ბს-186-175(კ-07) 11 ოქტომბერი, 2007 წ.
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ
შემადგენლობა:
ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე
საქმის განხილვის ფორმა – მხარეთა დასწრების გარეშე
კასატორი - შპს ,,...»
მოწინააღმდეგე მხარე – საქართველოს სპორტის დეპარტამენტი
მესამე პირი – ქ. თბილისის მერია
გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 12 დეკემბრის განჩინება
დავის საგანი – საკუთრების უფლების აღიარება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2004 წლის 4 აგვისტოს შპს «..." აღიარებითი სარჩელით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს სპორტის სახელმწიფო დეპარტამენტისა და მესამე პირის -ქ. თბილისის მერიის მიმართ.
მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ 1992 წლის 24 ივნისს ხელშეკრულების საფუძველზე დაფუძნდა შპს «....", რომელიც სახელმწიფო რეგისტრაციაში გატარდა 1992 წლის 27 აგვისტოს ¹5063 განკარგულებით. საზოგადოების თავდაპირველ დამფუძნებლებს წარმოადგენდნენ საქართველოს რესპუბლიკის სპორტისა და ტურიზმის სამინისტრო (ამჟამად სპორტის სახელმწიფო დეპარტამენტი), გ. გ-ა, ნ. მ-ი და თ. ნ-ი. შპს «...." შექმნის მიზანი იყო საქართველოს რესპუბლიკის სპორტისა და ტურიზმის სამინისტროსა და საფრანგეთის სს «..." დადებული ხელშეკრულების (რაც ითვალისწინებდა ,,...» ფირმის ავტოსადგომის და დამხმარე ნაგებობების მშენებლობას) საფუძველზე, პარტნიორობის გაწევა საფრანგეთის სს «..." და შემკვეთისთვის ოპტიმალურ დროში, «...." პროდუქციის რეალიზაციის, საგარანტიო და ტექნიკური მომსახურების, სათადარიგო ნაწილებით მომარაგების უზრუნველყოფა.
ქ. თბილისის მერიის 1992 წლის 14.09 ¹1248 განკარგულებით დაკმაყოფილდა საქართველოს რესპუბლიკის სპორტისა და ტურიზმის სამინისტროს თხოვნა და ნება დაერთო საქართველოს სამხედრო გზაზე, ტურბაზა «..." ტერიტორიაზე, აეშენებინა «...." მარკის ავტომანქანების სარეალიზაციო მაღაზია-სალონი. ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის მიერ გაცემული ნებართვის საფუძველზე ქ. თბილისში, .... რაიონში, საქართველოს სამხედრო გზაზე არსებულ ტურბაზა «...." ტერიტორიის გეგმაზე დატანილ იქნა 1610 კვ.მ ფართობი, რომელზედაც უნდა განხორციელებულიყო ფირმა «...." სალონის მშენებლობა.
ფირმა «..." მაღაზია-სალონის მშენებლობას, დამკვეთის სპორტის კომიტეტის მშენებლობისა და ნაგებობათა ექსპლუატაციის სამმართველოს დაკვეთით, აწარმოებდა გენერალური მოიჯარე, მრავალდარგოვანი ფირმა «...", რომელმაც 1993 წლის 1 ივლისამდე შეასრულა 4 900 000 საბჭოთა მანეთის სამშენებლო სამუშაოები, რაც დასტურდება საქართველოს რესპუბლიკის სპორტის კომიტეტის 1993 წლის 15.07.¹01-36/162 წერილით და რასაც თან ახლავს შესრულებული სამუშაოების აქტები ფორმა ¹3-ის სახით.
1992 წლის 20 სექტემბერს, ერთი მხრივ, სპორტისა და ტურიზმის სამინისტროს მშენებლობისა და ნაგებობათა ექსპლუატაციის სამმართველოს და მეორეს მხრივ, შპს «...." შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომელიც შეთანხმდა საქართველოს რესპუბლიკის სპორტისა და ტურიზმის სამინისტროსთან. ხელშეკრულებით შპს «...." ვალდებულება იკისრა ერთი წლის ვადაში საქართველოს სპორტისა და ტურიზმის სამინისტროსთვის სარეალიზაციო მაღაზია-სალონის სამშენებლო სამუშაოების დასაფინანსებლად, სპორტისა და ტურიზმის სამინისტროს მშენებლობისა და ნაგებობათა ექსპლუატაციის სამმართველოს მიერ გაწეული ხარჯების დაბრუნება, ხოლო მშენებლობის დამკვეთად დარჩა სამინისტროს მშენებლობისა და ნაგებობათა ექსპლუატაციის სამმართველო, რომელსაც დაევალა, გენმოიჯარე ორგანიზაციასთან ერთად შესასრულებელი სამუშაოების მოცულობის დამთავრება დამტკიცებულ ვადებში და ობიექტის ექსპლუატაციაში შესაყვანად შპს «...." გადაცემა, ასევე ამ უკანასკნელისთვის ობიექტის სარეკონსტრუქციო სამუშაოებზე გაწეული დანახარჯების თანხის წარდგენა.
