¹ბს-270-255(კ-07) 18 სექტემბერი, 2007 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თავმჯდომარე ნათია წკეპლაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე
ნინო ქადაგიძე
სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა
კასატორი (მოსარჩელე) _ ლ. მ.-ი, წარმომადგენელი _ მ. პ.-ა
მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები): 1. საქართველოს პრემიერ-მინისტრი, წარმომადგენელი _ თ. ბ.-ე; 2. საქართველოს ...-ის სამინისტრო, წარმომადგენელი _ თ. ც.-ე ÄÄ
გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 6 ნოემბრის განჩინება
სარჩელის საგანი _ სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის _ ბრძანების ბათილად ცნობა, თანამდებობაზე აღდგენა, იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასისა და ადვოკატის მომსახურების ხარჯების ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2005 წლის 16 სექტემბერს ლ. მ.-მ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხეების _ საქართველოს პრემიერ-მინისტრისა და საქართველოს ...-ის სამინისტროს მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2005 წლის 16 აგვისტოს ¹258 ბრძანების ბათილად ცნობა, საქართველოს ...-ის მინისტრის მოადგილისის თანამდებობაზე აღდგენა, იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურება სამსახურიდან დათხოვნის დღიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების დღემდე, სასამართლოს გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსრულება და ადვოკატის მომსახურების ხარჯების ანაზღაურების მოპასუხეებისთვის დაკისრება.
მოსარჩელის განმარტებით, 1992 წლიდან იგი მუშაობდა საქართველოს ...-ის სამინისტროში (1995 წლამდე _ საქართველოს ...-ის კომიტეტში) სხვადასხვა თანამდებობაზე, 2004 წლის 5 აპრილიდან კი დაინიშნა საქართველოს ....-ის მინისტრის მოადგილედ. საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2005 წლის 16 აგვისტოს ¹258 ბრძანებით მოსარჩელე გათავისუფლდა საქართველოს ...-ის მინისტრის მიადგილის თანამდებობიდან დისციპლინური გადაცდომისათვის, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 99-ე მუხლის საფუძველზე.
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2005 წლის 16 აგვისტოს ¹258 ბრძანება იყო უკანონო, რადგან დაირღვა მისი შრომითი უფლებები. საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 422-ე მუხლის მიხედვით, მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ მუშაკისთვის პერსონალურად უნდა ეცნობებინათ ერთი თვით ადრე მაინც. 2005 წლის 18 აგვისტოს მოსარჩელეს ჩაჰბარდა გათავისუფლების შესახებ ბრძანება, მაგრამ იგი არ იყო გაფრთხილებული მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ საქართველოს პრემიერ-მინისტრის ან საქართველოს ...-ის მინისტრის მიერ, რის გამოც დაირღვა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 421-ე მუხლის ნორმა იმის შესახებ, რომ გათავისუფლებამდე მისთვის უნდა შეეთავაზებინათ სხვა სამუშაო. საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 422-ე და 421-ე მუხლების დარღვევის შედეგად მოხდა მოსარჩელის სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნა. საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2005 წლის 16 აგვისტოს ¹258 ბრძანებას საფუძვლად დაედო ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 99-ე მუხლი. აღნიშნულ ბრძანებაში არ იყო და ვერც იქნებოდა მითითებული, თუ კონკრეტულად, რაში გამოიხატა მოსარჩელის მიერ ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომა, ანუ სამსახურებრივი მოვალეობების უხეში დარღვევა. ამ პირობით დაშვებული იყო სამსახურიდან მოხელის გათავისუფლება მის მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის მოქმედების გარეშეც.
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს ...-ის მინისტრის _ ე. ა.-ს 2005 წლის 10 აგვისტოს ¹01/01-17/4468 წერილში საქართველოს პრემიერ-მინისტრის სახელზე მითითებული იყო, რომ მოადგილე ლ. მ.-ის მოვალეობაში შედიოდა სამინისტროს ავტორიტეტის განმტკიცებისათვის ზრუნვა და გაწეული საქმიანობის ანალიზი საზოგადოებრივი აზრის გათვალისწინებით. იქვე მოხსენიებული იყო გაზეთ ,,...-ის" 2005 წლის 1 აგვისტოს ნომერში გამოქვეყნებული სტატია, რომელშიც მოსარჩელე, თითქოს პირადად მინისტრს აყენებდა შეურაცხყოფას და დამახინჯებით გადმოსცემდა ფაქტებს საქართველოს ...-ის სამინისტროს დისკრედიტაციის მიზნით, მაგრამ აღნიშნულ წერილში არ იყო მითითებული, 2004 წლის 21-25 ივნისის პერიოდში მთავრობის კანცელარიიდან საქართველოს ...-ის სამინისტროში შესული წერილის გაბათილების შესახებ, რომელიც დევნილი ბავშვების ესპანეთში დასასვენებლად გამგზავრებასა და მათი მშობლების პრეტენზიებს ეხებოდა. მოსარჩელის მტკიცებით, საქართველოს ...-ის მინისტრმა ე. ა.-მ საქართველოს პრემიერ-მინისტრი შეცდომაში შეიყვანა, ვინაიდან მისი ზემოაღნიშნული წერილი არ შეესაბამებოდა სინამდვილეს, რის გამოც გასაჩივრებული ბრძანება იყო არაკანონიერი და “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 78-ე, 79-ე, 99-ე მუხლებისა და 127-ე მუხლის მე-5 პუნქტის საფუძველზე იგი აღდგენილი უნდა ყოფილიყო თანამდებობაზე.
მოსარჩელის განმარტებით, სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანებაში საერთოდ არ იყო მითითებული მისი გათავისუფლების საფუძველი და არც საქართველოს ...-ის მინისტრის ზემოაღნიშნული წერილი, რომელიც, თითქოს საფუძვლად დაედო აღნიშნულ ბრძანებას. სადავო ურთიერთობაზე ვრცელდებოდა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 206-ე და 207-ე მუხლები, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-14 მუხლი და საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლი. მოპასუხეებმა მოსარჩელეს არ მისცეს საშუალება, თავი დაეცვა მოსალოდნელი გათავისუფლებისაგან და მონაწილეობა მიეღო მისი საკითხის განხილვაში უშუალოდ ან ნაწილობრივ. საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 136-ე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, დისციპლინური სასჯელის დადებამდე შრომის დისციპლინის დამრღვევისთვის უნდა მოეთხოვათ წერილობითი ახსნა-განმარტება. აღნიშნული მუხლი ვრცელდებოდა იმ სამართალურთიერთობაზე, რომელიც რეგულირებული იყო საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლით, საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის პირველი და მე-4 მუხლებით და ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-14 მუხლით.
მოსარჩელის მტკიცებით, ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა ნაჩქარევად, რითაც დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “კ" ქვეპუნქტისა და 75-ე მუხლის ,,ე" ქვეპუნქტის მოთხოვნები, რამდენადაც ყველა თანასწორი იყო კანონისა და ადმინისტრაციული ორგანოს წინაშე და დაუშვებელი იყო მხარის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების შეზღუდვა ან მათთვის ხელის შეშლა, აგრეთვე, მათთვის კანონმდებლობით გაუთვალისწინებელი რაიმე უპირატესობის მინიჭება და რომელიმე მხარის მიმართ დისკრიმინაციული ზომების მიღება. იმავე კოდექსის მე-8 მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო, უფლებამოსილება განეხორციელებინა მიუკერძოებლად.
მოსარჩელის განმარტებით, სადავო ბრძანება გამოიცა კანონიერი საფუძვლის გარეშე, რაც გამოიხატა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-21 მუხლის ,,ზ" ქვეპუნქტის, მე-4, მე-8 მუხლებისა და 75-ე მუხლის ,,ე" ქვეპუნქტის დარღვევაში.
მოსარჩელის მტკიცებით, სადავო ბრძანება არ იყო დასაბუთებული, არ შეიცავდა დისციპლინური გადაცდომის სახის ფორმულირებას, თუ რა გარემოებების გამო დაედო მოსარჩელეს ასეთი მკაცრი დისციპლინური სასჯელი, რის გამოც დაირღვა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 136-ე მუხლის მე-7 პუნქტის მოთხოვნა, რომელიც უდავოდ ვრცელდებოდა მოცემულ სამართალურთიერთობაზე.
მოსარჩელის განმარტებით, სადავო ბრძანება არ შეესაბამებოდა ფაქტობრივ გარემოებებს. საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 135-ე მუხლის მიხედვით, დისციპლინური სასჯელის დადებისას გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო ჩადენილი გადაცდომის სიმძიმე, მისი ჩადენის გარემოებები, მოსამსახურის წინანდელი მუშაობა, აღნიშნულ გარემოებებზე კი ამ შემთხვევაში არ ყოფილა მსჯელობა. მოსარჩელის მტკიცებით, საქართველოს ....-ის სამინისტროში მუშაობისას იგი ცდილობდა სრულყოფილად განეხორციელებინა თავისი უფლება-მოვალეობები, ხოლო მოსარჩელესა და საქართველოს ...-ის მინისტრს შორის ურთიერთობა დაიძაბა მას შემდეგ, რაც ზოგიერთ საკითხზე მისი მოსაზრებები არ მოისმინეს, რის გამოც იგი იძულებული გახდა საქართველოს ...-ის მინისტრისთვის მიემართა მოხსენებითი ბარათებით და მუშაობის ანგარიშებში დაესვა პრობლემატური საკითხები. საჯარო მოხელეს მოქმედი კანონმდებლობა უყენებდა მნიშვნელოვან მოთხოვნებს, მაგრამ მინისტრს, როგორც მოხელეს, მის მიმართ ჰქონდა ასეთივე ხასიათის ვალდებულებები, რაც მას არ შეუსრულებია და დაარღვია ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 51-ე მუხლის მოთხოვნები, ხოლო მოსარჩელის მიერ პრესაში გამოქვეყნებული შესაბამისი ინფორმაცია და მისი გაბათილების შეუძლებლობა, ფაქტობრივად, გახდა სამსახურიდან მისი გათავისუფლების საბაბი.
მოპასუხე საქართველოს ....-ის სამინისტრომ თბილისის საქალაქო სასამართლოში წარადგინა შესაგებელი ლ. მ.-ის სარჩელზე, რომლითაც არ ცნო აღნიშნული სარჩელი და მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
შესაგებლის ავტორის განმარტებით, ლ. მ.-ის სარჩელი იყო სამართლებრივად დაუსაბუთებელი, კერძოდ, სასარჩელო განცხადებაში მითითებული საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 411-ე, 421-ე, 135-ე, 136-ე, 206-ე და 207-ე მუხლები არ შეიძლებოდა გამოყენებული ყოფილიყო მოცემული დავის გადაწყვეტისას, ვინაიდან ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-14 მუხლით განსაზღვრული იყო, თუ რა შემთხვევებში ვრცელდებოდა საჯარო მოსამსახურეებზე აღნიშნული კანონი. გარდა ამისა, სასარჩელო განცხადებაში არ იყო მითითებული სადავო ბრძანების უკანონოდ აღიარებისა და ბათილად გამოცხადების სამართლებრივი საფუძველი. გასაჩივრებული ბრძანება მომზადებული და გამოცემული იყო კანონმდებლობის სრული დაცვით, დაცული იყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით გათვალისწინებული ყველა მოთხოვნა, რომლებიც ეხებოდა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის რეკვიზიტებს. საქართველოს ...-ის მინისტრის წარდგინება გაკეთებული იყო ,,საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ" საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის დაცვით, ხოლო სარჩელი იყო დაუსაბუთებელი და არ არსებობდა მისი დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ლ. მ.-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; ლ. მ.-ს უარი ეთქვა საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2005 წლის 16 აგვისტოს ¹258 ბრძანების არაკანონიერად, ბათილად ცნობაზე, საქართველოს ...-ის მინისტრის მოადგილის თანამდებობაზე აღდგენაზე, იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასისა და ადვოკატის მომსახურების ხარჯების _ 600 აშშ დოლარის ანაზღაურებაზე, ასევე გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსრულებაზე.
საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2004 წლის 5 აპრილის ¹394 ბრძანების საფუძველზე მოსარჩელე ლ. მ.-ი დაინიშნა საქართველოს ...-ის მინისტრის მოადგილედ, ხოლო საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2005 წლის 16 აგვისტოს ¹258 ბრძანების საფუძველზე გათავისუფლდა აღნიშნული თანამდებობიდან. გათავისუფლებას საფუძვლად დაედო ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 99-ე მუხლი. საქართველოს ...-ის მინისტრმა ე. ა.-მ საქართველოს პრემიერ-მინისტრს მოსარჩელის გათავისუფლების მოთხოვნით წარდგინებით მიმართა 2005 წლის 10 აგვისტოს. აღნიშნული წარდგინების თანახმად, მინისტრის მოადგილის _ ლ. მ.-ის საკურატორო სფეროში შემავალი სამსახური _ საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტი არ ასრულებდა თავის ფუნქციებს, კერძოდ, არ ახდენდა სამინისტროს მიერ განხორციელებული შრომატევადი საქმიანობის მასმედიის საშუალებებით გაშუქებასა და ამ გზით საზოგადოების ინფორმირებას. პირიქით, ლ. მ.-ის მიერ ქვეყნდებოდა სამინისტროს წინააღმდეგ მიმართული სტატიები. წარდგინებაში მითითებული იყო გაზეთ “...-ის" 2005 წლის 1 აგვისტოს ნომერში გამოქვეყნებულ ლ. მ.-ის სტატიაზე, რომელშიც მინისტრის მიერ ხელმოწერილ დოკუმენტს მოსარჩელე ,,ჩიქორთული ქართულით დაწერილს" უწოდებდა და საუბრობდა სამინისტროსთვის გამოყოფილი ხარჯების არამიზნობრივ ხარჯვასა და ცალკეულ ჩინოვნიკთა კეთილდღეობისათვის მოხმარებაზე. ხსენებულ წარდგინებაში საქართველოს ...-ის მინისტრმა განმარტა, რომ ლ. მ.-ი ვერ აკმაყოფილებდა მინისტრის მოადგილის თანამდებობისადმი წაყენებულ მოთხოვნებს, იგი მიზანმიმართულად ეწეოდა სამინისტროსა და მისი ცალკეული მოხელეების დისკრედიტაციას. საქართველოს ...-ის მინისტრმა ე. ა.-მ “საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ" საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის თანახმად, საქართველოს პრემიერ-მინისტრს სთხოვა შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღება ლ. მ.-ის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ. ლ. მ.-მ საქართველოს პრემიერ-მინისტრის სახელზე განცხადება მინისტრ ე. ა.-ს წარდგინებასთან დაკავშირებით, წარადგინა მომდევნო დღეს _ 2005 წლის 11 აგვისტოს. მოსარჩელე ლ. მ.-ი თავის განცხადებაში ანალიზს უკეთებდა საქართველოს ...-ის სამინისტროს, მათ შორის, მინისტრის _ ე. ა.-ს საქმიანობას, გამოთქვამდა კრიტიკულ შენიშვნებს, ამხელდა მინისტრს მთელ რიგ შეცდომებსა და არასწორი გადაწყვეტილებების მიღებაში; ლ. მ.-მ იმავე განცხადებით მოითხოვა სპეციალური კომისიის შექმნა ხსენებულ სამინისტროში არსებული პრობლემების შესასწავლად და ობიექტური დასკვნის გასაკეთებლად.
საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ სადავო სამართალურთიერთობის მიმართ არ გამოიყენებოდა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 421-ე, 422-ე, 135-ე, 136-ე, 206-ე და 207-ე მუხლები, რამდენადაც აღნიშნული ნორმები შეეხებოდა სამუშაოდან გათავისუფლებული მუშაკის უზრუნველყოფის გარანტიებს, მუშაკის გათავისუფლების საფუძველსა და წესს, დისციპლინური სახდელის სახეებსა და მათი გამოყენების წესს. ლ. მ.-ის, როგორც საჯარო მოხელის, მიმართ სწორად იქნა გამოყენებული ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის ნორმები, რამდენადაც აღნიშნული კანონის მე-14 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს შრომის კანონმდებლობა მოხელეებსა და დამხმარე მოსამსახურეებზე ვრცელდებოდა ამ კანონით განსაზღვრულ თავისებურებათა გათვალისწინებით. ამასთან, იმავე მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, საჯარო სამსახურთან დაკავშირებული ის ურთიერთობა, რაც ამ კანონით არ წესრიგდებოდა, რეგულირდებოდა შესაბამისი კანონმდებლობით. ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონი ამომწურავად აწესრიგებდა საჯარო მოხელის დისციპლინური გადაცდომის საფუძვლით სამსახურიდან დათხოვნის საკითხებს, შესაბამისად, მოპასუხე მხარე სადავო ადმინისტრაციული აქტის გამოცემისას, ისევე როგორც სასამართლო _ დავის გადაწყვეტისას, უფლებამოსილი არ იყო, ეხელმძღვანელა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის ნორმებით.
საქალაქო სასამართლომ მიუთითა ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 78-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,ა" და “გ” ქვეპუნქტებზე, 79-ე მუხლის პირველი პუნქტის “ვ” ქვეპუნქტზე და 99-ე მუხლის პირველ პუნქტზე და განმარტა, რომ სადავო ადმინისტრაციული აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედო საქართველოს ...-ის მინისტრის _ ე. ა.-ს წარდგინება, აგრეთვე, საქართველოს პრეზიდენტის თანხმობა, ასევე მოსარჩელის მიერ დისციპლინური გადაცდომის ჩადენა, რაც გამოიხატა სამსახურებრივ მოვალეობათა შეუსრულებლობასა და მოხელისა და დაწესებულების დისკრედიტაციისაკენ მიმართული უღირსი საქციელის ჩადენაში.
საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის _ საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მიერ მართებულად იქნა გამოყენებული საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 72-ე მუხლი, აგრეთვე 95-ე მუხლის მე-6 ნაწილი, რამდენადაც მოსარჩელესა და მინისტრ ე. ა.-ს შორის ურთიერთობა მათ შრომით საქმიანობასთან დაკავშირებულ საკითხებზე იყო დაძაბული, რაც საფრთხეს უქმნიდა სამინისტროს ნორმალურ ფუნქციონირებასა და გამართულად მუშაობას.
საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის საკითხს აწესრიგებდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლი. ლ. მ.-ის სამსახურიდან დათხოვნის დროს არ ყოფილა დარღვეული ამ შრომითი ურთიერთობის მომწესრიგებელი სამართლებრივი ნორმების მოთხოვნები, ლ. მ.-ის თანამდებობიდან დათხოვნის ბრძანება არ იყო კანონსაწინააღმდეგო, არ იყო დარღვეული მისი მომზადებისა და გამოცემის კანონით დადგენილი პროცედურა. ამასთან, საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ლ. მ.-ის სარჩელიდან გამომდინარე, დავის არსებითად გადაწყვეტის დროისთვის ე. ა.-ა აღარ იკავებდა საქართველოს ...-ის მინისტრის თანამდებობას, ხოლო ,,საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ" საქართველოს კანონის 23-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, მინისტრის უფლებამოსილების შეწყვეტა იწვევდა მინისტრის მოადგილეების უფლებამოსილების შეწყვეტას.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. მ.-მ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
სააპელაციო საჩივარში აღნიშნულია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით. სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, არასწორად განსაზღვრა, თუ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე რომელი გარემოება იყო დადგენილი და რომელი დაუდგენელი, რის გამოც არასწორად გამოიყენა კანონი. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი განსაზღვრავდა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის აუცილებელ რეკვიზიტებს, მისი გამოცემის წესსა და პირობებს, აღნიშნული წესი კი აპელანტის გათავისუფლების შემთხვევაში დარღვეული იყო. სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია, რომ დავის გადაწყვეტისას გამოყენებული არ უნდა ყოფილიყო საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 421-ე, 422-ე, 135-ე, 136-ე, 206-ე და 207-ე მუხლები, რადგან ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონი ამომწურავად აწესრიგებდა მოხელის დისციპლინური გადაცდომისა და ამ საფუძვლით სამსახურიდან დათხოვნის საკითხებს. ხსენებული კანონის მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, საჯარო სამსახურთან დაკავშირებული ურთიერთობა, რაც ამ კანონით არ წესრიგდებოდა, რეგულირდებოდა შესაბამისი კანონმდებლობით. ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონი არ განსაზღვრავდა დისციპლინური პასუხისმგებლობის გამოყენების წესებს და აღნიშნული წესრიგდებოდა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 135-ე და 136-ე მუხლებით. სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა სწორად გამოიყენა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 72-ე მუხლით გათვალისწინებული მარტივი ადმინისტრაციული წარმოება, აგრეთვე, იმავე კოდექსის 95-ე მუხლის მე-6 ნაწილი. ამ შემთხვევაში მარტივი ადმინისტრაციული წარმოება უნდა გამოყენებულიყო, მაგრამ სხვა ფორმით, კერძოდ, საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2005 წლის 16 აგვისტოს ¹258 ბრძანების გამოცემის დაყოვნებას არანაირად არ შეეძლო არსებითი ზიანი მიეყენებინა საჯარო ან კერძო ინტერესებისათვის. პირიქით, მისი დაუყოვნებლივ გამოცემით დაზარალდა აპელანტის კერძო ინტერესები. სადავო ბრძანების მიხედვით, შეუძლებელი იყო დადგენილიყო, თუ კონკრეტულად რომელი დისციპლინური გადაცდომისათვის გაათავისუფლეს აპელანტი, მაგრამ სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნული ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 99-ე მუხლის მე-3 პუნქტის საფუძველზე განხორციელდა. სადავო ბრძანება იყო არაკანონიერი, რადგან ვერ დგინდებოდა სამუშაოდან გათავისუფლების ზომის გამოყენების დროს დისციპლინური გადაცდომის კანონით გათვალისწინებული სახე. სადავო ბრძანება არ შეიცავდა იმ ორგანოს დასახელებას, რომელშიც შეიძლებოდა მისი გასაჩივრება, რითაც დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 52-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნა. სასამართლომ საერთოდ არ გამოიკვლია მინისტრ ე. ა.