¹ბს-298-282(კ-07) 10 ოქტომბერი 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

კასატორები - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექცია

მოწინააღმდეგე მხარე – ინდმეწარმე ,,ზ. ქ-ე”

მესამე პირები – შპს ,,ბ. ს. ბ.”

შპს ,,ლ.”

ინდმეწარმე ,,ნ. ხ-ი”

შპს ,,....”

შპს ,,.....”

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 20 თებერვლის განჩინება

დავის საგანი – დღგ-ს ჩათვლების აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 28 ივლისს მოსარჩელე ინდმეწარმე ,,ზ. ქ-ემ” სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. ფოთის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხეების - ფოთის საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიმართ და მოითხოვა გადახდილი დღგ-ს თანხის - 41011 ლარის ჩათვლა, აღნიშნულ თანხაზე დარიცხული საურავის - 63451,94 ლარის გადახდისაგან გათავისუფლება და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის ¹04-02/314 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ იგი რეგისტრირებულია საგადასახადო ინსპექციაში დღგ-ს გადამხდელად. 2001-2002 წლების რიგ პერიოდებში აჭარის ა/რ საგადასახადო ინსპექციაში რეგისტრირებული სავაჭრო ორგანიზაციებისგან, კერძოდ: შპს ,,ბ. ს. ბ.”, შპს ,,ლ.”, ინდმეწარმე ,,ნ. ხ.”, შპს ,,. ...”-საგან და შპს ,,ბ-ან” შეიძინა სხვადასხვა დასახელების საქონელი რაზედაც გამოწერილ იქნა მკაცრი აღრიცხვის საგადასახადო ანგარიშფაქტურები სერია აა-70 ¹030611, ¹039293, ¹039249, ¹036077, ¹044980, ¹050276, ¹050115, ¹050183, ¹052527, ¹052624, ¹055683, ¹044488, ¹048575, ¹035584, ¹035590, ¹048331, ¹048345, ¹056009, ¹043236, რომელთა მიხედვითაც, მოსარჩელის მითითებით, მის მიერ დღგ-ს თანხა 41011 ლარი გადახდილია საქონლის მიმწოდებლებზე.

2006 წლის 6 ივლისს მიიღო საგადასახადო მოთხოვნა ¹04-02/314, რომლის თანახმად, მას დაეკისრა დღგ-ს ძირითადი თანხის - 41011 ლარის და მასზე დარიცხული საურავის - 63451,94 ლარის გადახდა. საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველი, მოსარჩელის განმარტებით, გახდა ზემოაღნიშნულ წლებში დღგ-ს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული ჩათვლების გაუქმება, რაც მან უკანონოდ მიიჩნია იმ მოტივით, რომ მის მიერ წარმოდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით დასტურდება დღგ-ს გადახდა.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 25 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ინდმეწარმე ,,ზ. ქ-ის” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ინდმეწარმე ,,ზ. ქ-ეს” ჩაეთვალა გადასახდელი დღგ-ს თანხა 41011 ლარის ოდენობით, ასევე გათავისუფლდა აღნიშნულ თანხაზე დარიცხული საურავის – 63451,94 ლარის გადახდისაგან. აღნიშნულ ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის ¹04-02/314 საგადასახადო მოთხოვნა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 20 თებერვლის განჩინებით ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 25 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სასაქონლო ოპერაციები ინდმეწარმე ,,ზ. ქ-ეს” ნაწარმოები აქვს 2001-2002 წლებში. აღნიშნულ ანგარიშ-ფაქტურებზე საგადასახადო ინსპექციის მიერ გაცემული ცნობის თანახმად, გამყიდველებს წარმოდგენილი აქვთ ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება მოხდენილია.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო წინადადების მიხედვით, დღგ-ს ჩათვლას ექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. ამავე კოდექსის 252-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ გადასახადის თანხა არ არის გადახდილი დადგენილი ვადისათვის, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, გადაიხადოს გადაუხდელი თანხის 0,15% თითოეულ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის თანახმად, არაპირდაპირი გადასახადია დღგ, რომელსაც იხდის საქონლის მიმწოდებელი, ამიტომ საურავის დარიცხვა მოსარჩელეზე, ანუ მყიდველზე, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, არასწორია და სწორად იქნა გაბათილებული საგადასახადო მოთხოვნა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორი – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური საკასაციო საჩივარში აღნიშნავდა, რომ ინდმეწარმე ,,ზ. ქ-ემ” შეიძინა საქონელი შემდეგი გადამხდელებისაგან: შპს ,,ბ. ს. ს. ბ.”, შპს ,,ლ.”, შპს ,,ა. ...-სგან”, შპს ,,ბ.” და ინდმეწარმე ,,ნ. ხ.”.

2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად «გადასახადებით დაბეგვრისათვის გამოიყენება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის ოფიციალურად გამოქვეყნებული და ძალაში შესული ის ნორმატიული აქტები, რომლებიც მოქმედებს საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის დღისათვის". შესაბამისი პერიოდისთვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 96-ე მუხლის მე-2 ნაწილის სამართლებრივი შინაარსიდან გამომდინარე, ზემოთ მითითებულმა პირებმა ი/მ «ზ. ქ-თან" მიმართებაში განახორციელეს დამატებული ღირებულების გადასახადით დასაბეგრი ოპერაციები.

მეწარმე სუბიექტებმა, შესაბამის პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, ერთი მხრივ, საქოლის მომწოდებლებმა წარადგინეს ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 პირები კონტროლის განხორციელების მიზნით შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში, ხოლო, მეორე მხრივ, საქონლის მყიდველმა ი/მ «ზ. ქ-ემ" ანგარიშ-ფაქტურის მე-3 პირები წარუდგინა ფოთის საგადასახადო ინსპექციას ჩათვლის მისაღებად, რაც არ იქნა განხორციელებული საგადასახადო დეპარტამენტის წერილის საფუძველზე.

აღნიშნული წერილის გამოცემის სამართლებრივ საფუძველს, კასატორის აღნიშვნით, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, წარმოადგენდა შესაბამისი პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მე-2, მე-6, 114-ე, 115-ე და 118-ე მუხლები, კერძოდ: საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად, საგადასახადო სისტემა მოიცავდა საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული გადასახადების გადახდევინების პრინციპებს, ფორმებსა და მეთოდებს, საგადასახადო ორგანოებისა და საგადასახადო კონტროლის, აგრეთვე საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობის სახეების ერთობლიობას. საგადასახადო კოდექსის მე-6 მუხლის თანახმად, საქართველოში მოქმედებს საერთო სახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გადასახადები. დამატებული ღირებულების გადასახადი წარმოადგენს საერთო-სახელმწიფოებრივ გადასახადს და ის გადახდილად ჩაითვლება, როცა დღგ-ის თანხა დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია სახელმწიფო ბიუჯეტში. აღნიშნულ ნორმას ითვალისწინებდა შესაბამისი პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო აბზაცი, კერძოდ: «დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარება სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა".

კასატორის მითითებით, მოცემულ საქმეზე დარღვეულია საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერის, წარდგენისა და დეკლარირების კანონმდებლობით დადგენილი ნორმები, კერძოდ:

შპს «ბ. ს. ს. ბ."