მოსარჩელის მითითებით, 1993 წლის 21 ივლისს ერთის მხრივ სპორტის კომიტეტის მშენებლობისა და ნაგებობათა ექსპლუატაციის სამმართველომ, ხოლო, მეორე მხრივ, შპს «..." გააფორმეს მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლის მიხედვითაც ფირმა «..." ვალდებული იყო შესრულებული სამუშაოების ღირებულება 5 933 400 საბჭოთა მანეთი გადაერიცხა სპორტის კომიტეტის მშენებლობისა და ნაგებობათა ექსპლუატაციის სამმართველოსათვის, ხოლო თანხის გადარიცხვისა და მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმების შემდეგ, მშენებლობის დამკვეთის ფუნქციები გადაეცა შპს «....".
1993 წლის 8 სექტემბერს, ანგარიშ-ფაქტურა ¹39-ითა და იმავე წლის 21.09 საგადასახადო დავალება ¹89-ით, შპს «...." საქართველოს სპორტისა და ტურიზმის სამინისტროს მშენებლობისა და ნაგებობათა ექსპლუატაციის სამმართველოს გადაუხადა მშენებლობაზე გაწეული დანახარჯები 5 939 400 საბჭოთა მანეთი. საქართველოს რესპუბლიკის სპორტის დეპარტამენტის კოლეგიის 1994 წლის 1 ივლისის ¹1-18 დადგენილებით შპს «...." დამფუძნებელთა რიგებიდან გავიდა სპორტის დეპარტამენტი და მას დაუბრუნდა საწესდებო კაპიტალში Aშეტანილი თანხა 50 000 მანეთი.
ამდენად, მოსარჩელის განმარტებით, შპს «..." მიერ გადახდილ იქნა, როგორც ფირმა «..." ავტოსადგომის და დამხმარე ნაგებობის მშენებლობისთვის გაწეული ხარჯები, ასევე საწესდებო კაპიტალში სპორტის დეპარტამენტის მიერ განხორციელებული შენატანი.
შპს ფირმა «...", «მეწარმეთა შესახებ" საქართველოს კანონის შესაბამისად, ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 4 მაისის დაგენილებით გატარდა რეგისტრაციაში, როგორც შპს «..." სამართალმემკვიდრე. 1997 წლის 15.05.¹01-36/4 წერილით, საქართველოს სპორტის სახელმწიფო დეპარტამენტის სახაზინო საწარმო «..." შპს ფირმა «..." პრეზიდენტს აცნობა, რომ საფინანსო საბუთების ურთიერთშედარების მიხედვით ფირმა «..." მიერ დაფარულია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დავალიანება და სახაზინო საწარმო «...." არავითარი პრეტენზიები არ გააჩნია.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა ქ. თბილისში, საქართველოს სამხედრო გზაზე, ტურბაზა «..." ტერიტორიაზე, 1610 კვ.მ მდებარე ქონების შპს ფირმა «....» საკუთრებად აღიარებას ქონების საწესდებო კაპიტალში შეტანის უფლებით და საჯარო რეესტრის დავალდებულებას, რათა საწესდებო კაპიტალში შეტანილი ქონება საკუთრების უფლებით აღირცხა შპს ფირმა «...." სახელზე.
მოპასუხე საქართველოს სპორტის სახელმწიფო დეპარტამენტის წარმომადგენელმა სასარჩელო განცხადება ცნო და მიუთითა, რომ ადასტურებს სარჩელში მოყვანილ გარემოებებს და საქართველოს სპორტის სახელმწიფო დეპარტამენტს არავითარი პრეტენზია არ გააჩნია აღნიშნულ ქონებაზე და იგი უნდა იქნეს შპს «...." საკუთრებად აღიარებული.
მესამე პირის _ ქ. თბილისის მერიის წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე მშენებლობის უფლება მიეცა სპორტის დეპარტამენტს 1992 წელს. ეს იყო გარდამავალი პერიოდი, სხვადასხვა ღონისძიებები ტარდებოდა მერიის მიერ, რათა მიწით სარგებლობა უფრო ეფექტურად მომხდარიყო, ამისათვის მერიის მიერ გამოცემულ იქნა რამდენიმე ნორმატიული აქტი, რომელიც დამატებით პირობებს აყენებდა, რათა მიწით მოსარგებლეს შენარჩუნებოდა აღნიშნული უფლება, კერძოდ, მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1994 წლის 22 ოქტომბრის ¹21/04-118 დადგენილების I პუნქტით თბილისის ტერიტორიაზე ყველა სახის დაწესებულებებს, კერძო იურიდიულ პირებს დაევალათ ამავე წლის 1 დეკემბრამდე წარედგინათ ფორმა ¹1 მიწის საკუთრების შესაბამის განყოფილებაში, მათ მიერ ქ. თბილისში დაკავებული მიწის ნაკვეთის შესახებ. ამავე დადგენილების II პუნქტით, თუ მიწით მოსარგებლეს არ გააჩნდა სათანადო საბუთები, მას უნდა დაეტოვებინა მიწის ნაკვეთი, სამუშაოები, ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროსა და ქ. თბილისის არქიტექტურის მთავარი სამმართველოსათვის, მიწით მოსარგებლისთვის გათვალისწინებული მიწის ჩამორთმევის ჩათვლით.
აგრეთვე, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის ¹08-02-148 დადგენილების IV პუნქტით იურიდიული ძალის არმქონედ ჩაითვალა მოქმედი ან მშენებარე ობიექტის მეპატრონის, მენაშენის და ა. შ. მიერ აღებული ნებართვა მშენებლობებზე, თუU კანონით დადგენილი წესით არ იყო გაფორმებული სათანადო ხელშეკრულება მიწით სარგებლობაზე.
მესამე პირის განმარტებით, მოსარჩელის ერთადერთი კანონიერი საბუთი მშენებლობაზე იყო მერიის ნებართვაა, რომელიც დიდი ხანია ზემოთ ჩამოთვლილი მიზეზების გამო, ძალადაკარგულია, რადგან საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ არც მოსარჩელეს და არც მოპასუხეს, რომელიც ცნობს სარჩელს, აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე არ განუხორციელებია არც ერთი ის პირობა, რომელიც მათ განესაზღვრათ ზემოთ ჩამოთვლილი ნორმატიული აქტებით, მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს მერიის უფლების ობიექტს, რომელიც მიწის ერთადერთი განმკარგავია თავის ტერიტორიაზე.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, მესამე პირის წარმომადგენელი ითხოვდა მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.
ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს «..." დირექტორის - ნ. მ-ს სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.
სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს «..." მიერ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1994 წლის 22 სექტემბრის ¹21.04.118 და 1998 წლის 23 აპრილის ¹08.02.148 დადგენილებებით გათვალისწინებული, სავალდებულოდ შესასრულებელი არც ერთი პირობა არ ყოფილა შესრულებული.
მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს ,,....».
აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, კერძოდ, აპელანტი ითხოვდა შპს ,,...» საკუთრების უფლების ცნობას ქ. თბილისში, ... ხეივნის ¹2-ში მდებარე 1600 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ დაუმთავრებელ შენობა-ნაგებობაზე.
აპელანტი სააპელაციო საჩივარს ძირითადად აფუძნებდა იმავე გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდა სასარჩელო განცხადებაში.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით შპს ,,....» სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცველად დარჩა ქ. თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.
მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს ,,ორმა».
კასატორი მოითხოვდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთ პალატის 2006 წლის 12 დეკემბრის განჩინების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 მაისის განჩინებით დასაშვებად იქნა მიჩნეული შპს ,,...» საკასაციო საჩივარი.
2007 წლის 11 ოქტომბერს შპს ,,...» დირექტორმა ნ. მ-მა განცხადებით მომართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, რომლითაც უარი განაცხადა სასარჩელო განცხადებაზე და მოითხოვა საქმის წარმოების შეწყვეტა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო კასატორ – შპს ,,....» დირექტორის შუამდგომლობის გაცნობის შედეგად მიიჩნევს, რომ მისი შუამდგომლობა სარჩელზე უარის თქმის შესახებ უნდა დაკმაყოფილდეს, კერძოდ, უნდა შეწყდეს საქმის წარმოება შპს ,,....» სარჩელზე შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ სამართლაწარმოებაში მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით, რომლის შესაბამისად სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია დისპოზიციურობის პრინციპზე, რაც ნიშნავს მხარეთა ნების თავისუფლებას, შეხედულებისამებრ განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები.
კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელემ – შპს ,,....» უარი განაცხადა რა სარჩელზე, გამოხატა ნება თავისი საპროცესო უფლების რეალიზაციაზე, რაც სავალდებულოა სასამართლოსათვის, როგორც ადმინისტრაციული პროცესის მონაწილე მხარის ნების შეუზღუდავი გამოვლენა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის «გ» ქვეპუნქტზე და განმარტავს, რომ სასამართლო მხარეთა განცხადებით ან თავისი ინიციატივით შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ მოსარჩელემ უარი თქვა სარჩელზე.
საკასაციო სასამართლოს ასევე მნიშვნელოვნად მიაჩნია მხარეებისათვის იმაზე მითითება, რომ საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხევევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება.
ყოველივე ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შპს ,,....» დირექტორის შუამდგომლობა სარჩელზე უარის თქმის შესახებ უნდა დაკმაყოფილდეს და მოცემულ დავაზე შეწყდეს საქმის წარმოება, ამასთან უნდა გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2004 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 12 დეკემბრის განჩინება.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით, 272-ე მუხლის ,,გ» ქვეპუნქტით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. შპს ,,....» დირექტორის განცხადება სარჩელზე უარის თქმის თაობაზე დაკმაყოფილდეს;
2. გაუქმდეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2004 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყეტილება და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 12 დეკემბრის განჩინება და შპს ,,....» სარჩელზე შეწყდეს საქმის წარმოება;
3. მოსარჩელეს განემარტოს, რომ საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება;
4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
