ბს-179-168(კ-07) 18 ივლისი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი – გ. ილინა

კასატორი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის გორის საგადასახადო ინპექცია; წარმომადგენელი – დ. ს-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – სს ,,გ...ი” (ამჟამად სს ,,გუ...ი); წარმომადგენელი გ. ჟ-ი

მესამე პირი – შპს ,,ე.ს. გუ...ი”; წარმომადგენელი – ი. კ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 დეკემბრის განჩინება

დავის საგანი – საწარმოს ქონების გადასახადის დარიცხვის კანონიერება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 16 იანვარს სს “გ...მა" სასარჩელო განცხადებით მიმართა გორის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე გორის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ ქ. მცხეთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ დარიცხული ქონების გადასახადისა და მასზე დარიცხული საურავის გაუქმების თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ სს “გ...სა" და შპს “გუ...ს" შორის დადებული ხელშეკრულების თანახმად, 2002 წლის 31 დეკემბრამდე შპს “გუ...ი" ახდენდა სს “გ...ის" კუთვნილი სასტუმრო კომპლექსით სასტუმრო მომსახურების რეალიზაციას. ეწეოდა შესაბამის საწარმოო ხარჯებს და დარჩენილი მოგების ნახევარს აძლევდა სს “გ...ს". ამასთან, ამ პერიოდში სასტუმრო კომპლექსის შენობა-ნაგებობები ბალანსზე ერიცხებოდა შპს “გუ...ს" და, შესაბამისად, 2002 წლის ქონების გადასახადიც მის მიერ იქნა გადახდილი და თანხა იქვითებოდა ორგანიზაციებს შორის გასანაწილებელი მოგების ანგარიშიდან, რაც დაფიქსირებული იყო აქტის საფუძველზე.

2002 წლის 31 დეკემბერს სს “გ...ს" დაუბრუნდა ბალანსზე სასტუმრო კომპლექსის შენობა-ნაგებობები, რის გამოც 2002 წელს მას ქონების გადასახადში დაერიცხა 36080 ლარი (ანუ, 2002 წლის დასაწყისსა და ბოლოს რიცხული ქონების ჯამის ნახევრის 1%), ხოლო შპს ,,გუ...ს” იგივე თანხა დაუჯდა აქტივის სახით.

