¹ბს-222-216(კ-08) 9 ოქტომბერი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე: მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მარიამ ცისკაძე

ნინო ქადაგიძე

სხდომის მდივანი _ ქეთევან მაღრაძე

კასატორი (მოპასუხე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია)

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ შპს “.....”

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 დეკემბრის განჩინება

სარჩელის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 1 მაისს ფოთის საქალაქო სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა შპს “.....”, მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ და მოითხოვა შპს “.....” 83799 ლარის დარიცხვის შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 30 მარტის ¹9 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა.

მოსარჩელის განმარტებით, 2006 წლის 25 აპრილს ჩაიბარა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 30 მარტის ¹9 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც მას დაერიცხა გადასახადის ძირითადი თანხა _ 46740 ლარი, ჯარიმა _ 11685 ლარი, საურავი _ 25374 ლარი, სულ _ 83799 ლარი. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2006 წლის 15 თებერვლის ¹34 ბრძანების საფუძველზე, ამავე ინსპექციის მთავარმა ინსპექტორმა მოახდინა შპს “.....” კამერალური საგადასახადო შემოწმება. აღნიშნული შემოწმების მიზანი იყო ბაზრის ორგანიზებისათვის ფიქსირებული გადასახადის განაკვეთის რეალურად განსაზღვრა და შპს “.....” მისადაგება. 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 50-ე ნაწილის თანახმად, 2005 წლის 1 იანვრამდე, ფიზიკური და იურიდიული პირები, რომლებიც საქართველოში ეწეოდნენ ბაზრების ორგანიზებას, მათი საქმიანობის ამ ნაწილში გადასახდელი დღგ-ს, მოგების და საერთო სარგებლობის გზებით სარგებლობის გადასახადების ნაცვლად, იბეგრებოდნენ ერთიანი ფიქსირებული, კომბინირებული გადასახადით ბაზრის ორგანიზებისათვის. იმავე მუხლის 51-ე ნაწილის მიხედვით, ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადით დაბეგვრის ობიექტი იყო ბაზრის ტერიტორიაზე არსებული სავაჭრო ადგილები, ხოლო ამ მუხლის 52-ე ნაწილის თანახმად, სავაჭრო ადგილად ითვლებოდა ბაზრის ტერიტორიაზე არსებული ნებისმიერი გაქირავებული სავაჭრო ფართობი ან ობიექტი, რომელიც გამოიყენებოდა საქონლის მისაწოდებლად.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ზემოხსენებული კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტის თანახმად, რომელიც შეეხო 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 აგვისტომდე საანგარიშო პერიოდს, მოპასუხე საგადასახადო ინსპექციამ შპს “.....” ფიქსირებული გადასახადი დაარიცხა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მესამე სვეტში მოცემული განაკვეთის მიხედვით: დახლი _ 20 ლარი, არასტაციონალური სავაჭრო ადგილი _ 13 ლარი, რამაც სულ შეადგინა 83799 ლარი. აღნიშნული დარიცხვა და გაანგარიშება განხორციელდა იმ მოტივით, რომ სენაკის რაიონის მოსახლეობა აღემატებოდა 30000-ს და 2004 წელს სენაკის მოსახლეობამ შეადგინა 51500, რის გამოც დაბეგვრა უნდა მომხდარიყო დასახელებული მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მესამე სვეტში მითითებული განაკვეთით. მოსარჩელის მტკიცებით, აღნიშნული იყო უკანონო, რადგან ,,ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის პირველი მუხლის ,,დ” ქვეპუნქტის თანახმად, დასახლება იყო მოსახლეობის განსახლების პირველადი ადმინისტრაციული ერთეული, რომელსაც ჰყავდა მუდმივი მცხოვრებლები, ჰქონდა ფუნქციონალური ინფრასტრუქტურა და რეგისტრირებული იყო საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. დასახლება შედიოდა თვითმმართველი ერთეულის შემადგენლობაში ან იყო თვითმმართველი ერთეული. დასახლების კატეგორიები იყო სოფელი, დაბა და ქალაქი. იმავე მუხლის ,,დგ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, ქალაქი იყო არანაკლებ 5000 მოსახლისაგან შემდგარი მსხვილი დასახლება, რომელსაც ჰქონდა საქალაქო მეურნეობა და ეკონომიკურ-კულტურული ცენტრი. შპს ,,სუპერმარ....კეტი” რეგისტრირებული იყო ქ. სენაკში და ყველა დოკუმენტში იყო მითითებული მისი იურიდიული მისამართი და ადგილმდებარეობა _ ..... ქ. ¹78.

ამდენად, მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხე საგადასახადო ინსპექციის მიერ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მესამე სვეტში მოცემული განაკვეთით გადასახადის თანხების დარიცხვა იყო უკანონო, რადგან მათი დარიცხვა უნდა მომხდარიყო იმავე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მეორე სვეტში მითითებული განაკვეთით, რაც შეადგენდა 6 ლარს, ხოლო გადასახადის დარიცხვა კანონიერად რომ მომხდარიყო, შპს “....” საგადასახადო დავალიანება არ ექნებოდა.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს “....” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 30 მარტის ¹9 საგადასახადო მოთხოვნა.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 50-ე ნაწილის თანახმად, 2005 წლის 1 იანვრამდე ფიზიკური და იურიდიული პირები, რომლებიც საქართველოში ეწეოდნენ ბაზრების ორგანიზებას, მათი საქმიანობის ამ ნაწილში გადასახდელი დამატებული ღირებულების, მოგების და საერთო სარგებლობის გზებით სარგებლობის გადასახადების ნაცვლად, იბეგრებოდნენ ერთიანი ფიქსირებული კომბინირებული გადასახადით ბაზრის ორგანიზებისათვის. იმავე კოდექსის 273-ე მუხლის 51-ე ნაწილის თანახმად, ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადით დაბეგვრის ობიექტი იყო ბაზრის ტერიტორიაზე არსებული სავაჭრო ადგილები, ხოლო ამ მუხლის 52-ე ნაწილის მიხედვით, სავაჭრო ადგილებად ითვლებოდა ბაზრის ტერიტორიაზე არსებული ნებისმიერი გაქირავებული სავაჭრო ფართობი ან ობიექტი, რომელიც გამოიყენებოდა საქონლის მისაწოდებლად. კამერალური საგადასახადო შემოწმების შედეგად, რომელიც შეეხო 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 აგვისტომდე საანგარიშო პერიოდს, შესაბამისი საგადასახადო ინსპექციის მიერ განხორციელდა შპს “....” ფიქსირებული გადასახადის დარიცხვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მესამე სვეტში მითითებული განაკვეთის მიხედვით: დახლი _ 20 ლარი, არასტაციონალური სავაჭრო ადგილი _ 13 ლარი, რამაც მთლიანობაში, ჯარიმასა და დარიცხულ საურავთან ერთად, შეადგინა 83799 ლარი.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს “სუპერმარკეტს” არასწორად დაერიცხა თანხები ერთიანი ფიქსირებული გადასახადის ნაწილში საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მესამე სვეტის განაკვეთით, იმ მოტივით, რომ სენაკის რაიონის მოსახლეობა აღემატებოდა 30000 მცხოვრებს. საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში არსებული შესაბამისი ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ქ. სენაკის მოსახლეობა 2004 წლისათვის შეადგენდა 27700-ს, ხოლო 2005 წელს _ 27578-ს. იმავე დასკვნის მიხედვით, შპს “....” რეგისტრირებული და განთავსებული იყო ქ. სენაკში.

საქალაქო სასამართლომ სრულად გაიზიარა ზემოხსენებული ექსპერტიზის დასკვნა და მიიჩნია, რომ, ვინაიდან 2004-2005 წლებში ქ. სენაკის მოსახლეობა არ აღემატებოდა 30000 მცხოვრებს, შპს “....” გადასახადის ოდენობა ბაზრის ორგანიზებისათვის უნდა განსაზღვრულიყო 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მეორე სვეტის განაკვეთის მიხედვით, რაც ყოველთვიურად შეადგენდა 6 ლარს, როგორც თითოეულ დახლზე, ასევე თითოეულ არასტაციონალურ სავაჭრო ადგილზე.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილება და შპს “.....” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 30 მარტის ¹9 საგადასახადო მოთხოვნით შპს “.....” ერიცხებოდა საბიუჯეტო დავალიანება _ 83799 ლარი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო მოთხოვნა იყო საგადასახადო ორგანოს ადმინისტრაციული აქტი, რომელიც წარედგინებოდა გადასახადის გადამხდელს, საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს. იმავე მუხლის მე-4 ნაწილის “ე” ქვეპუნქტის მიხედვით, საგადასახადო მოთხოვნაში უნდა აღნიშნულიყო მისი წარდგენის საფუძველი, საგადასახადო კანონმდებლობის აქტის იმ ნორმაზე მითითებით, რომლის თანახმადაც მოხდა გადასახადის დარიცხვა ან რომელიც დარღვეული იყო გადასახადის გადამხდელის, საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის მიერ.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, როგორც საქმის მასალებიდან ირკვეოდა, მოცემულ შემთხვევაში საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველი იყო 2006 წლის 8 თებერვლის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი, რომლითაც შპს “.....” დაერიცხა 83799 ლარი ფიქსირებული გადასახადი. აღნიშნული აქტი მოსარჩელის მიერ არ იყო გასაჩივრებული. შესაბამისად, უსაფუძვლო იყო მისი სარჩელი გასაჩივრებული საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის თაობაზე.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “....”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

2006 წლის 8 დეკემბერს ფოთის საქალაქო სასამართლოს კიდევ ერთი სასარჩელო განცხადებით მიმართა შპს “....” მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ და მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 15 თებერვლის ¹34 ბრძანების შესაბამისად შედგენილი შპს “....” კამერალური საგადასახადო შემოწმების თაობაზე ამავე ინსპექციის 2006 წლის 24 თებერვლის აქტისა და შპს “.....” გადასახადებისა და საგადასახადო სანქციების სავარაუდო დარიცხვის შესახებ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 27 მარტის ¹51 ბრძანების ბათილად ცნობა.

მოსარჩელემ მიუთითა იმავე გარემოებებზე, რაზეც მითითებული ჰქონდა 2006 წლის 1 მაისის სასარჩელო განცხადებაში და დამატებით განმარტა, რომ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 30 მარტის ¹9 საგადასახადო მოთხოვნაში გადასახადის დარიცხვის საფუძვლად მითითებული იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 113-ე მუხლის საფუძველზე ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 27 მარტს გამოცემული ¹51 ბრძანება. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 113-ე მუხლი ითვალისწინებდა გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩატარებას, რაც არ ჩატარებულა იმავე მუხლის მე-2-3 ნაწილების შესაბამისად. შემდგომში მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტის არსებობის თაობაზე, რომელიც შეადგინა ხსენებული ინსპექციის ინსპექტორმა დასახელებული ინსპექციის 2006 წლის 15 თებერვლის ¹34 ბრძანების საფუძველზე. 2006 წლის 27 მარტს ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ გამოსცა ¹51 ბრძანება შპს “....." გადასახადებისა და საგადასახადო სანქციების სავარაუდო დარიცხვის შესახებ, რომელიც ითვალისწინებდა იმავე საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 15 თებერვლის ¹34 ბრძანების შესასრულებლად შედგენილი შპს “...." კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტის შესაბამისად, თანხების დარიცხვას, რის საფუძველზეც მას უკანონოდ დაერიცხა 83799 ლარი. აღნიშნული ბრძანების მე-3 პუნქტში მითითებული იყო, რომ შესწორებითი დარიცხვა უნდა მომხდარიყო შესაბამისი ექსპერტიზის დასკვნის წარმოდგენისა და საგადასახადო დეპარტამენტიდან შესაბამისი წერილის მიღების შემდეგ. იმავე ბრძანების მე-4 პუნქტში მითითებული იყო, რომ ამ ბრძანების ასლი და შესაბამისი საგადასახადო მოთხოვნა უნდა ჩაჰბარებოდა შპს “....", თუმცა აღნიშნული ბრძანების ასლი მას არ ჩაჰბარებია. მოპასუხე საგადასახადო ინსპექციამ არ გაითვალისწინა 2006 წლის 28 მარტის ¹167 ექსპერტიზის დასკვნა. მოსარჩელის მოთხოვნის შესაბამისად, გასაჩივრებული კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი მას გასაცნობად ჩაჰბარდა 2006 წლის 30 ნოემბერს, ხოლო 2006 წლის 27 მარტის ¹51 ბრძანება _ 2006 წლის 8 დეკემბერს.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს “....” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 15 თებერვლის ¹34 ბრძანების შესაბამისად შედგენილი ამავე ინსპექციის 2006 წლის 24 თებერვლის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი, რომლითაც შპს “.....” ფიქსირებული გადასახადის სახით დაერიცხა 83779 ლარი; ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 27 მარტის ¹51 ბრძანება შპს “......” გადასახადებისა და საგადასახადო სანქციების სავარაუდო დარიცხვის შესახებ.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 50-ე ნაწილის თანახმად, 2006 წლის 1 იანვრამდე ფიზიკური და იურიდიული პირები, რომლებიც საქართველოში ეწეოდნენ ბაზრების ორგანიზებას, მათი საქმიანობის ამ ნაწილში, ნაცვლად დამატებული ღირებულების, მოგების და საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობის გადასახადისა, იბეგრებოდნენ ერთიანი ფიქსირებული კომბინირებული გადასახადით ბაზრის ორგანიზებისათვის. იმავე მუხლის 51-ე ნაწილის თანახმად, ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადით დაბეგვრის ობიექტი იყო ბაზრის ტერიტორიაზე არსებული სავაჭრო ადგილები, ხოლო ამ მუხლის 52-ე ნაწილის მიხედვით, სავაჭრო ადგილებად ითვლებოდა ბაზრის ტერიტორიაზე არსებული ნებისმიერი გაქირავებული სავაჭრო ფართობი ან ობიექტი, რომელიც გამოიყენებოდა საქონლის მისაწოდებლად. კამერალური საგადასახადო შემოწმების შედეგად, რომელიც შეეხო 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 აგვისტომდე საანგარიშო პერიოდს, შესაბამისი საგადასახადო ინსპექციის მიერ მოხდა შპს “....." ფიქსირებული გადასახადის დარიცხვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მესამე სვეტში მითითებული განაკვეთის მიხედვით: დახლი _ 20 ლარი, არასტაციონალური სავაჭრო ადგილი _ 13 ლარი, რამაც ჯარიმასა და დარიცხულ საურავთან ერთად, სულ შეადგინა 83799 ლარი.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს “...." კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტით არასწორად დაერიცხა თანხები ერთიანი ფიქსირებული გადასახადის ნაწილში საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მესამე სვეტის განაკვეთით, იმ მოტივით, რომ სენაკის რაიონის მოსახლეობა აღემატებოდა 30000-ს. საქმეში არსებული შესაბამისი ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ქ. სენაკის მოსახლეობა 2004 წლისათვის შეადგენდა 27700-ს, ხოლო 2005 წელს _ 27578-ს. იმავე დასკვნის მიხედვით, შპს “....." რეგისტრირებული და განთავსებული იყო ქ. სენაკში.

