ბს-248-234(კ-07) 26 ივლისი, 2007წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატამ

შემადგენლობით:

ლალი ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ქადაგიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე ზეპირი განხილვის გარეშე განიხილა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 6 დეკემბრის განჩინებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 20 იანვარს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართეს ი. გ-მ, მ. ქ-მ, გ. ბ-მა, რ. ხ-მა, ზ. ხ-მ, ზ. ზ-მა, ლ. ხ-მა, ი. ჭ-მ, მ. პ-მა, თ. თ-მ, ა. მ-მა, ბ. ბ-მ, ზ. გ-მა, ნ. ც-მ, პ. გ-მა, ს. ზ-მ, მ. უ-მ, კ. კ-მ, დ. ქ-მ, ლ. ლ-მ, მ. დ-მ, ა. ს-მ, თ. კ-მ, გ. ხ-მა, ზ. ც-მა, თ. ი-მ, რ. მ-მ, თ. ქ-მ, მ. ყ-მა, ე. მ-მა, ვ. წ-მა, ვ. დ-მ და ვ. ბ-მ მოპასუხე საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიმართ, რომელშიც მიუთითეს შემდეგი:

მოსარჩელეები მუშაობდნენ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალ სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულება _ შრომის ინსპექციაში. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 2006 წლის 4 იანვრის ¹01-12/44 წერილის თანახმად, “2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონის 50-ე მუხლის მე-13 პუნქტის “ა” ქვეპუნქტისა და “საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს დებულების დამტკიცების შესახებ” საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 31 დეკემბრის ¹249 დადგენილების შესაბამისად, ლიკვიდირებულ იქნა შრომის ინსპექცია და მოსარჩელეები გათავისუფლდნენ სამსახურიდან.

სამუშაოდან დათხოვნისას, შრომის კანონთა კოდექსის 96-ე მუხლის მოთხოვნის შესაბამისად, შრომის ინსპექციას მოსარჩელეებზე არ მოუხდენია საბოლოო ანგარიშსწორება. ადმინისტრაციას მათ მიმართ გააჩნდა 1998-1999-2000 წლების სახელფასო, სამივლინებო, ტრანსპორტის საკომპენსაციო თანხების დავალიანებები. აგრეთვე, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2005 წლის 23 მარტის ¹1/3/301 გადაწყვეტილების საფუძველზე, 2005 წლის 1 აპრილიდან 2006 წლის 1 იანვრამდე, “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 42-ე მუხლით გათვალისწინებული საშვებულებო დახმარება, ერთი თვის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით, ამავე კოდექსის 37-ე მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული დანამატი ნამსახურები წლებისათვის და 109-ე მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული სამსახურიდან გათავისუფლების კომპენსაციის სახით ორი თვის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით დავალიანება.