მოსარჩელის მითითებით, იქიდან გამომდინარე, რომ შპს “გუ...ს" მათთან ანგარიშსწორებაში ჩათვლილი ჰქონდა ქონების გადასახადის გადახდა და მეტი თანხის გადახდა არ ეკუთვნოდა, იგი დათანხმდა მისი აქტივის გამოყენებაზე, რის თაობაზედაც წერილი მისწერა მცხეთის საგადასახადო ინსპექციას, მათაც ანალოგიური წერილით მიმართეს საგადასახადო ინსპექციას, წერილებს დაურთეს მსხვილ გადამხდელთა ინსპექციის წერილი, რომლის თანახმად შპს “გუ...ს" აქტივი გაუხარჯავი ჰქონდა, მაგრამ საგადასახადო ინსპექციიდან პასუხი არ მიუღიათ. შემდეგ, 2004 წლის დეკემბერში მიიღეს უარყოფითი პასუხი. შესაბამისად, იძულებული გახდნენ, გადაეხადათ 36080 ლარი, რაც დამატებით გადაუხადა შპს “გუ...მა". ამასთან, იმ დროს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 144.2-ე მუხლის ბოლო წინადადების თანახმად: ,,საანგარიშო წლის განმავლობაში გადასახადის გადამხდელები გადასახადს იხდიან მიმდინარე გადასახდელების სახით, რომლებიც გამოიანგარიშება გასული კალენდარული წლის დასაწყისისთვის და ბოლოსათვის ბალანსზე რიცხული აქტივების საშუალო წლიური ღირებულების მიხედვით და ბიუჯეტში ჩაირიცხება კვარტალურად, კვარტლის მეორე თვის 15 რიცხვისათვის, თანაბარ ნაწილებად”. მოსარჩელის განმარტებით, საგადასახადო ინსპექციამ არასწორად მიიჩნია, რომ მათგან 36080 ლარი იყო გადასახდელი, ვინაიდან შპს “გუ...ი" ყოველკვარტალურად იხდიდა ქონების გადასახადს და ამ პერიოდში ასევე უსაფუძვლოდ დაერიცხათ ქონების გადასახადზე საურავი, საერთო თანხით _ 34000 ლარი. რამდენადაც შპს “გუ...ს" გადახდილი ჰქონდა ქონების გადასახადი და თანხა გამოქვითული იყო ორგანიზაციებს შორის გასანაწილებელი მოგების ანგარიშიდან, რაც დაფიქსირებული იყო 2002 წლის 30 დეკემბრის აქტით და ასევე, საგადასახადო ორგანოსაგან არ მიუღიათ პასუხი, მიიჩნიეს, რომ მოთხოვნა გათვალისწინებულ იქნა. 2004 წლის დეკემბერში კი მიიღეს რა უარყოფითი პასუხი, დაუყოვნებლივ გადაიხადეს ქონების გადასახადი 36000 ლარის ოდენობით, რომლის გადახდაც საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, საერთოდ არ ეკუთვნოდათ. ამასთან, იმ დროს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის პირველი ნაწილის “კ" ქვეპუნქტის თანახმად, ქონების გადასახადით არ იბეგრება “მაღალმთიანი რეგიონის ტერიტორიაზე არსებული საწარმოები და ამ ტერიტორიაზე არსებული ქონება". სს “გ...ი" კი რეგისტრირებულია ყაზბეგის რაიონის დაბა გუ...ში, რაც დასტურდება ამონაწერით სამეწარმეო რეესტრიდან, სასტუმრო კომპლექსი “გუ...იც" განთავისებულია დაბა გუ...ში. “მაღალმთიანი რეგიონების სოციალურ-ეკონომიკური და კულტურული განვითარების შესახებ" საქართველოს კანონის თანახმად კი დაბა გუ...ი და დაბა ... მაღალმთიან რეგიონებად ითვლება.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა ქ. მცხეთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ დარიცხული ქონების გადასახადის - 36080 ლარის, მასზე დარიცხული საურავის - 34000 ლარის გაუქმებასა და 36080 ლარის დაბრუნებას.

მოპასუხე გორის საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენელმა სასარჩელო განცხადება არ ცნო და მოითხოვა მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

გორის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილებით სს “გ...ის" სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა; გაუქმდა მცხეთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ სს “გ...ის" მიმართ დარიცხული ქონების გადასახადი 36080 ლარი, ასევე ძირითად თანხაზე დარიცხული საურავი 34000 ლარი და სს “გ...ის" მიერ ბიუჯეტში ჩარიცხული თანხა - 36080 ლარი ჩაითვალა სხვა გადასახადის ვალდებულებათა ანგარიშში.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის გორის საგადასახადო ინსპექციამ.

აპელანტი სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ საიჯარო ხელშეკრულების ნამდვილობის დადასტურების მიზნით, სს “გ...ის" მიერ წარმოდგენილი არ იქნა უძრავი ქონების სანოტარო წესით გადაცემის დოკუმენტი და უძრავი ქონების გადაცემისათვის 2%-იანი გადასახადის ქვითარი 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 164-ე მუხლის და 165-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად. აპელანტის მითითებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 321-ე მუხლის თანახმად, ყველა ხელშეკრულება, რომელიც ეხება ქონების გადაცემას, გასხვისებას, ქონების ნაწილის გადაცემას, მოითხოვს სანოტარო წესით დამოწმებას და იგი რეგისტრირებული უნდა იქნეს საჯარო რეესტრში “მიწის რეგისტრაციის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის პირველი პუნქტით და ყველა ხელშეკრულება ან სხვა დოკუმენტი, რომელიც გავლენას ახდენს მიწაზე ან მასთან დაკავშირებულ სხვა უძრავ ქონებაზე, უნდა იქნეს რეგისტრირებული მისი შედგენიდან 30 დღის განმავლობაში. სს “გ...ს" კი ზემოაღნიშნული მოქმედება არ განუხორციელებია, რითაც დაარღვია კანონი. ამასთან, საქმეში მესამე პირად არ იქნა ჩაბმული შპს “ერთობლივი საწარმო გუ...ი", რომელიც წარმოადგენს იმ სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეს, რომლის თაობაზედაც სასამართლოს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი.