საქალაქო სასამართლომ მთლიანად გაიზიარა ზემოხსენებული ექსპერტიზის დასკვნა და მიიჩნია, რომ, ვინაიდან 2004-2005 წლებში ქ. სენაკის მოსახლეობა არ აღემატებოდა 30000 მცხოვრებს, შპს “....." გადასახადის ოდენობა ბაზრის ორგანიზებისათვის უნდა განსაზღვრულიყო 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მე-2 სვეტის განაკვეთის მიხედვით, რაც ყოველთვიურად შეადგენდა 6 ლარს, როგორც თითოეულ დახლზე, ასევე, თითოეულ არასტაციონალურ სავაჭრო ადგილზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 24 თებერვლის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი და იმავე ინსპექციის 2006 წლის 27 მარტის ¹51 ბრძანება, ვინაიდან ისინი ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ზემოთ მოხსენიებულ ნორმებს. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის თანახმად კი, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი კანონს ეწინააღმდეგებოდა და ის პირდაპირ და უშუალო ზიანს აყენებდა მოსარჩელის კანონიერ უფლებას, ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავდა მის უფლებას, სასამართლო ამ კოდექსის 22-ე მუხლში აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით გამოიტანდა გადაწყვეტილებას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა შპს “.....” სარჩელზე წარმოების შეწყვეტა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის თანახმად, რადგან იმავე შინაარსის ანალოგიური სარჩელი ერთხელ უკვე განიხილა სასამართლომ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 ივნისის განჩინებით ფოთის საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენლის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და შეჩერდა საქმის წარმოება ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივრის გამო ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებაზე, შპს “.....” მიერ საქართველოს უზენაეს სასამართლოში ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე შეტანილ საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით, საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 1 აგვისტოს განჩინებით შპს “....” საკასაციო საჩივარი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილებაზე დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა არსებითად განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ შპს “სუპერმარკეტის” სასარჩელო მოთხოვნა იყო ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 30 მარტის ¹9 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა. აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნით, შპს “.....” ერიცხებოდა 83799 ლარის საბიუჯეტო დავალიანება. მხარეთა მითითებით, ამ საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველს წარმოადგენდა 2006 წლის 8 თებერვლის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი, რომლითაც მოსარჩელეს ბიუჯეტში გადასახდელად დაერიცხა 83799 ლარი ფიქსირებული გადასახადი. აღნიშნული შემოწმების აქტი კი საქმის მასალებში არ მოიპოვებოდა.

საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სადავო საგადასახადო მოთხოვნის კანონიერების საკითხი სააპელაციო სასამართლოს არსებითად არ შეუმოწმებია. სააპელაციო სასამართლომ შპს “....” სარჩელი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 30 მარტის ¹9 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის თაობაზე უსაფუძვლოდ მიიჩნია მხოლოდ იმ მოტივით, რომ აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველი _ 2006 წლის 8 თებერვლის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის ამგვარ გადაწყვეტას საკასაციო სასამართლო არ დაეთანხმა.

საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში შპს “....”, რომელიც არ ეთანხმებოდა საგადასახადო მოთხოვნას იმის გამო, რომ ამ მოთხოვნით წარმოდგენილი თანხების დარიცხვა საგადასახადო შემოწმების აქტით არასწორი იყო, მისი სარჩელის შინაარსიდან გამომდინარე, ფაქტობრივად, სადავოდ ხდიდა ამ მოთხოვნის საფუძველსაც _ საგადასახადო შემოწმების აქტს. ამიტომ სასამართლო უნდა დახმარებოდა მხარეს მოთხოვნის ჩამოყალიბებაში, გამოერკვია, თუ, კონკრეტულად, რაში მდგომარეობდა მისი მოთხოვნის ნამდვილი შინაარსი. სააპელაციო სასამართლოს სხდომის ოქმი და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეიცავდა რაიმე მითითებას სააპელაციო სასამართლოს მცდელობის შესახებ, დაეზუსტებინა მხარისათვის მისი ნამდვილი მოთხოვნა. საქმის ხელახალი განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს უნდა დაეზუსტებინა დავის საგანი, კერძოდ, მოსარჩელის მოთხოვნა სადავო საგადასახადო მოთხოვნის ბათილობის შესახებ, მოიცავდა თუ არა მისი საფუძველი აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნასაც. აღნიშნული არ ჩაითვლებოდა სარჩელის შეცვლად და დავის საგნის გაზრდასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ შედეგს არ იწვევდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღება უნდა მომხდარიყო დავის საგნის დაზუსტების საკითხის გარკვევის შემდეგ. რაც შეეხებოდა კასატორის მოთხოვნას საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე დავის არსებითად გადაწყვეტის გზით სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ ახალი გადაწყვეტილების მიღების თაობაზე, საკასაციო სასამართლო მოკლებული იყო აღნიშნულ საკითხზე მსჯელობის შესაძლებლობას. მოცემულ შემთხვევაში ასეთი გადაწყვეტილების გამოტანა საკასაციო სასამართლოს მიერ პროცესუალურად შეუძლებელი იყო, ვინაიდან საქმეზე ჯერ არ არსებობდა არსებითი განხილვის შედეგად გამოტანილი სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, ხოლო საკასაციო სასამართლო მის მიერ საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანის საკითხს წყვეტდა მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოს ასეთი გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შემდგომ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 15 ნოემბრის განჩინებით შპს “....” დირექტორის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა და განახლდა საქმის წარმოება ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივრის გამო ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებაზე. აღნიშნული საქმე ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 27 ნოემბრის განჩინებით გაერთიანდა ერთ წარმოებად ადმინისტრაციულ საქმესთან ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივრის გამო ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილებაზე.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 დეკემბრის განჩინებით ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 24 ივლისისა და 2007 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებები.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიიჩნია, რომ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2006 წლის 15 თებერვლის ¹34 ბრძანების საფუძველზე, 2006 წლის 24 თებერვალს განხორციელდა შპს “...." კამერალური საგადასახადო შემოწმება, რომელიც მოიცავდა 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 იანვრამდე პერიოდს. იმავე ინსპექციის უფროსის 2006 წლის 27 მარტის ¹51 ბრძანებით კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი ცნობად იქნა მიღებული და შპს “....." სულ დაერიცხა ფიქსირებული გადასახადი _ 83799 ლარი, მათ შორის, ძირითადი გადასახადი _ 46740 ლარი, ჯარიმა _ 11685 ლარი და საურავი _ 25374 ლარი. ზემოთ მითითებული აქტების საფუძველზე, ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 30 მარტს გამოცემულ იქნა ¹9 საგადასახადო მოთხოვნა შპს “....” გადასახდელად 83799 ლარის დარიცხვის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “...." მდებარეობდა ქ. სენაკში, ..... ქ. ¹78-ში, რომლის ძირითად მიზანსაც წარმოადგენდა ფიზიკური პირების სავაჭრო ადგილებით მომსახურება და მას 2004 წლისათვის გააჩნდა 276 სავაჭრო ადგილი, მათ შორის, 12 ჯიხური.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილი განსაზღვრავდა გადასახადს ბაზრის ორგანიზებისათვის, ყოველთვიურად ერთ სავაჭრო ადგილზე, ტერიტორიულ ერთეულზე დასახლებული მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, მაგრამ იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ ქ. სენაკის მოსახლეობის რაოდენობა არ აღემატებოდა 30000-ს, შესაბამისი ექსპერტიზის დასკვნაზე დაყრდნობით და სავაჭრო ადგილების საერთო რაოდენობის მიხედვით, რომელიც 300-ზე ნაკლები იყო, მოიცავდა 276 სავაჭრო ადგილს, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის გათვალისწინებით, ბაზრის ორგანიზატორის მიერ ყოველთვიურად ერთ დახლზე გადახდას ექვემდებარებოდა 6 ლარი, ამავე ნაწილის ცხრილის მეორე სვეტის შესაბამისად.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2004 წელს სრულ დეკლარირებას ექვემდებარებოდა ფიქსირებული გადასახადი 6 ლარიX276 დახლზე, რაც შეადგენდა 1656 ლარს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 2006 წლის 24 თებერვლის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტით შპს “...." არასწორად დაერიცხა ბაზრის ორგანიზების გადასახადი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მესამე სვეტის განაკვეთით, რაც შეადგენდა 20 ლარს ერთ სავაჭრო ადგილზე. შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა კამერალური საგადასახადო შემოწმების 2006 წლის 24 თებერვლის აქტის, ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2006 წლის 27 მარტის ¹51 ბრძანებისა და 2006 წლის 30 მარტის ¹9 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის თაობაზე, საფუძვლიანი იყო და უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2006 წლის 15 თებერვლის ¹34 ბრძანების საფუძველზე, შედგენილ იქნა კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი შპს “.....” მიმართ (საქმიანობის სახე _ ბაზრის ორგანიზება), რომელიც შეეხო 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 აგვისტომდე საანგარიშო პერიოდს. აღნიშნული აქტით გადამხდელზე ფიქსირებული გადასახადის დარიცხვა განხორციელდა სადავო პერიოდისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მესამე სვეტში მითითებული განაკვეთების მიხედვით და საერთო ჯამში დარიცხულმა თანხამ შეადგინა 83799 ლარი, რასაც არ დაეთანხმა შპს “....." და იგი გაასაჩივრა სასამართლოში.

კასატორის მტკიცებით, გასაჩივრებული განჩინება სამართლებრივად დაუსაბუთებელია. შპს “.....” ძირითად საქმიანობას წარმოადგენდა ბაზრის ორგანიზება, რომლის ადგილსამყოფელს წარმოადგენდა სენაკის რაიონი. 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილი განსაზღვრავდა ფიქსირებულ გადასახადს ბაზრის ორგანიზებისათვის, ყოველთვიურად ერთ სავაჭრო ადგილზე, ტერიტორიულ ერთეულზე დასახლებული მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. რადგან სენაკი წარმოადგენს რაიონულ ცენტრს და მასში შედის, დაახლოებით, 30 სოფელი, მისი მთელი მოსახლეობის რაოდენობა კი აღემატება 30000-ს, აქედან გამომდინარე, შპს “....” საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მე-3 სვეტში მითითებული განაკვეთის მიხედვით, დაერიცხა 83799 ლარი. აღნიშნული მუხლის შინაარსის უკეთ გარკვევის მიზნით, ამ გადამხდელს უნდა ეხელმძღვანელა “ბაზრის ორგანიზებისათვის ერთიანი ფიქსირებული კომბინირებული გადასახადის გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ" საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2003 წლის 3 ივნისის ¹284 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის განმარტებით, საქმე განხილულია საპროცესო ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით _ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლი და ყოველგვარი მტკიცებულების გარეშე ჩათვალა, რომ სენაკის რაიონში მოსახლეობის რაოდენობა თითქოსდა 30000-ს არ აღემატებოდა, რის საფუძველზეც არ დაკმაყოფილდა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 10 აპრილის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 10 აპრილის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 5 ივნისამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 5 ივნისის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით 2008 წლის 17 ივლისს, 12.00 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლოს საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: კამერალური საგადასახადო შემოწმების შედეგად, რომელიც შეეხო 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 აგვისტომდე განვლილ პერიოდს, ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2006 წლის 24 თებერვლის აქტით განხორციელდა შპს “.....” ფიქსირებული გადასახადის დარიცხვა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მესამე სვეტში მითითებული განაკვეთის მიხედვით: დახლი _ 20 ლარი, არასტაციონალური სავაჭრო ადგილი _ 13 ლარი, რამაც მთლიანობაში, ჯარიმასა და დარიცხულ საურავთან ერთად, შეადგინა 83799 ლარი (ტ. 2, ს.ფ. 13-14). ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 27 მარტის ¹51 ბრძანებით ცნობად იქნა მიღებული შპს “....” კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი და შპს “.....”, სავარაუდოდ, სულ დაერიცხა 83799 ლარი (ტ. 2, ს.ფ. 28). ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 30 მარტის ¹9 საგადასახადო მოთხოვნით შპს “....” დაერიცხა გადასახადის ძირითადი თანხა _ 46740 ლარი, ჯარიმა _ 11685 ლარი, საურავი _ 25374 ლარი, სულ _ 83799 ლარი (ტ. 1, ს.ფ. 15).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 273-ე მუხლის 50-ე ნაწილზე, რომლის თანახმად, 2005 წლის 1 იანვრამდე ფიზიკური და იურიდიული პირები, რომლებიც საქართველოში ეწეოდნენ ბაზრების ორგანიზებას, მათი საქმიანობის ამ ნაწილში გადასახდელი დამატებული ღირებულების, მოგებისა და საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობის გადასახადების ნაცვლად, უნდა დაბეგრილიყვნენ ერთიანი, ფიქსირებული, კომბინირებული გადასახადით ბაზრის ორგანიზებისათვის. იმავე მუხლის 51-ე ნაწილის მიხედვით, ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადით დაბეგვრის ობიექტი იყო ბაზრის ტერიტორიაზე არსებული სავაჭრო ადგილები. ამ მუხლის მიზნებისათვის, ბაზარი იყო სასოფლო-სამეურნეო (გარდა ცოცხალი ცხოველებისა და ფრინველებისა), სასურსათო და სამრეწველო პროდუქციის სავაჭრო კომპლექსი, რომელიც შედგებოდა ამ მიზნებისათვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთისა და მასზე განლაგებული სტაციონარული და არასტაციონარული სავაჭრო ადგილებისაგან, ცენტრალიზებული სამეურნეო მომსახურებითა და მართვით, რომლის საქმიანობის ძირითად სახეს სავაჭრო ადგილების გაქირავება წარმოადგენდა. ხსენებული მუხლის 52-ე ნაწილის თანახმად, ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადის გამოანგარიშებისას, ამ მუხლის მიზნებისათვის სავაჭრო ადგილად ითვლებოდა ბაზრის ტერიტორიაზე არსებული ნებისმიერი გაქირავებული (ან გაქირავებისათვის განკუთვნილი) სავაჭრო ფართობი ან/და ობიექტი, რომელიც გამოიყენებოდა საქონლის მისაწოდებლად. ერთ სტაციონარულ სავაჭრო ადგილად (მათ შორის, ავტომანქანებიდან ვაჭრობის შემთხვევაში) ითვლებოდა 6 მ²-მდე, 6 მ²-დან 10 მ²-მდე, 10 მ²-დან 15 მ²-მდე, 15 მ²-დან 20 მ²-მდე, 20 მ² და მეტი ფართობი, რომელზედაც დამონტაჟებული იყო დახლი ან განთავსებული იყო სხვა სახის სავაჭრო ობიექტი (მაღაზია, საწყობი, ფარდული, ჯიხური). აღნიშნული მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილში მოცემული იყო გადასახადის ფიქსირებული თანხები სტაციონალური სავაჭრო ადგილის, დახლისა და არასტაციონალური სავაჭრო ადგილის ფართობისა და მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, კერძოდ, იქ, სადაც იყო 30000-მდე მცხოვრები, გადასახადი ბაზრის ორგანიზებისათვის განისაზღვრებოდა ყოველთვიურად დახლსა და არასტაციონალურ სავაჭრო ადგილზე 6 ლარის ოდენობით (ცხრილის მე-2 სვეტი), ხოლო იქ, სადაც იყო 30000-დან 100000-მდე მცხოვრები, შესაბამისად, 20 და 13 ლარის ოდენობით (ცხრილის მე-3 სვეტი). იმავე მუხლის 58-ე ნაწილის მიხედვით, გადასახადი ბაზრის ორგანიზებისათვის გადაიხდებოდა ბაზრის ორგანიზატორის მიერ ყოველთვიურად, შესაბამისი საანგარიშო თვის 25 რიცხვამდე, რისთვისაც გადამხდელები საგადასახადო ორგანოში წარადგენდნენ დეკლარაციას.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ამ შემთხვევაში მხარეთა შორის სადავოა სწორედ ის გარემოება, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მე-2 სვეტში მითითებული განაკვეთით უნდა დარიცხოდა მოპასუხე საგადასახადო ინსპექციის მიერ შპს “.....”, რომელიც ეწეოდა ბაზრის ორგანიზებას, ფიქსირებული გადასახადი 2004 წლის 1 იანვრიდან 2005 წლის 1 აგვისტომდე საანგარიშო პერიოდში, თუ ამ ცხრილის მე-3 სვეტის განაკვეთით. კასატორი კასაციის ძირითად მიზეზად მიუთითებს იმაზე, რომ, ვინაიდან სენაკი წარმოადგენს რაიონულ ცენტრს და მასში შედის დაახლოებით 30 სოფელი, მისი მთელი მოსახლეობის რაოდენობა კი აღემატება 30000-ს, აქედან გამომდინარე, შპს “.....” საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მე-3 სვეტში მითითებული განაკვეთის მიხედვით, დაერიცხა 83799 ლარი. მოსარჩელე კი ამტკიცებს, რომ მისთვის გადასახადის დარიცხვა უნდა მომხდარიყო იმავე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მეორე სვეტში მითითებული განაკვეთით, რაც შეადგენდა 6 ლარს, ხოლო გადასახადის დარიცხვა კანონიერად რომ მომხდარიყო, შპს “.....” საგადასახადო დავალიანება არ ექნებოდა.

კასატორის იმ მოსაზრებასთან დაკავშირებით, რომ ზემოაღნიშნული მუხლის შინაარსის უკეთ გარკვევის მიზნით, ამ გადამხდელს უნდა ეხელმძღვანელა “ბაზრის ორგანიზებისათვის ერთიანი ფიქსირებული კომბინირებული გადასახადის გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ" საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2003 წლის 3 ივნისის ¹284 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ხსენებული ინსტრუქციის (ძალადაკარგულია საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 13 ნოემბრის ¹1395 ბრძანებით) მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტზე, რომლის მიხედვითაც, ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადი გამოიანგარიშებოდა იმ რაიონის, ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის გათვალისწინებით, რომლის ტერიტორიაზეც ხდებოდა ბაზრის ორგანიზება.

საკასაციო სასამართლო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილისა და “ბაზრის ორგანიზებისათვის ერთიანი ფიქსირებული კომბინირებული გადასახადის გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ" საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2003 წლის 3 ივნისის ¹284 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქციის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტის კომპლექსური შეჯერებით განმარტავს, რომ, რომ ამ ცხრილის მე-2-5 სვეტებში მითითებული მოსახლეობის დიფერენცირებული რაოდენობები განისაზღვრებოდა იმ დასახლებული პუნქტის მიხედვით, რომელშიც იყო რეგისტრირებული ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადის გადამხდელი სუბიექტი და იმავდროულად, ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადის გამოანგარიშების კრიტერიუმს წარმოადგენდა იმ რაიონის ან ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა, რომლის ტერიტორიაზეც ორგანიზებულად ფუნქციონირებდა ბაზარი, ანუ, ძირითადად, რომელი ტერიტორიის მოსახლეობასაც ემსახურებოდა იგი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მხარეთა შორის არ არის სადავო ის გარემოება, რომ შპს “.....” წარმოადგენდა ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადის გადამხდელ სუბიექტს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ “ბაზრის ორგანიზებისათვის ერთიანი ფიქსირებული კომბინირებული გადასახადის გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ" საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2003 წლის 3 ივნისის ¹284 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქცია, ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადით გადამხდელის დაბეგვრის თვალსაზრისით, ერთმანეთისაგან განასხვავებდა რაიონსა და ქალაქს, ანუ ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადის ფიქსირებული განაკვეთის გადამხდელისათვის მისადაგებისა და ამავე გადასახადის გამოანგარიშების ასპექტით, ქალაქს არ აიგივებდა რაიონთან და მათ განიხილავდა დამოუკიდებელ ადმინისტრაციულ ერთეულებად, წინააღმდეგ შემთხვევაში, დასახელებულ ინსტრუქციაში ცალ-ცალკე არ იქნებოდა ისინი მითითებული.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ კასატორი საკასაციო საჩივარსა და ამ საქმის საკასაციო სასამართლოში განხილვისას ბაზრის ადგილსამყოფლის განსაზღვრის კუთხით, ძირითადად, აქცენტს აკეთებდა რაიონულ ცენტრზე, რომელსაც საერთოდ არ ითვალისწინებდა არც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილი და არც ზემოთ მითითებული ინსტრუქცია. ამდენად, საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება კასატორის მიერ თავისი მოთხოვნის დასასაბუთებლად რაიონულ ცენტრზე მითითებას და ამ თვალსაზრისით, რაიონში შემავალი ქალაქის რაიონულ ცენტრად მიჩნევას და ქალაქის გაიგივებას რაიონთან. აქედან გამომდინარე, კასატორი ვერ ასაბუთებს საკასაციო საჩივარს და თავის მოსაზრებებს ვერ ამყარებს რაიმე სამართლებრივი საფუძვლით.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ, რადგან ქ. სენაკის მოსახლეობის რაოდენობა არ აღემატებოდა 30000-ს, შესაბამისი ექსპერტიზის დასკვნაზე დაყრდნობით და სავაჭრო ადგილების საერთო რაოდენობის მიხედვით, რომელიც 300-ზე ნაკლები იყო, მოიცავდა 276 სავაჭრო ადგილს, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის გათვალისწინებით, ბაზრის ორგანიზატორის მიერ ყოველთვიურად ერთ დახლზე გადახდას ექვემდებარებოდა 6 ლარი, ამავე ნაწილის ცხრილის მეორე სვეტის შესაბამისად და ამდენად, რომ 2004 წელს სრულ დეკლარირებას ექვემდებარებოდა ფიქსირებული გადასახადი 6 ლარიX276 დახლზე, რაც შეადგენდა 1656 ლარს, რის გამოც 2006 წლის 24 თებერვლის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტით შპს “....." არასწორად დაერიცხა ბაზრის ორგანიზების გადასახადი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის მესამე სვეტის განაკვეთით, რაც შეადგენდა 20 ლარს ერთ სავაჭრო ადგილზე და შესაბამისად, მოსარჩელის მოთხოვნა კამერალური საგადასახადო შემოწმების 2006 წლის 24 თებერვლის აქტის, ფოთის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 2006 წლის 27 მარტის ¹51 ბრძანებისა და 2006 წლის 30 მარტის ¹9 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობის თაობაზე, საფუძვლიანია.

კასატორი ამტკიცებს, რომ შპს “.....” ძირითად საქმიანობას წარმოადგენდა ბაზრის ორგანიზება, რომლის ადგილსამყოფელი იყო სენაკის რაიონი, მისი მოსახლეობის რაოდენობა კი აღემატება 30000-ს, ანუ კასატორი შპს “.....” მიიჩნევს ბაზრის ორგანიზებისათვის გადასახადის გადამხდელ სუბიექტად, რომელიც მუშაობს სენაკის რაიონის მასშტაბით და არა მხოლოდ ქ. სენაკში. კასატორის აღნიშნულ მოსაზრებას აქარწყლებს საქმეში წარმოდგენილი კონკრეტული მტკიცებულებები. ამასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სამეწარმეო რეესტრიდან 2006 წლის 16 მაისის ამონაწერზე, რომლის მიხედვით, შპს “.....” იურიდიული მისამართია _ ქ. სენაკი, ..... ქ. ¹78 (ტ. 2, ს.ფ. 53). აღნიშნული მისამართი მითითებულია მიწის (უძრავი ქონების) საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობაშიც (ტ. 2, ს.ფ. 22).

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსადმი საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის 2006 წლის 28 თებერვლის ¹2430/4-3/223 წერილზე, რომლის თანახმად, “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად, დასახლება არის მოსახლეობის განსახლების პირველადი ადმინისტრაციული ერთეული, რომლის კატეგორიებია სოფელი, დაბა და ქალაქი, ხოლო ტერმინ “რაიონში” იგულისხმება ისეთი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული, რომელიც მოიცავს რამდენიმე დასახლებულ პუნქტს, მათ შორის, ქალაქს და სოფლებს, ზოგ შემთხვევაში კი _ დაბასაც, საგადასახადო კანონმდებლობაში გამოყენებული ფიქსირებული გადასახადის გამოყენების დროს გადასახადის განაკვეთების დიფერენციაცია ხდებოდა ქალაქების, დაბებისა და სასოფლო დასახლებული პუნქტების გათვალისწინებით (ტ. 1, ს.ფ. 12). შპს “....” საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2006 წლის 10 მარტის ¹05-05/2122 წერილში მითითებულია, რომ “ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად, დასახლება არის მოსახლეობის განსახლების პირველადი ადმინისტრაციული ერთეული, რომლის კატეგორიებია სოფელი, დაბა და ქალაქი, ხოლო გადასახადი ბაზრის ორგანიზებისათვის უნდა განსაზღვრულიყო ორგანული კანონით გათვალისწინებული დასახლების დეფინიციის მიხედვით (ტ. 1, ს.ფ. 13-14).

გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 17 ივლისის სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ იმ სავაჭრო ცენტრში (რომელიც არის ღია პავილიონი), სადაც საქმიანობს შპს “....”, იყიდება მხოლოდ ტანსაცმელი და არა სოფლის მეურნეობის პროდუქტები, ხოლო სურსათის ბაზარი არის ცალკე. ამდენად, შპს “....” წარმომადგენელმა ხაზი გაუსვა იმ გარემოებას, რომ მის მიერ ორგანიზებულ ბაზრობაზე არ იყიდებოდა სენაკის რაიონის სოფლებიდან ჩამოტანილი პროდუქტები.

ამასთან, საკასაციო სასამართლოს 2008 წლის 9 ოქტომბრის სხდომაზე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია) წარმოადგინა მოსაზრება, რომელშიც მიუთითა, რომ მის მიერ მოპოვებულ იქნა შესაბამისი დოკუმენტები, რომლებითაც დასტურდება, რომ ზუგდიდის, წალენჯიხის, აბაშის, ჩხოროწყუსა და სამტრედიის შესაბამისი ბაზრობები 2004-2005 წლებში იბეგრებოდა ერთიანი ფიქსირებული გადასახადით საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 273-ე მუხლის 53-ე ნაწილის ცხრილის შესაბამის სვეტში მითითებული მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. ამ მოსაზრებაში მოყვანილია ზუგდიდის (შპს “....”), წალენჯიხის (შპს “....”), აბაშის (შპს “აბაშის ბაზარი”), ჩხოროწყუსა (შპს “.....”) და სამტრედიის (შპს “.....”) რაიონებში მდებარე ბაზრობები და აღნიშნულია, რომ შესაბამისი რაიონების ბაზრობები იბეგრებოდა არა რაიონული ცენტრის მოსახლეობის, არამედ მთელი რაიონის მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. ამასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ კასატორის ხსენებული მოსაზრება ვერ დააფუძნებს მისი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობას, რადგან კასატორმა ვერ დაამტკიცა, რომ შპს “....” წარმოადგენს სენაკის რაიონის და არა კონკრეტულ ადმინისტრაციულ ერთეულში _ ქ. სენაკში მოქმედ ბაზარს, რის გამოც შპს “....” სასარჩელო მოთხოვნა გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის თაობაზე, საფუძვლიანია.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის განხილვისას სააპელაციო სასამართლოს არ დაურღვევია საქართველოს კანონმდებლობა და საქმეზე მიიღო დასაბუთებული და კანონიერი განჩინება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება უნდა დარჩეს უცვლელად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 5 დეკემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.