-ს მიერ საქართველოს პრემიერ-მინისტრისთვის წარდგენილი წერილი, რაც, ფაქტობრივად, საფუძვლად დაედო სადავო ბრძანების გამოცემას. ხსენებული მინისტრი უთითებდა აპელანტის მიერ ჩადენილ დარღვევებზე, რასაც ვერაფრით ვერ ადასტურებდა. დარღვეული იყო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 244-ე მუხლის მოთხოვნები. სასამართლოს გადაწყვეტილების თანახმად, აპელანტს მიეცა ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობის შესაძლებლობა, იგი დაუყოვნებლივ გაათავისუფლეს, ვინაიდან წინააღმდეგ შემთხვევაში შეილახებოდა საჯარო ან კერძო ინტერესი, რაც იყო დაუსაბუთებელი. 2005 წლის 11 აგვისტოს აპელანტმა მიმართა საქართველოს პრემიერ-მინისტრს განცხადებით, რომელიც სასამართლომ არ გამოიკვლია და არ იმსჯელა, მართებული იყო თუ არა მის მიერ გამოთქმული შენიშვნები და გააკეთა დასკვნა, რომ მის გათავისუფლებას საფუძვლად დაედო დისციპლინური გადაცდომა, რაც გამოიხატა სამსახურებრივ მოვალეობათა შეუსრულებლობასა და დაწესებულების დისკრედიტაციისაკენ მიმართული უღირსი საქციელის ჩადენაში. ამდენად, სასამართლომ საქართველოს პრემიერ-მინისტრის ნაცვლად განსაზღვრა მის მიერ ვითომდა ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომის სახე. აპელანტს, როგორც საზოგადოებასთან ურთიერთობის კურატორს, სამსახურებრივად ევალებოდა სამინისტროს საქმიანობის ანალიზი საზოგადოებრივი აზრის გათვალისწინებით. აპელანტისთვის მინისტრ ე. ა.-ს წარდგინების შესახებ უცნობი იყო, წინააღმდეგ შემთხვევაში იმ ბრალდებებს გასცემდა პასუხს, რასაც მინისტრი მას უყენებდა. ლ. მ.-ის განცხადება საქართველოს მთავრობის კანცელარიაში შევიდა 2005 წლის 11 აგვისტოს, დაახლოებით 14 საათზე, სამსახურიდან გათავისუფლების პროექტი კი პრეზიდენტთან შესათანხმებლად შესული იყო იმავე დღეს, რასაც თან არ ახლდა აპელანტის ხსენებული განცხადება და შესაბამისად, აღნიშნული განცხადების განხილვა დაწყებული არ იყო. ადმინისტრაციული წარმოებისას შესწავლილი და გამოკვლეული არ ყოფილა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რითაც დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-8, მე-13 მუხლები და 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნები. სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედო ისეთი გარემოება და ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ ყოფილა გამოკვლეული მოპასუხის მიერ. საქართველოს პრემიერ-მინისტრს არ ჰქონდა გამოკვლეული საქმის გარემოებები, კერძოდ, აპელანტს ჰქონდა თუ არა არაჯანსაღი დამოკიდებულება მის დაქვემდებარებაში მყოფი სტრუქტურული ქვედანაყოფის მოსამსახურეებთან. აპელანტის მიმართ გამოყენებული დისციპლინური სასჯელის სიმძიმე არ შეესაბამებოდა რეალურ ვითარებას. საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 135-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, დისციპლინური სასჯელის დადებისას გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო ჩადენილი გადაცდომის სიმძიმე, მისი ჩადენის გარემოებები, მოსამსახურის წინანდელი მუშაობა. ამ გარემოებებზე არც შესაბამის მოპასუხეს და არც სასამართლოს არ უმსჯელია, არ იქნა გათვალისწინებული მისი სამუშაო გამოცდილება და სხვა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 6 ნოემბრის განჩინებით ლ. მ.-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს პრემიერ-მინისტრისადმი საქართველოს ...-ის მინისტრის 2005 წლის 10 აგვისტოს ¹01/01-17/4468 წარდგინების თანახმად, მინისტრის მოადგილე ლ. მ.-ი დაკისრებულ მოვალეობებს ასრულებდა არაჯეროვნად, არაჯანსაღი ურთიერთობა ჰქონდა მის დაქვემდებარებაში მყოფი სტრუქტურული დანაყოფის მოსამსახურეებთან, რაც ხელს უშლიდა იმავე სამინისტროს ნორმალურ ფუნქციონირებას. გაზეთ ,,...-ში" 2005 წლის 1 აგვისტოს გამოქვეყნებული პუბლიკაციის შინაარსიდან გამომდინარე, უდავოდ იქნა მიჩნეული, რომ იგი მიმართული იყო ხსენებული სამინისტროსა და მისი მოხელეების სახელის დისკრედიტაციისკენ. ყოველგვარი ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე გავრცელდა ინფორმაცია, რაც სინამდვილეს არ შეესაბამებოდა. სტატიის რესპონდენტი იყო საქართველოს ...-ის მინისტრის მოადგილე ლ. მ.-ი, რომელიც პირდაპირ აყენებდა შეურაცხყოფას საქართველოს ...-ის მინისტრს, როცა მის მიერ ხელმოწერილ დოკუმენტებს ,,ჩიქორთული ქართულით დაწერილს” უწოდებდა, დამახინჯებით გადმოსცემდა ფაქტებს და იმავე სამინისტროს დისკრედიტაციის მიზნით, აცხადებდა, რომ თითქოსდა გამოყოფილი სახსრები იხარჯებოდა არამიზნობრივად _ ხმარდებოდა დასახელებული სამინისტროს ჩინოვნიკების კეთილდღეობას, როცა ამ სამინისტროს მიერ გაწეული ხარჯი ასახული იყო შესაბამის დოკუმენტებში. ლ. მ.-ი ვერ აკმაყოფილებდა იმ მოთხოვნებს, რაც უნდა ჰქონოდა ასეთი თანამდებობის პირს. იგი მიზანმიმართულად ეწეოდა სამინისტროში მომუშავე მოხელეთა, ზოგადად, სამინისტროს დისკრედიტაციას სხვადასხვა საშუალებით და შეუძლებელი იყო მასთან მუშაობის გაგრძელება, რის გამოც ,,საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ" საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის შესაბამისად, საქართველოს ...-ის მინისტრმა მოითხოვა საქართველოს პრემიერ-მინისტრს მიეღო გადაწყვეტილება აღნიშნულ საკითხზე. 2005 წლის 11 აგვისტოს საქართველოს .-ის მინისტრის მოადგილე ლ. მ.-მ განცხადებით მიმართა საქართველოს პრეზიდენტსა და საქართველოს პრემიერ-მინისტრს იმავე სამინისტროში არსებული პრობლემების თაობაზე და მოითხოვა, შესაძლებლად მიჩნევის შემთხვევაში, საქართველოს ...-ის სამინისტროში არსებული პრობლემების შემსწავლელი და ობიექტური დასკვნის გამომტანი სპეციალური კომისიის შექმნა, წინააღმდეგ შემთხვევაში აღნიშნული განცხადება განეხილათ, როგორც მისი გადადგომის შესახებ განცხადება. საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა წერილობით მიმართა საქართველოს პრეზიდენტს და ,,საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ” საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, ითხოვა თანხმობა საქართველოს ...-ის მინისტრის მოადგილის თანამდებობიდან ლ. მ.-ის გათავისუფლების თაობაზე დისციპლინური გადაცდომისათვის, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 99-ე მუხლის საფუძველზე, რაზეც გაიცა საქართველოს პრეზიდენტის თანხმობა. საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2005 წლის 16 აგვისტოს ¹258 ბრძანებით ლ. მ.-ი გათავისუფლდა საქართველოს ...-ის მინისტრის მოადგილის თანამდებობიდან დისციპლინური გადაცდომისათვის, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 99-ე მუხლის საფუძველზე.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2005 წლის 6 დეკემბრის გადაწყვეტილების (საქმე ¹ბს-1230-805(კ-05)) განმარტების თანახმად, საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2005 წლის 16 აგვისტოს ¹258 ბრძანება წარმოადგენდა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს. სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის მე-2 ნაწილი, ,,საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ” საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის პირველი პუნქტი და განმარტა, რომ მოწინააღმდეგე მხარის _ საქართველოს პრემიერ-მინისტრის წარმომადგენლის განმარტებით, საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ერთდროულად განიხილა საქართველოს ...-ის მინისტრის 2005 წლის 10 აგვისტოს წარდგინება და ლ. მ.-ის 2005 წლის 11 აგვისტოს განცხადება (48 ფურცლად) და ისე მიიღო გადაწყვეტილება სადავო აქტის გამოცემის თაობაზე. ამდენად, სასამართლოს დასკვნით, მოსარჩელეს არ შეზღუდვია ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობის უფლება.
სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 78-ე მუხლის ,,ა" ქვეპუნქტი, 99-ე მუხლის პირველი პუნქტი და მიუთითა, რომ მოწინააღმდეგე მხარის, საქართველოს პრემიერ-მინისტრის წარმომადგენლის განმარტებით, მოსარჩელე გათავისუფლდა დისციპლინური გადაცდომისათვის, რაც საბოლოოდ შეფასდა, როგორც ხელმძღვანელი პირის მიერ სამსახურებრივ მოვალეობათა არაჯეროვანი შესრულება და ასეთი შეუსრულებლობით გამოწვეული უხეში დარღვევა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, გათავისუფლების სამართლებრივ საფუძვლად ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 99-ე მუხლზე მითითება იყო კანონშესაბამისი.
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,ლ" ქვეპუნქტის მიხედვით, დისკრეციულ უფლებამოსილებას წარმოადგენდა უფლებამოსილება, რომელიც ადმინისტრაციულ ორგანოს ან თანამდებობის პირს ანიჭებდა თავისუფლებას, საჯარო და კერძო ინტერესების დაცვის საფუძველზე კანონმდებლობის შესაბამისი რამდენიმე გადაწყვეტილებიდან შეერჩია ყველაზე მისაღები გადაწყვეტილება, ხოლო ამავე კოდექსის მე-6 მუხლის თანახმად, იგი ვალდებული იყო, მისთვის მინიჭებული დისკრეციული უფლებამოსილება განეხორციელებინა კანონით დადგენილ ფარგლებში და იმ მიზნით, რომლის მისაღწევადაც განსაზღვრული ჰქონდა ეს უფლებამოსილება.
სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ,,საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ" საქართველოს კანონის 24-ე მუხლით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6 მუხლით, 95-ე მუხლის მე-6 ნაწილით, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 78-ე, 99-ე მუხლებით მისთვის მინიჭებული დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში საქართველოს პრემიერ-მინისტრი უფლებამოსილი იყო საქართველოს ...-ის მინისტრის წარდგინებისა და ლ. მ.-ის განცხადების შესწავლისა და განხილვის, აგრეთვე, საამისოდ უფლებამოსილი პირის _ საქართველოს პრეზიდენტის თანხმობის არსებობის შედეგად, 2005 წლის 16 აგვისტოს მიეღო გადაწყვეტილება და გამოეცა სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ 2005 წლის 16 აგვისტოს ¹258 ბრძანება ლ. მ.-ის საქართველოს ...-ის მინისტრის მოადგილის თანამდებობიდან დისციპლინური გადაცდომისათვის გათავისუფლების თაობაზე, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 99-ე მუხლის საფუძველზე.
სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, ის გარემოება, რომ სადავო აქტის გამოცემისას დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 52-ე მუხლის მოთხოვნა, ამ კოდექსის მე-601 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, არ შეიძლებოდა ჩათვლილიყო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების ან გამოცემის წესის არსებით დარღვევად, რადგან ასეთი დარღვევის არარსებობის შემთხვევაში სხვაგვარი გადაწყვეტილება არ მიიღებოდა.
სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლობის გამო არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება აღნიშნულის თაობაზე და განმარტა, რომ სადავო ბრძანება არ ეწინააღმდეგებოდა კანონს, არსებითად არ იყო დარღვეული მისი მომზადების ან კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. შესაბამისად, არ არსებობდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ, როგორც თანამდევი შედეგი, არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო ლ. მ.-ის სასარჩელო მოთხოვნები საქართველოს ...-ის მინისტრის მოადგილის თანამდებობაზე აღდგენის, საქართველოს ...-ის სამინისტროსათვის იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის დათხოვნის დღიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების დღემდე ანაზღაურების დაკისრებისა და სასამართლოს გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსრულების თაობაზე.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 6 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. მ.-მ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
კასატორი მიუთითებს სარჩელში მოყვანილ გარემოებებზე და განმარტავს, რომ გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია ფაქტობრივი და იურიდიული თვალსაზრისით. სადავო ბრძანების მიხედვით, შეუძლებელია დადგინდეს, თუ რა დისციპლინური გადაცდომისათვის გაათავისუფლეს კასატორი თანამდებობიდან. სადავო ბრძანებაში, გარდა ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 99-ე მუხლზე მითითებისა, არ არის დასაბუთება, თუ რა შეიძლებოდა ყოფილიყო კასატორის გათავისუფლების მიზეზი, ასევე სხვადასხვა გარემოებაა მოვალეობათა შეუსრულებლობა და არაჯეროვანი შესრულება. მინისტრ ე. ა.-ს წარდგინება, რომელიც საფუძვლად დაედო კასატორის გათავისუფლებას, შეიცავს ბრალდებებს და თუ საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა არ გაიზიარა მათი ნაწილი მაინც, აღნიშნული უნდა ასახულიყო სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 99-ე მუხლი მოიცავს მოხელის სამსახურიდან დისციპლინური გადაცდომისათვის გათავისუფლების 3 შემთხვევას: სამსახურებრივ მოვალეობათა დარღვევისათვის, თუ მოხელის მიმართ უკვე მოქმედებს დისციპლინური პასუხისმგებლობის ნებისმიერი სხვა ზომა (მე-2 პუნქტი); დისციპლინური პასუხისმგებლობის მოქმედების გარეშე ამ კანონით გათვალისწინებული დისციპლინური გადაცდომის _ სამსახურებრივი მოვალეობების უხეში დარღვევისათვის (მე-3 პუნქტი); სამსახურის 5 დღეზე მეტი ხნის განმავლობაში თვითნებური მიტოვებისათვის (მე-4 პუნქტი). იმავე მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, მოხელის გათავისუფლება სამსახურიდან შეიძლება ამ კანონით გათვალისწინებული დისციპლინური გადაცდომისათვის. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სადავო ბრძანების გამომცემს უნდა გამოეყენებინა და მიეთითებინა ხსენებული კანონის 78-ე მუხლი (დისციპლინური გადაცდომა), რომელიც, თავის მხრივ, მოიცავს დისციპლინური გადაცდომის 3 დისკრეციულ შემთხვევას: სამსახურებრივ მოვალეობათა ბრალეული შეუსრულებლობა ან არაჯეროვანი შესრულება (,,ა" ქვეპუნქტი); დაწესებულებისათვის ქონებრივი ზიანის მიყენება ან ასეთი ზიანის წარმოშობის საშიშროების ბრალეული შექმნა (“ბ” ქვეპუნქტი); ზოგადზნეობრივი ნორმების წინააღმდეგ ან მოხელისა და დაწესებულების დისკრედიტაციისაკენ მიმართული უღირსი საქციელი (ბრალეული ქმედება), განურჩევლად იმისა, სამსახურშია ჩადენილი თუ მის გარეთ (,,გ" ქვეპუნქტი). ამგვარი გადაცდომისათვის შეიძლება გამოყენებულ იქნეს იმავე კანონის 79-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,ა"-,,დ" ქვეპუნქტებით განსაზღვრული დისციპლინური პასუხისმგებლობის ნებისმიერი ზომა, შენიშვნიდან _ სამსახურიდან გათავისუფლებამდე.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში უნდა ასახულიყო, თუ დისციპლინური გადაცდომის რომელი შემთხვევის საფუძველზე გაათავისუფლეს კასატორი. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო ახორციელებს თავის უფლებამოსილებას კანონის საფუძველზე. იმავე კოდექსის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო დისკრეციულ უფლებამოსილებას ახორციელებს კანონით დადგენილ ფარგლებში.
კასატორის განმარტებით, სადავო ბრძანებით ვერ დგინდება გადაცდომის სახე, შესაბამისად, ვერ დგინდება კანონის ის ნორმა (ნორმები), რომელსაც დაეყრდნო ადმინისტრაციული ორგანო კასატორის გათავისუფლების დროს. ამდენად, დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილი, რადგან არაზუსტად და არასრულყოფილად არის მითითებული ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონის ნორმები, რომელთა საფუძველზეც მოხდა კასატორის გათავისუფლება, არ არის მითითებული ამ კანონის 99-ე მუხლის შესაბამისი ნორმა და 78-ე და 79-ე მუხლების შესაბამისი პუნქტები და ქვეპუნქტები. დაირღვა, აგრეთვე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 72-ე მუხლი.
კასატორს მიაჩნია, რომ საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2005 წლის 16 აგვისტოს ¹258 ბრძანების გამოცემისას დარღვეულია ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 78-ე, 79-ე, 99-ე მუხლები, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლი, მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი, მე-7 მუხლის მე-2 ნაწილი, 53-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილები.
კასატორის განმარტებით, სადავო აქტის გამომცემმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ მისცა მას შესაძლებლობა, თავი დაეცვა მოსალოდნელი გათავისუფლებისაგან და მონაწილეობა მიეღო საკითხის განხილვაში უშუალოდ ან წერილობით. კასატორს არ ჰქონდა თავის დაცვის ეფექტიანი საშუალების გამოყენების _ ახსნა-განმარტების წარდგენის, საკითხის განხილვაში საქართველოს ...-ის მინისტრის თანასწორად მონაწილეობის შესაძლებლობა, ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედებდა მიკერძოებულად და უკანონოდ. “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპის კონვენციის” მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, ყველას აქვს უფლება საკუთარი სამოქალაქო უფლებებისა და მოვალეობების ან მისთვის წაყენებული ბრალდების დასადგენად განიხილოს მისი საქმე კანონის შესაბამისად შექმნილმა დამოუკიდებელმა და მიუკერძოებელმა სასამართლომ სამართლიანად, საჯაროდ და გონივრულ ვადაში. ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს პრეცედენტული პრაქტიკის თანახმად, აღნიშნული მუხლით დადგენილი გარანტიებით სარგებლობა შეიძლება არა მარტო უშუალოდ სასამართლო მოსმენების დროს, არამედ წინარე და შემდგომ ეტაპებზეც, მათ შორის, ადმინისტრაციულ ორგანოში საქმის განხილვისას.
კასატორის მტკიცებით, მის მიმართ დაირღვა “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპის კონვენციის” მე-6 მუხლის პირველი პუნქტით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება, რომელიც ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს პრეცედენტული პრაქტიკის მიხედვით, მოიცავს: სასამართლოსადმი (შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოსადმი) მიმართვის უფლებას; მხარეთა თანასწორობას, რაც ნიშნავს იმას, რომ თითოეულ მხარეს განხილვის დროს უნდა მიეცეს გონივრული შესაძლებლობა, წარმოადგინოს თავისი საქმე ისეთივე პირობებში, რომლებიც არ აყენებენ მას არსებითად ნაკლებად ხელსაყრელ მდგომარეობაში, ვიდრე ოპონენტს; მხარეთა შეჯიბრებითობას, რომელიც მოიცავს წარდგენილ მკტიცებულებებზე ან ფიქსირებულ შენიშვნებზე ინფორმირებულობას და მათი კომენტირების შესაძლებლობას, წერილობით წარდგინებაზე პასუხის გაცემის შესაძლებლობას, მხარის უფლებას არგუმენტების წარდგენაზე მეორე მხარის მოსაზრებების საწინააღმდეგოდ.
კასატორის განმარტებით, დისციპლინის დამრღვევისათვის ახსნა-განმარტების ჩამორთმევის ვალდებულება ადმინისტრაციულ ორგანოს სწორედ საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 136-ე მუხლის პირველი ნაწილით ეკისრება, მოცემულ შემთხვევაში კი, ახსნა-განმარტების ჩამორთმევაც არავის ჩაუთვლია საჭიროდ. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 75-ე მუხლის ,,ე" ქვეპუნქტის მიხედვით, ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობის უფლება აქვს დაინტერესებულ მხარეს. იმავე კოდექსის მე-4 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილე რომელიმე მხარის კანონიერი უფლებისა და თავისუფლების, კანონიერი ინტერესის შეზღუდვა ან მათი განხორციელებისათვის ხელის შეშლა, აგრეთვე, მათთვის კანონმდებლობით გაუთვალისწინებელი რაიმე უპირატესობის მინიჭება, ან რომელიმე მხარის მიმართ რაიმე დისკრიმინაციული ზომების მიღება. ხსენებული კოდექსის მე-13 მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება აქვს განიხილოს და გადაწყვიტოს საკითხი მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაინტერესებულ მხარეს, რომლის უფლება ან კანონიერი ინტერესი იზღუდება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით, მიეცა საკუთარი მოსაზრების წარდგენის შესაძლებლობა. ამ პირს უნდა ეცნობოს ადმინისტრაციული წარმოების შესახებ და უზრუნველყოფილ უნდა იქნეს მისი მონაწილეობა საქმეში. აღნიშნული დებულებებიდან გამომდინარე, სადავო ბრძანების გამოცემისას დარღვეულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 86-ე, 87-ე მუხლები, 95-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და ადმინისტრაციული წარმოების თვალსაზრისით, იმავე კოდექსის 96-99-ე მუხლების მოთხოვნები. სადავო ბრძანება არ შეიცავს მითითებას და დასაბუთებას აქტის გამოცემის ხსენებული კოდექსის 95-ე მუხლის მე-6 ნაწილით გათვალისწინებული გადაუდებელი აუცილებლობის შესახებ, თუ რაში მდგომარეობდა გადაუდებელი აუცილებლობა, რა არსებით ზიანს და რომელ საჯარო თუ კერძო ინტერესს აყენებდა ასეთ ზიანს ბრძანების გამოცემის დაყოვნება. იმავე კოდექსის 95-ე მუხლის მე-6 ნაწილზე მითითებას იგი უნდა შეიცავდეს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-7 მუხლის მე-2 ნაწილის, 53-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილებისა და და 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე.
კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად აღნიშნა, რომ 2005 წლის 11 აგვისტოს ლ. მ.-მ შესაბამისი განცხადებით მიმართა საქართველოს პრეზიდენტს, რადგან მან 2005 წლის 11 აგვისტოს, მიუხედავად იმავე განცხადებაში ადრესატებად საქართველოს პრემიერ-მინისტრისა და საქართველოს პრეზიდენტის მითითებისა, ხსენებული განცხადება წარადგინა მხოლოდ საქართველოს მთავრობის კანცელარიაში _ საქართველოს პრემიერ-მინისტრთან და ამ განცხადებით საქართველოს პრეზიდენტისთვის არ მიუმართავს.
კასატორი აღნიშნავს, რომ სადავო ბრძანება არ არის დასაბუთებული _ იგი არ შეიცავს დისციპლინური გადაცდომის სახის ფორმულირებას და მასში არ არის მითითება იმ ფაქტებსა და გარემოებებზე, რომელთა საფუძველზეც გამოიცა იგი და მას დაედო ასეთი მკაცრი დისციპლინური სასჯელი. დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-7 მუხლის მე-2 ნაწილის, მე-8, მე-12, მე-13 მუხლების, 53-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების, 75-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის, 86-87-ე მუხლების, 95-ე მუხლის მე-2 ნაწილისა და 96-99-ე მუხლების მოთხოვნები.
კასატორის მტკიცებით, არც სადავო აქტის გამოცემისას და არც ერთი ინსტანციის სასამართლოში საერთოდ გამოკვლეული არ ყოფილა მინისტრ ე. ა.-ს მიერ საქართველოს პრემიერ-მინისტრისთვის წარდგენილი წერილი, რომელიც, ფაქტობრივად, საფუძვლად დაედო სადავო ბრძანების გამოცემას, რითაც დაირღვა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 244-ე მუხლის მოთხოვნა, დისციპლინური სასჯელის გამოყენებისას კი დაირღვა პროპორციულობის პრინციპი. სადავო ბრძანება არ შეესაბამება ფაქტობრივ გარემოებებს და კასატორის მიმართ გამოყენებული დისციპლინური სასჯელის სიმძიმე არაადეკვატურია რეალურად არსებული ვითარებისა. ადმინისტრაციული წარმოების დროს და სადავო ბრძანებაში, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილისა და 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, ბრძანების მიმღებ ადმინისტრაციულ ორგანოს უნდა ემსჯელა ყველა ფაქტობრივ გარემოებაზე, რაც არ მომხდარა. ამავე დროს, მტკიცების ტვირთიც მთლიანად ბრძანების გამომცემზეა. ამასთან, წარდგინებაში მითითებული ბრალდებებიდან არც ერთი არ შეესაბამება სინამდვილეს, ისინი სრულიად უსაფუძვლო და მიკერძოებულია. საჯარო ინფორმაციის დამუშავება და შენახვა კასატორისა და საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტის ფუნქციებში არ შედიოდა, ხოლო საჯარო ინფორმაცია კასატორის მუშაობის პერიოდში გაიცემოდა დროულად.
კასატორის განმარტებით, სასამართლომ დაუსაბუთებლად გაიზიარა ე. ა.-ს ბრალდება იმის შესახებ, რომ გაზეთ “...-ში” ლ. მ.-მ შეურაცხყოფა მიაყენა მინისტრს, დოკუმენტს “ჩიქორთული ქართულით დაწერილი” უწოდა, დამახინჯებით გადმოსცა ფაქტები და საქართველოს ...-ის სამინისტროს დისკრედიტაციის მიზნით, აცხადებდა, თითქოს გამოყოფილი სახსრები იხარჯებოდა არამიზნობრივად და ხმარდებოდა სამინისტროს ჩინოვნიკების კეთილდღეობას. სახელმწიფო ორგანოებისა თუ ხელმძღვანელი პირების საჯარო კრიტიკა, ვისგანაც არ უნდა მომდინარეობდეს იგი, დაცულია სიტყვისა და აზრის გამოხატვის თავისუფლების საყოველთაოდ აღიარებული ნორმებითა და საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 და 24-ე მუხლებით.
კასატორის მითითებით, აზრის გამოხატვის უფლებას იცავს “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპის კონვენციის” მე-10 მუხლი, კერძოდ, ყველას აქვს გამოხატვის თავისუფლების უფლება, რომელიც მოიცავს ადამიანის თავისუფლებას, ჰქონდეს მოსაზრებანი და გაავრცელოს ინფორმაცია და იდეები საჯარო ხელისუფლების ჩარევის გარეშე და საზღვრების მიუხედავად. ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს პრეცედენტული პრაქტიკის მიხედვით, აზრის გამოხატვის თავისუფლება წარმოადგენს დემოკრატიული საზოგადოების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საყრდენს, მისი პროგრესისა და ყოველი ადამიანის განვითარების ერთ-ერთ ძირითად პირობას. იგი ვრცელდება არა მარტო ინფორმაციაზე ან მოსაზრებებზე, რომლებიც არაშეურაცხმყოფელად, დადებითად ან უწყინარად მიიღება, არამედ ასევე ისეთ იდეებზე, რომლებიც სახელმწიფოსათვის და მოსახლეობის ნებისმიერი ნაწილისათვის წარმოადგენს შეურაცხმყოფელს, შოკისმომგვრელს ან სიმშვიდის დამრღვევს. ასეთია იმ პლურალიზმის, ტოლერანტობის ან ფართო მსოფლმხედველობის მოთხოვნები, რომელთა გარეშე არ არსებობს დემოკრატიული საზოგადოება, ხსენებული მუხლი ნებისმიერი პირისათვის წარმოადგენს აზრის გამოთქმის თავისუფლების გარანტს, საჯარო მოსამსახურეები სამსახურებრივი მოვალეობების შესრულებისას, პოლიტიკოსების მსგავსად, ექცევიან დასაშვები კრიტიკის უფრო ფართო არეალში, ვიდრე კერძო პირები. აღნიშნული კონვენციის მე-10 მუხლით გათვალისწინებული გარანტიები ვრცელდება სამხედრო მოსამსახურეებსა და საჯარო მოხელეებზე. თავის პრაქტიკაში სასამართლომ ერთმანეთისაგან განასხვავა ფაქტების კონსტატაცია და შემფასებლური მოსაზრებები. იმ დროს, როდესაც შესაძლებელია ფაქტების არსებობის დადასტურება, შემფასებლური მოსაზრებების ნამდვილობა არ ექვემდებარება იოლად დადასტურებას. გაზეთ ,,...-ში" გამოქვეყნებულ კასატორის ინტერვიუში მოყვანილი მოსაზრებები შემფასებლური ხასიათისაა, ემყარება ფაქტობრივ მონაცემებს და წარმოადგენს მინისტრისა და სამინისტროს სხვა ხელმძღვანელი პირების საჯარო პრაქტიკას. მისი ეს უფლება დაცულია საქართველოს კონსტიტუციითა და ხსენებული კონვენციით, რის გამოც აღნიშნული ინტერვიუ არ შეიძლებოდა ყოფილიყო სამსახურიდან მისი გათავისუფლების საფუძველი და სახელმწიფოს მხრიდან ხელყოფილ იქნა მისი აზრის თავისუფლად გამოხატვის უფლება. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი მასალები ფაქტობრივადაც ადასტურებენ გამოთქმული მოსაზრებების სისწორეს. კასატორი ,,...-ის" პუბლიკაციამდეც უკრიტიკოდ არ ეთანხმებოდა მინისტრის სპონტანურ გადაწყვეტილებებს, კანონსაწინააღმდეგო მოქმედებებს და ზეპირად თუ წერილობით გამოთქვამდა შენიშვნებს ამის შესახებ, რაც ატარებდა შიდასაუწყებო ხასიათს. საქმეში ამის შესახებ არსებობს მტკიცებულებები ანგარიშებისა და მოხსენებითი ბარათების სახით. ასეთი პოზიციის გამო, იგი არაერთხელ შეავიწროვეს.
კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა ,,საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ" საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის პირველი პუნქტი. მითითებული ნორმა აწესრიგებს იმ პირთა წრეს, რომლებსაც უფლება აქვთ დანიშნონ ან გაათავისუფლონ მინისტრის მოადგილე, მაგრამ არ გულისხმობს, რომ მხოლოდ მინისტრის წარდგინების საფუძველზე, ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩაუბმელად, საკითხის შეუსწავლელად, დისციპლინური პასუხისმგებლობა დაადონ პირს და არ მიუთითონ შესაბამის მოტივებსა და გადაცდომის სახეზე.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 ივნისის განჩინებით ლ. მ.-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე და მისი განხილვა დაინიშნა 2007 წლის 17 ივლისს, 11.00 საათზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი და საკასაციო სასამართლოს შემადგენლობის უმრავლესობას, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 27-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მიაჩნია, რომ ლ. მ.-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
საკასაციო სასამართლოს მოცემული საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიაჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ლ. მ.-ი, დაბადებული 1955 წელს (ტ. 1, ს.ფ. 10), 1992 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ...-ის სამინისტროში (1995 წლამდე _ საქართველოს ...-ის კომიტეტში) სხვადასხვა თანამდებობაზე (ტ. 1, ს.ფ. 148-149). საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2004 წლის 5 აპრილის ¹394 ბრძანებით ლ. მ.-ი დაინიშნა საქართველოს ...-ის მინისტრის მოადგილედ (ტ. 1, ს.ფ. 13). საქართველოს ...-ის მინისტრის 2004 წლის 9 აგვისტოს ¹307 ბრძანებით მინისტრის მოადგილე ლ. მ.-ის დაქვემდებარებაში გადაცემულ იქნა იმავე სამინისტროს საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტი (ტ. 1, ს.ფ. 132-133). გაზეთ “...-ის” 2005 წლის 1-7 აგვისტოს ნომერში გამოქვეყნდა ლ. მ.-ის ინტერვიუ, რომელშიც იგი მინისტრის _ ე. ა.-ს მიერ ხელმოწერილ დოკუმენტს (წერილი) ,,ჩიქორთული ქართულით დაწერილს" უწოდებს და საუბრობს იმავე სამინისტროსთვის გამოყოფილი თანხების არამიზნობრივ ხარჯვასა და ცალკეულ ჩინოვნიკთა კეთილდღეობისათვის მოხმარებაზე (ტ. 1, ს.ფ. 173). 2005 წლის 10 აგვისტოს საქართველოს ...-ის მინისტრმა ე. ა.-მ ¹01/01-17/4468 წარდგინება-წერილით მიმართა საქართველოს პრემიერ-მინისტრს და მიუთითა, რომ მინისტრის მოადგილე ლ. მ.-ი ვერ აკმაყოფილებდა იმ მოთხოვნებს, რომლებიც უნდა ჰქონოდა ასეთ თანამდებობაზე მყოფ პირს, რაც გამორიცხავდა მინისტრის მოადგილედ მისი მუშაობის შესაძლებლობას, შეუძლებელი იყო მასთან მუშაობის გაგრძელება და “საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ” საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის შესაბამისად, ითხოვა საქართველოს პრემიერ-მინისტრის გადაწყვეტილება აღნიშნულ საკითხზე (ტ. 1, ს.ფ. 11-12). 2005 წლის 11 აგვისტოს ლ. მ.-მ განცხადებით (რომელშიც მითითებულია ორი ადრესატი _ საქართველოს პრეზიდენტი და საქართველოს პრემიერ-მინისტრი) მიმართა საქართველოს პრემიერ-მინისტრს, მიუთითა საქართველოს ...-ის სამინისტროში არსებულ პრობლემებზე და გამოთქვა კრიტიკული შენიშვნები საქართველოს ...-ის მინისტრის მისამართით, ასევე მოითხოვა სპეციალური კომისიის შექმნა ხსენებულ სამინისტროში არსებული პრობლემების შესასწავლად და ობიექტური დასკვნის გასაკეთებლად (ტ. 1, ს.ფ. 63-68). საქართველოს პრემიერ-მინისტრის 2005 წლის 16 აგვისტოს ¹258 ბრძანებით, საქართველოს პრეზიდენტის თანხმობით, მოსარჩელე გათავისუფლდა საქართველოს ...-ის მინისტრის მოადგილის თანამდებობიდან დისციპლინური გადაცდომისათვის, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 99-ე მუხლის საფუძველზე (ტ. 1, ს.ფ. 9, ს.ფ. 299-300).