აპელანტის განმარტებთ, სს “გ...მა" სასამართლოში ვერ წარადგინა მტკიცებულებები ბარათზე ზედმეტად რიცხული თანხის წარმოშობის თაობაზე, ხოლო საქართველოს 2004 წლის 31 დეკემბრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 257-ე მუხლის შესაბამისად, გასაჩივრების პროცესში საგადასახადო დარიცხვის მცდარობის ტვირთი ეკისრება გადასახადის გადამხდელს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა გორის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 28 აპრილის საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 პუნქტის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად ჩაება შპს “გუ...ი".

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის გორის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა გორის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში მიუთითებდა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის თანახმად, საწარმოთა ქონების გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია მოცემულ საწარმოს ბალანსზე რიცხული ძირითადი საშუალებები, დაუმონტაჟებელი მოწყობილობები, დაუმთავრებელი კაპიტალური დაბანდებანი და არამატერიალური აქტივები, აგრეთვე ორგანიზაციის ბალანსზე რიცხული ეკონომიკური საქმიანობისათვის გამოყენებული აღნიშნული ქონება; ამავე კოდექსის 142-ე მუხლის შესაბამისად, გადასახადით დასაბეგრი ქონების ღირებულებად ითვლება 141-ე მუხლით გათვალისწინებული აქტივების საშუალო წლიური საბალანსო ღირებულება, რომელიც გამოიანგარიშება წლის დასაწყისსა და წლის ბოლოსათვის, ამ აქტივების საშუალო ღირებულების მიხედვით; 144-ე მუხლის თანახმად კი, ამ კოდექსის 142-ე მუხლის მიხედვით გამოანგარშებული გადასახადის გადამხდელის ქონების ღირებულება იბეგრება 1%-იანი განაკვეთით. საანგარიშო წლის განმავლობაში გადასახადის გადამხდელები გადასახადს იხდიან მიმდინარე გადასახადების სახით, რომლებიც გამოიანგარიშება გასული კალენდარული წლის დასაწყისისათვის და ბოლოსათვის ბალანსზე რიცხული აქტივების საშუალო წლიური ღირებულების მიხედვით და ბიუჯეტში ირიცხება ყოველკვარტალურად, კვარტლის მეორე თვის 15 რიცხვისათვის, თანაბარ ნაწილებად.

აქედან გამომდინარე, სააპელაციო პალატის განმარტებით, 2002 წლის IV კვარტლის ქონების გადასახადის გადახდის ბოლო ვადას წარმოადგენდა 2003 წლის 15 აპრილი, მაგრამ მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ შპს “ერთობლივი საწარმო გუ...ის" მიერ ქონების გადასახადი სრულად იქნა გადახდილი 2002 წლის განმავლობაში. ამასთან, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მოსარჩელესა და მესამე პირს შორის საიჯარო ურთიერთობა არსებობდა 1997 წლის 1 დეკემბრიდან და უნდა დასრულებულიყო 2007 წლის 31 დეკემბერს. მართალია, 2002 წლის 22 ივლისს მხარეებმა ხელი მოაწერეს ახალ ხელშეკრულებას, მაგრამ ის გარემოება, რომ შეწყვეტილ იქნა 1997 წლის ხელშეკრულება და ქონება უკან დაუბრუნდა (გადაეცა) მეიჯარეს (სს “გ...ს"), საქმის მასალებით არ დასტურდება. როგორც 2002 წლის ხელშეკრულების პრეამბულაშია მითითებული, ამ ხელშეკრულების მიზანს წარმოადგენდა მხოლოდ წლების განმავლობაში მომხდარი ცვლილებებისა და საიჯარო ურთიერთობის მანძილზე დაგროვილი გამოცდილების საიჯარო ხელშეკრულებაში ადექვატურად ასახვა და, აქედან გამომდინარე, არა ხელშეკრულების შეწყვეტა და საიჯარო საგნის მეიჯარისათვის დაბრუნება.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატის მითითებით, საგადასახადო ორგანოს არ ჰქონდა მეიჯარისათვის, სს “გ...ისათვის", უძრავი ქონების გადასახადის გადახდის დაკისრების საფუძველი და იგი სწორად იყო გადახდილი შპს “გუ...ის" მიერ, რის გამოც 2003 წლის აპრილიდან შპს “გუ...ს" არ უნდა დარიცხვოდა ზედმეტად ქონების გადასახადი.

