ტერიტორიიდან არა უგვიანეს ექვსი თვისა მასზე საბაჟო დეკლარაციის მიღების დღიდან, ხოლო დადგენილი ვადის დარღვევის შემთხვევაში, საქონელი განიხილებოდა იმპორტის საბაჟო რეჟიმში მოქცეულად.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქონლის რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმის, როგორც საბაჟო რეჟიმის ერთ-ერთი სახის, შინაარსი შეიძლება ითქვას, რომ მდგომარეობდა დროის გარკვეულ შუალედში ერთმანეთის მიყოლებით საქონლის ექსპორტის ორჯერ განხორციელებაში, ანუ, როგორც იმ ქვეყნიდან საქონლის ექსპორტში, საიდანაც შემოვიდოდა საქონელი, ასევე საქართველოდან შესაბამისი საქონლის ექსპორტში _ საქართველოს ტერიტორიიდან მის გატანაში. ამასთან, რეექსპორტის რეჟიმის გამოყენება შეზღუდული იყო კანონით დადგენილი ექვსთვიანი ვადით, რაც იმას ნიშნავდა, რომ ამ რეჟიმში საქონლის მოქცევის მაქსიმალური ვადა შეადგენდა ექვს თვეს, რომელიც აითვლებოდა შესაბამისი საბაჟო დეკლარაციის მიღების დღიდან.

საკასაციო სასამართლო საქმეში წარმოდგენილი მასალების მიხედვით, უდავოდ დადგენილად მიიჩნევს, რომ 1999 წლის 10 თებერვლის შემდეგ, როდესაც ამოიწურა სს “... ბანკის” 1998 წლის 10 აგვისტოს საგარანტიო წერილის _ საბანკო გარანტიის მოქმედების ვადა, ანუ ხსენებული გარანტიისა და რეექსპორტის რეჟიმში საქონლის მოქცევის კანონით განსაზღვრული ვადა ამოიწურა ერთდროულად _ 1999 წლის 10 თებერვალს, სს “... ბანკის” 1999 წლის 8 მარტის ¹61-99 საგარანტიო წერილის წარდგენამდე, რომელიც გაიცა 1999 წლის 6 სექტემბრამდე ვადით, თბილისის რეგიონალური საბაჟოს წინაშე შპს “თ.-ის” მიერ ნაკისრი ვალდებულებები აღარ იყო უზრუნველყოფილი რაიმე გარანტიით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო საგადასახადო დავალიანების ძირითადი თანხის _ 6479 ლარის შპს “თ.-თვის” დაკისრებაზე მოსარჩელისთვის უარის თქმის ნაწილში იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ გასაჩივრებული განჩინება ამ ნაწილში დაუსაბუთებელია. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულ ნაწილში ყოველმხრივ და სრულყოფილად არ დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა და არ გამოიკვლია, 1999 წლის 10 თებერვლის შემდეგ, როდესაც შპს “თ.-ს” ამოეწურა 1998 წლის 10 აგვისტოს საბანკო გარანტიის მოქმედების ვადა, განახორციელა თუ არა შპს “თ.-მა” შესაბამისი საქონლის იმპორტი ან ექსპორტი, ხოლო თუ არ განახორციელა მისი არც იმპორტი და არც ექსპორტი და ექვსი თვის ვადაში არ გაუტანია საქონელი საქართველოს ტერიტორიიდან, საქართველოს საბაჟო კოდექსის 62-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, უნდა განხილულიყო თუ არა ¹16658 საბაჟო-სატვირთო დეკლარაციის 1998 წლის 10 აგვისტოს მიღების დღიდან ექვსი თვის გასვლის შემდეგ, ანუ 1999 წლის 11 თებერვლიდან მანამდე რეექსპორტის საბაჟო რეჟიმში მოქცეული საქონელი იმპორტის საბაჟო რეჟიმში მოქცეულად და შესაბამისად, უნდა დარიცხოდა თუ არა შპს “თ.-ს” საქონლის იმპორტისათვის კანონით გათვალისწინებული საბაჟო გადასახადის თანხა, მით უმეტეს, რომ, როგორც თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 6 ივლისის სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენელმა განმარტა, სს “... ბანკის” 1999 წლის 8 მარტის ¹61-99 საგარანტიო წერილი იყო ახალი გარანტია, ხოლო შესაბამისი საცობები ინახებოდა საბაჟოს საწყობში და მოპასუხის მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტებით არ დასტურდებოდა ამ საცობების გატანა (ს.ფ. 94-99).

ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 დეკემბრის სხდომაზე აპელანტის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ საქონლის რეექსპორტის პირობები რეგულირდებოდა იმ დროისათვის მოქმედი საქართველოს საბაჟო კოდექსის 62-ე მუხლით, რომელიც იმპერატიულად განსაზღვრავდა, რომ საქონელი, რომელიც შემოტანისას საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე გაცხადებულ იქნა რეექსპორტად, გატანილი უნდა ყოფილიყო საქართველოს ტერიტორიიდან არა უგვიანეს 6 თვისა, მასზე საბაჟო დეკლარაციის მიღების დღიდან, ხოლო, ვინაიდან შესაბამისი საბაჟო დეკლარაცია შედგენილ იქნა 1998 წლის 10 აგვისტოს, ზემოაღნიშნული საქონლის საქართველოს ტერიტორიიდან გატანა უნდა მომხდარიყო 1999 წლის 10 თებერვლამდე, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ხსენებული საქონელი განხილული იქნებოდა იმპორტის საბაჟო რეჟიმში მოქცეულად, თუმცა, მიუხედავად ამისა, საქმის მასალებით არ დასტურდება 1999 წლის 10 თებერვლის მდგომარეობით, შპს “თ.-ის” მიერ არ ამ საქონლის საქართველოს ტერიტორიიდან გატანა და არც რომელიმე საბაჟო რეჟიმში მოქცევა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. ამავე კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტის მიხედვით, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საგადასახადო დავალიანების ძირითადი თანხის _ 6479 ლარის შპს “თ.-თვის” დაკისრებაზე მოსარჩელისთვის უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს განჩინების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რის გამოც ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და შესაბამისად, ამავე ნაწილში სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და ხსენებულ ნაწილში საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსთვის დაბრუნების აბსოლუტური საფუძველი.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საგადასახადო დავალიანების ძირითადი თანხის _ 6479 ლარის შპს “თ.-თვის” დაკისრებაზე მოსარჩელისთვის უარის თქმის ნაწილში საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ, ზემოხსენებულის გათვალისწინებით, სრულყოფილად უნდა დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, მისცეს მათ სათანადო სამართლებრივი შეფასება და ამ ნაწილში საქმეზე მიიღოს კანონიერი და დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 დეკემბრის განჩინება უცვლელად დარჩეს შპს “თ.-თვის” საურავის თანხის _ 8400 ლარის დაკისრებაზე მოსარჩელისთვის უარის თქმის ნაწილში, ხოლო საგადასახადო დავალიანების ძირითადი თანხის _ 6479 ლარის შპს “თ.-თვის” დაკისრებაზე მოსარჩელისთვის უარის თქმას ნაწილში აღნიშნული განჩინება გაუქმდეს და ამ ნაწილში მოცემული საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის (საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე) საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 დეკემბრის განჩინება უცვლელად დარჩეს შპს “თ.-თვის” საურავის თანხის _ 8400 ლარის დაკისრებაზე მოსარჩელისთვის უარის თქმის ნაწილში;

3. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 დეკემბრის განჩინება გაუქმდეს შპს “თ.-თვის” საგადასახადო დავალიანების ძირითადი თანხის _ 6479 ლარის დაკისრებაზე მოსარჩელისთვის უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მოცემული საქმე ხელახლა განსხილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

4. სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.