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ,,საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ" საქართველოს კანონის 24-ე მუხლზე, რომლის მიხედვითაც, მინისტრის მოადგილეებს მინისტრის წარდგინებით, საქართველოს პრეზიდენტთან შეთანხმებით თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს პრემიერ-მინისტრი. იმავე კანონის 23-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, მთავრობის შემადგენლობის მიერ უფლებამოსილების მოხსნა ან სხვა საფუძველზე მინისტრის უფლებამოსილების შეწყვეტა იწვევს მინისტრის მოადგილეების უფლებამოსილებათა შეწყვეტას.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მინისტრის მოადგილის თანამდებობაზე პირის დასანიშნად საჭიროა, პირველ ყოვლისა, ამის თაობაზე მინისტრის ნება-სურვილი და წარდგინება პრემიერ-მინისტრის სახელზე, რომლის გარეშეც შეუძლებელია მინისტრის მოადგილის თანამდებობაზე პირის დანიშვნა. გარდა ამისა, მინისტრის მოადგილის თანამდებობაზე პირის მუშაობა მთლიანად დამოკიდებულია მინისტრის მუშაობაზე, ანუ მინისტრის მოადგილემ ამ თანამდებობაზე შეიძლება იმუშაოს მინისტრის უფლებამოსილების ვადით, ხოლო მინისტრის უფლებამოსილების შეწყვეტის მომენტიდან მინისტრის მოადგილესაც უწყდება უფლებამოსილება. აქედან ნათლად ჩანს ის მჭიდრო კავშირი და ურთიერთმიმართება, რაც არსებობს მინისტრსა და მის მოადგილეს შორის, რამაც, საბოლოო ჯამში, უნდა უზრუნველყოს სამინისტროს გამართული და სტაბილური ფუნქციონირება. ამდენად, მინისტრის მოადგილე, აღნიშნული თავისებურებების გამო, წარმოადგენს სპეციფიკური სამართლებრივი სტატუსის მქონე საჯარო მოხელეს. მინისტრის მოადგილის თანამდებობაზე დანიშვნის ინიციატორს სწორედ მინისტრი წარმოადგენს, რომელიც აღნიშნულ თანამდებობაზე შეარჩევს ისეთ პირს, რომელთან მუშაობაც არ გაუჭირდება და მისი დახმარებით წარმართავს კონკრეტული დარგის მმართველობას. აღნიშნული გარემოება ავალდებულებს მინისტრის მოადგილეს, პატივი მაინც სცეს მინისტრს და თუ მათ შორის ამა თუ იმ საკითხზე აზრთა სხვადასხვაობაა, შესაბამისი სამინისტროს ფარგლებში, შიდაუწყებრივად მოაგვაროს ასეთი საკითხი. იმ შემთხვევაში კი, თუ მინისტრის მოადგილე არ დაეთანხმება მინისტრს ამა თუ იმ საკითხზე, მას სამსახურებრივი ზნეობა ავალდებულებს, თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში საჯაროდ შეურაცხყოფა არ მიაყენოს მას, აგრეთვე, არ მოახდინოს საჯარო დაწესებულების შიდა საქმეების შეუზღუდავად, საჯაროდ გამომზეურება. თუ მინისტრის მოადგილე მაინცდამაინც საჭიროდ მიიჩნევს პრესის მეშვეობით საკუთარი პოზიციის დაცვას, იგი ჯერ უნდა გადადგეს თანამდებობიდან, ხოლო შემდეგ საჯაროდ დაიცვას თავისი შეხედულებები და მოსაზრებები, ვინაიდან წინააღმდეგ შემთხვევაში, თუ მასა და მინისტრს შორის უთანხმოება მუდმივ ხასიათს მიიღებს, ამით საფრთხე შეექმნება სამინისტროს სტაბილურ, ნორმალურ მუშაობას და საბოლოო ჯამში, საზოგადოებრივ უსაფრთხოებას. ამის თაობაზე ლ. მ.-ი თვითონაც მიუთითებს 2005 წლის 11 აგვისტოს საქართველოს პრემიერ-მინისტრის სახელზე წარდგენილ განცხადებაში, რომ ამ წერილის დაწერა ძალიან გაუჭირდა, ვინაიდან იგი მოადგილედ მინისტრმა თვითონვე აირჩია (ტ. 1, ს.ფ. 63).
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის მასალებით დადგენილია ლ. მ.-ის მიერ მინისტრის მოადგილის თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში საქართველოს ...-ის მინისტრის მიმართ პრესაში შეურაცხმყოფელი განცხადების გაკეთება, ასევე იმავე სამინისტროში გარკვეულ დარღვევებზე ინტერვიუს მიცემა, რაც წარმოადგენს საქართველოს ...-ის სამინისტროსა და მისი მოხეელების სახელის დისკრედიტაციას. ამდენად, სახელმწიფო ორგანოებისა თუ ხელმძღვანელი პირების საჯარო კრიტიკა, ვისგანაც არ უნდა მომდინარეობდეს იგი, მოქცეული უნდა იყოს ზნეობის ჩარჩოებში და არ უნდა შეიცავდეს პიროვნული ხასიათის შეურაცხმყოფელ გამონათქვამებს და არ უნდა ისახავდეს მიზნად კონკრეტული საჯარო დაწესებულების მიზანმიმართულ დისკრედიტაციას.
საქართველოს კონსტიტუციის მე-19 მუხლის თანახმად, ყოველ ადამიანს აქვს სიტყვისა და აზრის თავისუფლება, დაუშვებელია ადამიანის დევნა სიტყვის, აზრის გამო, აგრეთვე, მისი იძულება, გამოთქვას თავისი შეხედულება მათ შესახებ, დაუშვებელია ამ მუხლში ჩამოთვლილ თავისუფლებათა შეზღუდვა, თუ მათი გამოვლინება არ ლახავს სხვათა უფლებებს.
საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლის მიხედვით, ყოველ ადამიანს აქვს უფლება თავისუფლად მიიღოს და გაავრცელოს ინფორმაცია, გამოთქვას და გაავრცელოს თავისი აზრი ზეპირად, წერილობით ან სხვაგვარი საშუალებით, ხოლო ამ უფლებათა განხორციელება შესაძლებელია კანონით შეიზღუდოს ისეთი პირობებით, რომლებიც აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში სახელმწიფო უშიშროების, ტერიტორიული მთლიანობის ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, დანაშაულის თავიდან ასაცილებლად, სხვათა უფლებებისა და ღირსების დასაცავად, კონფიდენციალურად აღიარებული ინფორმაციის გამჟღავნების თავიდან ასაცილებლად ან სასამართლოს დამოუკიდებლობისა და მიუკერძოებლობის უზრუნველსაყოფად.
“ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის” მე-10 მუხლით რეგლამენტირებულია აზრის გამოხატვის თავისუფლება. აღნიშნული მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, ყველას აქვს აზრის გამოხატვის თავისუფლება, ეს უფლება მოიცავს ადამიანის თავისუფლებას, გააჩნდეს საკუთარი შეხედულება, მიიღოს ან გაავრცელოს ინფორმაცია, ან იდეები საჯარო ხელისუფლების ჩაურევლად. იმავე მუხლის მე-2 პუნქტით კი დადგენილია აზრის გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვის შემთხვევები, კერძოდ, მასში მითითებულია, რომ ამ თავისუფლებათა განხორციელება, რამდენადაც ისინი განუყოფელია შესაბამისი ვალდებულებისა და პასუხისმგებლობისაგან, შეიძლება დაექვემდებაროს კანონით დადგენილ ისეთ შეზღუდვებს ან სანქციებს, რომლებიც აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში ეროვნული უშიშროების, საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ინტერესებისათვის, სხვათა უფლებების, ან ღირსების დასაცავად.
,,სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, ამ კანონის ინტერპრეტირება უნდა მოხდეს საქართველოს კონსტიტუციის, საქართველოს მიერ ნაკისრი საერთაშორისო სამართლებრივი ვალდებულებების, მათ შორის, ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა ევროპული კონვენციისა და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართლის შესაბამისად. აღნიშნული კანონის მე-8 მუხლის მიხედვით, ამ კანონით აღიარებული და დაცული უფლებების ნებისმიერი შეზღუდვა შეიძლება დაწესდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს გათვალისწინებულია ნათელი და განჭვრეტადი, ვიწროდ მიზანმიმართული კანონით და შეზღუდვით დაცული სიკეთე აღემატება შეზღუდვით მიყენებულ ზიანს. ხსენებული კანონის მე-9 მუხლის პირველი პუნქტის “გ” ქვეპუნქტისა და მე-2 პუნქტის თანახმად, კანონით შეიძლება დაწესდეს სიტყვისა და გამოხატვის შინაარსობრივი რეგულირება.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ აზრის გამოხატვის თავისუფლება წარმოადგენს ადამიანის ერთ-ერთ ფუნდამენტურ თავისუფლებას, რომელიც არ არის აბსოლუტური, შეუზღუდავი ხასიათის და მისი რეალიზება მართლზომიერადაა შეზღუდული, როგორც ეროვნული, ისე საერთაშორისო აქტებით. შესაბამისად, აზრის გამოხატვის თავისუფლების მოცულობა შეფარდებითია, რაც იმაში გამოიხატება, რომ აზრის გამოხატვამ არ უნდა მიაყენოს ზიანი სხვათა უფლებებს, რაც იმავდროულად გულისხმობს ზნეობრივი ნორმებით ხელმძღვანელობასაც. აღნიშნული ვრცელდება სახელმწიფო მოხელეების მიერ თანამდებობაზე ყოფნისას აზრის გამოხატვაზეც. შესაბამისად, თუ აზრის გამოხატვა სცილდება დასაშვებ ზღვარს და სახეზეა საქართველოს კონსტიტუციის 24-ე მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა, სახელმწიფოს უფლება აქვს მოახდინოს მასზე შესაბამისი რეაგირება სახელმწიფო უშიშროების, სხვათა უფლებებისა და ღირსების დასაცავად. ამასთან, ხსენებული პუნქტით დადგენილი შეზღუდვის გამოყენება არ ნიშნავს ამ უფლების ხელყოფას.