ამასთან, სააპელაციო პალატის განმარტებით, 2002 წლის მდგომარეობით სს “გ...ის" იურიდიულ მისამართს წარმოადგენდა ქალაქი თბილისი და იგი 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 143-ე მუხლის “კ" ქვეპუნქტით დაწესებული შეღავათით ვერ ისარგებლებდა, მაგრამ გადასახადის გადამხდელს ამ შემთხვევაში წარმოადგენდა შპს “გუ...ი", რომელსაც აღნიშნული გადასახადი სრულად და დროულად ჰქონდა გადახდილი და მისი ნაწილის სს “გ...ზე" დაკისრების საფუძველი საგადასახადო ორგანოს არ გააჩნდა.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, აპელანტის წარმომადგენლის მითითება იმის თაობაზე, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 164-ე, 165-ე და 168-ე მუხლების თანახმად მოსარჩელეს ქონების გადაცემისათვის 2%-იანი გადასახადის ქვითარი არ წარუდგენია, ვერ გახდება სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი, ვინაიდან აღნიშნული საკითხი მოცემულ საქმეზე დავის საგანს არ წარმოადგენს.

მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის გორის საგადასახადო ინსპექციამ.

კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, იმის შესახებ, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 164-ე, 165-ე და 168-ე მუხლების თანახმად, მოსარჩელეს ქონების გადაცემისათვის 2%-იანი გადასახადის ქვითარი არ წარმოადგენს დავის საგანს, არამართებულია, ვინაიდან 1997 წლის 1 დეკემბერს საიჯარო ხელშეკრულება უძრავი ქონების გადაცემის თაობაზე სს ,,გ...სა” და შპს ,,ერთობლივ საწარმო გუ...ს” შორის დადებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 321-ე მუხლის დარღვევით. მითითებული მუხლი იმპერატიულად უთითებს, რომ ყველა ხელშეკრულება, რომლებიც ეხება უძრავი ქონების გადაცემას, გასხვისებას, ქონების ნაწილის გადაცემას, აუცილებლად მოითხოვს სანოტარო წესით დამოწმებას და იგი რეგისტრირებული უნდა იყოს საჯარო რეესტრში.

