ბს-234-221(2კ-07) 18 ივლისი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) _ ქ. თბილისის მერია

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ ლ. ხ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილება

სარჩელის საგანი _ მატერიალური და მორალური ზიანის, ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 6 ივლისს ლ. ხ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქ. თბილისის მერიის მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2005 წლის 20 მარტს ქ. თბილისში, ჩ-ის ქუჩაზე ჩაჯდა ¹214 სამარშრუტო ტაქსში, რომელიც სადგურის მიმართულებით მოძრაობდა. გზაზე ხსენებული სამარშრუტო ტაქსი შეყოვნდა, ვინაიდან ორი სატვირთო-ლიფტიანი მანქანით ხდებოდა ხეების ტოტების მოჭრა და გზა იყო გადაკეტილი. სამარშრუტო ტაქსის მძღოლი იძულებული გახდა, შემოვლითი გზით გაეგრძელებინა მარშრუტი. ...ის ქუჩაზე მდებარე საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის სახელმწიფო კოლეჯის ეზოში, ქუჩის განაპირა ტერიტორიაზე, მწკრივად იდგა ხეები, რომელთაგან ერთ-ერთი დაეცა აღნიშნულ სამარშრუტო ტაქსს, რის შედეგადაც მოსარჩელემ მიიღო მძიმე ტრავმა. მორიგე პატრულმა მოსარჩელე გადაიყვანა ი. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კლინიკური საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებაში, სადაც მას ჩაუტარდა გადაუდებელი ოპერაცია.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, ქალაქის კეთილმოწყობისა და უსაფრთხოების ზომების გატარებაზე პასუხისმგებელი იყო ქ. თბილისის მერია, რომელსაც ევალებოდა თვითმმართველობის ორგანოს _ საკრებულოს მიერ შემუშავებული პროგრამების აღსრულება და მათ შესრულებაზე უშუალო ზედამხედველობის განხორციელება. მოცემულ შემთხვევაში კი ქ. თბილისის მერიას მომხდარი უბედური შემთხვევის ასაცილებლად შესაბამისი სავალდებულო ზომები არ მიუღია, რითაც დაარღვია “ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ”, “საქართველოს დედაქალაქის _ თბილისის შესახებ” საქართველოს კანონებისა და საქართველოს დედაქალაქის _ ქალაქ თბილისის მერიის დებულებით მასზე დაკისრებული მოვალეობები, რის შედეგადაც მოსარჩელეს მიადგა მატერიალური და მორალური ზიანი. აღნიშნული უბედური შემთხვევის შედეგად, მოსარჩელე გახდა დროებით შრომისუუნარო, რის გამოც რამდენიმე თვის განმავლობაში ვერ ახორციელებდა სამსახურებრივ მოვალეობას, შესაბამის ორგანიზაციაში მარტის პირველ ნახევარში გაფორმებული სამთვიანი კონტრაქტის თანახმად, სადაც უნდა წაეკითხა ტრეინინგის კურსები, თვეში 500 აშშ დოლარის ანაზღაურებით. ამასთან, იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე ოჯახის ერთადერთ მარჩენალს წარმოადგენდა, მისი ოჯახი აღმოჩნდა მძიმე მატერიალურ მდგომარეობაში, მიღებული ფიზიკური ტრავმის გამო, მას გაუკეთდა გადაუდებელი მძიმე ოპერაცია, გაიარა ხანგრძლივი სტაციონალური და მედიკამენტოზური მკურნალობა, რაც დიდ ხარჯებთან იყო დაკავშირებული.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ “ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” საქართველოს კანონის 46-ე მუხლის, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე და 1005-ე მუხლების საფუძველზე, ქ. თბილისის მერიისთვის მის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის _ 3900 ლარისა და მორალური ზიანის _ 20000 ლარის ანაზღაურება, ასევე ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის _ 1500 ლარის დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილებით ლ. ხ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქ. თბილისის მერიას მოსარჩელის სასარგებლოდ მატერიალური ზიანის _ 2721,1 ლარისა და მორალური ზიანის _ 1000 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ლ. ხ-მა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა იმ ნაწილში, რომლითაც მისი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აპელანტმა ხსენებული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ქ. თბილისის მერიამაც გაასაჩივრა იმ ნაწილში, რომლითაც დაკმაყოფილდა სარჩელი მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე. აპელანტმა აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის მერიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; ლ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ლ. ხ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქ. თბილისის მერიას ლ. ხ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მატერიალური ზიანის _ 2880,27 ლარისა და მორალური ზიანის _ 3000 ლარის ანაზღაურება; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტის თავმჯდომარისადმი საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის სახელმწიფო კოლეჯის დირექტორის მიერ 2005 წლის 10 იანვარს გაგზავნილი ¹1 წერილის თანახმად, ხსენებული კოლეჯის ტერიტორიაზე (ფეხბურთის სტადიონზე) არსებული ყველა ალვის ხე გადაბერებული იყო, მათმა წაქცევამ არაერთხელ გამოიწვია აგურის ღობის ნგრევა, რის გამოც ხეები ამოძირკვას საჭიროებდა. ამდენად, ხსენებული კოლეჯის დირექტორმა აღნიშნული ხეების ამოძირკვის ნებართვა მოითხოვა. ამასთან, სტაციონალური ავადმყოფის სამედიცინო ბარათისა და მკურნალი ექიმის წერილის თანახმად, 2005 წლის 20 მარტს, 14.05 საათზე, ი. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კლინიკური საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებაში საპატრულო სამსახურის მიერ მიყვანილ იქნა ლ. ხ-ი, რომელსაც ორივე ბარძაყის ზემო მესამედში ჰქონდა შერჭობილი 70-80 სანტიმეტრი სიგრძის, დიამეტრით 6X6 სანტიმეტრზე ხის ნატეხი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს 2005 წლის 26 აპრილის ¹05-14/763 წერილის თანახმად, “საქართველოს დედაქალაქის _ თბილისის შესახებ” საქართველოს კანონისა და “ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად, ქ. თბილისის ქუჩების კეთილმოწყობისა და გამწვანების პროგრამებისა და გეგმების დამტკიცება და ამ ღონისძიებათა განხორციელებაზე უშუალო კონტროლი და ზედამხედველობა წარმოადგენდა ქ. თბილისის თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანოთა უფლებამოსილებას. “საქართველოს დედაქალაქის _ თბილისის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, ქ. თბილისში ადგილობრივი თვითმმართველობა ხორციელდებოდა ქ. თბილისის მერიის მეშვეობით. ქ. თბილისის მერია წარმოადგენდა სახელმწიფო მმართველობის ორგანოთა სისტემას, რომელიც უზრუნველყოფდა ქ. თბილისის თვითმმართველობის აღმასრულებელ-განმკარგულებელ საქმიანობას. იმავე კანონის 22-ე მუხლის თანახმად კი, ქ. თბილისის მერი ამტკიცებდა ქ. თბილისის კეთილმოწყობისა და გამწვანების პროგრამებსა და გეგმებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სწორედ ქ. თბილისის მერია იყო ვალდებული, ამოეძირკვა ხეები, რომლებიც საშიშროებას ქმნიდა და შეექმნა უსაფრთხო გარემო, რაც არ შესრულდა და რამაც მოცემული შემთხვევა განაპირობა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის დებულებანი. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად კი, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აანაზღაუროს ეს ზიანი. აღნიშნული მუხლიდან გამომდინარე, ზიანი შეიძლება მიყენებულ იქნეს უმოქმედობითაც, როგორც მოცემულ შემთხვევაში მოხდა, ვინაიდან შესაბამისი მოქმედების, კერძოდ, ხეების ამოძირკვისა და უსაფრთხო გარემოს შექმნის მოვალეობა სწორედ მოპასუხეს ეკისრებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო უმოქმედობას, მოსარჩელისათვის მიყენებულ მატერიალურ ზიანს, მიზეზობრივ კავშირს უმოქმედობასა და დამდგარ შედეგს შორის, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის თანახმად კი, დაზარალებულს უფლება ჰქონდა, მკურნალობის ხარჯები წინასწარაც მოეთხოვა, რის გამოც სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებას იმ ნაწილში, რომლითაც დაკმაყოფილდა სარჩელი მოსარჩელისთვის მიყენებული მატერიალური ზიანის, კერძოდ, ოპერაციის თანხის _ 200 ლარის, შპს “ჯი-აი-ენ-ენ” კუზანოვის კლინიკაში მკურნალობის თანხის _ 1700 ლარის, სამთვიანი შრომისუუნარობით გამოწვეული ზიანის _ საშუალო ოჯახის საარსებო მინიმუმის _ 821,10 ლარის ნაწილში, სულ _ 2721,10 ლარის ოდენობით.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქმეში წარმოდგენილი იყო მტკიცებულებები, კერძოდ, სამედიცინო კონსულტაციისთვის 15 ლარისა და მედიკამენტების შესაძენად 144,17 ლარის გადახდის ქვითრები, ხოლო აღნიშნულ მტკიცებულებებზე მითითებული თარიღები და სამედიცინო პრეპარატების დასახელებები, ლ. ხ-ის ავადმყოფობის სამედიცინო ბარათის ჩანაწერებიდან გამომდინარე, იძლეოდა იმის საფუძველს, რომ ისინი სწორედ მოსარჩელის მიერ გაწეული ხარჯების დამადასტურებელ მტკიცებულებებად ყოფილიყო მიჩნეული, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელი ამ ნაწილშიც უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის გარემოებებიდან გამომდინარე, მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არსებობდა მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველიც, ვინაიდან დასტურდებოდა, რომ ფიზიკური დაზიანებით მოსარჩელემ მიიღო მორალური ზიანიც. აღნიშნული ზიანით გამოწვეული ტკივილების შემსუბუქებას კი სწორედ ამ ზიანის ფულადი კომპენსაცია წარმოადგენდა. მორალური ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში მიიღო, როგორც მოსარჩელის სუბიექტური დამოკიდებულება ამ ზიანის მიმართ, ისე ობიექტური გარემოებები და მორალური ზიანის ანაზღაურების გონივრულ და სამართლიან ოდენობად 3000 ლარი მიიჩნია.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა ადვოკატის მომსახურების ხარჯის _ 1500 ლარის ანაზღაურების თაობაზე და განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაწეული ხარჯები, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება ეკისრება მეორე მხარეს, ხოლო თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება იმ ნაწილის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ხსენებულ მუხლში საუბარი იყო უკვე გაწეულ ხარჯებზე. ამასთან, მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ ადვოკატისათვის აღნიშნული თანხის გადახდის დამადასტურებელი ოფიციალური საბუთი საქმეში არ იყო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილება ლ. ხ-მა საკასაციო წესით გაასაჩივრა იმ ნაწილში, რომლითაც მისი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. კასატორმა აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ, ერთი მხრივ, არ უარყო ის ფაქტი, რომ ლ. ხ-მა განიცადა მძიმე ფიზიკური ტკივილი, რაც დასტურდებოდა საქმეში არსებული ექიმის შესაბამისი სამედიცინო დასკვნით, სპეციალისტის სახით მოწვეული მკურნალი ექიმის დაკითხვის ოქმით, ფოტო-სურათებითა და ვიდეო-ფირით. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნულ მტკიცებულებებსა და სამართლის ნორმებზე დაყრდნობით, დაადგინა მოპასუხის მხრიდან ლ. ხ-ისათვის მორალური ზიანის მიყენების ფაქტი, ამასთან, გაიზიარა მოსარჩელის სუბიექტური დამოკიდებულება დამდგარი ზიანის მიმართ, მეორე მხრივ კი, ობიექტური გარემოებების გამო, გონივრულ და სამართლიან ანაზღაურებად 3000 ლარი მიიჩნია, რასაც კასატორი არ იზიარებს.

კასატორი ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მიერ ადვოკატის მომსახურების ხარჯის ანაზღაურებაზე უარის თქმას და განმარტავს, რომ აღნიშნული ხარჯის გადახდა ქ. თბილისის მერიას უნდა დაეკისროს. ადვოკატის მომსახურების ხარჯების გადახდა მოსარჩელესა და ადვოკატს შორის დადებული ხელშეკრულების თანახმად, უნდა მომხდარიყო მოცემული საქმის განხილვის დამთავრებისას. აღნიშნული ხელშეკრულება მოსარჩელემ წარადგინა საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვის დროს, რაც საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა და უარი განაცხადა ადვოკატის მომსახურების შესახებ ხელშეკრულების მტკიცებულების სახით საქმეზე დართვაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ქ. თბილისის მერიამაც გაასაჩივრა იმ ნაწილში, როლითაც სარჩელი დაკმაყოფილდა. კასატორმა აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 105-ე მუხლი, ამასთან, უკანონოდ არ გაითვალისწინა მოსარჩელის მკურნალი ექიმის ახსნა-განმარტება, რომ ლ. ხ-ი განკურნებული იყო და დამატებით მკურნალობას აღარ საჭიროებდა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ უკანონოდ მიიჩნია მოსარჩელისათვის დროებითი შრომისუუნარობით გამოწვეული ზიანის, რაც 821 ლარს შეადგენდა, ანაზღაურება. ამასთან, არ მიუთითა სამართლებრივი საფუძველი, რომლის თანახმადაც, ქ. თბილისის მერიას მოსარჩელისათვის დროებითი შრომისუუნარობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება დაეკისრა.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ უკანონოდ დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილშიც, რასაც საფუძვლად დაუდო ნ. ყ-ის სახელობის ცენტრალური კლინიკის ექიმის _ ლ. ღ-ის 2005 წლის 13 დეკემბრის ამონაწერი მოსარჩელის ავადმყოფობის სამედიცინო ბარათიდან, რომლის თანახმადაც, მოსარჩელეს დაესვა დიაგნოზი _ ნევროზული მდგომარეობა, რასაც მოსარჩელე უკავშირებდა 2005 წლის 24 მარტს მომხდარ შემთხვევას. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ საკმარის საფუძვლად მიიჩნია აღნიშნული ამონაწერი და არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა მტკიცებულება იმის თაობაზე, თუ რამდენად იყო მოსარჩელის დიაგნოზი _ ნევროზული მდგომარეობა უშუალო მიზეზობრივ კავშირში 2005 წლის 24 მარტს მომხდარ ავარიულ შემთხვევასთან, ამასთან, საქმეში არ მოიპოვებოდა აღნიშნულის თაობაზე შესაბამისი სპეციალისტის დასკვნა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 მარტის განჩინებებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ლ. ხ-ისა და ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 23 მარტის განჩინებების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 23 მაისამდე.

2007 წლის 11 აპრილს ქ. თბილისის მერიამ უზენაეს სასამართლოში წარადგინა მოსაზრება ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის თაობაზე და აღნიშნა, რომ საკასაციო საჩივარი იყო დასაშვები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 მაისის განჩინებით ლ. ხ-ისა და ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა 2007 წლის 18 ივლისს, მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლოს დადგენილად მიაჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ქ. თბილისის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტის თავმჯდომარისადმი საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის სახელმწიფო კოლეჯის დირექტორის მიერ 2005 წლის 10 იანვარს გაგზავნილი წერილის თანახმად, ხსენებული კოლეჯის ტერიტორიაზე (ფეხბურთის სტადიონზე) არსებული ყველა ალვის ხე გადაბერებული იყო და მათმა წაქცევამ არაერთხელ გამოიწვია აგურის ღობის ნგრევა, რის გამოც ხეები ამოძირკვას საჭიროებდა და ამიტომ, ხსენებული კოლეჯის დირექტორმა აღნიშნული ხეების ამოძირკვის ნებართვა მოითხოვა (ს.ფ. 18). 2005 წლის 20 მარტს ლ. ხ-მა სამარშრუტო ტაქსით მგზავრობისას მიიღო მძიმე ტრავმა _ სამარშრუტო ტაქსს დაეცა საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის სახელმწიფო კოლეჯის ეზოში მდგარი ალვის ხე, რა დროსაც მან მიიღო ორივე ბარძაყის გამჭოლი ჭრილობები და დასჭირდა რეგულარული მკურნალობა (ს.ფ. 1-6). სტაციონალური ავადმყოფის ¹671 სამედიცინო ბარათიდან ირკვევა, რომ ლ. ხ-ი ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კლინიკურ საავადმყოფოში შეიყვანეს 2005 წლის 20 მარტს, 14.05 საათზე, ორთავე ბარძაყში გამჭოლი ჭრილობებით (ს.ფ. 22-23). ლ. ხ-ს მკურნალობისათვის დასჭირდა გარკვეული თანხები (ს.ფ. 12-17).

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქ. თბილისის მერიას საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, არ წამოუყენებია დასაშვები და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია (შედავება) და იგი ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეულ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს, ასევე ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარში არც რაიმე სამართლებრივ საფუძვლებზეა მითითება.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოტივაციას, რომ “საქართველოს დედაქალაქის _ თბილისის შესახებ” საქართველოს კანონისა და “ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად, ქ. თბილისის ქუჩების კეთილმოწყობისა და გამწვანების პროგრამებისა და გეგმების დამტკიცება და ამ ღონისძიებათა განხორციელებაზე უშუალო კონტროლი და ზედამხედველობა წარმოადგენს ქ. თბილისის თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანოთა უფლებამოსილებას.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს “საქართველოს დედაქალაქის _ თბილისის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-4 მუხლზე, რომლის თანახმად, ქ. თბილისში ადგილობრივი თვითმმართველობა ხორციელდება ქ. თბილისის საკრებულოსა და ქ. თბილისის მერიის მეშვეობით. ამდენად, ქ. თბილისის მერია წარმოადგენს აღმასრულებელ ორგანოთა სისტემას, რომელიც უზრუნველყოფს ქ.თბილისის თვითმმართველობის აღმასრულებელ-განმკარგულებელ საქმიანობას, ხოლო აღნიშნული კანონის 22-ე მუხლის მე-3 პუნქტის “ო²” ქვეპუნქტის მიხედვით, ქ. თბილისის მერი ამტკიცებს ქ. თბილისის კეთილმოწყობისა და გამწვანების პროგრამებსა და გეგმებს.

აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს, რომ სწორედ ქ. თბილისის მერია იყო ვალდებული, ამოეძირკვა ხეები, რომლებიც საშიშროებას ქმნიდა და შეექმნა უსაფრთხო გარემო, რაც არ შესრულდა და რამაც ზემოაღნიშნული შემთხვევა განაპირობა. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქ. თბილისის მერიამ არ შეასრულა “საქართველოს დედაქალაქის _ თბილისის შესახებ” საქართველოს კანონის 22-ე მუხლის მე-3 პუნქტის “ო²” ქვეპუნქტიდან გამომდინარე შესაბამისი ვალდებულება, რამაც უშუალოდ გამოიწვია მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენება.

სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი, ასევე _ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ზემოაღნიშნული მატერიალურ-საკანონმდებლო ნორმების მიხედვით, კონკრეტულ შემთხვევაში ქ. თბილისის მერიას ეკისრება ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და მან უნდა აუნაზღაუროს ლ. ხ-ს მიყენებული ზიანი, რადგან მან თავისი ბრალეული უმოქმედობით არ გაატარა შესაბამისი აუცილებელი ღონისძიება, კერძოდ, არ მოახდინა მობერებული ხეების ამოძირკვა და, შესაბამისად, არ მოუხდენია მათგან მომდინარე საშიშროების გაუვნებელყოფაც.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო უმოქმედობას, მოსარჩელისათვის მიყენებულ მატერიალურ ზიანს, მიზეზობრივ კავშირს მოპასუხის უმოქმედობასა და დამდგარ შედეგს შორის, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის თანახმად კი, დაზარალებულს უფლება ჰქონდა, მკურნალობის ხარჯები წინასწარაც მოეთხოვა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ლ. ხ-ს მართებულად აუნაზღაურა მორალური ზიანი, ვინაიდან ამ შემთხვევაში საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ფიზიკური დაზიანების შედეგად მოსარჩელეს მიადგა მორალური ზიანიც, ასევე სწორად განსაზღვრა მორალური ზიანის ანაზღაურების გონივრულ და სამართლიან ოდენობად 3000 ლარი, კერძოდ, იმ სულიერ-მორალური ტკივილისა და რეალური ტანჯვის გათვალისწინებით, რაც მოსარჩელემ განიცადა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-7 მუხლზე, რომლის თანახმად, დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას არ შეიძლება გამოიცეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, თუ პირის კანონით დაცული უფლებებისა და ინტერესებისათვის მიყენებული ზიანი არსებითად აღემატება იმ სიკეთეს, რომლის მისაღებადაც იგი გამოიცა, ხოლო დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით გათვალისწინებულმა ზომებმა არ შეიძლება გამოიწვიოს პირის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაუსაბუთებელი შეზღუდვა.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-7 მუხლით რეგლამენტირებული საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის დაცვით, ობიექტურად შეაფასა ლ. ხ-ისათვის მიყენებული მორალური ზიანის ოდენობა, რის გამოც საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორ ქ. თბილისის მერიის მტკიცებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ უკანონოდ დააკმაყოფილა მოსარჩელის მოთხოვნა მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად დაადგინა, რომ უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მოთხოვნა ადვოკატის მომსახურების ხარჯის _ 1500 ლარის ანაზღაურების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება ეკისრება მეორე მხარეს, ხოლო თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება იმ ნაწილის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლი შეეხება უკვე გაწეულ ხარჯებს, მათ შორის, ადვოკატისათვის გაწეულ ხარჯებს და იგი არ ითვალისწინებს იმ ხარჯების ანაზღაურებას, რომლებიც ჯერ არ გაუწევია მხარეს და რომლის გაწევასაც იგი აპირებს მომავალში, კერძოდ, ადვოკატისათვის არ გადაუხდია მომსახურების თანხა. კასატორი ლ. ხ-ი მიუთითებს, რომ უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს მიერ ადვოკატის მომსახურების ხარჯის ანაზღაურებაზე უარის თქმა, რაც ქ. თბილისის მერიას უნდა დაეკისროს, ხოლო ადვოკატის მომსახურების ხარჯების გადახდა მოსარჩელესა და ადვოკატს შორის დადებული ხელშეკრულების თანახმად, უნდა მომხდარიყო მოცემული საქმის განხილვის დამთავრებისას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ, ვინაიდან მოცემულ საქმეში წარმოდგენილი არ არის მოსარჩელე ლ. ხ-ის მიერ ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯების, ანუ მისთვის თანხის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულება, შესაბამისად, უსაფუძლოა ლ. ხ-ის სასარჩელო მოთხოვნა ადვოკატის მომსახურების ხარჯის _ 1500 ლარის ანაზღაურების თაობაზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მიიღო სწორი გადაწყვეტილება და წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არის უსაფუძვლო, რის გამოც აღნიშნული საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქ. თბილისის მერიისა და ლ. ხ-ის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 იანვრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.