საქართველოს პრემიერ-მინისტრის წარმომადგენელმა საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილ განმარტებაში მიუთითა, რომ საქმეში _ “ბარტოლდი გფრ-ს წინააღმდეგ” _ აღნიშნულია, რომ ჩარევა გამოხატვის თავისუფლებაში ეწინააღმდეგება “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას”, თუ არ შეესაბამება მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტს, სასამართლომ უნდა განსაზღვროს, იყო თუ არა ჩარევა კანონით გათვალისწინებული, მიმართული ამ პუნქტით განსაზღვრული კანონიერი მიზნის ან მიზნების განხორციელებისაკენ და იყო თუ არა ის ამ მიზნის მისაღწევად ,,აუცილებელი დემოკრატიულ საზოგადოებაში”, ,,აუცილებელი" ამ პუნქტის აზრით, გულისხმობს ,,მწვავე საზოგადოებრივ აუცილებლობას", საზოგადოდ კი სიტყვის თავისუფლებასთან დაკავშირებული რაიმე შეზღუდვის აუცილებლობა უნდა იქნეს დამაჯერებლად დასაბუთებული, რომ უპირველესად ეროვნული ხელისუფლების ამოცანას წარმოადგენს იმის შეფასება, არსებობს თუ არა შეზღუდვის ,,განსაკუთრებული სოციალური საჭიროება". საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ხსენებულ საქმეში ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადგილი ჰქონდა “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის” მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის დარღვევას.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ზემოთ მითითებული საქმისაგან განსხვავებით, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ საქმეში _ “იაკუბოვსკი გერმანიის წინააღმდეგ” _ არ დააფიქსირა “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის” მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის დარღვევა. ხსენებული საქმე შეეხებოდა სასამართლო აკრძალვის დაწესებას, რომლის მიხედვითაც, მოსარჩელეს ეკრძალებოდა მისი ყოფილი ხელმძღვანელის მაკრიტიკებელი მასალების გავრცელება, ხოლო მოსარჩელის ძირითადი მიზანი მდგომარეობდა მისი ინტერესების წინ წამოწევაში და ამდენად, თავისი აზრის გამოთქმის უფლების შენარჩუნებაში, დაეცვა თავი სხვა საშუალებებით.
აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს ცალკეული გადაწყვეტილებებითა და საბოლოო ჯამში, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართლით გარკვევით და ცხადად არის დადგენილი, რომ პირის მიერ მისი ყოფილი ხელმძღვანელის გაკრიტიკება და მის მიმართ მაკრიტიკებელი მასალების გავრცელება ფასდება, როგორც ხსენებული პირის ინტერესების წინ წამოწევა და შესაბამისად, “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის” მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით განმარტავს, რომ, თუ პირის მიერ მისი ყოფილი ხელმძღვანელის გაკრიტიკება და მის მიმართ მაკრიტიკებელი მასალების გავრცელება წარმოადგენს “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის” მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევას, პირის მიერ მისი მოქმედი, თანამდებობაზე მყოფი ხელმძღვანელის გაკრიტიკება და მისთვის შეურაცხყოფის მიყენება მით უმეტეს, წარმოადგენს “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის” მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევას და სრულად ამართლებს ამავე პუნქტით დადგენილი შეზღუდვის გამოყენებას, ხოლო ამ შემთხვევაში სახელმწიფოს მხრიდან შესაბამისი შემფასებლური და გადამწყვეტი, საზოგადოებრივი აუცილებლობით გამოწვეული ჩარევა საერთოდ არ აფუძნებს აზრის გამოხატვის თავისუფლების ხელყოფას.
გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ მთელ რიგ საქმეებზე მორალის დაცვის მიზნით, გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვას დაუჭირა მხარი, კერძოდ, საქმეებში _ “ჰენდისაიდი გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ” და _ “მიულერი და სხვები შვეიცარიის წინააღმდეგ”. ამასთან, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ თავის ერთ-ერთ გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ მორალის დაცვის სფეროში სახელმწიფო ხელისუფლების მიერ გამოყენებული “დასაშვები გადახვევის ფარგლები” ფართო იყო, მაგრამ არა შეუზღუდავი.
შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტული სამართალი სახელმწიფო ხელისუფლებას ანიჭებს ფართო უფლებებსა და მოქმედების არეალს მორალის დაცვის სფეროში, გამოხატვის თავისუფლებას არ თვლის უპირატეს და უფრო მეტი ღირებულების მქონე სიკეთედ მორალთან შედარებით და ზნეობრივი ნორმების დარღვევას მიიჩნევს უფრო დიდ დარღვევად, მორალის დარღვევას არ ამართლებს გამოხატვის თავისუფლების რეალიზებაზე აპელირებით და სწორედ ზნეობის ნორმებისა და მორალური პრინციპების დაცვას მიიჩნევს თავისი მნიშვნელობით პრიმატულად აზრის გამოხატვის თავისუფლებასთან მიმართებაში.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის მასალებით უდავოდ დასტურდება უთანხმოება და დაპირისპირება ლ. მ.-ს და საქართველოს ...-ის მინისტრ ე. ა.-ს შორის, რაც გასცდა შიდაუწყებრივ ფარგლებს. ლ. მ.-ი ყოველთვის პრესის მეშვეობით, ღიად და საჯაროდ გამოთქვამდა საკუთარ მოსაზრებებს. გარდა ამისა, ლ. მ.-ი არაფერს ამბობს “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის” მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტით დადგენილ ზემოაღნიშნულ შეზღუდვებზე, ასევე მან ვერ დაასაბუთა, რომ შეურაცხყოფა არ მიუყენებია მინისტრ ე. ა.-სათვის და არ მოუხდენია საქართველოს ...-ის სამინისტროსა და მისი მოხელეების სახელის დისკრედიტაცია, ანუ თავისი კონკრეტული მოქმედებებისათვის, ამ თვალსაზრისით, არ მიუცია სამართლებრივი შეფასება. ამასთან, ლ. მ.-ს და ე. ა.-ს შორის უთანხმოება და მათ შორის არსებული პრობლემა საჭიროებდა სასწრაფოდ მოგვარებას, რადგან საქმე შეეხებოდა კონკრეტული სამთავრობო დაწესებულების სტაბილურ ფუნქციონირებასა და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველყოფას. შესაბამისად, ამ შემთხვევაში სახეზე იყო სახელმწიფოს მხრიდან გადაუდებელი ჩარევის აუცილებლობა, რითაც, შესაძლოა, შეიზღუდა კასატორის აზრის გამოხატვის თავისუფლება, მის მიერ გამოხატული მოსაზრების სამართლებრივი შეფასების კუთხით, მაგრამ ასეთი შეზღუდვა მთლიანად ჯდება “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის” მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის აღმჭურველი ნორმის დეფინიციაში, რადგან კონკრეტულ შემთხვევაში სახეზე იყო სწორედ შეზღუდვის განსაკუთრებული სოციალური აუცილებლობა. საქართველოს პრემიერ-მინისტრის წარმომადგენელიც მართებულად მიუთითებს საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილ განმარტებაში, რომ საქართველოს პრემიერ-მინისტრის ხელთ არსებული მასალები მას აძლევდა საშუალებას გაეკეთებინა დასკვნა, რომ სახეზე იყო მინისტრსა და მის მოადგილეს შორის არსებული დაპირისპირება, გათვალისწინებულ იქნა, აგრეთვე, ისიც, რომ სამინისტროს ხელმძღვანელობაში, კერძოდ, მინისტრსა და მის მოადგილეებს შორის არსებული დაპირისპირება დაუყოვნებლივ ითხოვდა შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღებას, ვინაიდან შექმნილი სიტუაციის გაგრძელება მხოლოდ უარყოფითად იმოქმედებდა და ზიანს მიაყენებდა საჯარო ინტერესებს _ ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფუნქციის მატარებელი სამინისტროს ნორმალურ ფუნქციონირებას. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მტკიცებას, რომ გაზეთ ,,...-ში" გამოქვეყნებული კონკრეტული ინტერვიუ არ შეიძლებოდა ყოფილიყო სამსახურიდან მისი გათავისუფლების საფუძველი და სახელმწიფოს მიერ მასთან მიმართებაში ხელყოფილ იქნა აზრის თავისუფლად გამოხატვის უფლება.
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ სადავო აქტის გამომცემმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ მისცა მას შესაძლებლობა, თავი დაეცვა მოსალოდნელი გათავისუფლებისაგან და მონაწილეობა მიეღო საკითხის განხილვაში უშუალოდ ან წერილობით. საკასაციო სასამართლოს დადგენილად მიაჩნია, რომ საქართველოს პრემიერ-მინისტრს განსახილველად წარედგინა საქართველოს ...-ის მინისტრის 2005 წლის 10 აგვისტოს წარდგინება და ლ. მ.-ის 2005 წლის 11 აგვისტოს განცხადება (48 ფურცლად), რასაც არც კასატორი უარყოფს. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ერთდროულად განიხილა საქართველოს ...-ის მინისტრის 2005 წლის 10 აგვისტოს წარდგინება და ლ. მ.-ის 2005 წლის 11 აგვისტოს განცხადება (48 ფურცლად) და ისე მიიღო გადაწყვეტილება სადავო აქტის გამოცემის თაობაზე, რის გამოც მოსარჩელეს არ შეზღუდვია ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობის უფლება. ამასთან დაკავშირებით, საქართველოს პრემიერ-მინისტრის წარმომადგენელი ლ. მ.-ის საკასაციო საჩივარზე წარმოდგენილ განმარტებაში მიუთითებს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, გადაუდებლობის შემთხვევაში, როდესაც ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დაყოვნებამ შეიძლება არსებითი ზიანი მიაყენოს საჯარო ან კერძო ინტერესებს, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია მიიღოს გადაწყვეტილება ხსენებული კოდექსის 95-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნათა დაუცველად ანუ დაინტერესებული მხარის ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩაბმის გარეშე, მოცემულ შემთხვევაში კი სადავო აქტის გამოცემისას საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 72-ე მუხლის შესაბამისად, გამოყენებულ იქნა მარტივი ადმინისტრაციული წარმოების წესი და ამ კოდექსის მე-6 თავით გათვალისწინებული ნორმები, რაც კასატორს არც პირველი და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოებში სადავოდ არ გაუხდია. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება კასატორს, რომ სადავო ბრძანების გამოცემისას დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 86-ე, 87-ე მუხლები, 95-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და ადმინისტრაციული წარმოების თვალსაზრისით, იმავე კოდექსის 96-99-ე მუხლების მოთხოვნები.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 99-ე მუხლით რეგლამენტირებულია განთავისუფლება დისციპლინური გადაცდომისათვის. აღნიშნული მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მოხელე შეიძლება გაათავისუფლონ სამსახურიდან ამ კანონით გათვალისწინებული დისციპლინური გადაცდომისათვის. იმავე მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით, მოხელე შეიძლება გაათავისუფლონ სამსახურიდან დისციპლინური პასუხისმგებლობის მოქმედების გარეშეც, თუ იგი უხეშად დაარღვევს სამსახურებრივ მოვალეობებს.
საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ ,,საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ" საქართველოს კანონის 24-ე მუხლით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-6 მუხლით, 95-ე მუხლის მე-6 ნაწილით, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 78-ე, 99-ე მუხლებით მისთვის მინიჭებული დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში საქართველოს პრემიერ-მინისტრი უფლებამოსილი იყო საქართველოს ...-ის მინისტრის წარდგინებისა და ლ. მ.-ის განცხადების შესწავლისა და განხილვის, აგრეთვე, საამისოდ უფლებამოსილი პირის _ საქართველოს პრეზიდენტის თანხმობის არსებობისას, 2005 წლის 16 აგვისტოს მიეღო გადაწყვეტილება და გამოეცა სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი _ 2005 წლის 16 აგვისტოს ¹258 ბრძანება ლ. მ.-ის საქართველოს ...-ის მინისტრის მოადგილის თანამდებობიდან დისციპლინური გადაცდომისათვის გათავისუფლების თაობაზე, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 99-ე მუხლის საფუძველზე.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სადავო ბრძანება არ ეწინააღმდეგება კანონს, არსებითად არ არის დარღვეული მისი მომზადების ან კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები, რის გამოც არ არსებობს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები, რის გამოც უსაფუძვლოა ლ. მ.-ის დანარჩენი სასარჩელო მოთხოვნებიც.
საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია ფაქტობრივი და იურიდიული თვალსაზრისით, რადგან სადავო ბრძანების მიხედვით, შეუძლებელია დადგინდეს, თუ რა დისციპლინური გადაცდომისათვის გაათავისუფლეს კასატორი თანამდებობიდან, რომ გასაჩივრებულ განჩინებაში უნდა ასახულიყო, თუ დისციპლინური გადაცდომის რომელი შემთხვევის საფუძველზე გაათავისუფლეს კასატორი, რის გამოც ვერ დგინდება კანონის ის ნორმა (ნორმები), რომელსაც დაეყრდნო ადმინისტრაციული ორგანო კასატორის გათავისუფლების დროს.
საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, წერილობითი ფორმით გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი უნდა შეიცავდეს წერილობით დასაბუთებას, ხოლო იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში უნდა მიეთითოს ის საკანონმდებლო ან კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტი ან მისი შესაბამისი ნორმა, რომლის საფუძველზედაც გამოიცა ეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. იმავე მუხლის მე-7 ნაწილის მიხედვით, წერილობითი ფორმით გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არ საჭიროებს დასაბუთებას, თუ დაინტერესებული მხარისათვის ცნობილია ის ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები, რომელთა საფუძველზედაც გამოიცა ეს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ლ. მ.-სათვის, როგორც დაინტერესებული მხარისათვის, ცნობილი იყო ის ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინაპირობები, რომელთა საფუძველზედაც გამოიცა გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რასაც ადასტურებს ლ. მ.-ის მიერ 2005 წლის 11 აგვისტოს საქართველოს პრემიერ-მინისტრის სახელზე წარდგენილი განცხადების შინაარსი. გარდა ამისა, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილში ალტერნატიულად არის მოცემული საკანონმდებლო ან კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტის ან მისი შესაბამისი ნორმის მითითების ვალდებულება. საქართველოს პრემიერ-მინისტრის წარმომადგენელი ლ. მ.-ის საკასაციო საჩივარზე წარმოდგენილ განმარტებაში მიუთითებს, რომ კასატორმა 2005 წლის 11 აგვისტოს განცხადებით მიმართა საქართველოს პრემიერ-მინისტრს, სადაც დაწვრილებითაა აღწერილი კასატორის საქმიანობასთან, მინისტრთან დამოკიდებულების, ასევე სამინისტროს საქმიანობასთან დაკავშირებული გარემოებები და მითითებულია, რომ თუ ამასობაში მასთან შევიდოდა წარდგინება მისი გათავისუფლების შესახებ, იმედს იტოვებდა, რომ სამართლიანობა გაიმარჯვებდა და ამდენად, აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორისათვის ცნობილი იყო მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ, რის შემდეგ განცხადებითა და თანდართული მასალებით შეეცადა აეხსნა სამინისტროში შექმნილი სიტუაცია და მოსალოდნელი გათავისუფლების შესაძლო საფუძვლების საპირისპირო გარემოებები, წარდგენილი მასალები კი, კერძოდ, მინისტრის წარდგინება და კასატორის განცხადება თანდართული დოკუმენტებით სრულად აძლევდა საშუალებას საქართველოს პრემიერ-მინისტრს შეეფასებინა შექმნილი სიტუაცია, გამოეკვლია სადავო აქტის გამოცემასთან დაკავშირებული გარემოებები და შესაბამისად, მინისტრის წარდგინება და კასატორის განცხადება თანდართული მასალებით ერთობლივად იქნა განხილული და გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა ამ მასალის შესწავლით, გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე და დაცულ იქნა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის მოთხოვნები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს პრემიერ-მინისტრის წარმომადგენელმა უსაფუძვლოდ მიიჩნია კასატორის მტკიცება, რომ მას არ ჰქონდა საქართველოს ...-ის მინისტრის თანასწორად საკითხის განხილვაში მონაწილეობის შესაძლებლობა და შეეზღუდა ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობის უფლება.
საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 18 სექტემბრის სხდომაზე ლ. მ.-მ აღნიშნა, რომ თანამდებობიდან მისი გათავისუფლებიდან ორი თვის შემდეგ თანამდებობიდან გადადგა საქართველოს ...-ის მინისტრი ე. ა.-ა. იმავე სხდომაზე საქართველოს ...-ის სამინისტროს წარმომადგენელმა განმარტა, რომ ლ. მ.-ის გათავისუფლების შესახებ ბრძანებას საფუძვლად დაედო საქართველოს ...-ის მინისტრის წერილი საქართველოს პრემიერ-მინისტრის სახელზე, რომელშიც ხაზგასმით არის აღნიშნული, რომ ლ. მ.-ი არათუ ვერ ასრულებდა თავის სამსახურებრივ მოვალეობებს, არამედ მიზანმიმართულად მუშაობდა სამინისტროსა და მისი მოხელეების დისკრედიტაციისათვის, რაც დასტურდება არაერთი ფაქტით, ხოლო ლ. მ,.-ი რომ არაჯეროვნად ასრულებდა სამსახურებრივ მოვალეობებს, დასტურდება საქართველოს ...-ის მინისტრის სათათბირო საბჭოს კოლეგიის 2005 წლის 14 ივნისის სხდომის ოქმითაც.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ მის მიმართ დაირღვა “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციის” მე-6 მუხლის პირველი პუნქტით გარანტირებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება, რომელიც, კასატორის განმარტებით, ადამიანის უფლებათა ევროპის სასამართლოს პრეცედენტული პრაქტიკის მიხედვით, მოიცავს სასამართლოსადმი (შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოსადმი) მიმართვის უფლებას. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ლ. მ.-ის მიმართ არ დარღვეულა სამართლიანი სასამართლოს უფლება.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ლ. მ.-ის მოქმედება, რაც გამოიხატა პრესაში ზემოხსენებული ინტერვიუს მიცემით საქართველოს ...-ის მინისტრის _ ე. ა.-ს შეურაცხყოფასა და იმავე სამინისტროს დისკრედიტაციაში, მთლიანად ჯდება “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 99-ე მუხლით გათვალისწინებული ქმედების (დისციპლინური გადაცდომა) საერთო დეფინიციაში, რის გამოც საქართველოს პრემიერ-მინისტრის მხრიდან საჭირო არ იყო კონკრეტულ პუნქტზე მითითება, ხოლო სადავო ბრძანების გამოცემით არ დარღვეულა მოქმედი ეროვნული კანონმდებლობისა და საერთაშორისო აქტების მოთხოვნები და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით განმარტავს, რომ იგი, იურიდიულად, ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრისა და შესაბამისად, სარჩელის დაკმაყოფილების შესახებ, რადგან ,,საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ" საქართველოს კანონის თანახმად, საქართველოს პრემიერ-მინისტრი მინისტრის მოადგილის თანამდებობაზე პირს ერთპიროვნულად კი არ ნიშნავს, არამედ ამისათვის საჭიროა ჯერ მინისტრის წარდგინება, ხოლო შემდეგ _ საქართველოს პრეზიდენტის თანხმობა. ამდენად, მინისტრის მოადგილის დანიშვნა შეიძლება ჩაითვალოს დასახელებული სახელმწიფო-პოლიტიკური თანამდებობის პირების ერთობლივ გადაწყვეტილებად. შესაბამისად, ამის თაობაზე საქართველოს პრემიერ-მინისტრის დისკრეციული უფლებამოსილება სპეციფიკური ხასიათისაა _ მისი მოცულობა შეზღუდულია დასახელებული ელემენტებით. ამდენად, აღნიშნული გადაწყვეტილება წარმოადგენს პოლიტიკური ხასიათის საკადრო გადაწყვეტილებას, რადგან საქართველოს პრემიერ-მინისტრი ერთპიროვნულად, მინისტრის შესაბამისი წარდგინებისა და საქართველოს პრეზიდენტის თანხმობის გარეშე, ვერ მიიღებს გადაწყვეტილებას პირის მინისტრის მოადგილის თანამდებობაზე აღდგენის (დანიშვნა) შესახებ. აქედან გამომდინარე, სასამართლოს არ გააჩნია უფლებამოსილება, ჩაერიოს მინისტრისა და საქართველოს პრემიერ-მინისტრის ზემოხსენებულ დისკრეციულ უფლებამოსილებებში, ასევე _ ნაწილობრივ, საქართველოს პრეზიდენტის უფლებამოსილებაშიც, თანხმობა მისცეს საქართველოს პრემიერ-მინისტრს პირის მინისტრის მოადგილის თანამდებობაზე დანიშვნაზე ან ამ თანამდებობიდან პირის გათავისუფლებაზე.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს შემადგენლობის უმრავლესობა, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 27-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მართებულად უთხრა უარი ლ. მ.-ს სააპელაციო საჩივრისა და შესაბამისად, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე და წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არის უსაფუძვლო, რის გამოც იგი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს გასაჩივრებული განჩინება.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობით იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 247.2, 257-ე, 372-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ლ. მ.-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 6 ნოემბრის განჩინება;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