კასატორის განმარტებით, სს ,,გ...ს” კანონი პირდაპირ ავალდებულებდა 1997 წლის 1 დეკემბერს დადებული 10 წლიანი საიჯარო ხელშეკრულების რეგისტრირებას 1998 წლის იანვრის შემდეგ. საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ 1997 წლის 1 დეკემბრის საიჯარო ხელშეკრულება არ წარმოადგენს იურიდიული ძალის მქონე დოკუმენტს, ხოლო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 169-ე მუხლი ასევე პირდაპირ ავალდებულებდა შპს ,,ერთობლივ საწარმო გუ...ს” წერილობითი დოკუმენტის მარეგისტრირებელ ორგანოში (საჯარო რეესტრში) რეგისტრაციამდე საგადასახადო ორგანოს მიერ გაცემული ცნობა (2%-იანი ქვითარი - გადასახადი უძრავი ქონების გადაცემის შესახებ), წარედგინა საჯარო რეესტრში, ხოლო შემდეგ კანონი ავალდებულებდა სს ,,გ...ს” გაემიჯნა თავის ბალანსზე რიცხული ქონება და საქართველოს საგადასახდო კოდექსის 141-ე მუხლის შესაბამისად, გადაეხადა საწარმოს ქონების გადასახადი, ხოლო შპს ,,ერთობლივ საწარმო გუ...ს” გადაეხადა საიჯარო ხელშეკრულებით უკვე თავის სარგებლობაში არსებული (გადაცემული) საწარმოს უძრავი ქონების გადასახადი.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია უძრავი ქონების გადაცემის გადასახადზე, რითაც, ფაქტობრივად, სასამართლომ უგულებელყო საიჯარო ხელშეკრულება.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 დეკემბრის განჩინების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის გორის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმეზე დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: სს ,,გ...სა”, რომლის სამართალმემკვიდრესაც წარმოადგენს სს ,,გუ...ი”, და შპს ,,გუ...ს” შორის 1997 წლის 01 დეკემბერს გაფორმდა საიჯარო ხელშეკრულება, რომლითაც დაბა გუ...ში განლაგებული სამთო გამაჯანსაღებელი კომპლექსი იჯარით გადაეცა შპს ,,გუ...ს”. ხელშეკრულების შესაბამისად საიჯარო ვადა განისაზღვრა 1997 წლის 01 დეკემბრიდან 2007 წლის 31 დეკემბრამდე. ხელშეკრულებაში აისახა ხელშეკრულების მონაწილეთა უფლებები და მოვალეობები.

2002 წელს ხელშეკრულების მონაწილე მხარეები შეთანხმდნენ, წლების განმავლობაში მომხდარი საკანონმდებლო ცვლილებები და საიჯარო ურთიერთობის განმავლობაში დაგროვილი გამოცდილება ადექვატურად აესახათ საიჯარო ხელშეკრულებაში და გადაწყვიტეს, აღნიშნული ცვლილებების ასახვა განეხორციელებინათ არა ხელშეკრულების დამატების გზით, არამედ შეემუშავებინათ ახალი ხელშეკრულება, რის შედეგადაც 2002 წლის 22 ივლისს მხარეთა შორის გაფორმდა ახალი საიჯარო ხელშეკრულება. აღნიშნული ხელშეკრულებით საიჯარო ვადა განისაზღვრა 2003 წლის 01 იანვრიდან 2007 წლის 31 დეკემბრამდე. ამავე ხელშეკრულების 8.1: 8.2 პუნქტებით იჯარის ვადის გასვლის ან ხელშეკრულების შეწყვეტისთანავე მხარეები კისრულობდნენ ვალდებულებას, დაენიშნათ წარმომადგენლები მიღება-ჩაბარების კომისიაში, რომლებიც დაიწყებდნენ იჯარის საგნის დაბრუნების სამუშაოებს. იჯარის საგნის დაბრუნება უნდა მომხდარიყო არაუგვიანეს 20 დღისა, კომისიის მუშაობის დაწყებიდან.

საკასაციო სასამართლო დაუსაბუთებლად მიიჩნევს კასატორის მოტივაციას სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევის თაობაზე და თვლის, რომ კასატორის მოსაზრება ემყარება საგადასახადო კოდექსის არამართებულ განმარტებას.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საწარმოთა ქონების გადასახადის გამოანგარიშება წარმოებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსისა და ,,საწარმოთა ქონების გადასახადის გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ” საქართველოს ფინანსთა მინისტრის ბრძანების საფუძველზე.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 140-ე მუხლის შესაბამისად (საუბარია 1997 წლის რედაქციაზე), საწარმოთა ქონების გადასახადის გადამხდელები არიან საქართველოს საწარმოები, მათი ფილიალები და ქვედანაყოფები; რომელთაც აქვთ დამოუკიდებელი ბალანსი და ანგარიშსწორების ანგარიში, უცხოური საწარმოები, რომლებიც საქართველოში ახორციელებენ ეკონომიკურ საქმიანობას მუდმივი დაწესებულების მეშვეობით, აგრეთვე ორგანიზაციები, რომელთა ქონება ან ამ ქონების ნაწილი გამოიყენება ეკონომიკური საქმიანობისათვის.

