¹ბს-261-247(კ-07) 19 სექტემბერი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ქადაგიძე, ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი _ ქეთევან მაღრაძე

კასატორი (მოპასუხე, შეგებებული სარჩელის ავტორი) _ შპს “ც.-ი”

წარმომადგენლები _ ბ. ბ.-ი, ნ. კ.-ა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელზე) _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექცია (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია)

წარმომადგენელი _ რ. ღ.-ა

მოპასუხე შეგებებულ სარჩელზე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური)

წარმომადგენლები _ კ. შ.-ი, დ. რ.-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

სარჩელის საგანი _ ქონების რეალიზაცია

შეგებებული სარჩელის საგანი _ დღგ-ს ჩათვლა, დარიცხული საურავის გაუქმება, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2004 წლის 1 ოქტომბერს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე შპს “ც.-ის” მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, შპს “ც.-ს”, რომელიც აღრიცხვაზე იმყოფებოდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაში, 2004 წლის 29 სექტემბრის მდგომარეობით, ბიუჯეტისა და სახელმწიფო ფონდების მიმართ ერიცხებოდა დავალიანება 353565 ლარის ოდენობით, რის გამოც აღნიშნულმა ინსპექციამ მის მიმართ განახორციელა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 42-ე თავით გათვალისწინებული იძულებითი ღონისძიებები, კერძოდ, მოპასუხეს 2004 წლის 9 ივნისს ჩაბარდა ¹28/06-06/1/10 შეტყობინება, აღნიშნული კოდექსის 244-ე მუხლის შესაბამისად, მისი საწარმოს მთელი ქონების მიმართ სახელმწიფოს სასარგებლოდ გირავნობის უფლების წარმოშობის შესახებ, ხოლო 2004 წლის 2 ივლისს, იმავე კოდექსის 245-ე მუხლის თანახმად, ¹28/1132 შეტყობინება ქონებაზე ყადაღის შესაძლო დადების თაობაზე, რომელშიც მითითებული იყო, რომ ხსენებული საგადასახადო ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, შეტყობინების ჩაბარებიდან 30 დღის შემდეგ გადასახადის გადახდევინება მოხდებოდა მოპასუხე საწარმოს ქონებაზე ყადაღის დადებითა და მისი შემდგომი რეალიზაციით. მოპასუხემ აღნიშნულ ვადაში არ დაფარა ვადაგადაცილებული საგადასახადო დავალიანება, რის გამოც აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 30 აგვისტოს ¹329 ბრძანების საფუძველზე ყადაღა დაედო შპს “ც.-ის” უძრავ ქონებას, კერძოდ, 12590 ლარის ღირებულების 11 ცალ მიმღებ ტუმბოს და 351726 ლარის ღირებულების 11 ცალ თეთრ ნ/პრ რეზერვუარს, რომელთა საერთო ღირებულებამ შეადგინა 364316 ლარი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 247-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, მოითხოვა შპს “ც.-ის” კუთვნილი ქონების ღია აუქციონის წესით რეალიზაციის უფლება.

შპს “ც.-მა” თბილისის ისანი-სამგორის რაიონულ სასამართლოში წარადგინა შეგებებული სარჩელი მოპასუხეების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიმართ.

შეგებებული სარჩელის ავტორის განმარტებით, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მითითების საფუძველზე ისანი-სამგორის საგადასახადო ინსპექციამ არ ჩაუთვალა შპს “ც.-ს" მის მიერ 1999-2000 წლებში შეძენილ მასალებზე დამატებული ღირებულების გადასახადი _ 162869,40 ლარი და საურავის სახით დაარიცხა 190695,20 ლარი, სულ _ 353565 ლარი. აღნიშნულ თანხაზე მოსარჩელემ თბილისის ისანი-სამგორის საოლქო საგადასახადო ინსპექციასთან მოახდინა ანგარიშსწორების შედარება და შეადგინა სათანადო აქტი, რის შედეგადაც აღმოჩნდა, რომ საგადასახადო ინსპექციამ არ ჩათვალა შპს “ც.-ის" მიერ შეძენილ მასალებზე გადახდილი დამატებული ღირებულების გადასახადი, კერძოდ: 1999 წელს მოსარჩელემ შპს “ფ.-საგან" შეიძინა 18240 ლარის ღირებულების მასალა და დღგ-ს სახით გადაიხადა 3040 ლარი; შპს “მ.-საგან" ¹778204, 778208 და 778209 ანგარიშ-ფაქტურებით შეიძინა 88680 ლარის ღირებულების მასალა და დღგ-ს სახით გადაიხადა 14780 ლარი; შპს “გ.-საგან" ¹477017, 477018, 477019, 477020, 477023, 477024, 477025, 477026, 477031, 477032 ანგარიშ-ფაქტურებით შეიძინა 233059 ლარის ღირებულების მასალა და დღგ-ს სახით გადაიხადა 38841 ლარი; ინდივიდუალური საწარმო “დ.-საგან" ¹340151, 340153, 340154, 340156, 807547 და ¹853405, 853407, ¹807524, 807525, 807526, 807527, 807429, 807531, 807532, 807534 ანგარიშ-ფაქტურებით შეიძინა 294422 ლარის ღირებულების მასალა და დღგ-ს სახით გადაიხადა 49070 ლარი; შპს “ს.-საგან" ¹853401, 853403, 853404 ანგარიშ-ფაქტურებით შეიძინა 25974 ლარის ღირებულების მასალა და დღგ-ს სახით გადაიხადა 4329 ლარი; შპს “სტ.-საგან" ¹675281, 675282, 675272, 675273, 675275, 675276, 675279 ანგარიშ-ფაქტურებით შეიძინა 74940 ლარის ღირებულების მასალა და დღგ-ს სახით გადაიხადა 21700 ლარი; შპს “გტ.-გან" ¹282025, 282028, 282031, 282033, 282034, 282036 ანგარიშ-ფაქტურებით შეიძინა 80152 ლარის ღირებულების მასალა და დღგ-ს სახით გადაიხადა 13358 ლარი; შპს “ზ.-საგან" ¹622237 ანგარიშ-ფაქტურით შეიძინა 21984 ლარის ღირებულების მასალა და დღგ-ს სახით გადაიხადა 3664 ლარი, ხოლო ¹807546 ანგარიშ-ფაქტურით შეიძინა 4800 ლარის ღირებულების მასალა და დღგ-ს სახით გადაიხადა 800 ლარი.

შეგებებულ სარჩელში მითითებული იყო, რომ ზემოაღნიშნული მასალებიდან 775436 ლარის ღირებულების მასალა შეძენილი იყო 1999 წლის აგვისტოს, სექტემბრისა და ოქტომბრის თვეებში, ხოლო 129756 ლარის მასალა _ 2000 წლის იანვრის, თებერვლისა და მარტის თვეებში. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და მის დაქვემდებარებაში არსებული საგადასახადო სამსახურის განცხადება იმის შესახებ, რომ ამ შემთხვევაში გადახდილი დღგ არ ექვემდებარებოდა ჩათვლას, არ იყო სწორი, რადგან იმ დროისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილში განმარტებული იყო არაპირდაპირი გადასახადის ცნება და აღნიშნული იყო, რომ არაპირდაპირი გადასახადი დგინდებოდა მიწოდებული საქონლის ფასზე დანამატის სახით, რომელსაც იხდიდა მომხმარებელი ამ გადასახადით გაზრდილი ფასით საქონლის შეძენისას. ამასთან, არაპირდაპირი გადასახადის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრებოდა საქონლის მიმწოდებელს.

შეგებებული სარჩელის ავტორის განმარტებით, მის მიერ წარდგენილი იყო სალაროს შემოსავლის ორდერები, რომლებითაც ასევე დასტურდებოდა, რომ შეძენილ მასალებზე მას გადახდილი ჰქონდა დღგ, საგადასახადო ინსპექცია კი კვლავ არ უთვლიდა დღგ-ს გადახდილად. აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ შპს “ც.-ის” მოთხოვნა ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების თაობაზე დატოვა უყურადღებოდ და კანონის მოთხოვნათა დარღვევით მიიღო ადმინისტრაციული აქტი _ ¹28/06-06/10 შეტყობინება, რომლითაც შპს “ც.-ის" მთელი ქონების მიმართ დაადგინა უკანონო საგადასახადო გირავნობის უფლება, ხოლო შემდეგ, ამ შეტყობინების საფუძველზე განახორციელა კიდევ ერთი უკანონო მოქმედება _ გაუგზავნა ¹28/1132 შეტყობინება ქონებაზე შესაძლო ყადაღის დადების თაობაზე, რასაც შპს “ც.-ი" არ ეთანხმებოდა, ვინაიდან ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო დაინტერესებული მხარის მოთხოვნით დაეწყო ადმინისტრაციული წარმოება და ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ ეცნობებინა მისთვის, თუ ადმინისტრაციული აქტით შეიძლებოდა გაუარესებულიყო მისი სამართლებრივი მდგომარეობა. აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ დაარღვია კანონი და გადაამეტა თავის უფლებამოსილებას, კერძოდ, გირავნობა მოითხოვა შპს “ც.-ის" მთელ ქონებაზე, მაშინ, როდესაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 244-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მას შესაბამისი ადმინისტრაციული აქტი უნდა გამოეცა და გირავნობის უფლება გამოეყენებინა მხოლოდ ქონების იმ ნაწილზე, რომელიც საკმარისი იყო საგადასახადო ვალდებულებისათვის. მოპასუხე საგადასახადო ინსპექციისათვის ცნობილი იყო, რომ შპს “ც.-ის" მთელი ქონების ღირებულება 5-ჯერ აღემატებოდა ჯერ კიდევ დაუდასტურებელ დავალიანებას.

შეგებებულ სარჩელში მითითებული იყო, რომ, ვინაიდან გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტი _ აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 3 ივნისის ¹28/06-06/10 შეტყობინება ეწინააღმდეგებოდა კანონს, კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 244-ე მუხლს, 245-ე მუხლის პირველ, მე-2 და მე-3 ნაწილებს, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის “დ" ქვეპუნქტის საფუძველზე, ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი მის საფუძველზე გამოცემულ ადმინისტრაციულ აქტთან _ 2004 წლის 1 ივლისის ¹28/1132 შეტყობინებასთან ერთად.

შეგებებული სარჩელის ავტორმა მოითხოვა მის მიერ 1999-2000 წლებში მატერიალური ფასეულობების შეძენაზე გადახდილი დღგ-ს _ 162869,2 ლარის ჩათვლა, დარიცხული საურავის – 190695,48 ლარის გაუქმება, აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 3 ივნისის ¹28/06-06/1/10 და 2004 წლის 1 ივლისის ¹28/1132 შეტყობინებების ბათილად ცნობა.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებით აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; შპს “ც.-ის” შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა; წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების საფუძველზე გადახდილად იქნა ჩათვლილი შპს “ც.-ის” მიერ 1999-2000 წლებში შეძენილ საქონელზე დამატებული ღირებულების გადასახადის სახით გადახდილი თანხა, რაც ურთიერთმოთხოვნათა არსებობის გამო, გაქვითულ იქნა; ბათილად იქნა ცნობილი აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 3 ივნისის ¹28/06-06/1/10 და 2004 წლის 1 ივლისის ¹28/1132 შეტყობინებების სახით გამოცემული ადმინისტრაციული აქტები საგადასახადო გირავნობის უფლების წარმოშობისა და ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ.

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1999-2000 წლებში შპს “ც.-ის” მიერ დღგ-ს სახით გადახდილ იქნა 166530 ლარი, ხოლო იმავე წლებში მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობის შესაბამისად, შპს “ც.-ის” მიერ წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით შეძენილ მასალა-მოწყობილობებზე გადახდილი დღგ-ს თანხა უპირობოდ ექვემდებარებოდა ჩათვლას, ამასთან დაკავშირებით კი არ არსებობდა არავითარი შეზღუდვისა და შეფერხების კანონიერი საფუძველი.

რაიონულ სასამართლოში საქმის განხილვისას სადავო არ გამხდარა, ხოლო საქმის მასალებით დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ შპს “ც.-ის” მიერ წარმოდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად შეძენილი საქონლის ძირითადი ნაწილი გამოყენებული იყო მოძრავი და არა უძრავი ქონების შესაქმნელად. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 149-ე მუხლის თანახმად კი, საფუძველს იყო მოკლებული აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მის მიერ თითქოს ყადაღადადებული 364316 ლარის ღირებულების 11 ცალი მიმღები ტუმბო და 11 ცალი თეთრი ნ/პრ რეზერვუარი წარმოადგენდა უძრავ ქონებას. ამდენად, შპს “ც.-ს” უნდა ჩათვლოდა 1999-2000 წლებში გადახდილი დღგ-ს თანხა 166530 ლარის ოდენობით და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე მიზანშეწონილი იყო ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვა.

რაიონულმა სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ შპს “ც.-სთვის” დაკისრებული საურავი _ 190695,2 ლარი უნდა გაუქმებულიყო, ხოლო გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტები ეწინააღმდეგებოდა კანონს, რის გამოც, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, ისინი ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შპს “ც.-სთვის” შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ხოლო სარჩელის _ დაკმაყოფილება.

აპელანტის განმარტებით, რაიონულმა სასამართლომ არასწორი განმარტება მისცა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის “ზ” ქვეპუნქტსა და 114-ე მუხლს, ვინაიდან დასახელებული ქვეპუნქტის შესაბამისად, დღგ-საგან გათავისუფლებული იყო ბინის ქირა (გარდა სასტუმროსი), უძრავი ქონების (გარდა ახლად აშენებულისა; ახლად აშენებულად ითვლებოდა საცხოვრებელი შენობა და ახლად აშენებული ჰიდროელექტროსადგური აშენებიდან 2 წლის განმავლობაში) მიწოდება. ამასთან, იმავე კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, დღგ-ს ჩათვლა არ წარმოებდა იმ საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) საწარმოებლად გამოყენებულ საქონელზე (სამუშაოზე, მომსახურებაზე) გადახდილ დღგ-ზე, რომლის მიწოდებაც გათავისუფლებული იყო დღგ-ს გადახდისაგან, მიუხედავად იმისა, გათვალისწინებული იყო თუ არა მისი შემდგომი მიწოდება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დღგ-საგან თავისუფლდებოდა უძრავი ქონება და შესაბამისი უძრავი ქონების მშენებლობისთვის შეძენილ საქონელზე, ასევე მასთან დაკავშირებულ სამუშაოზე გადახდილი დღგ ჩათვლას არ ექვემდებარებოდა.

აპელანტმა აღნიშნა, რომ რაიონულმა სასამართლომ არასწორად გაამახვილა ყურადღება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველ ნაწილსა და 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილზე, რომლის საფუძველზეც საგადასახადო დეპარტამენტს დავალებული ჰქონდა წარმოედგინა ინფორმაცია – გადახდილი ჰქონდათ თუ არა სათანადო თანხები ბიუჯეტში იმ ორგანიზაციებს, რომლებთანაც შპს “ც.-მა” საქონელი შეიძინა. აღნიშნული არანაირად არ ეხებოდა მოცემულ დავას, ვინაიდან თანხების გადახდევინება იყო საგადასახადო ორგანოთა პრეროგატივა.

აპელანტის მტკიცებით, იურიდიული ფიქციის მიხედვით, სავსებით შესაძლებელი იყო, ფიზიკური გაგებით, ნივთი ჩათვლილიყო უძრავ ნივთად, საამისოდ აუცილებელი იყო საჯარო რეესტრში ამ ნივთის უძრავ ნივთად გაფორმება და ამით მასზე უძრავი ქონების სამართლებრივი რეჟიმის გავრცელება. ხსენებული ფიქციის აუცილებლობა დგებოდა იმ მოძრავი ნივთების მიმართ, რომელთაც გააჩნდათ განსაკუთრებული ფუნქცია, ახასიათებდათ უძრავი ნივთების თავისებურებები და მუდამ ერთი და იგივე სამყოფელი ჰქონდათ, ასევე მოძრავ ნივთებს, გადაადგილების უუნარობის გამო, შეიძლებოდა შეეცვალათ თავიანთი სამართლებრივი რეჟიმი და როდესაც მოძრავი ნივთი უძრავის კომპლექსში ჩაერთვებოდა, კარგავდა მოძრავი ნივთის თვისებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის სარჩელი დაკმაყოფილდა; აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციას ნება დაერთო მოეხდინა შპს “ც.-ის” კუთვნილი, ყადაღადადებული ქონების ღია აუქციონის წესით რეალიზაცია; შპს “ც.-ის” შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს “ც.-ს” 2004 წლის 29 სექტემბრის მდგომარეობით ბიუჯეტისა და სახელმწიფო ფონდების მიმართ ერიცხებოდა დავალიანება 353565 ლარის ოდენობით. აღნიშნულის გათვალისწინებით, აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის მიერ მის მიმართ განხორციელებულ იქნა საგადასახადო კოდექსის 42-ე თავით გათვალისწინებული იძულებითი ღონისძიებები, კერძოდ, შპს “ც.-ს” 2004 წლის 9 ივნისს ჩაჰბარდა ¹2806-06/1/10 შეტყობინება გირავნობის უფლების წარმოშობის, ხოლო 2004 წლის 2 ივლისს _ ¹28/1132 შეტყობინება ქონებაზე შესაძლო ყადაღის დადების შესახებ, იმავე წლის 30 აგვისტოს კი ყადაღა დაედო მოპასუხის უძრავ ქონებას _ 11 ცალი მიმღებ ტუმბოს და 11 ცალ თეთრ ნ/პრ რეზერვუარს, რომელთა საერთო ღირებულება შეადგენდა 364316 ლარს. შპს “ც.-ის” მიერ 1999-2000 წლებში შეიქმნა შპს “ც.-ის” უძრავი ქონება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის (ძველი რედაქცია) შესაბამისად, დღგ-ს ჩათვლა არ წარმოებდა აღნიშნული მუხლის მე-4 ნაწილის გათვალისწინებით იმ საქონელზე (სამუშაო, მომსახურება) გადახდილ დღგ-ზე, რომელიც გამოიყენებოდა იმავე კოდექსის მესამე კარის შესაბამისად, გადასახადისაგან გათავისუფლებული საქონლის საწარმოებლად. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება და მიიჩნია, რომ შპს “ც.-ი”, რომელმაც აწარმოვა კუთვნილი უძრავი ქონების შექმნა, აღნიშნულ ნაწილში წარმოადგენდა მწარმოებელს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დაბეგვრის ობიექტს წარმოადგენდა არა კონკრეტულად რომელიმე სახის საქონელი, არამედ დასაბეგრი ოპერაცია, ხოლო ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, დასაბეგრი ოპერაციები იყო პირის მიერ საქონლის (სამუშაო, მომსახურება) მიწოდება. სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტში, მართალია, არ იყო მითითებული, მაგრამ იგულისხმებოდა შემდგომში აღნიშნულ მუხლში შეტანილი დამატება, რომ დღგ-ს ჩათვლა არ წარმოებდა იმ საქონლის (სამუშაო, მომსახურება) საწარმოებლად გამოყენებულ საქონელზე (სამუშაო, მომსახურება) გადახდილ დღგ-ზე, რომლის მიწოდებაც გათავისუფლებული იყო დღგ-საგან, მიუხედავად იმისა, გათვალისწინებული იყო თუ არა მისი შემდგომი მიწოდება. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ აღნიშნული დამატებით მოხდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტში მოცემული ნორმის დაზუსტება და არა მასში ცვლილებების შეტანა.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტში, რომლის მიხედვითაც დღგ-სგან გათავისუფლებული იყო უძრავი ქონების მიწოდება, გარდა ახლად აშენებული საცხოვრებელი შენობისა, უძრავი ქონების მიწოდებასთან ერთად, იგულისხმებოდა ქონებაზე გარკვეული სამუშაოების შესრულებაც.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რაიონულმა სასამართლომ საქმის განხილვისას დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნები, რაც იყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “ც.-მა”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება, ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე, უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ ყოველგვარი არგუმენტაციის, ანალიზის, კრიტიკის გარეშე გაიზიარა აპელანტის მოსაზრებები და არანაირი შეფასება არ მისცა რაიონული სასამართლოს მიერ გაკეთებულ დასკვნებს, მთლიანად მიენდო კანონის აპელანტისეულ განმარტებას და დადგენილ გარემოებად მიიჩნია, რომ 2004 წლის 30 აგვისტოს ყადაღა დაედო შპს ,,ც.-ის" უძრავ ქონებას (11 ცალი მიმღები ტუმბო და 11 ცალი თეთრი ნ/პრ რეზერვუარი). სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ტუმბო (ე.წ. ,,ნასოსი", რომლითაც ხდება დამატებითი წნევის შექმნა და ნავთობპროდუქტის ერთი ადგილიდან მეორე ადგილას გადატანა) და რეზერვუარი (რომლის მონტაჟი და დემონტაჟი ისეთივე მოვლენაა, როგორიც ჩარხის დაშლა-აწყობა), არის უძრავი ქონება.

კასატორის მტკიცებით, აღნიშნული შეფასება არის მცდარი, ვინაიდან მის მიერ ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა გამოყენებულ იქნა მოძრავი და არა უძრავი ქონების შესაქმნელად, ხოლო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 149-ე მუხლის შესაბამისად, უძრავი ქონება არის მიწის ნაკვეთი მასში არსებული წიაღისეულით, მიწაზე აღმოცენებული მცენარეები, ასევე შენობა-ნაგებობანი, რომლებიც მყარად დგას მიწაზე, ყველა სხვა დანარჩენი ნივთი კი იმავე კოდექსის 151-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, რომელიც მიწასთან არის დაკავშირებული და რომლის მოცილება მიწიდან შესაძლებელია, არის საკუთვნებელი. ხსენებული კოდექსის 151-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, საკუთვნებელი შეიძლება იყოს მხოლოდ მოძრავი ნივთი. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა კანონის აღნიშნული მუხლები, რადგან არც საგადასახადო კოდექსსა და არც სხვა საკანონმდებლო აქტებში უძრავი და მოძრავი ნივთების დეფინიცია მოცემული არ არის. დღგ-ს ჩათვლასთან დაკავშირებული ყველა სხვა შეზღუდვა (გარდა იმისა, რაც დაწესებული იყო კანონით) იყო კანონის დარღვევა, უფლებამოსილების გადამეტება და ბოროტად გამოყენება. მით უმეტეს, რომ სანამ “რეზერვუარებსა” და “ტუმბოებს” დაამონტაჟებდა, შპს “ც.-ს” გააჩნდა საკუთრების უფლება უძრავ ნივთებზე, მიწასა და შენობა-ნაგებობებზე, რომლებიც რეგისტრირებული იყო საჯარო რეესტრში.

კასატორის განმარტებით, ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, დასაბუთებულია, რომ შპს ,,ც.-ს" ჩათვლა ეკუთვნოდა და უნდა მიეღო შეძენილ მასალებზე, თუმცა ჩათვლა არ მოხდა. სააპელაციო სასამართლომ რატომღაც დადგენილად მიაჩნია, რომ შპს ,,ც.-ის" მიერ აშენებული ნავთობპროდუქტების საწყობი მის მიერ ასახული იყო, როგორც უძრავი ქონება და მას საგადასახადო კოდექსის 54-ე მუხლის მიხედვით, 7%-იანი ცვეთა ერიცხებოდა. კასატორი აღნიშნავს, რომ ამ შემთხვევაში სიტყვა _ ,,აშენებას" შეგნებულად მიეცა არასწორი განმარტება, რადგან აშენებენ, როგორც სახლებს _ უძრავ ქონებას და არა _ ჩარხებს, რეზერვუარებს, ავტომობილებს და სხვა მოძრავ ქონებას. ის გარემოება, თუ როგორ გაატარებს ბუღალტერი ამა თუ იმ საბუღალტრო ოპერაციას, არ ნიშნავს, რომ მოძრავი ნივთის სამართლებრივი რეჟიმი შეიცვალა და ფიზიკური გაგებით მოძრავი ნივთი გახდა უძრავი. საქმეში არ არის წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულება, რომლის საფუძველზეც სააპელაციო სასამართლოს შეეძლო ზემოთ დასახელებული მოწყობილობა-დანადგარები და რეზერვუარები ეცნო უძრავ ქონებად. საქმეში წარმოდგენილია დამოუკიდებელი აუდიტორის დასკვნა, რომელიც ადასტურებს, რომ შპს ,,ც.-ის" კუთვნილი ნავთობპროდუქტების შემნახველ საწყობში განთავსებული რეზერვუარები, ტუმბოები და მილები წარმოადგენს მოძრავ ქონებას და რომ მათი დემონტაჟი და სხვაგან გადატანა არ გამოიწვევს მათი დანიშნულების შეცვლას. ასევე წარმოდგენილია შპს ,,ნავთობმშენპროექტის" მიერ გაცემული კვალიფიციური დასკვნა, რომელიც ასევე ადასტურებს. რომ რეზერვუარები და სხვა მოწყობილობა-დანადგარები არის მოძრავი ქონება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ამ შემთხვევაში უმთავრესია კანონი, რომელიც დეტალურად ადგენს, თუ რა არის მოძრავი ქონება და რა არის უძრავი ქონება, ხოლო მოპასუხე საგადასახადო ინსპექციის პოზიცია და სააპელაციო სასამართლოს განმარტება კანონის გამოყენებასთან დაკავშირებით, ეწინააღმდეგება კანონს. სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა შპს “ც.-ის” მიერ ჩათვლის მოთხოვნით დეკლარაციის წარდგენაზე და არ შეაფასა საქმის გარემოებები, რის გამოც ამ შემთხვევაში დადგენილად უნდა ჩაითვალოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიცემული შეფასება ჩათვლის წარდგენის კანონიერებასა და იმ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ შპს ,,ც.-ის" მიერ გადახდილია დღგ და შესულია ბიუჯეტში.

კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,გ" ქვეპუნქტი. შპს ,,ც.-მა" მოძრავი ქონება შეიძინა, დღგ გადაიხადა და მოითხოვა დღგ-ს ჩათვლა 2000 წლის მარტამდე, რა დრომდეც შპს ,,ც.-ს ეკუთვნოდა ჩათვლა, თუმცა თანხა არ ჩაუთვალეს მისთვის უცნობი მიზეზით, ხოლო შესაბამის კანონში ცვლილება შევიდა მას შემდეგ, რაც წარადგინა შესაბამისი დეკლარაციები და მოითხოვა ჩათვლა, შეგებებულ სარჩელში დაყენებული მოთხოვნა კი, ძველი საგადასახადო კოდექსის 237-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, არ იყო ხანდაზმული. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის ,,ბ" ქვეპუნქტიც, აღიარა, რომ ძველი საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,გ" ქვეპუნქტის შესაბამისად, დღგ-ს ჩათვლა არ წარმოებდა მხოლოდ იმ საქონელზე, რომლის მიწოდებაც გათავისუფლებული იყო, ასევე აღიარა, რომ, მართალია, კანონის მოთხოვნა არ იყო, მაგრამ იმავე კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,გ" ქვეპუნქტში იგულისხმებოდა, რომ დღგ-ს ჩათვლა არ უნდა მომხდარიყო იმ საქონლის საწარმოებლად გადახდილ დღგ-ზე, რომლის მიწოდებაც გადასახადისაგან გათავისუფლებული იყო. ამდენად, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა იმას, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,გ" ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორის მიერ დღგ-ს გადახდის მომენტისათვის მას უნდა მიეღო ჩათვლა, თუმცა აღნიშნა, რომ იგულისხმებოდა, რომ არ უნდა მიეღო. აღნიშნული გარემოება წარმოადგენს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს, რადგან ხსენებული კოდექსის მე-4 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, დაბეგვრისათვის (რაც მოიცავდა გადასახადების დარიცხვას, გადახდევინებას, ჩათვლასა და თანხების უკან დაბრუნებას) გამოიყენებოდა მხოლოდ გამოქვეყნებული აქტები. სააპელაციო სასამართლომ ძველი საგადასახადო კოდექსის 101-ე მუხლის გამოყენების დასაბუთებისას აღნიშნა, რომ, თურმე, როდესაც კანონში წერია, რომ უძრავი ქონების მიწოდება გათავისუფლებულია დღგ-საგან, ასევე იგულისხმება, რომ გარკვეული სამუშაოების შესრულებაც გათავისუფლებულია მისგან. სააპელაციო სასამართლოს არ გააჩნდა 11 ტუმბოსა და 11 რეზერვუარის უძრავ ნივთად მიჩნევის სამართლებრივი საფუძველი და მტკიცებულება. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დადასტურებულია, რომ შპს ,,ც.-ის" კუთვნილი ნავთობპროდუქტების შემნახველი “რეზერვუარები” და “ტუმბოები” არის მოძრავი ქონება.

კასატორი ასევე მიუთითებს შეგებებულ სარჩელში მოყვანილ გარემოებებზე და აღნიშნავს, რომ მოცემული საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, კერძოდ, ამ შემთხვევაში სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის მნიშვნელოვანია იმის განმარტება, თუ როგორ შეიძლება ნივთი ერთდროულად, კანონის მიხედვით, იყოს მოძრავი და ამავე დროს ფიზიკური გაგებით, იყოს უძრავი, რაზედაც არის დამყარებული სააპელაციო საჩივარი და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, აგრეთვე, თუ, როგორ შეიძლება არ წარმოადგენდეს კონკრეტული კანონის მოთხოვნას, მაგრამ იგულისხმებოდეს, რომ დღგ-ს ჩათვლა არ შეიძლება განხორციელდეს იმაზეც, რაც კანონის მოთხოვნა არ არის, მაგრამ, საგადასახადო ინსპექციის მოსაზრებით, შეიძლება მოხდეს. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ შპს “ც.-ზე” გაავრცელა ის, რაც სავალდებულო გახდა მოგვიანებით, ანუ, ფაქტობრივად, შპს ,,ც.-ის" მიერ განხორციელებულ დასაბეგრ ბრუნვასთან დაკავშირებით, რომელიც მოითხოვდა დასაბეგრი ოპერაციის დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, მის მიერ გადახდილი დღგ-ს ჩათვლას, შპს ,,ც.-ს" დაუმძიმა პასუხისმგებლობა _ უკუძალა მიანიჭა მოგვიანებით მიღებულ კანონს.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არსებითად ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას ამ კატეგორიის საქმეებზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 2 აპრილის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს “ც.-ის” საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 2 აპრილის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 23 მაისამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 მაისის განჩინებით შპს “ც.-ის” საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა მხარეთა დასწრებით დაინიშნა 2007 წლის 11 ივლისს, 12.00 საათზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 სექტემბრის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში მოწინააღმდეგე მხარის _ აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის სარჩელი არ დაკმაყოფილდება, ხოლო შპს “ც.-ის” შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდება.

საკასაციო სასამართლოს დადგენილად მიაჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ შპს “ც.-ს” 2004 წლის 29 სექტემბრის მდგომარეობით ბიუჯეტისა და სახელმწიფო ფონდების მიმართ ერიცხებოდა დავალიანება 353565 ლარის ოდენობით, რის გამოც მის მიმართ განხორციელდა საგადასახადო კოდექსის 42-ე თავით გათვალისწინებული იძულებითი ღონისძიებები, კერძოდ, შპს “ც.-ს” 2004 წლის 9 ივნისს ჩაჰბარდა 2004 წლის 3 ივნისის ¹28/06-06/1/10 შეტყობინება მისი საწარმოს მთელი ქონების მიმართ საგადასახადო გირავნობის უფლების წარმოშობის შესახებ, ხოლო საგადასახადო ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში შპს “ც.-ს” დაერიცხებოდა საურავი ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0,15%-ის ოდენობით (ს.ფ. 2-3, 15-16). შპს “ც.-ს” 2004 წლის 2 ივლისს ჩაჰბარდა 2004 წლის 1 ივლისის ¹28/1132 შეტყობინება ქონებაზე შესაძლო ყადაღის დადების შესახებ (ს.ფ. 17, 97). აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 30 აგვისტოს ¹329 ბრძანებით ყადაღა დაედო შპს “ც.-ის” უძრავ ქონებას _ 12590 ლარის ღირებულების 11 ცალ მიმღებ ტუმბოს და 351726 ლარის ღირებულების 11 ცალ თეთრ ნ/პრ რეზერვუარს, რომელთა საერთო ღირებულება შეადგენდა 364316 ლარს (ს.ფ. 6, 8-14). აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 29 სექტემბრის შედარების აქტის მიხედვით, რომელიც შედგა 2004 წლის 2 იანვრიდან 2004 წლის 29 სექტემბრამდე, შპს “ც.-ს” 2004 წლის 28 სექტემბრის მდგომარეობით ერიცხებოდა დავალიანება 162869,40 ლარის, ხოლო საურავი _ 190695,20 ლარის ოდენობით (ს.ფ. 5).

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის (აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) წარმომადგენლის მიერ საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 19 სექტემბრის სხდომაზე გაკეთებულ განმარტებას, რომ დღგ-ს თანხა, რომლის ჩათვლასაც მოითხოვენ შპს “ც.-ის” წარმომადგენლები, არანაირ კავშირში არ არის აქციზის გადამხდელთა ინსპექციის მიერ სარჩელით მოთხოვნილ დავალიანებასთან.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 188-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოპასუხეს უფლება აქვს მისთვის სარჩელის ასლის ჩაბარების დღიდან საქმის ზეპირი განხილვისათვის წინასწარი მომზადების დამთავრებამდე აღძრას მოსარჩელის მიმართ შეგებებული სარჩელი პირვანდელ სარჩელთან ერთად განსახილველად.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შეგებებული სარჩელი უზრუნველყოფს პირვანდელ სარჩელზე მოპასუხის უფლებების დაცვას, შეგებებული სარჩელი მთლიანად ან ნაწილობრივ გამორიცხავს პირვანდელი სარჩელის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას, ანუ შეიძლება ითქვას, რომ შეგებებული სარჩელი წარმოადგენს პირვანდელი სარჩელის საწინააღმდეგო საფუძვლებისა და მოთხოვნების შემცველ საჩივარს, რომელიც განიხილება პირვანდელ სარჩელთან ერთად და მასთან ერთობლიობაში მიიღება სასამართლო გადაწყვეტილება.

ამასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ შპს “ც.-ის” შეგებებულ სარჩელში მოპასუხეებად მითითებულია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტზე (ამჟამად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური) და აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციაზე (ამჟამად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია). შეგებებული სარჩელის საფუძვლად კი შპს “ც.-მა” აღნიშნა, რომ გადაიხადა დღგ მის მიერ შეძენილ საქონელზე, ხოლო საგადასახადო დეპარტამენტმა (ამჟამად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური) არ ჩაუთვალა გადახდილი დღგ და დაარიცხა მასზე საურავი. შეგებებული სარჩელის სადავო თანხა აღემატება სარჩელში მითითებულ დავალიანების თანხას. ამასთან, პირველი ინსტანციის სასამართლომ შეგებებული სარჩელი მიიღო წარმოებაში, როგორც სარჩელის გამომრიცხავი სასარჩელო მოთხოვნა. მართალია, შეგებებული სარჩელის წარმოებაში მიღების შესახებ განჩინება ცალკე არ საჩივრდება, მაგრამ ხსენებული განჩინება შეგებებულ სარჩელში მითითებულ არც ერთ მოპასუხეს არ გაუსაჩივრებია სააპელაციო სასამართლოში საბოლოო გადაწყვეტილებასთან ერთად. თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 2 მარტის სხდომაზე კი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური) და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია) წარმომადგენლებმა თანხმობა განაცხადეს, რომ სარჩელთან ერთად განხილულიყო შეგებებული სარჩელიც (სასამართლო სხდომის ოქმი _ ს.ფ. 117).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ დააკმაყოფილა შპს “ც.-ის” შეგებებული სარჩელი. მისი გადაწყვეტილება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტს (ამჟამად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური) არ გაუსაჩივრებია სააპელაციო წესით. შესაბამისად, პირველი ინსტანციისა და სააპელაციო სასამართლოების გადაწყვეტილებებში ასახვა ჰპოვა, როგორც სარჩელის, ისე შეგებებული სარჩელის საფუძვლებმა და მათზე მსჯელობამ, საკასაციო სასამართლო კი, სამართლებრივად, ვერ გასცდება, როგორც სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის, ისე საკასაციო საჩივრის ფარგლებს, რის გამოც ყოვლად დაუსაბუთებელია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის (აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე) მოსაზრება სარჩელსა და შეგებებულ სარჩელს შორის კავშირის არარსებობის თაობაზე.

კასატორი საკასაციო საჩივარში განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ ტუმბო (ე.წ. ,,ნასოსი", რომლითაც ხდება დამატებითი წნევის შექმნა და ნავთობპროდუქტის ერთი ადგილიდან მეორე ადგილას გადატანა) და რეზერვუარი (რომლის მონტაჟი და დემონტაჟი ისეთივე მოვლენაა, როგორიც ჩარხის დაშლა-აწყობა), მიიჩნია უძრავ ქონებად. კასატორი მართებულად აღნიშნავს, რომ ხსენებული შეფასება არის მცდარი, ვინაიდან მის მიერ ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა გამოყენებულ იქნა მოძრავი და არა უძრავი ქონების შესაქმნელად.

კასატორი საკასაციო საჩივარში ასევე სწორად აღნიშნავს, რომ შპს ,,ც.-ს" დღგ-ს ჩათვლა ეკუთვნოდა და უნდა მიეღო შეძენილ მასალებზე (როგორც მოძრავ ქონებაზე), თუმცა ჩათვლა არ მოხდა, საქმეში არ არის წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულება, რომლის საფუძველზეც სააპელაციო სასამართლოს შეეძლო ზემოთ დასახელებული მოწყობილობა-დანადგარები და რეზერვუარები ეცნო უძრავ ქონებად.

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეში წარმოდგენილია მტკიცებულებები, რომლებითაც პირდაპირ დასტურდება, რომ შპს “ც.-ის” მიერ შეძენილი მასალებით შექმნილი რეზერვუარები, ტუმბოები და მილები წარმოადგენს მოძრავ ქონებას და მათი დემონტაჟი და სხვაგან გადატანა არ გამოიწვევს მათივე დანიშნულების შეცვლას, კერძოდ, საწესდებო კაპიტალში შესატანი ქონების შეფასების თაობაზე 2004 წლის 6 აგვისტოს აუდიტორული დასკვნის მიხედვით, შპს “ც.-ის” ლითონნაკეთობა (რეზერვუარი), საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად, წარმოადგენს მოძრავ ქონებას. შპს ,,ნავთობმშენპროექტის" მიერ გაცემული 2004 წლის 11 აგვისტოს დასკვნის მიხედვით, “რეზერვუარის” გადაადგილების შესაძლებლობა გამორიცხავს მიწისძვრის ან სხვა ბიძგებისაგან დაზიანების საშიშროებას, მისი გადაადგილება, დემონტაჟი და სხვა ადგილას მონტაჟი პირველადი დანიშნულებისა და ფუნქციების შეუცვლელად, სათანადო ტექნიკური საშუალებებით შესაძლებელია 12-15 საათის განმავლობაში. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2006 წლის 6 სექტემბრის ¹01/33 წერილში გაზეთ “სიტყვა და საქმისადმი” აღნიშნულია, რომ აუქციონზე გამოტანილი, შპს “ც.-ის” სახელზე რიცხული მოძრავი ქონება წარმოადგენს ნავთობისა და ნავთობპროდუქტების მიღებისათვის, შენახვისა და გაცემისათვის საჭირო სხვადასხვა სახის მოწყობილობას, დანადგარებს, საწარმოო და სამეურნეო დანიშნულების ინვენტარს.

საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით მიუთითებს, რომ ზემოაღნიშნული მტკიცებულებებით უტყუარად არის დადგენილი, რომ “რეზერვუარები” და “ტუმბოები” წარმოადგენს მოძრავ ქონებას და ისინი მოქცეულია მოძრავი ნივთების სამართლებრივ რეჟიმში. შეგებებულ სარჩელზე მოპასუხეებს კი არ წარმოუდგენიათ ზემოაღნიშნული მტკიცებულებების საწინააღმდეგო და მათი გამაბათილებელი რაიმე არგუმენტი ან მტკიცებულება, რის გამოც მოსაზრება ხსენებული ნივთების უძრავ ქონებად მიჩნევის შესახებ, არის უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელი.

ასევე, უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ “რეზერვუარებისა” და “ტუმბოების” ერთობლიობით შპს “ც.-მა” უძრავი ნივთი შექმნა. საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს და განმარტავს, რომ სანამ “რეზერვუარებსა” და “ტუმბოებს” დაამონტაჟებდა, შპს “ც.-ს” გააჩნდა საკუთრების უფლება შესაბამის უძრავ ნივთებზე, მიწასა და შენობა-ნაგებობებზე, აღნიშნული მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობები შესყიდული და რეგისტრირებული ჰქონდა საჯარო რეესტრში და ისინი უდავოდ უძრავ ნივთებს წარმოადგენდა. მან იყიდა ალუმინის ფურცლები, როგორც მოძრავი ნივთები და მისგან შექმნილი “რეზერვუარები” დაამონტაჟა. ამასთან, “რეზერვუარების” დამონტაჟებას ან მოხსნას არანაირი ცვლილება საჯარო რეესტრში არ მოჰყოლია და მოგვიანებით აუქციონზე ისინი გატანილ იქნა, როგორც მოძრავი ქონება. თუ აღნიშნული ქონების დამონტაჟებას ან მოხსნას მოჰყვებოდა შესაბამისი ცვლილების შეტანა შპს “ც.-ის” კუთვნილი, საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უძრავი ქონების შესახებ ჩანაწერში, მხოლოდ ამ შემთხვევაში შეიძლებოდა “რეზერვუარები” და “ტუმბოები” მიჩნეულიყო უძრავ ქონებად, ანუ შპს “ც.-ის” კუთვნილ უძრავ ქონებაში განივთებულად. საკასაციო სასამართლო აქვე განმარტავს, რომ ამ შემთხვევაში შპს “ც.-ზე” რიცხული უძრავი ქონების სამოქალაქო-სამართლებრივი სტატუსი არ შეცვლილა და იგი, საჯარო რეესტრში რეგისტრირების კუთხით, უცვლელი დარჩა.

ამასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 148-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ნივთი შეიძლება იყოს მოძრავი ან უძრავი, ხოლო იმავე კოდექსის 149-ე მუხლის მიხედვით, უძრავ ნივთებს მიეკუთვნება მიწის ნაკვეთი მასში არსებული წიაღისეულით, მიწაზე აღმოცენებული მცენარეები, ასევე შენობა-ნაგებობანი, რომლებიც მყარად დგას მიწაზე.

საკასაციო სასამართლო ზემოაღნიშნული მატერიალური ნორმების ანალიზითა და შეჯერებით განმარტავს, რომ უძრავი და მოძრავი ნივთების კლასიკური დაყოფისა და მათ შორის თვისებრივი განსხვავების შესახებ ნორმები მოცემულია სამოქალაქო კოდექსში, რომელიც ითვალისწინებს უძრავი ნივთის ცნებას. ის ნივთები, რომლებიც თავისი თვისებითა და ადგილმდებარეობით შეესაბამება ხსენებული კოდექსის 149-ე მუხლით რეგლამენტირებულ დეფინიციას, ქმნის უძრავი ნივთების ჯგუფს. რაც შეეხება მოძრავ ნივთებს, ხსენებული კოდექსი მათ ჯგუფს მიაკუთვნებს ყველა იმ ნივთს, რომლებიც არ ითვლება უძრავ ნივთად.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 311-ე მუხლის პირველი ნაწილის (იმჟამად მოქმედი რედაქცია) თანახმად, საჯარო რეესტრი ხელმისაწვდომი იყო გასაცნობად ნებისმიერი დაინტერესებული პირისათვის, რეესტრში შეიტანებოდა უძრავ ნივთებზე საკუთრების და სხვა სანივთო უფლებები. საჯარო რეესტრში შეიძლებოდა ასევე რეგისტრირებულიყო მოძრავ ნივთებზე სარგებლობის, საგარანტიო და სხვა უფლებები. აღნიშნული მუხლის ამჟამად მოქმედი რედაქციის მიხედვით კი, საჯარო რეესტრი არის ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებათა, ყადაღისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის წარმოშობის, მათში ცვლილების და მათი შეწყვეტის, ასევე უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვების წარმოშობის და მასში ცვლილების შესახებ მონაცემთა ერთობლიობა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უძრავ ნივთზე საკუთრების და სხვა სანივთო უფლებების განმსაზღვრელია საჯარო რეესტრი და აღნიშნული უფლებების არსებობა დგინდება სწორედ საჯარო რეესტრის ჩანაწერით. უძრავ ნივთზე შესაბამისი სანივთო უფლება აუცილებლად უნდა დარეგისტრირდეს საჯარო რეესტრში და აისახოს საჯარო რეესტრის ჩანაწერში. შესაბამისად, უძრავ ნივთებთან მიმართებაში სანივთო უფლებების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია სავალდებულოა და მას გააჩნია გადამწყვეტი მნიშვნელობა, როგორც შესაბამისი უფლების არსებობის დადასტურებისთვის, ისე ამა თუ იმ ნივთის სამოქალაქო-სამართლებრივი სტატუსის განსაზღვრისთვის. აქედან გამომდინარე, ნივთზე უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის ფაქტი, ერთი მხრივ, მიუთითებს ამ ნივთის უძრავ ხასიათზე, ხოლო, მეორე მხრივ, გამორიცხავს იმავე ნივთის მოძრავ ნივთად მიჩნევას. ნივთზე უფლების, ანუ თვით ნივთისა და მისი მესაკუთრის საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის არარსებობა კი, პირიქით, გამორიცხავს სანივთო უფლებას დაქვემდებარებული ნივთის უძრავ ხასიათს. მოძრავი ნივთის უძრავ ნივთად გარდაქმნა იმ შემთხვევაში იქნება სახეზე, თუ შესრულდება საამისოდ აუცილებელი ზემოაღნიშნული პირობა _ განხორციელდება ნივთზე უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია უძრავ ნივთზე შესაბამისი მატერიალური უფლების სახით.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ხაზს უსვამს იმ გარემოებას, რომ კასატორის მოწინააღმდეგე მხარეები ძირითად აქცენტს აკეთებენ და ყურადღებას ამახვილებენ მოძრავი ნივთის უძრავის კომპლექსში ჩართვასა და ამის შედეგად ნივთის მიერ მოძრავი ნივთის თვისების დაკარგვაზე. საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ მოცემული საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევით დადგენილია, რომ, ჯერ ერთი, შპს “ც.-ს” მის მიერ შეძენილი მასალით არ შეუქმნია და არ უწარმოებია უძრავი ქონება და მეორეც, კონკრეტული დასაბეგრი ოპერაციებით შპს “ც.-ის” მიერ შეძენილი და შექმნილი ქონება რეალურად და საგნობრივად არ განივთებულა შპს “ც.-სთვის” მანამდე კუთვნილი, საჯარო რეესტრში უკვე რეგისტრირებული უძრავი ქონების კომპლექსში, არ დაუკარგავს მოძრავი ნივთის თვისება და არ გაუზრდია შპს “ც.-ის” უძრავი ქონება. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოძრავი ქონების უძრავ ქონებაში ტრანსფორმაციის საკითხისადმი ასეთი მიდგომა წარმოადგენს ერთადერთ სწორ მიდგომას. საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით განმარტავს, რომ ცალკეული საწარმოს, თუნდაც ღვინის ქარხნის ან სხვა საწარმოს მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობანი, რომლებიც რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, უკვე ქმნის იმავე საწარმოს უძრავი ქონების კომპლექსს, ხოლო შესაბამისი სამეურნეო-ტექნიკური მოწყობილობა-დანადგარის აღნიშნული უძრავი ქონებისათვის დამატებით ან მისგან მოცილებით იცვლება მხოლოდ საწარმოს ხსენებული უძრავი ქონების სამეურნეო დანიშნულება და მისი ეკონომიკური საქმიანობის სახე და ამით არ ხდება საგნობრივად ტექნიკურ მოწყობილობა-დანადგარში გამოხატული ნივთის სამოქალაქო-სამართლებრივი სტატუსის შეცვლა, კერძოდ, ასეთი მოქმედების განხორციელება არ იწვევს უძრავი ნივთის რეალურად, მატერიალურად შექმნას. ამდენად, არასწორია სამეურნეო-ტექნიკური მოწყობილობა-დანადგარის დამატების ან მოცილების შემთხვევაში მათი შეძენისათვის განხორციელებულ ოპერაციაზე გადახდილ დღგ-ს ჩათვლაზე უარის თქმა იმ მოტივით, რომ მოხდა მათი განივთება მანამდე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ უძრავ ქონებაში, ანუ მათი უძრავ ნივთებად ტრანსფორმაცია, თუ ამ მიმართებით შესაბამისი ცვლილება არ განხორციელდება საჯარო რეესტრში.

რაც შეეხება შპს “ც.-სათვის” დღგ-ს ჩათვლას, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს დღგ-ს, როგორც გადასახადის ერთ-ერთი სახის, თავისებურებაზე. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 90-ე მუხლის შესაბამისად, დღგ, როგორც არაპირდაპირი გადასახადი, წარმოადგენდა საქართველოს ტერიტორიაზე საქონლის, სამუშაოს, მომსახურების წარმოებისა და მიმოქცევის პროცესში შექმნილი ღირებულების ნაწილს, აგრეთვე, საქართველოს ტერიტორიაზე შემოტანილი ყველა დასაბეგრი საქონლის ღირებულების ნაწილის ბიუჯეტში სავალდებულო შენატანს. დღგ ექვემდებარებოდა გადახდას საქონლის მიწოდების, სამუშაოს შესრულებისა და მომსახურების გაწევის ყველა სტადიაზე.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ დამატებული ღირებულების გადასახადი თავისი ბუნებით, გადახდისა და ჩათვლის სპეციფიკით, არაპირდაპირი და მრავალსაფეხურიანი გადასახადია, რომლის გადახდის ტვირთი აწვება საბოლოო მომხმარებელს, რის გამოც დღგ, როგორც გადამხდელის თვალსაზრისით, გაშუალებული სახის გადასახადი, არის არაპირდაპირი გადასახადი. სწორედ დღგ-ს მრავალსაფეხურიანმა სისტემამ წარმოშვა გადახდის შემთხვევაში მისი შემდგომი ჩათვლის შესაძლებლობა.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დამატებული ღირებულების გადასახადით დაბეგვრის ობიექტი იყო დასაბეგრი ოპერაცია და დასაბეგრი იმპორტი. აღნიშნული მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, დასაბეგრი ოპერაციები იყო პირის მიერ საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიწოდება. იმავე კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლა არ წარმოებდა ამ მუხლის მე-4 ნაწილის გათვალისწინებით, იმ საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) საწარმოებლად გამოყენებულ საქონელზე (სამუშაოზე, მომსახურებაზე) გადახდილ დღგ-ზე, რომლის მიწოდებაც გათავისუფლებული იყო დღგ-საგან, მიუხედავად იმისა, გათვალისწინებული იყო თუ არა მისი შემდგომი მიწოდება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 96-ე მუხლის შესაბამისად, დაბეგვრის ობიექტს წარმოადგენდა არა კონკრეტულად რომელიმე სახის საქონელი, არამედ დასაბეგრი ოპერაცია _ პირის მიერ კონკრეტული საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიწოდება. იმავე კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტით კი რეგლამენტირებული იყო დღგ-ს ჩათვლაზე უარის თქმის საფუძველი, რომელიც უშუალოდ იყო დაკავშირებული შესაბამისი საქონლის მიწოდების დღგ-საგან გათავისუფლებასთან, ანუ ამ ნორმაში აქცენტი გაკეთებული იყო და ხსენებული ნორმა მთლიანად იყო დაფუძნებული საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიწოდებაზე.

საკასაციო სასამართლო აქვე აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილია აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის (უფლებამონაცვლე _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია) 2004 წლის 29 სექტემბრის შედარების აქტი, რომელშიც მოყვანილია შპს “ც.-სთვის” 2004 წლის 28 სექტემბრის მდგომარეობით რიცხული დავალიანება _ 162869,40 ლარი, ამასთან, მითითებულია სხვადასხვა გადასახადებზე. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) 39-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტზე, რომლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელს უფლება აქვს დროულად დაიბრუნოს ან/და ჩაითვალოს სხვა გადასახადების ვალდებულებათა ანგარიშში ზედმეტად გადახდილი ან/და ზედმეტად ამოღებული გადასახადის ან/და სანქციის თანხა. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ დამატებული ღირებულების გადასახადი შეიძლება ასევე ჩათვლილ იქნეს სხვა გადასახადების ვალდებულებათა ანგარიშში.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტზე, რომლის მიხედვითაც, დღგ-საგან გათავისუფლებული იყო ბინის (გარდა სასტუმროსი) ქირა, უძრავი ქონების (გარდა ახალაშენებული საცხოვრებელი შენობისა და ახალაშენებული ჰიდროელექტროსადგურისა) მიწოდება (ახალაშენებულად ითვლებოდა საცხოვრებელი შენობა და ჰიდროელექტროსადგური აშენებიდან ორი წლის განმავლობაში).

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტი შინაარსობრივად დაკავშირებული იყო იმავე კოდექსის 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტთან. ხსენებული კავშირის არსი მდგომარეობდა 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტის ნორმით დადგენილი შეღავათის იმავე კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტით რეგლამენტირებულ დღგ-ს ჩათვლაზე უარის თქმაში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტში, უძრავი ქონების მიწოდებასთან ერთად, იგულისხმებოდა უძრავ ქონებაზე გარკვეული სამუშაოების შესრულებაც, ანუ დღგ-საგან გათავისუფლებული საქონლის წარმოებაც, ხოლო თუ სახეზე არ იყო არც ერთი მათგანი, კერძოდ, თუ გადასახადის გადამხდელის მიერ განხორცილებული ოპერაცია არ მოიცავდა არც უძრავი ქონების წარმოებას (მიწოდებას), გამორიცხული იყო ხსენებული ქვეპუნქტის საფუძველზე დღგ-საგან გათავისუფლება და შესაბამისად, იმავე კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევაც, რაც, თავის მხრივ, ობიექტურად გამორიცხავდა დღგ-ს ჩათვლაზე უარის თქმას.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ, ვინაიდან შპს “ც.-ს” “რეზერვუარებისა” და “ტუმბოების” ერთობლიობით უძრავი ნივთი არ შეუქმნია და შესაბამისად, არ განუხორციელებია უძრავი ქონების წარმოება (მიწოდება), სახეზე არ არის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა, ანუ დღგ-საგან გათავისუფლებული უძრავი ქონების მიწოდება, რის გამოც არ არსებობს დღგ-ს ჩათვლაზე უარის თქმის საფუძველიც. კასატორი მართებულად აღნიშნავს, რომ ამ შემთხვევაში უმთავრესია კანონი, რომელიც დეტალურად ადგენს, თუ რა არის მოძრავი ან უძრავი ქონება, ხოლო მოპასუხე საგადასახადო ინსპექციის პოზიცია და სააპელაციო სასამართლოს განმარტება კანონის გამოყენებასთან დაკავშირებით, ეწინააღმდეგება კანონს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს და მოწინააღმდეგე მხარეების ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ ამ შემთხვევაში სახეზე არ არის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 101-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტში მითითებული არც ერთი ელემენტი, კერძოდ, ბინის ქირა, ახალაშენებული შენობა ან ჰიდროელექტროსადგური. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა და არასწორად განმარტა ხსენებული კოდექსის 114-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტი, რადგან არ არსებობდა აღნიშნული ქვეპუნქტის გამოყენების სამართლებრივი საფუძველი. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის პირველი ნაწილი, ასევე საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი (იმჟამად მოქმედი რედაქცია), რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის საფუძვლებს წარმოადგენს.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 252-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, თუ გადასახადის თანხა არ იყო გადახდილი დადგენილი ვადისათვის, გადასახადის გადამხდელი ვალდებული იყო, გადაეხადა გადაუხდელი თანხის 0,15% თითოეულ ვადაგადაცილებულ დღეზე, გადახდის ვადის დადგენილი თარიღიდან გადასახადის გადახდის თარიღამდე, გარდა ამ კოდექსის 252¹-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევისა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ, როგორც ზემოაღნიშნული მუხლის ნორმიდან ირკვევა, საურავი წარმოადგენს დამატებით გადასახადს თანხების არათავისდროული გადახდის გამო, რის გამოც პასუხისმგებლობა დასახელებული მუხლის დარღვევისათვის უნდა დადგეს იმ შემთხვევაში, თუ გადასახადის გადამხდელი დადგენილ ვადებში არ მოახდენს გადასახადის გადახდას, გადაუხდელობის მიზეზის მიუხედავად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ, ვინაიდან შპს “ც.-ს” ეკუთვნოდა დღგ-ს ჩათვლა მის მიერ განხორციელებულ კონკრეტულ დასაბეგრ ოპერაციებზე და სახეზე არ იყო თანხების არათავისდროული გადახდა _ მათი გადახდის ვადის გადაცილება, შესაბამისად, შპს “ც.-ს” არ უნდა დარიცხოდა დამატებული ღირებულების გადასახადის თანხაზე _ 162869,40 ლარზე საურავი _ 190695,20 ლარის ოდენობით.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება კასატორის მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არსებითად ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას ამ კატეგორიის საქმეებზე. საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ამ კატეგორიის საქმეებში, რომლებიც განიხილა საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ, ლაპარაკი იყო უძრავი ქონების, მათ შორის, ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობა-რეკონსტრუქციაზე, ანუ საქონლის წარმოებაზე (მიწოდებაზე). შესაბამისად, ხსენებული საქმეები არსებითად განსხვავდება მოცემული საქმისაგან და საქართველოს უზენაეს სასამართლოს არ შეუცვლია აღნიშნული გადაწყვეტილებებით დამკვიდრებული კანონშესაბამისი სასამართლო პრაქტიკა ამ კატეგორიის საქმეებზე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შპს “ც.-ის” შეგებებული სარჩელი საფუძვლიანია, რის გამოც შპს “ც.-ს” უნდა ჩაეთვალოს მის მიერ გადახდილი დღგ 162869,20 ლარის ოდენობით და გაუქმდეს აღნიშნულ დღგ-ზე დარიცხული საურავი 190695,48 ლარის ოდენობით. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ შეგებებული სარჩელით გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები _ აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის (ამჟამად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია) 2004 წლის 3 ივნისის ¹28/06-06/10 და 2004 წლის 1 ივლისის ¹28/1132 შეტყობინებები ეწინააღმდეგება იმჟამად მოქმედ საქართველოს საგადასახადო კოდექსს, რის გამოც ხსენებული აქტები ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ შპს “ც.-ის” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კი გაუქმდეს. საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, რადგან არ არსებობს საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები. შესაბამისად, მოცემულ საქმეზე მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის სარჩელი არ დაკმაყოფილდება, ხოლო შპს “ც.-ის” შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. შპს “ც.-ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

1. 3. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

3. შპს “ც.-ის” შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდეს; შპს “ც.-ს” ჩაეთვალოს მის მიერ გადახდილი დღგ 162869,20 ლარის ოდენობით და გაუქმდეს აღნიშნულ დღგ-ზე დარიცხული საურავი 190695,48 ლარის ოდენობით; ბათილად იქნეს ცნობილი აქციზის გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 3 ივნისის ¹28/06-06/1/10 და 2004 წლის 1 ივლისის ¹28/1132 შეტყობინებები;

4. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.