საქალაქო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოსარჩელეებმა დააზუსტეს სასარჩელო მოთხოვნა და განმარტეს, რომ ვინაიდან საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ სამსახურიდან გათავისუფლებისას კომპენსაციის 2 თვის თანამდებობრივი სარგო მათ უკვე აუნაზღაურა, აღნიშნულ ნაწილში ამცირებდნენ სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობას. საბოლოოდ, მოითხოვეს საქართველოს შრომის ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს დაკისრებოდა: ი. გ-ის სასარგებლოდ 3047 ლარის, ვ. წ-ის სასარგებლოდ 1600 ლარის, რ. მ-ის სასარგებლოდ 2455 ლარის, ვ. დ-ის სასარგებლოდ 1923 ლარის, თ. ქ-ის სასარგებლოდ 1232 ლარის, ზ. ხ-ს სასარგებლოდ 1789 ლარის, მ. ქ-ს სასარგებლოდ 2329 ლარის, გ. ბ-ის სასარგებლოდ 1836 ლარის, ზ. ზ-ის სასარგებლოდ 1769 ლარის, ლ. ხ-ის სასარგებლოდ 3327 ლარის, ი. ჭ-ის სასარგებლოდ 2155 ლარის, მ. პ-ის სასარგებლოდ 2157 ლარის, თ. თ-ს სასარგებლოდ 646 ლარის, ა. მ-ის სასარგებლოდ 3906 ლარის, ბ. ბ-ს სასარგებლოდ 2482 ლარის, ზ. გ-ის სასარგებლოდ 1485 ლარის, ნ. ც-ის სასარგებლოდ 3127 ლარის, პ. გ-ის სასარგებლოდ 1534 ლარის, ს. ზ-ის სასარგებლოდ 2301 ლარის, მ. უ-ის სასარგებლოდ 1410 ლარის, კ. კ-ს სასარგებლოდ 2211 ლარის, დ. ქ-ის სასარგებლოდ 1168 ლარის, ა. ს-ის სასარგებლოდ 799 ლარის, თ. კ-ის სასარგებლოდ 626 ლარის, გ. ხ-ის სასარგებლოდ 3472 ლარის, ზ. ც-ის სასარგებლოდ 3570 ლარის, მ. ყ-ის სასარგებლოდ 872 ლარის, ე. მ-ის სასარგებლოდ 2037 ლარის, ვ. ბ-ის სასარგებლოდ 925 ლარის, მ. დ-ის სასარგებლოდ 1988 ლარის, რ. ხ-ის სასარგებლოდ 2735 ლარის, თ. ი-ის სასარგებლოდ 1080 ლარის, ლ. ლ-ის სასარგებლოდ 954 ლარის ანაზღაურება (ს.ფ. 2-18; 159-161).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 8 თებერვლის საოქმო განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო (ს.ფ. 93-94).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილებით ი. გ-ის, მ. ქ-ს, გ. ბ-ის და სხვათა სარჩელი დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, აღნიშნულ შემთხვევაში საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს შრომის ინსპექციის უფროსის ¹02-14 ბრძანებით დასტურდებოდა, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 2006 წლის 4 იანვრის ¹01-12/44 წერილის შესაბამისად, “2006 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ” საქართველოს კანონის 50-ე მუხლის მე-13 პუნქტის “ა” ქვეპუნქტისა და “საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს დებულების დამტკიცების შესახებ” საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 31 დეკემბრის ¹249 დადგენილების შესაბამისად, ლიკვიდირებულ იქნა შრომის ინსპექცია და იქ მომუშავე თანამშრომლები (მოსარჩელეები) “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 96-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად გათავისუფლდნენ სამსახურიდან. საქმეში წარდგენილი იყო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს შრომის ინსპექციის სალიკვიდაციო კომისიის თავმჯდომარის 2006 წლის 17 იანვრის წერილი, სადაც აღნიშნული იყო, რომ მოპასუხე აღიარებდა მოსარჩელეთა დავალიანებას. აღნიშნული მოიცავდა როგორც სახელფასო, ასევე სხვა სახის გაუცემელ თანხებს. მოსარჩელეთა მიმართ სახელფასო, სამივლინებო, ტრანსპორტის საკომპენსაციო თანხების და საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2005 წლის 23 მარტის ¹1/3/301 გადაწყვეტილების საფუძველზე, 2005 წლის 1 აპრილიდან 2006 წლის 1 იანვრამდე “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 42-ე მუხლით გათვალისწინებული საშვებულებო დახმარება ერთი თვის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით, თანხის დავალიანება დადასტურებული თითოეულ მოსარჩელეზე საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს შრომის ინსპექციის მიერ 2005 წლის 28 დეკემბერს გაცემული ცნობებით.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 47-ე მუხლის პირველი პუნქტით დადგენილი იყო, რომ მოსამსახურეს უფლება ჰქონდა სამსახურში მიღების დღიდან სამსახურიდან გათავისუფლების დღემდე მიეღო შრომითი გასამრჯელო. ასევე, შრომის კანონთა კოდექსის 96-ე მუხლის თანახმად, მუშაკს ან მოსამსახურეს მისი დათხოვნისას ორგანიზაციისაგან კუთვნილი მთელი თანხა ეძლეოდა დათხოვნის დღესვე. თუ მუშაკი არ მსახურობდა დათხოვნის დღეს, მაშინ არაუგვიანეს შემდეგი დღისა, დათხოვნილი მუშაკის მიერ ანგარიშსწორების შესახებ მოთხოვნის წარდგენიდან (ს.ფ. 165-170).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 6 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 17 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების მოტივები მდგომარეობს შემდეგში:

აპელანტი, ფაქტობრივად, სადავოდ არ ხდიდა, რომ მოსარჩელეების მიმართ არსებობს სახელფასო დავალიანება, რაც გამოწვეული იყო საბიუჯეტო კრიზისით. ცხადია, ეს უკანასკნელი არგუმენტი სამართლებრივ საფუძვლად ვერ გამოდგებოდა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ამ ნაწილში უარის თქმის შესახებ.

უსაფუძვლო იყო აპელანტის მოსაზრება, რომ მოსარჩელეებს არ ეკუთვნით საშვებულებო ანაზღაურება, რადგან იმ დროს მოქმედი შრომის კანონთა კოდექსის 67-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, გამოუყენებელი შვებულების კომპენსაცია უნდა მოხდეს ფულადი სახით, როდესაც სამუშაოდან დათხოვნილ პირს არ უსარგებლია შვებულებით. ამავე კოდექსის 71-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილების თანახმად კი, მოსამსახურეებს შვებულება ეძლევათ სამუშაო წლის და არა კალენდარული წლის მიხედვით. ამავე კანონის 124-ე მუხლის მე-2 ნაწილიდან კი გამომდინარეობს, რომ მუშა-მოსამსახურეებს სამსახურიდან დათხოვნისას უნდა აუნაზღაურდეთ შვებულების გამომუშავებული დღეებიც.

უსაფუძვლოა აგრეთვე აპელანტის მოსაზრება, რომ სასამართლოს არ უნდა დაეკისრებინა მოპასუხისათვის მოსარჩელეთა სასარგებლოდ სატრანსპორტო ხარჯების ანაზღაურება, რადგან საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1995 წლის 23 მარტის ¹167 დადგენილების მე-4 მუხლის შესაბამისად, ზოგადად დადგენილი იყო, რომ სამინისტროებსა და უწყებებს აუცილებლობის შემთხვევაში შეეძლოთ თავიანთ მუშაკებზე სატრანსპორტო ხარჯებისთვის სათანადო კომპენსაციების გაცემა, რაც, ცხადია, ვალდებულებას არ წარმოადგენდა. მართალია, სამინისტროები და შესაბამისი უწყებები ხსენებული ნორმიდან გამომდინარე, ვალდებულნი არ იყვნენ აუცილებლად აენაზღაურებინათ თავიანთი მუშაკებისთვის სატრანსპორტო ხარჯები, მაგრამ მას შემდეგ, რაც მითითებული უწყებები და სამინისტროები აღიარებდნენ დავალიანებას (რისი უფლებაც, ცხადია, მათ გააჩნდათ), შესაბამისად, მათი გასტუმრების ვალდებულებაც წარმოიშობოდა. მოცემულ შემთხვევაში სწორედ აღნიშნულ გარემოებას ჰქონდა ადგილი.

უსაფუძვლო იყო, ასევე, აპელანტის მოსაზრება, რომ რადგან 2005 წლის 23 დეკემბრის ¹2470 კანონით “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 37-ე მუხლში შევიდა ცვლილება, შესაბამისად, სასამართლოს არ უნდა დაეკისრებინა მისთვის მოსარჩელეთა სასარგებლოდ წელთა ნამსახურებისათვის დანამატის ანაზღაურება. მართალია, 2005 წლის განმავლობაში შეჩერებული იყო “საჯარო სამსახურის შესახებ” კანონის 37.2 (წელთა ნამსახურობა) და 42-ე (საშვებულებო დახმარება) მუხლების მოქმედება ამავე კანონის 137-ე მუხლის საფუძველზე, მაგრამ აღნიშნული სულაც არ ნიშნავდა იმას, რომ მუშა-მოსამსახურეთა უფლება _ წელთა ნამსახურებისათვის დანამატის მიღების შესახებ, საერთოდ გაუქმებული იყო. აღნიშნული ცვლილებით მხოლოდ დროებით შეჩერდა ხსენებული უფლების რეალიზაცია და იგი საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2005 წლის 23 მარტის ¹1/3/301 გადაწყვეტილების საფუძველზე კვლავ ამოქმედდა.

ზემოაღნიშნული დავალიანებებიც მოსარჩელეთა მიმართ აღიარებულ იქნა იმ დაწესებულების მიერ, სადაც მოსარჩელეები მუშაობდნენ, აგრეთვე მოპასუხის (უფლებამონაცვლის) მიერ (ს.ფ. 248-254).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სასამართლოს მიერ მოპასუხეზე დაკისრებული თანხა მოიცავდა გასული წლების სახელფასო დავალიანებას, სამივლინებო ხარჯებს, ტრანსპორტის საკომპენსაციო თანხას, დანამატებს ნამსახურები წლებისთვის და ასევე საშვებულებოდ გასასვლელ დახმარებას.

სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოსარჩელეებს გამოყენებული ჰქონდათ კუთვნილი შვებულება და შესაბამისად, საფუძველს მოკლებული იყო მისი ფულადი ანაზღაურება. შრომის კანონთა კოდექსის 67-ე მუხლის შესაბამისად, მხოლოდ იმ შემთხვევაში არის დასაშვები ყოველწლიური შვებულების ფულადი კომპენსაციით შეცვლა, თუ თანამდებობიდან დათხოვნილ პირს შვებულებით არ უსარგებლია. 2005 წლის 23 დეკემბრის კანონით “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 37-ე მუხლში შევიდა ცვლილება, რომელიც აღარ ითვალისწინებს დანამატებს წელთა ნამსახურებისათვის. აღნიშნული ცვლილება ძალაში იყო შესული საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გამოტანის დღისათვის. 2005 წლის განმავლობაში კი შეჩერებული იყო 37-ე და 42-ე მუხლების მოქმედება ამავე კანონის 137-ე მუხლის საფუძველზე.

სასამართლოს გადაწყვეტილებით სამინისტროს მოსარჩელეთა სასარგებლოდ დაეკისრა დავალიანების დაფარვა ტრანსპორტის კომპენსაციისათვის საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1995 წლის 23 მარტის ¹167 დადგენილების შესაბამისად. აღნიშნული დადგენილებით არ იყო განსაზღვრული თანხის ოდენობა. დადგენილების მე-4 მუხლით ზოგადად დგინდებოდა, რომ სამინისტროებსა და უწყებებს აუცილებლობის შემთხვევაში შეუძლიათ თავიანთ მუშაკებზე გასცენ სათანადო საკომპენსაციო თანხა ან შეუძინონ მათ ერთიანი სამგზავრო ბილეთი. გაუგებარი იყო ყველა თანამშრომელზე რატომ უნდა გაიცეს აღნიშნული საკომპენსაციო თანხები, ვინაიდან ასეთი კომპენსაცია შეიძლება გაიცეს იმ შემთხვევაში, თუ მოხელეს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას სისტემატიურად უხდება მგზავრობის ხარჯების გაწევა. საქმეში არ იყო წარმოდგენილი მოსარჩელეთა მხრიდან გაწეული ხარჯების დამადასტურებელი შესაბამისი დოკუმენტაცია. სასამართლოს გადაწყვეტილება ძირითადად ეფუძნებოდა შრომის ინსპექციის ყოფილი უფროსის მიერ გაცემულ ცნობებს, რომლებიც სამართლებრივად დასაბუთებული არ იყო (ს.ფ. 292-293).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს, ვერ ასაბუთებს მისი მოთხოვნის არსებით საფუძვლიანობას.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 6 დეკემბრის განჩინებაზე მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.