იმავე საგადასახადო კოდექსის 141-ე მუხლის თანახმად, საწარმოს ქონების გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია მოცემული საწარმოს ბალანსზე რიცხული ძირითადი საშუალებები, დაუმონტაჟებელი მოწყობილობები, დაუმთავრებელი კაპიტალური დაბანდებანი და არამატერიალური აქტივები. აგრეთვე ორგანიზაციის ბალანსზე რიცხული ეკონომიკური საქმიანობისათვის გამოყენებული ქონება.

როგორც ზემოაღნიშნული მუხლების ანალიზი ცხადყოფს, საწარმოთა ქონების გადასახადის მიზანია, საწარმოს ბალანსზე რიცხული ქონების ეკონომიკური საქმიანობისათვის მაქსიმალურად გამოყენება. საგულისხმოა, რომ კანონმდებელი ძირითად აქცენტს აკეთებს საწარმოს ბალანსზე რიცხულ ქონებაზე, რის დამატებით დასტურსაც წარმოადგენს მითითებული გადასახადის გამოანგარიშების წესი. კერძოდ, გადასახადით დასაბეგრი ქონების ღირებულებად ითვლება საწარმოს ბალანსზე რიცხული ძირითადი საშუალებების, დაუმონტაჟებელი მოწყობილობების, დაუმთავრებელი კაპიტალური დაბანდებებისა და არამატერიალური აქტივების საშუალო წლიური საბალანსო ნარჩენი ღირებულება, რომელიც გამოიანგარიშება წლის დასაწყისსა და წლის ბოლოსათვის ამ აქტივების საშუალო ღირებულების მიხედვით.

დადგენილია და აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება კასატორის მხრიდან წარმოდგენილი არ იქნა, რომ გადასახადის გადახდის მომენტისათვის ქონება ირიცხებოდა შპს ,,გუ...ის” ბალანსზე, რაც საკასაციო სასამართლოს, ზემოაღნიშნულ მუხლებზე დაყრდნობით, აძლევს საფუძველს დაასკვნას, რომ საწარმოს ქონების გადასახადის გადახდის ვალდებულება ეკისრებოდა ამ უკანასკნელს. რომლის მხრიდან, 2002 წლის ქონების გადასახადის გადახდის ფაქტი, ასევე უდავოდაა დადგენილია საქმის მასალებით.

ზემოაღნიშნულ გარემოებებსა და მოსაზრებებზე დაყრდნობით საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოტივაციას და თვლის, რომ წინამდებარე შემთხვევაში სახეზე არ არის სს ,,გ...ის” (სს ,,გუ...ის”) საწარმოს ქონების გადასახადით დაბეგვრის საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წანამძღვრები.

რაც შეეხება კასატორის მხრიდან განვითარებულ მსჯელობას უძრავი ქონების გადაცემის გადასახადის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო კასატორის ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ სარჩელი აღძრულია სს ,,გ...ის” მიერ, რომელიც სადავოს ხდის ქონების გადასახადის დარიცხვის ფაქტს. სასამართლო დავას იხილავს სარჩელის ფარგლებში, რისი გათვალისწინებითაც, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი იმსჯელოს და სამართლებრივი შეფასება მისცეს იმ გარემოეებებს რაც არ წარმოადგენს დავის საგანს. ზემოაღნიშნული საფუძველზე საკასაციო სასამართლო მოკლებულია პროცესუალურ უფლებამოსილებას იმსჯელოს ქონების გადაცემის გადასახადის გადახდა არ გადახდის ფაქტზე, რის გამოც კასატორის პრეტენზია ამ ნაწილში დაუშვებელია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის გორის საგადასახადო ინსოექციის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 19 დეკემბრის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება;