¹ბს-233-220(კ-07) 24 მაისი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე),

ნინო ქადაგიძე (მომხსენებელი), ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ი. ა-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 იანვრის განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 8 აგვისტოს ი. ა-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქ. თბილისის შინაგან საქმეთა მთავარი სამმართველოს მიმართ სამუშაოზე აღდგენის თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ 2001 წელს დაამთავრა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემიის სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტი და მუშაობა დაიწყო ........ რაიონის შინაგან საქმეთა განყოფილებაში სისხლის სამართლის სამძებროს ინსპექტორად. 2002 წლის 19 სექტემბერს გადავიდა ......... რაიონის შინაგან საქმეთა სამმართველოს მეორე განყოფილებაში იმავე თანამდებობაზე. დიდუბე-ჩუღურეთის შს სამმართველოში მუშაობისას არანაირი დისციპლინური სასჯელი არ ჰქონია და განყოფილების უფროსის წარდგინებით მიიღო პოლიციის ლეიტენანტის მორიგი სპეციალური წოდება.

2003 წლის 15 ოქტომბერს, მოსარჩელის განმარტებით, უფროსის სიტყვიერი მითითებით ასრულებდა სამსახურებრივ მოვალეობას და იმყოფებოდა დიღმის ხიდზე ე.წ. “გადაკეტვაზე”, რომელიც მოიხსნა 00.00 საათზე. ამავე დროს განყოფილებაში დაიწყო თათბირი, რომელსაც ატარებდა განყოფილების უფროსი დ. ყ-ი და რომელზეც დააგვიანდა, რაზეც განყოფილების უფროსმა განუცხადა, რომ დაგვიანების გამო სამაგალითოდ დასჯიდა და მოსთხოვა დაეწერა პატაკი ორგანოდან წასვლის შესახებ, რაზედაც უარი უთხრა და პატაკი დაწერა თანამდებობიდან გათავისუფლების თაობაზე, რაც ხელმძღვანელობის მიერ რეგისტრაციაში არ იქნა გატარებული. აღნიშნული მიზეზით მასა და დ. ყ-ს შორის მოხდა ურთიერთშელაპარაკება და მდგომარეობა იმდენად დაიძაბა, რომ აუკრძალა სამსახურში მისვლა. 2003 წლის 16 ოქტომბრიდან ფაქტობრივად სამსახურში არ დადიოდა, ვინაიდან აკრძალული ჰქონდათ თანამშრომლებს მისი სამსახურში გამოცხადების აღრიცხვის წარმოება და არანაირ დავალებებს არ აძლევდნენ. აღნიშნული მდგომარეობის გამო დაიწყო სამსახურის ძებნა სხვა განყოფილებებში, მაგრამ უშედეგოდ. 2003 წლის დეკემბრში გაიგო დ. ყ-ის თანამდებობიდან განთავისუფლების შესახებ და სამუშაოზე დაშვება სთხოვა უფროსის მოვალეობის შემსრულებელ გ. წ-ს, რომელმაც განუცხადა, რომ დ. ყ-ი მისი მეგობარია და არ ჰქონდა მორალური უფლება, იგი სამუშაოზე დაეშვა. ამასთან, მისცა ერთი თვის ვადა სხვა განყოფილებაში გადასასვლელად, რაც ვერ შეძლო. 2004 წლის მარტში სამსახურში გამოუცხადებლობის გამო, კადრების ინსპექტორმა დ. მ-ემ ჩამოართვა ახსნა-განმარტება, სადაც მან მიუთითა სამსახურში გამოუცხადებლობის მიზეზიც. მოსარჩელის მითითებით, იგი ამ ხნის განმავლობაში იღებდა ხელფასს, 2004 წლის 28 მაისს კი აღმოაჩინა, რომ უწყისში მისი გვარი აღარ იყო. შს სამმართველოს ბუღალტერიაში უთხრეს, რომ დათხოვნილია სამსახურიდან, თუმცა ბრძანება დათხოვნის შესახებ არ მიუღია. როგორც გადმოცემით იცის, ბრძანება 2004 წლის 16 აპრილსაა გამოცემული და მისი ნომერია 15.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, იმ მოტივით, რომ ბრძანება კანონდარღვევით, ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლების გარეშეა გამოცემული, მოსარჩელე ითხოვდა მისი გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობასა და სამუშაოზე აღდგენას.

მოგვიანებით, საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვისას სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნა გაზარდა და დამატებით მოითხოვა სამსახურებრივი მოკვლევის მასალების ბათილად ცნობა, რასაც მოპასუხის წარმომადგენელი არ დაეთანხმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 16 თებერვლის გადაწყვეტილებით ი. ა-ას სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის თანახმად, პოლიციის თანამშრომლებზე ამ კანონის მოქმედება ვრცელდება იმ შემთხვევაში, თუ საქართველოს კონსტიტუციით, სპეციალური კანონმდებლობით ან მათ საფუძველზე სხვა რამ არ არის დადგენილი. “პოლიციის შესახებ” საქართველოს კანონის 22-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ე” ქვეპუნქტის შესაბამისად, პოლიციის თანამშრომელი სამსახურიდან შეიძლება დაითხოვონ სამსახურებრივი დისციპლინის უხეში ან სისტემატური დარღვევისათვის. ,,შს ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1997 წლის 17 მარტის ¹ 139 ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულების მე-60 მუხლის “კ” პუნქტის თანხმად კი შს ორგანოდან დათხოვნის საფუძველს წარმოადგენს დისციპლინის ერთჯერადი უხეში ან სისტემატური დარღვევა.

საქალაქო სასამართლომ მოცემულ შემთხვევაში დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მოსარჩელე არათუ სისტემატურად არღვევდა შრომის დისციპლინას, არამედ 2003 წლის 15 ოქტომბრიდან საერთოდ არ ცხადდებოდა სამსახურში. პირადი საქმის მასალებში წარმოდგენილი მოსარჩელის ახსნა-განმარტებით, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მორიგი დაგვიანების გამო, 2003 წლის 15 ოქტომბერს, თათბირზე, განყოფილების უფროსთან მოუვიდა უთანხმოება, რის შემდეგ მოსთხოვეს პატაკის დაწერა სამსახურიდან წასვლაზე, რასაც არ დაეთანხმა, თუმცა აღნიშნული ზემდგომ ორგანოში არ გაუსაჩივრებია.

საქმეში არსებული მტკიცებულებების შესაბამისად, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ 2004 წლის 15 მარტს ¹4 ოპერატიულ თათბირზე დაისვა ი. ა-ას გათავისუფლების საკითხი, ვინაიდან იგი არაერთგზის გაფრთხილების მიუხედავად არ ცხადდებოდა სამსახურში, რის მიზეზადაც ასახელებდა სხვა სამსახურში გადასვლას.

საქალაქო სასამართლომ მოსარჩელის მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 99-ე მუხლთან მიმართებაში მიუთითა, რომ ამ მუხლის შესაბამისად, მოხელე შეიძლება გაათავისუფლონ სამსახურიდან, თუ იგი უხეშად დაარღვევს სამსახურებრივ მოვალეობებს. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით კი დასტურდება მოსარჩელის მიერ მისთვის დაკისრებული სამსახურებრივი მოვალეობების შესრულებისაგან თავის არიდება. მის მიერ სამსახურში გამოუცხადებლობით უხეშად იქნა დარღვეული შრომის დისციპლინა და, შესაბამისად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში, კანონით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება გამოიყენა და მოხელე გაათავისუფლა სამსახურიდან დისციპლინური პასუხისმგებლობის მოქმედების გარეშე. ამასთან, სასამართლოს მითითებით, ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, მოხელე, რომელიც თვითნებურად მიატოვებს (5 დღეზე მეტი ხნით) სამსახურს, გათავისუფლებულად ჩაითვლება სამსახურის თვითნებურად დატოვების მეორე სამუშაო დღიდან.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის წარმომადგენელთა მოსაზრება სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის თაობაზე და განმარტა, რომ მოსარჩელეს გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არ ჩაჰბარებია კანონით დადგენილი წესით, ხოლო გასაჩივრების კანონით დადგენილი ერთთვიანი ვადა აითვლება მისთვის სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გაცნობიდან.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. ა-ამ.

აპელანტი სააპელაციო საჩივარს ძირითადად აფუძნებდა იმავე გარემოებეზე, რაზეც _ სასარჩელო განცხადებას და ამასთან, მიუთითებდა რომ გადაწყვეტილებაში მისი სამსახურიდან გათავისუფლების მოტივად და მტკიცებულებად სასამართლო უთითებს იმას, რომ 2004 წლის 2 მარტის სამსახურებრივი მოკვლევის დასკვნით მიზანშეწონილად იქნა მიჩნეული მოსარჩელის მიერ სამსახურში გამოუცხადებლობისა და სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისადმი გულგრილი დამოკიდებულება. ეს მაშინ, როცა სასამართლოს მიერ არ იქნა გამოკვლეული ხელმძღვანელთან მისი კონფლიქტური სიტუაციის წარმოშობის საფუძველი. მოქმედი კანონმდებლობით მოსამსახურის სამსახურიდან გათავისუფლება შეიძლება მხოლოდ კანონიერი საფუძვლის არსებობისას, რაც მის უშუალო უფროსს არ ჰქონდა, ვინაიდან მისგან დამოუკიდებელი მიზეზის გამო, ვერ მოახერხა თათბირზე მისვლა და თუ ასეც მოხდა, მაშინ ხელმძღვანელს ჯერ გაფრთხილება ან საყვედური უნდა მიეცა, რის შემდგომაც, თუ გააცდენდა თათბირების სხდომებს, მხოლოდ მაშინ მოეხდინათ მისი გათავისუფლება.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 16 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 იანვრის განჩინებით ი. ა-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 16 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში მიუთითებდა, რომ, როგორც პირად საქმეში არსებული თათბირის ოქმებით დასტურდება, ი. ა-ა 2003 წლის ოქტომბრიდან არ ცხადდებოდა სამსახურში, ამასთან, არც საავადმყოფო ფურცელზე იმყოფებოდა, არც სხვა სამსახურში გადასვლის ბრძანება არსებობდა და ქვეგანყოფილების ინსპექტორად ფორმალურდ ირიცხებოდა, რის გამოც 2004 წლის 15 მარტს ქ. თბილისის ........ შს სამმართველოს მეორე განყოფილების თანამშრომელთა ოპერატიული თათბირზე მიღებული დადგენილებით ეთხოვა ზემდგომ ორგანოებს, ი. ა-ა აცდენდა რა უმიზეზოდ სამსახურს, მისი შინაგან საქმეთა ორგანოებიდან დათხოვნა.

ქ. თბილისის შს მთავარი სამმართველოს უფროსის 2004 წლის 16 აპრილის ¹ 15 ბრძანებით ქ. თბილისის ........ შს სამმართველოს პოლიციის მე-2 განყოფილების სისხლის სამართლის სამძებრო ქვეგანყოფილების ინსპექტორი, პოლიციის ლეიტენანტი ი. ა-ა, დათხოვნილ იქნა შეიარაღებული ძალების თადარიგში “საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულების მე-60 მუხლის “კ” პუნქტის საფუძველზე.

საქმეში არსებული მასალებით დასტურდება, რომ ი. ა-ა 2003 წლის 16 ოქტომბრიდან სამსახურში ნამდვილად არ დადიოდა, მაგრამ ხელფასს იღებდა, ამასთან, დათხოვნამდე არავისთვის მიუმართავს საჩივრით ან განცხადებით, რომ ხელმძღვანელობა მის მიმართ რაიმე უკანონო მოქმედებას ახორციელებდა.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის თანახმად, პოლიციის თანამშრომლებზე აღნიშნული კანონის მოქმედება ვრცელდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საქართველოს კონსტიტუციით, სპეციალური კანონმდებლობით ან მათ საფუძველზე სხვა რამ არ არის დადგენილი. აღნიშნული კანონის შესაბამისად, პოლიცია არის აღმასრულებელი ხელისუფლების განმახორციელებელი სამართალდამცავი სპეციალური პოლიციური და გასამხედროებული დაწესებულებების სისტემა, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობით მინიჭებული კომპეტენციის ფარგლებში უზრუნველყოფს საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და წესრიგის, ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვას მართლსაწინააღმდეგო ხელყოფისაგან. ამავე კანონის 22-ე მუხლის პირველი პუნქტის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, პოლიციელი შეიძლება სამსახურიდან დათხოვნილ იქნეს სამსახურებრივი დისციპლინის უხეში ან სისტემატური დარღვევისათვის.

საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოების სისტემაში რიგითი და ოფიცერთა შემადგენლობის მიერ სამსახურის გავლის წესს, მათ უფლებებსა და მოვალეობებს განსაზღვრავს და აწესრიგებს “საქართველოს შინაგან საქმეთა ორგანოებში სამსახურის გავლის წესის შესახებ” დებულება, რომლის მე-60 მუხლის “კ” პუნქტის თანახმად, შს ორგანოებში სამსახურის შეწყვეტის საფუძველია დისციპლინის ერთჯერადი უხეში ან სისტემატური დარღვევა.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, იგი არ იზიარებს აპელანტის მოსაზრებას, რომ მისთვის ჯერ უნდა მიეცათ გაფრთხილება ან საყვედური და თუ კიდევ გააგრძელებდა, მაშინ უნდა გაეთავისუფლებინათ, ვინაიდან დასტურდება, რომ 2003 წლის 16 ოქტომბრიდან მოსარჩელე სამსახურში არ დადიოდა და სამსახურებრივ მოვალეობას არ ასრულებდა. აღნიშნულზე ჩატარებულ იქნა სამსახურებრივი მოკვლევა და 2004 წლის 16 აპრილს გამოიცა ბრძანება მისი შეიარაღებული ძალების თადარიგში დათხოვნის შესახებ.

ის გარემოება, რომ სადავო ბრძანების გამოცემისას ადმინისტრაცია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5, მე-6 და 96-ე მუხლების მოთხოვნათა დარღვევით მოქმედებდა, საქმის მასალებით არ დასტურდება.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, ი. ა-ას შეიარაღებული ძალების თადარიგში დათხოვნის ბრძანება გამოცემულია უფლებამოსილი პირის მიერ, მისი უფლებამოსილების ფარგლებში და კანონის მოთხოვნათა დაცვით, რის გამოც არ არსებობს მისი ბათილად ცნობისა და, აქედან გამომდინარე, მოსარჩელის სამსახურში აღდგენის საფუძველი.

მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. ა-ამ.

კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 იანვრის განჩინების გაუქმებასა და ახალი გაადწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

კასატორი საკასაციო საჩივარს ძირითადად აფუძნებდა იმავე გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდა სასარჩელო და სააპელაციო საჩივრებში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 მარტის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ი. ა-ას საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 23 მარტის განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

მხარეებს მითითებულ ვადაში საკასაციო სასამართლოში თავიანთი მოსაზრებები არ წარმოუდგენიათ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო გასაჩივრებულ განჩინებას, ი. ა-ას საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მოცემულ საქმესთან მიმართებაში და მიაჩნია, რომ ი. ა-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობს ი. ა-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განსახილველად დაშვებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. უარი ეთქვას ი. ა-ას საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.