1. სერია აა-70 ¹030611 ანგარიშ-ფაქტურით, დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების მიზნით, მომსახურე საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი აქვს დღგ თანხით 223.10 ლარზე, ხოლო ი/მ «ზ. ქ-ეს" - 2231 ლარზე;

2. სერია აა-70 ¹039249 - დღგ თანხით 285.40 ლარზე, ხოლო ი/მ «ზ. ქ-ეს" - 2854 ლარზე;

3. სერია აა-70 ¹036077 - დღგ თანხით 135.30 ლარზე, ხოლო ი/მ «ზ. ქ-ეს" - 1353 ლარზე;

4. სერია აა-70 ¹050276 - დღგ თანხით 158.40 ლარზე, ხოლო ი/მ «ზ. ქ-ეს" - 1584 ლარზე;

5. სერია აა-70 ¹050215 - დღგ-ის თანხით 200.50 ლარზე, ხოლო ი/მ «ზ. ქ-ეს" 2005 ლარზე;

6. სერია აა-70 ¹052527 - დღგ თანხით 118.8 ლარზე, ხოლო ი/მ «ზ. ქ-ეს" - 1188 ლარზე;

7. სერია აა-70 ¹050272 - დღგ თანხით 79.2 ლარზე, ხოლო ი/მ «ზ. ქ-ეს" - 792 ლარზე;

8. სერია აა-70 ¹052624 - დღგ-ის თანხით 189 ლარზე, ხოლო ი/მ «ზ. ქ-ეს" - 1980 ლარზე;

ი/მ «ნ. ხ." სერია აა-70 ¹035590 ანგარიშ-ფაქტურით, დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების მიზნით, მომსახურე საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი აქვს დღგ თანხით 85 ლარზე, ხოლო ი/მ «ზ. ქ-ეს" - 850 ლარზე.

შპს «ა. ....-ს"

1. სერია აა-70 ¹048331 ანგარიშ-ფაქტურით, დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების მიზნით, მომსახურე საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი აქვს დღგ თანხის 81 ლარზე, ხოლო ი/მ «ზ. ქ-ეს" - 810 ლარზე;

2. სერია აა-70 ¹048345 - დღგ თანხის 80.2 ლარზე, ხოლო ი/მ «ზ. ქ-ეს" - 802 ლარზე;

3. სერია აა-70 ¹056009 - დღგ თანხით 158 ლარზე, ხოლო ი/მ «ზ. ქ-ეს" - 1580 ლარზე.

ამასთან, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა სერია აა-70 ¹035596-ით ი/მ «ზ. ქ-ის" იდენტიფიცირება არ ხდება. ასევე, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა სერია აა-70 ¹039293 გამომწერის მიერ მე-4 ეგზეპლარი არ არის წარდგენილი საგადასახადო ინსპექციაში.

ზემოაღნიშნული გარემოებები 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე, 115-ე მუხლებისა და 118-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, კასატორის განმარტებით, არ ქმნის დღგ-ის ჩათვლების აღდგენის სამართლებრივ საფუძვლებს, რაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული არ იქნა.

კასატორი არასაკმარის საფუძვლად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას საქმეში არსებულ ცნობებზე მომწოდებლების მიერ დღგ-ის თანხების გადახდის თაობაზე. ვინაიდან, აღნიშნული ცნობებით, კასატორის აზრით, არ დასტურდება დღგ-ის თანხის საქართველოს ბიუჯეტის ეროვნული ბანკის სახაზინო ანგარიშზე ასახვა და ის ვერ ჩაითვლება გადამხდელისთვის კანონიერი ნდობის საფუძვლად.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

კასატორი – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექცია საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ საქართველოს ბიუჯეტში თანხა ჩარიცხულად ითვლება, თუ ის ასახვას ჰპოვებს ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში, საგადასახადო კოდექსით განსაზღვეული დღგ-ის ჩათვლის განხორციელება საქართველოს ბიუჯეტიდან თანხების დაბრუნების ტოლფასია, რაც პრაქტიკულად შეუძლებელს ხდის იმ თანხებზე ჩათვლების განხორციელებას, რომლებიც არ მოხვედრილა სახელმწიფო ბიუჯეტის ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე.

საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდება დღგ-ს გადახდევინების ფაქტი, რაც ნიშნავს დასაბეგრ ოპერაციაზე გამყიდველის მიერ დღგ-ის თანხის გადახდევინებას და არა სახელმწიფო ბიუჯეტში გადასახადის შეტანას.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ, არასწორად ