ბს-188-177(კ-07) 19 ივლისი, 2007წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატამ

შემადგენლობით:

ლალი ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, შეამოწმა თ. ბ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 დეკემბრის განჩინებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 11 ივლისს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა თ. ბ-მ მოპასუხეების: ქ. ბათუმის მერიისა და ლ. გ-ის წინააღმდეგ. მოსარჩელემ მოითხოვა ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1990 წლის ¹25 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა.

სასარჩელო განცხადების თანახმად, თ. ბ-ის დედა, ე. ო-ი ცხოვრობდა თბილისში და 1974 წელს თავისი საცხოვრებელი ფართი ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹38/31-ში მდებარე ერთოთახიან ბინაში გადაცვალა, რომელზეც 1974 წლის 14 დეკემბერს გამოიწერა ორდერი ¹25559. ორდერში ჩაწერილი იყვნენ ე. ო-ი და თ. ბ-ე. 1990 წელს ე. ო-ი მოსარჩელის დამ, ი. ბ-მ მკურნალობის მიზნით თავისთან, თბილისში წაიყვანა. ე. ო-ი 1996 წლის 3 ნოემბერს გარდაიცვალა.

2005 წლის მაისის თვეში მოსარჩელემ ყოფილი მეზობლის, ლ. გ-ის ოჯახის წევრებისაგან შეიტყო, რომ ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹38/31-ში მდებარე ბინა, რომელიც ე. ო-ისა და თ. ბ-ის მფლობელობაში იმყოფებოდა, 1990 წელს მიუღია ლ. გ-ის ოჯახს. საკითხის გასარკვევად მიმართა ქ. ბათუმის მერიას, რომლის 2005 წლის 27 ივნისის წერილით მოსარჩელემ შეიტყო, რომ ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 17 იანვრის ¹25 გადაწყვეტილების საფუძველზე ლ. გ-ს გადაეცა ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹38/31-ში მდებარე ბინა გაფართოების მიზნით, რომელიც ირიცხებოდა აწ განსვენებული ე. ო-ის სახელზე და რომელიც გამოთავისუფლდა.

მოსარჩელის მითითებით, ხსენებული გადაწყვეტილებით ლ. გ-ს გაფართოების მიზნით გადაეცა 1990 წელს გარდაცვლილი ე. ო-ის სახელზე რიცხული ბინა, მაშინ როდესაც, ე. ო-ი 1996 წლის 3 ნოემბერს გარდაიცვალა, ანუ გადაწყვეტილებას საფუძვლად დაედო გარემოება, რომელიც იმ დროისათვის არ არსებობდა. ამასთან, გადაწყვეტილების გამოტანისას აღმასკომმა არ იმსჯელა იმ ორდერზე, რომლის საფუძველზეც დედასთან ერთად დამქირავებელი იყო თავად თ. ბ-ც (ს.ფ. 2-3).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს შეგებებული სასარჩელო განცხადება წარუდგინა ლ. გ-მა, რომელმაც თ. ბ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, სადავო ბინაზე მოსარჩელის უფლებადაკარგულად ცნობა და 1974 წლის 14 დეკემბრის ¹.... ორდერის გაუქმება მოითხოვა.

შეგებებული სარჩელის თანახმად, თ. ბ-მ უფლებამოსილება სადავო ბინის ფლობაზე მას შემდეგ დაკარგა, რაც ბინის ფაქტობრივი ფლობა მიატოვა. 1997 წლამდე მოქმედი საბინაო კოდექსის 29-ე, 69-ე და მე-100 მუხლები განსაზღვრავდა დროებით სხვაგან მყოფ მოქალაქეთათვის საცხოვრებელ სადგომზე უფლების შენახვის წესს, კერძოდ საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულების იმ უმნიშვნელოვანეს პირობას, რომ დამქირავებელი ფაქტიურად უნდა ცხოვრობდეს დაქირავებულ საცხოვრებელ სადგომში. დამქირავებლის ან მისი ოჯახის წევრთა დროებით სხვაგან ყოფნის შემთხვევაში მათ ენახებათ საცხოვრებელი სადგომი 6 თვის განმავლობაში, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ ერთი წლის განმავლობაში სადგომში არყოფნის ვადა 6 თვეზე მეტია, მაგრამ დამქირავებელი კარგავს ყოველგვარ ინტერესს და ფაქტობრივად ცხოვრობს სხვაგან, მაშინ იგი შეიძლება ცნობილ იქნეს საცხოვრებელ სადგომზე უფლებადაკარგულ პირად, ვინაიდან იგი ფაქტიურად არ სარგებლობს ამ სადგომით. დამქირავებლის მხრიდან მუდმივად სხვა საცხოვრებელ ადგილას გადასვლის დამადასტურებელ საბუთად მიჩნეული იყო საცხოვრებელი სადგომიდან ნივთის გამოტანა, კორესპონდენციებზე მისამართების შეცვლა, ახალ საცხოვრებელ ადგილზე ჩაწერა და იქ სამუშაოს დაწყება, სხვა საცხოვრებელი ფართობის მიღება, ბინის ქირისა და სხვა კომუნალური გადასახადის გადახდის შეწყვეტა.

მოცემულ შემთხვევაში, შეგებებული სარჩელის ავტორის მოსაზრებით, თ. ბ-ს ბინაზე უფლება დაკარგული ჰქონდა, ვინაიდან მას ბინა არათუ 6 თვე, არამედ 15 წელი არასაპატიო მიზეზით მიტოვებული ჰქონდა და მუდმივ საცხოვრებლად თბილისში იყო გადასული, წლების მანძილზე არ იხდიდა ბინის ქირასა და კომუნალურ გადასახადებს. საბინაო კოდექსის მე-100 მუხლის თანახმად, იმ შემთხვევაში, როდესაც დამქირავებელი და მისი ოჯახის წევრები მუდმივად საცხოვრებლად გადადიან სხვა დასახლებულ პუნქტში, საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულება სხვაგან წასვლის ან გადასვლის დღიდან მოშლილად ითვლება და პირი ავტომატურად, ამის თაობაზე სარჩელის წარდგენისაგან დამოუკიდებლად, კარგავს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლებას.

ლ. გ-ის მითითებით, ქ. ბათუმის სასამართლოს 1994 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სადავო ბინაზე ყოფილი დამქირავებლები უფლებადაკარგულად იქნენ ცნობილნი. ამასთან, ქ. ბათუმის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1990 წლის 17 იანვრის ¹25 გადაწყვეტილების გასაჩივრების ყველა ვადა, მათ შორის საერთო ხანდაზმულობის 10-წლიანი ვადა უკვე გავიდა (ს.ფ. 30-31).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს დამატებითი სასარჩელო განცხადებით მიმართა თ. ბ-ემ და მოითხოვა 1990 წლის 23 თებერვალს ლ. გ-ის სახელზე გაცემული ¹05361 ორდერის ბათილად ცნობა იმ მოტივით, რომ ორდერში კონკრეტულად მითითებული არ არის ბინის ნომერი, ხოლო ორდერის გაცემის საფუძვლად მითითებულია აღმასკომის ¹25 გადაწყვეტილება, რომელიც 1990 წელს ე. ო-ის გარდაცვალების გამო ბინის გათავისუფლებას ეფუძნება, მაშინ როდესაც, იგი 1996 წელს გარდაიცვალა. ამასთან, ვინაიდან ორდერის საფუძველზე ლ. გ-მა მოახდინა ბინის პრივატიზება, პრივატიზაციის ხელშეკრულება ექვემდებარებოდა ბათილად ცნობას, ხოლო მოპასუხე _ .... ქ. ¹39/31-ში მდებარე ბინიდან ამორიცხვას (ს.ფ. 83; 100-101).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით თ. ბ-ის სარჩელი და ლ. გ-ის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ 1974 წლის 14 დეკემბერს ქ. თბილისში, ... ქ. ¹14/54-ში მცხოვრებმა ე. ო-მა საცხოვრებელი ბინა ქ. ბათუმში, ... ქ. ¹38/31-ში მდებარე ბინაზე გადაცვალა. ორდერში შეყვანილ იქნა მისი სრულწლოვანი შვილი, თ. ბ-ე. ე. ო-ი 1996 წლის 3 ნოემბერს გარდაიცვალა. ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1990 წლის 17 იანვრის გადაწყვეტილებით ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹38-ში პირველ სართულზე მდებარე ერთოთახიანი ბინა გაფართოების მიზნით გადაეცა ლ. გ-ის ოჯახს.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, მართალია, აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში ბინის გამოთავისუფლების საფუძვლად ე. ო-ის გარდაცვალების ფაქტის მითითება სინამდვილეს არ შეესაბამება, მაგრამ იგი გადაწყვეტილების ბათილობის საფუძველს არ წარმოადგენს, ვინაიდან 1990 წლიდან ე. ო-ი ავადმყოფობის გამო გადაყვანილ იქნა ქ. თბილისში, სადაც იგი 1996 წლის 3 ნოემბერს გარდაიცვალა. ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1990 წლის 17 იანვრის ¹25 გადაწყვეტილებით დასტურდება, რომ აღნიშნული დროიდან ე. ო-სა და თ. ბ-ზე რიცხული ბინა ფაქტობრივად ლ. გ-ის ოჯახს გადაეცა. ბინის გადაცემიდან ე. ო-ის გარდაცვალებამდე გავიდა 6 წელზე მეტი, რა დროსაც თ. ბ-ე საცხოვრებელი ბინის ბედით^ არ დაინტერესებულა, რაც ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ ბინა ნებაყოფლობით მიატოვა. შესაბამისად, საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, ლ. გ-მა შეგებებულ სარჩელში სწორად მიუთითა 1997 წლამდე მოქმედი საბინაო კოდექსის მე-100 მუხლსა და 1994 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაზე, რომლითაც სადავო ბინაზე ყოფილი დამქირავებლები უფლებადაკარგულად იქნენ ცნობილნი, ხოლო თ. ბ-ის არგუმენტი, რომ იგი 1977 წლამდე სისტემატურად ჩადიოდა ქ. ბათუმში და სადავო ბინაში ცხოვრობდა, სასამართლომ არ გაიზიარა, ვინაიდან საქმის მასალების თანახმად, 1990 წლის იანვრიდან სადავო ბინას ლ. გ-ის ოჯახი ფლობდა.

სასამართლოს მითითებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128.1 მუხლის თანახმად, სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა, ხოლო 129.1 მუხლის თანახმად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა 3 წელია, უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა კი _ 6 წელი. თ. ბ-ს კი მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა 1990 წლის 17 იანვრიდან, როდესაც საცხოვრებელი ბინა ფაქტობრივად ლ. გ-ის მფლობელობაში გადავიდა (ს.ფ. 122-124).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. ბ-მ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

აპელანტის მითითებით, სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა იმ გარემოებაზე, რომ თუ კი ბინა არ არის თავისუფალი, იგი არ შეიძლება სხვა პირს გადაეცეს, ანუ არ შეიძლება გაიცეს ახალი ორდერი. ვინაიდან ¹.... ორდერით ბინის დამქირავებლები ე. ო-ი და თ. ბ-ე იყვნენ, დედის გარდაცვალების გამო არ შეიძლებოდა სადავო ბინა თავისუფალი ყოფილიყო და მასზე სხვა ორდერი გაეცათ. საბინაო კოდექსის 57-ე მუხლის მე-2 აბზაცის თანახმად, ორდერი შეიძლება გაიცეს მხოლოდ თავისუფალ იზოლირებულ ფართზე. სადავო ბინაში იგი 1997 წლამდე ცხოვრობდა და ბინაზე არანაირი უფლება არ ჰქონდა დაკარგული. საბინაო კოდექსის 64.4 მუხლის თანახმად, სხვაგან ყოფნის შედეგად საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობაზე უფლებადაკარგულად პირთა ცნობა მხოლოდ სასამართლო წესით ხდება. შესაბამისად, სასამართლომ არასწორად მიუთითა საბინაო კოდექსის მე-100 მუხლზე, ვინაიდან ვერ დამტკიცდა ის გარემოება, რომ თ. ბ-მ ბინა სხვაგან საცხოვრებლად გადასვლის გამო სამუდამოდ მიატოვა. სასამართლომ ასევე არასწორად მიიჩნია, რომ მან უფლება ავტომატურად დაკარგა, მაშინ როდესაც, უფლებადაკარგულად ცნობა საბინაო კოდექსის 69.4 მუხლის საფუძველზე სასამართლო წესით უნდა მომხდარიყო.

აპელანტის მოსაზრებით, მას ¹... ბინის ორდერის საფუძველზე შეუძლია სადავო ბინის პრივატიზება, რადგან ლ. გ-ის სახელზე გაცემულ ¹... ორდერში არ არის მითითებული ბინის ნუმერაცია, რაც მისი ბათილობის საფუძველია. მას არ გაუშვია საერთო ხანდაზმულობის 10-წლიანი ვადა, ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან, ანუ იმ დროიდან, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ასეთი კი, მოწმეთა ჩვენების თანახმად მისთვის 1997 წლის დეკემბერში გახდა ცნობილი (ს.ფ. 99-100).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 დეკემბრის განჩინებით თ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1974 წლის ბინის ორდერით სადავო ბინა ე. ო-სა და თ. ბ-ს გადაეცა. ე. ო-ი 1996 წელს გარდაიცვალა. ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1990 წლის 17 იანვრის ¹25 გადაწყვეტილებით ... ქ. ¹37-ში მდებარე სამსართულიან კომუნალურ სახლში პირველ სართულზე გამოთავისუფლებულ 22 კვ.მ ფართის ბინით ადგილზე იქნა გაფართოებული ლ. გ-ის ოჯახი.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მართალია, აღნიშნული მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ 1990 წლისათვის ე. ო-ი გარდაცვლილი არ ყოფილა, მაგრამ ფაქტობრივად ის და თ. ბ-ე სადავო ბინაში აღარ ცხოვრობდნენ. 1983 წლის საბინაო კოდექსის მე-100 მუხლის მე-2 აბზაცის თანახმად კი, იმ შემთხვევაში, როდესაც დამქირავებელი და მისი ოჯახის წევრები მუდმივ საცხოვრებლად გადადიან სხვა დასახლებულ პუნქტში ან იმავე დასახლებული პუნქტის სხვა საცხოვრებელ სადგომში, საცხოვრებელი სადგომის ქირავნობის ხელშეკრულება სხვაგან წასვლის ან გასასვლის დღიდან მოშლილად ითვლება. სწორედ აღნიშნულმა განაპირობა 1990 წელს ლ. გ-ისათვის სადავო ბინის გამოყოფა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1994 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ სადავო ბინა ირიცხებოდა ე. ო-ის სახელზე, რომელიც 1989 წლიდან საცხოვრებლად თბილისში წავიდა და მას შემდეგ ბათუმში აღარ დაბრუნებულა. ბინა გადაეცა ლ. გ-ს, რომელმაც ბინის პრივატიზება მოახდინა. ხსენებული გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ბათუმის მერიის საბინაო განყოფილების სარჩელი ლ. გ-ის გამოსახლების შესახებ, ხოლო ლ. გუმბროიანის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა და ე. ო-ი ცნობილ იქნა ფართზე უფლებადაკარგულად. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სადავო ბინა საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-5 პუნქტის თანახმად პრივატიზებულია 1993 წელს, ვინაიდან ბინაში დამქირავებელი იყო ლ. გ-ი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 128.3 მუხლის თანახმად საერთო ხანდაზმულობის ვადა 10 წელია, მაშინ როდესაც, სარჩელი ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1990 წლის გადაწყვეტილებისა და ბინის პრივატიზაციის 1993 წლის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით 2005 წლის 11 ივლისსაა შეტანილი (ს.ფ. 146-150).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ბ-მ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის მითითებით, ბათუმის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1990 წლის 17 იანვრის ¹25 გადაწყვეტილება, რომლითაც ლ. გუმბროიანს გაფართოების მიზნით ე. ო-ზე რიცხული ერთოთახიანი ბინა გადაეცა, უკანონო და დაუსაბუთებელია, რადგან მაშინ მოქმედი საბინაო კანონმდებლობის შესაბამისად, გაცემულ ორდერს ბათილად ცნობს მხოლოდ სასამართლო, რაც დასტურდება ქ. ბათუმის მერიის საბინაო განყოფილების მიერ 1994 წლის 25 ოქტომბერს ბათუმის საქალაქო სასამართლოში შეტანილი სარჩელით, რომლითაც მერიის საბინაო განყოფილება სასამართლოსაგან ითხოვს: “საქმე ქ. ბათუმის მერიის საბინაო განყოფილება ლ. გ-თან ბინიდან გამოსახლებაზე და ორდერის ბათილად ცნობაზე და შემხვედრი სარჩელი სადავო ბინის უფლებამოპოვებულად ცნობაზე და ო-ის სადავო ბინაზე უფლებადაკარგულად ცნობაზე.”

კასატორის მითითებით, ქ. ბათუმის სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ დააკმაყოფილა საბინაო განყოფილების მოთხოვნა ლ. გ-ის ოჯახის წევრების გამოსახლებისა და ორდერის ბათილად ცნობის თაობაზე და ლ. გ-ი სადავო ბინაზე უფლებამოპოვებულად, ხოლო ე. ო-ი უფლებადაკარგულად ცნო. არც ბათუმის და არც ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია იმ ფაქტზე, რომ სადავო ბინაზე გაცემულ ¹.... ორდერში ე. ო-თან ერთად დღემდე კასატორიცაა ჩაწერილი და ე. ო-ის გარდაცვლილად ცნობის საფუძველზე არ შეიძლებოდა, სადავო ბინა თავისუფალი ყოფილიყო და მასზე ახალი ორდერი გაეცათ, ვინაიდან საბინაო კოდექსის 57.2 მუხლის თანახმად, ორდერი შეიძლება გაიცეს მხოლოდ თავისუფალ იზოლირებულ ფართზე, სადავო ბინაში კი კასატორი კანონის თანახმად ჩაწერილია დღემდე და ფლობს საცხოვრებელ ფართს და სხვა საცხოვრებელი არ გააჩნია. სადავო ბინაზე მისი უფლებადაკარგულად ცნობა საბინაო კოდექსის 69.4 მუხლის თანახმად უნდა მომხდარიყო სასამართლო წესით ბათუმის ან სხვა სასამართლოს მიერ, რაც დღემდე არ მომხდარა. ამდენად, კასატორის მოსაზრებით, იგი, მასა და დედამისზე გაცემული ორდერის თანახმად, დღემდე ამ ბინის დამქირავებლად რჩება.

კასატორის მითითებით, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 1994 წლის 25 ოქტომბრის გადაწყვეტილების მიღებისას მხარეებად არც თ. ბ-ე და არც ე. ო-ი არ ყოფილან მიწვეულნი. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ თითქოს ე. ო-ი 1989 წლიდან საცხოვრებლად წავიდა თბილისში და მას შემდეგ ქ. ბათუმში აღარ დაბრუნებულა, რის გამოც ე. ო-ის ამ ქმედებაზე სასამართლოს მიერ ზუსტად არის გამოყენებული 1983 წლის საბინაო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 აბზაცი, რომლის მიხედვით, როდესაც დამქირავებელი და მისი ოჯახის წევრები მუდმივ საცხოვრებლად გადადიან სხვა დასახლებულ პუნქტში ან იმავე დასახლებული პუნქტის სხვა საცხოვრებელ სადგომში, ქირავნობის ხელშეკრულება სხვაგან წასვლის ან გადასვლის დღიდან მოშლილად ითვლება. კასატორის მითითებით, არცერთ სასამართლოს არ განუხილავს და არ უმსჯელია იმ ფაქტზე, რომ ე. ო-ი 1974 წელს ძველი ბინიდან ამოეწერა და ახალში ჩაეწერა, მუდმივ საცხოვრებლად გადავიდა ქ. ბათუმში, რასაც ადასტურებს მისი პასპორტის ჩანაწერიც, რომელიც 1981 წლის 2 ივნისს ქ. ბათუმის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის შს განყოფილების მიერაა გაცემული და დღემდე მისამართად ... ქ. ¹38-ია მითითებული. ამავეს ადასტურებს საქალაქო რეესტრის სააგენტოს ქ. ბათუმის სამსახურის 2007 წლის 11 იანვარს მიღებული პასუხიც, რომელშიც ხაზგასმითაა მითითებული რომ ე. ო-ი დაბადებულია ... წლის ... სექტემბერს ქ. თბილისში, მასზე 1981 წლის 5 ივნისს გაცემული იყო სსრკ პასპორტი და იგი ჩაწერილი იყო მისამართზე: ქ. ბათუმი, .... (ყოფილი ....ის) ქ. ¹38 ხოლო მისი ზემოაღნიშნული მისამართიდან ამოწერის შესახებ ინფორმაცია არ მოიპოვება. აღნიშნულით, კასატორის მოსაზრებით, უტყუარად დასტურდება, რომ ე. ო-ი 1975 წლიდან 1996 წლამდე ქ. ბათუმში თავის კუთვნილ ბინაში ცხოვრობდა, რადგან მას არც თბილისში და არც სხვა დასახლებულ პუნქტში საცხოვრებელი ბინა არასოდეს ჰქონია, ე.ი. დაცული იყო “სსრ კავშირის საპასპორტო სისტემის შესახებ” სსრ კავშირის მინისტრთა საბჭოს 1974 წლის 29 აგვისტოს დადგენილების მე-6 მუხლის მოთხოვნა იმის თაობაზე, რომ მოქალაქენი ჩაწერილი უნდა იქნენ საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით, ხოლო თუ კასატორი საცხოვრებელ ადგილს მუდმივად ან დროებით შეიცვლიდა, ამავე დებულების 23-ე მუხლის საფუძველზე, შესაბამისი ორგანოები ვალდებული იყვნენ ამოეწერათ ბინიდან, ვინაიდან ამ მუხლში მითითებულია, რომ მოქალაქეები, რომლებიც იცვლიან საცხოვრებელ ადგილს ან თვენახევარზე უფრო მეტი ვადით დროებით საცხოვრებლად სხვაგან გადადიან, ვალდებულნი არიან, გამგზავრებამდე საპასპორტო განყოფილებიდან ამოეწერონ. აღნიშნულის საფუძველზე კი არც ბათუმის საქალაქო სასამართლოს და არც სააპელაციო სასამართლოს უფლება არ ჰქონდათ, ე. ო-ისა და თ. ბ-ის საცხოვრებლად სხვაგან გადასვლის ფაქტი დადგენილად მიეჩნიათ და მათ მიმართ 1983 წლის საბინაო კოდექსის მე-22 მუხლის მე-2 აბზაცი გამოეყენებინათ. მით უმეტეს, 1994 წლის 25 ოქტომბერს ქ. ბათუმის საქალაქო სასამართლომ ისე განიხილა ქ. ბათუმის მერიის საბინაო განყოფილების სარჩელი, რომ ისინი სხდომაზე არ მოუწვევია. სასამართლოს კანონით განსაზღვრული წესით არ დაუდგენია, ჰქონდათ თუ არა მას და დედამისს სადავო საცხოვრებელი სადგომი, იყვნენ თუ არა საბინაო წიგნიდან ამოწერილები ან იყვნენ თუ არა ამ სხვა საცხოვრებელ ბინაში ჩაწერილები, და საერთოდ, სად ცხოვრობდნენ აღნიშნულ პერიოდში. მხოლოდ მაშინ, როცა სასამართლოს და არა გამქირავებლის მიერ უტყუარად დადგინდებოდა, რომ სადავო სადგომი მათ საბინაო მოთხოვნილებათა დასაკმაყოფილებლად აღარ ესაჭიროებოდათ, შესაძლო იყო გადაწყვეტილების მიღება. სასამართლომ დაარღვია მხარეთა თანასწორობის პრინციპი, რაც საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველია, ვინაიდან სასამართლომ საქმე განიხილა ერთ-ერთი მხარის დაუსწრებლად, რომელსაც შეტყობინება არ მიუღია.

სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 14 დეკემბრის განჩინების შინაარსი, კასატორის მოსაზრებით, არ იძლევა იმის მტკიცების საშუალებას, რომ ამ განჩინებით მართლაც კონკრეტულ საქმეზე იქნა მიღებული გადაწყვეტილება, ვინაიდან გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში წერია, რომ ეს ბინა გადაეცა ლ. გ-ს, რომელმაც გააკეთა “მიწის პრივატიზაცია.” ამავე განჩინებაში აღნიშნულია, რომ სადავო ბინა პრივატიზებულია 1993 წელს და რამდენადაც ამ ბინაში დამქირავებლად იყო ლ. გ-ი, მასზე გაკეთდა მიწის პრივატიზაცია. ამასთან, კასატორის განმარტებით, მოცემულ დავაზე უნდა გავრცელდეს სამოქალაქო კოდექსის 167-ე მუხლით გათვალისწინებული 15-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც მოცემული კატეგორიის დავებზე სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, თ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კასატორს უნდა დაეკისროს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ საკასაციო წარმოებისათვის დადგენილი სახელმწიფო ბაჟის _ 300 ლარის 30%-ის _ 90 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. ბ-ის საკასაციო საჩივარი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 14 დეკემბრის განჩინებაზე მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. თ. ბ-ეს დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის სახით 90 ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.