¹ბს-18-18(კ-07) 20 სექტემბერი, 2007წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლალი ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა

კასატორი (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექცია, წარმომადგენელი გ. ხ.-ა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ გ. ჯ.-ა, წარმომადგენელი გ. ს.-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადის გადახდა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 16 მაისს ფოთის საქალაქო სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა გ. ჯ.-მ მოპასუხე ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 26 აპრილის შედარების აქტისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ 2006 წლის 26 აპრილის საგადასახადო შეტყობინების ბათილად ცნობა.

მოსარჩელის მითითებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 14 დეკემბრის ¹01/1-4/512 წერილით მისთვის ცნობილი გახდა, რომ მას, როგორც გადასახადის გადამხდელს, 2000-2005 წლებში ერიცხება მიწის დავალიანება 2139.17 ლარი (ძირითადი თანხა _ 940.80 ლარი, საურავი _ 1198.37 ლარი). წერილს თან ერთვოდა ქ. ფოთის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 14 დეკემბრის შედარების აქტი, რომელიც მოიცავდა როგორც არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების, ისე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადის დავალიანებებს (არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადი: ძირითადი თანხა _ 230.40 ლარი, საურავი _ 11.94 ლარი; სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადი: ძირითადი თანხა _ 710.40 ლარი, საურავი _ 1186.43 ლარი). როგორც სასოფლო-სამეურნეო, ასევე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადის გადამხდელთა რეგისტრაცია და გადასახადის თანხის განსაზღვრა 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 152-ე, 156-ე მუხლების თანახმად ხორციელდებოდა მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის ადგილობრივი ორგანოების საგადასახადო საანგარიშო წლის 1 მარტისათვის, მიწის ფართობისა და გადასახადის ჩვენებით გადამხდელთა სიების წარდგენით. მძიმე ეკონომიური მდგომარეობის გამო მოსარჩელემ მხოლოდ უკანასკნელ პერიოდში, კერძოდ, 2005 წლის 27 დეკემბერს შეძლო გადაეხადა მასზე რიცხული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადი. რაც შეეხებოდა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწას, აღნიშნული მასზე არ ყოფილა რეგისტრირებული არც მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის და არც საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შესაბამის სამსახურებში.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ მან 2006 წლის 9 იანვარს განცხადებით მიმართა ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციას და მოითხოვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 52-ე მუხლის მე-5 პუნქტის შესაბამისად მისი განცხადების განხილვა და სათანადო კორექტირება გადამხდელის პირად ბარათზე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადის დარიცხვის ნაწილში, კერძოდ, სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაწილში გადასახდელად დარიცხული ძირითადი თანხის _ 710.40 ლარისა და საურავის _ 1186.43 ლარის, როგორც არასწორად დარიცხულის, გაუქმება. ამის მიუხედავად, ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ მოსარჩელის წერილზე რეაგირება არ მოახდინა. სარჩელზე თანდართული მტკიცებულებები გარკვევით მიუთითებდა, რომ ქ. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ დაირღვა საგადასახადო კოდექსის 50-ე მუხლის, ასევე 52-ე მუხლისა და 82-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნები (ს.ფ. 2-4).

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით გ. ჯ.-ს სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, გ. ჯ.-ს დაეკისრა გადასახდელად მიწის გადასახადში დარიცხული ძირითადი თანხა 921.60 ლარის ოდენობით, ასევე სანქცია 1082 ლარის ოდენობით, სულ _ 2003.60 ლარი.

სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. ფოთში ტერიტორია დანაწილებული იყო და იყოფოდა სამ კატეგორიად, შესაბამისად, დაწესებული იყო არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადის განსხვავებული კოეფიციენტები. მინიმალური კოეფიციენტი იყო 1.1, შემდეგ მოდიოდა 1.2, ხოლო მაქსიმალური შეადგენდა 1.3-ს. გ. ჯ.-ს მიწა მდებარეობდა 1.2 კოეფიციენტის ზონაში და 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთს წელიწადში უწევდა 230.40 ლარი. გ. ჯ.-ს მიწის გადასახადი 2000 წლიდან მოყოლებული დეკლარირებული იყო, ანუ დარიცხული იყო მის პირად ბარათზე, გარდა ერთი წლისა, კერძოდ 2003 წლის გადასახადისა.

საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის წარმომადგენლის განმარტება, რომ “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” კანონის მე-4 მუხლის მიხედვით, 2004 წლის 1 იანვრამდე წარმოშობილი დავალიანებები არ გადაიხდებოდა, თუ ისინი არ იქნებოდა დეკლარირებული, აღრიცხული ან დარიცხული. რამდენადაც გ. ჯ.-ს პირად ბარათზე 2003 წლის მიწის გადასახადი არ იყო დარიცხული, მას არ უნდა დაკისრებოდა 230.40 ლარის გადახდა, რადგან ზემოაღნიშნული კანონი ამ ნაწილში ათავისუფლებდა მას გადასახადის გადახდისაგან.

რაც შეეხებოდა 2000, 2001, 2002 და 2004 წლის გადასახადებს, საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, ისინი უნდა დაკისრებოდა მოსარჩელეს, ე.ი. გ. ჯ.-ს უნდა დაკისრებოდა 921.60 ლარის გადახდა მიწის გადასახადის სახით. მას ასევე უნდა დაკისრებოდა გადასახადის დროულად გადაუხდელობისათვის სანქციის სახით 1082 ლარი, მთლიანობაში _ 2003.60 ლარი (ს.ფ. 40-44).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ჯ.-მ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელე 2000 წლის 8 ივნისიდან ფლობდა არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთს. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა მასზე არ ყოფილა რეგისტრირებული არც მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის და არც საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს შესაბამის სამსახურებში. 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 236-ე მუხლის შესაბამისად არასდროს არ მიუღია საგადასახადო შეტყობინება, მაშინ როდესაც, როგორც სასოფლო-სამეურნეო, ასევე არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადის გადამხდელთა რეგისტრაცია და გადასახადის თანხის განსაზღვრა 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 152-ე, 156-ე მუხლების თანახმად ხორციელდებოდა მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის ადგილობრივი ორგანოების საგადასახადო საანგარიშო წლის 1 მარტისათვის, მიწის ფართობისა და გადასახადის ჩვენებით გადამხდელთა სიების წარდგენით.

აპელანტის მითითებით, 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მე-80 და 236-ე მუხლების შესაბამისად, მას არ მიუღია საგადასახადო შეტყობინება და შესაბამისად, საგადასახადო მოთხოვნა გადასახდელი გადასახადის შესახებ.

გ. ჯ.-მ 2006 წლის 9 იანვარს განცხადებით მიმართა ფოთის საგადასახადო ინსპექციას და მოითხოვა საგადასახადო კოდექსის 52-ე მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად განცხადების განხილვა და გადამხდელის პირად ბარათზე სათანადო შესწორების შეტანა, კერძოდ, სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაწილში გადასახდელად დარიცხული თანხის _ 710.40 ლარისა და საურავის _ 1186.43 ლარის, როგორც არასწორად დარიცხულის თანხის გაუქმება. ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ მოსარჩელის არც აღნიშნულ და არც მოგვიანებით წარდგენილ წერილებზე რეაგირება არ მოახდინა, რითაც უხეშად დაარღვია საგადასახადო კოდექსის 52-ე მუხლის მოთხოვნები.

მოგვიანებით ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ 2005 წლის 14 დეკემბრის შედარების აქტი შეცვალა 2006 წლის 24 აპრილის შედარების აქტით და 2006 წლის 26 აპრილს გამოსცა ¹04-01/87 შეტყობინება საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ, რომლის თანახმად, გ. ჯ.-ს 2006 წლის 26 აპრილის მდგომარეობით გადასახდელად ერიცხება 2226.76 ლარი, მათ შორის ძირითადი თანხა _ 940.80 ლარი, ხოლო საურავი _ 1285.96 ლარი. შედარების აქტიდან ირკვევა, რომ აღნიშნული დავალიანება მოიცავს არასასოფლო-სამეურნეო მიწის გადასახადს, მაშინ როცა 2005 წლის 14 დეკემბრის შედარების აქტის თანახმად, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადის სახით მოსარჩელეს ერიცხებოდა ძირითადი თანხა 230.40 ლარი, ხოლო საურავი _ 11.94 ლარი, რაც სრულად ჰქონდა გადახდილი.

1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 152-ე, 156-ე მუხლების შესაბამისად, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადის გაანგარიშების ვალდებულება ეკისრებოდათ საგადასახადო ორგანოებს. კანონის აღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე, გ. ჯ.-ს, როგორც გადასახადის გადამხდელს, გადასახდელი თანხების გაანგარიშებისა და გადახდის ვალდებულება არ გააჩნდა მანამდე, სანამ საგადასახადო ორგანო, ამავე კოდექსის 156-ე და 236-ე მუხლების თანახმად, შესაბამისი წლის 1 ივნისამდე არ გადასცემდა შეტყობინებას გადასახადის დარიცხული თანხების შესახებ, ან საგადასახადო მოთხოვნას. ამდენად, სასამართლომ დავის გადაწყვეტისას ყურადღება არ მიაქცია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებას, რომ ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ გ. ჯ.-ს გაუგზავნა შეტყობინება საგადასახადო გირავნობის და არა საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის შესახებ. შესაბამისად, ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ მის მიმართ გადასახადების დარიცხვის შესახებ შეტყობინების ნაწილში არ დაიცვა საგადასახადო კოდექსის 156-ე და 236-ე მუხლები, კერძოდ, საანგარიშო წლის 1 ივნისამდე მოსარჩელეს არ ჩააბარა საგადასახადო შეტყობინება (საგადასახადო მოთხოვნა).

1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 157-ე მუხლის შესაბამისად, მიწის გადასახადი ფიზიკურ ან იურიდიულ პირებს დაერიცხებათ მიწით სარგებლობის უფლების წარმოშობის თვის მომდევნო თვიდან. მოსარჩელეს მიწით სარგებლობის უფლება წარმოეშვა 2000 წლის 5 მაისს, ხოლო საგადასახადო ორგანომ მიწის გადასახადი დაარიცხა მთლიანად 2000 წლის 1 იანვრიდან 31 დეკემბრამდე და არა 2000 წლის 1 ივნისიდან.

1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თუ გადასახდელი თანხა არ არის გადახდილი, მაშინ გადასახდელის გადამხდელი ვალდებულია გადაიხადოს საურავი გადასახდელი თანხის 0.15% თითოეულ ვადაგადაცილებულ დღეზე. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ამ მუხლით გათვალისწინებული სანქცია არ გამოიყენება, თუ გადასახადის გადახდა დაგვიანდა საგადასახადო ორგანოს მიერ მიცემული არასწორი წერილობითი მითითების შედეგად.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის შესაბამისად, მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, კონკრეტულ შემთხვევაში საგადასახადო ინსპექციას, რომელსაც არ წარუდგენია არანაირი დოკუმენტი იმასთან დაკავშირებით, რომ მას არ დაურღვევია კანონის მოთხოვნები.

აპელანტის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებების და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტი, რომლის თანახმად, ამ კანონის მოქმედება არ ვრცელდება სახელმწიფო ორგანოებში კანონმდებლობით დადგენილი წესით დეკლარირებულ, დარიცხულ და აღრიცხულ, მაგრამ გადაუხდელ საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებებზე. გ. ჯ.-ე გადასახადი დარიცხული იყო არა კანონმდებლობით დადგენილი წესით, არამედ კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევით. უფრო მეტიც, საგადასახადო ორგანოს უფლება არ ჰქონდა 2005 წლის 14 დეკემბერს გაცემული და ოფიციალურად დამოწმებული შედარების აქტი შეეცვალა და 2006 წლის 24 აპრილს გამოეცა ახალი შედარების აქტი, რადგან “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებების და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო ორგანოს ეკრძალება 2004 წლის 1 იანვრამდე დაკისრებულ გადასახდელებთან დაკავშირებით ნებისმიერი ფორმით რევიზიის განხორციელება, რაც სასამართლომ არ გაითვალისწინა.

საგადასახადო ორგანომ ¹04-01/87 შეტყობინება საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ ისე გამოსცა, რომ მოსარჩელეს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლით გათვალისწინებული საგადასახადო მოთხოვნა არ წარუდგინა. აღნიშნულის გამო გ. ჯ.-ს წაერთვა უფლება, საგადასახადო ორგანოსათვის წარედგინა ამავე კოდექსის 81-ე მუხლით გათვალისწინებული “გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნა” (ს.ფ. 48-52).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ. ჯ.-ს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება, გ. ჯ.-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 26 აპრილის შედარების აქტი და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ 2006 წლის 26 აპრილის ¹04-01/87 შეტყობინება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 26 აპრილის შედარების აქტით გ. ჯ.-ს 2006 წლის 25 აპრილისათვის არასასოფლო-სამეურნეო მიწაზე გადასახდელი ჰქონდა ნარჩენი 940.80 ლარი, საურავი 1285.96 ლარი. საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ 2006 წლის 26 აპრილის შეტყობინებით გ. ჯ.-ს 2006 წლის 26 აპრილის მდგომარეობით გადასახდელად ერიცხებოდა 2226.76 ლარი (ძირითადი თანხა _ 940.80 ლარი, საურავი _ 1285.96 ლარი). ფოთის სარეგისტრაციო სამსახურის 2005 წლის 15 დეკემბრის ცნობით გ. ჯ.-ს საკუთრების უფლებით გააჩნდა 860 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 152-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელთა რეგისტრაციისა და გადასახადის თანხის განსაზღვრის მიზნით, მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის ადგილობრივი ორგანოები საგადასახადო ორგანოებს საანგარიშო წლის 1 მარტისათვის წარუდგენენ გადამხდელთა სიებს მიწის ფართობისა და გადასახადის განაკვეთის ჩვენებით. აღნიშნული ნორმა ეხება სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწას. საჯარო რეესტრის დასახელებული ცნობით, გ. ჯ.-ს არა აქვს სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გ. ჯ.-ს მიმართ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადის დარიცხვა არასწორად განხორციელდა. 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 156-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, რომელიც არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწას ეხება, გადასახადის გადამხდელების აღრიცხვა და გადასახადის დარიცხვა წარმოებს ყოველწლიურად 1 მარტის მდგომარეობით. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელთა რეგისტრაციისა და გადასახადის თანხის განსაზღვრის მიზნით მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის ადგილობრივი ორგანოები საგადასახადო ორგანოებს საანგარიშო წლის 1 მარტისათვის წარუდგენენ გადამხდელთა სიებს მიწის ფართობისა და გადასახადის განაკვეთის ჩვენებით. 2005 წლის 14 დეკემბრის შედარების აქტით დადასტურდა, რომ მოსარჩელეს გადახდილი ჰქონდა მიწის გადასახადი 2005 წლის 13 დეკემბრის მდგომარეობით. 2005 წლის 27 დეკემბრის საგადასახადო დავალებით მოსარჩელეს გადასახდელი ჰქონდა ძირითადი თანხა _ 230.40 ლარი, საურავი _ 11.94 ლარი. აღნიშნულიც გადახდილი იყო მოსარჩელის მიერ (ს.ფ. 80-84).

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ (ამჟამად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის მითითებით, გ. ჯ.-ა 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთს ქ. ფოთში ფლობს 2000 წლის 5 მაისიდან, რაც დასტურდება ნასყიდობის ხელშეკრულებით და საჯარო რეესტრის მონაცემებით. ფოთის საგადასახადო ინსპექციაში 2000 წლიდანNმის პირად ბარათზე აღრიცხული და დარიცხულია არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადი, ძირითადი თანხა შეადგენს 940 ლარს. 2000 წლიდან დღემდე გ. ჯ.-ს სახელმწიფო ბიუჯეტში არ გადაუხდია კუთვნილი გადასახადი, მას სასამართლოსათვის არ წარუდგენია მტკიცებულების სახით გადასახადის გადახდის დამადასტურებელი ქვითარი. შესაბამისად, გ. ჯ.-ს პირად ბარათზე მოხდა ზემოაღნიშნული თანხების აღრიცხვა და დარიცხვა. “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის მიხედვით, ამ მუხლის მოქმედება არ ვრცელდება შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებში კანონმდებლობით დადგენილი წესით დეკლარირებულ, დარიცხულ და აღრიცხულ, მაგრამ გადაუხდელ საგადასახადო და საბაჟო ვალდებულებებზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ გ. ჯ.-ს სრულიად კანონიერად დაერიცხა მიწის გადასახადი, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არასწორია (ს.ფ. 91-92).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების გამოკვლევის შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია: გ. ჯ.-ს საკუთრებაში აქვს 800 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა ქ. ფოთში; ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 26 აპრილის შედარების აქტის თანახმად, გ. ჯ.-ს 2006 წლის 25 აპრილისათვის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე გადასახდელი ჰქონდა ძირითადი გადასახადი _ 940.80 ლარი, საურავი _ 1285.96 ლარი; საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ 2006 წლის 26 აპრილის შეტყობინებით გ. ჯ.-ს 2006 წლის 26 აპრილის მდგომარეობით გადასახდელად ერიცხებოდა 2226.76 ლარი, ძირითადი თანხა _ 940.80 ლარი, საურავი _ 1285.96 ლარი. დადგენილია, რომ გ. ჯ.-ს 2005 წლის მიწის გადასახადი გადახდილი აქვს.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მსჯელობას სარჩელის უსაფუძვლობისა და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონსაწინააღმდეგობის თაობაზე და მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ წარმოდგენილი არ არის დასაბუთებელი საკასაციო პრეტენზია.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გაათავისუფლა გ. ჯ.-ა დარიცხული საურავისა და 2004 წლის 1 იანვრამდე პერიოდზე დარიცხული გადასახადის ძირი თანხისაგან. აღნიშნულ ნაწილში სააპელაციო სასამართლომ სწორად გამოიყენა “ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ” კანონის მე-4 მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტები. სააპელაციო სასამართლომ სწორად მიიჩნია გ. ჯ.-სათვის 2005 წელს დარიცხული 2004 წლის 1 იანვრამდე პერიოდის არასასოფლო-სამეურნეო მიწის გადასახადის თანხები 2004 წლის 1 იანვრამდე დაურიცხავად და აღურიცხავად, რამდენადაც აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება საგადასახადო ინსპექციას არ წარუდგენია, ხოლო 2005-2006 წლებში შედგენილი შედარების აქტები ასეთად ვერ ჩაითვლება.

ძირითადი დავალიანების გადახდისაგან გათავისუფლება გ. ჯ.-ს, შესაბამისად, ათავისუფლებს მასზე დარიცხული საურავის გადახდისგანაც. ამასთან, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ აღნიშნული საურავი საგადასახადო ორგანოს მიერ დარიცხულია საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა დარღვევით. 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის თანახმად, რომლის საფუძველზეც წარმოშობილია სადავო ურთიერთობა, საურავი წარმოადგენს საგადასახადო ვალდებულების დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობისათვის კანონით დაწესებული პასუხისმგებლობის ზომას (252-ე მუხლი).

დადგენილია, რომ ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ არასასოფლო-სამეურნეო მიწის გადასახადის გადაუხდელობისათვის დარიცხული საურავი წარმოადგენს ამავე გადასახადის ძირითადი თანხის _ 940.80 ლარის გადაუხდელობის გამო გამოყენებული პასუხისმგებლობის ზომას. საქმეზე ასევე დადგენილია, რომ გადასახადის დარიცხვის თაობაზე ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გადასახადის გადამხდელისათვის საგადასახადო მოთხოვნა არ ყოფილა წარდგენილი, ისე გაეგზავნა შეტყობინება საგდასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ 2006 წლის 26 აპრილს. სადავო გადასახადის თაობაზე მანამდე გ. ჯ.-სათვის საგადასახადო შეტყობინების წარდგენის შესახებ საქმეში არ მოიპოვება რაიმე დოკუმენტი და არც საკასაციო საჩივარი შეიცავს ამ საკითხზე დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიას. 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 152-ე, 156-ე, 215-ე მუხლების შესაბამისად, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გადასახადის გაანგარიშების ვალდებულება ეკისრებოდათ საგადასახადო ორგანოებს. აქედან გამომდინარე, გადასახადის გადამხდელს გადასახდელი თანხების გაანგრიშებისა და გადასახადის გადახდის ვალდებულება არ გააჩნდა მანამდე, ვიდრე საგადასახადო ორგანო არ გადასცემდა შესაბამის შეტყობინებას გადასახადის დარიცხული თანხების შესახებ. აღნიშნული საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საურავის დარიცხვის ვალდებულება გადასახადის გადამხდელს წარმოეშობა მხოლოდ საგადასახადო ვალდებულების დადგენილი ვადისათვის შეუსრულებლობის შემთხვევაში. მოცემულ შემთხვევაში გადასახადის გადამხდელს _ გ. ჯ.-ს მიწის გადასახადის გადახდის ვალდებულება არ წარმოშობია საგადასახადო ინსპექციის შესაბამისი საგადასახადო შეტყობინების ჩაბარებამდე, რაც, საქმის მასალების თანახმად, 2005 წლამდე არ განხორციელებულა. ამდენად, საურავის დარიცხვა იმ პერიოდზე, როდესაც გ. ჯ.-სათვის გადასახდელი გადასახადის შესახებ შეტყობინება გაგზავნილი არ იყო, არ შეესაბამება საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის მოთხოვნებს და საურავის, როგორც ვალდებულების დარღვევისათვის პასუხისმგებლობის ზომის არსს.

სადავო თანხის მოსარჩელისათვის დაკისრების საფუძველი არ არსებობს არც მოქმედ საგადასახადო კოდექსში 2007 წლის 11 ივლისის კანონით განხორციელებული ცვლილებების გათვალისწინებით. აღნიშნული კანონით ცვლილება შევიდა 2004 წლის საგადასახადო კოდექსის 281-ე მუხლში, კერძოდ, აღნიშნული მუხლის 21-ე ნაწილით დადგინდა, რომ მიწაზე ქონების გადასახადის გადამხდელ ფიზიკურ პირებს და ადგილობრივ თვითმმართველობასა და მმართველობას შეუწყდეთ საგადასახადო ვალდებულებები 2005 წლის 1 იანვრამდე პერიოდისათვის მიწის ნაკვეთების მიხედვით გაანგარიშებული ქონების გადასახადის ვადაგადაცილებულ დავალიანებათა თანხებსა და მათზე დარიცხულ სანქციებზე და საგადასახადო ორგანოებმა აღნიშნულ დავალიანებათა (მათ შორის, საურავების) ჩამოწერა განახორციელონ გადამხდელის პირად ბარათზე ასახვით.

კანონის ზემოაღნიშნული ნორმა გადასახადის გადამხდელ ფიზიკურ პირებს ათავისუფლებს 2005 წლის 1 იანვრამდე პერიოდისათვის გაანგარიშებული ქონების გადასახადის ვადაგადაცილებული დავალიანებისაგან და მასზე დარიცხული სანქციისაგან, ე.ი. მას აქვს უკუქცევითი ძალა ახალი კოდექსის ამოქმედებამდე წარმოშობილი საგადასახადო-სამართლებრივი ურთიერთობების მიმართ. მოცემულ შემთხვევაში გ. ჯ.-ზე დარიცხული სადავო 2226.76 ლარი (ძირითადი თანხა _ 940.80 ლარი და საურავი _ 1285.96 ლარი) წარმოადგენს 2005 წლის იანვრამდე პერიოდზე გაანგარიშებულ საგადასახადო ვალდებულებას. თავის მხრივ, გ. ჯ.-ა არის სადავო გადასახადის გადამხდელი ფიზიკური პირი. აღნიშნულის გათვალისწინებით საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოსარჩელე მიეკუთვნება მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 281-ე მუხლის 21-ე ნაწილის სუბიექტს და მიწის გადასახადის გადახდისაგან გათავისუფლებულ პირს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საპროცესო საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 20 ოქტომბრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.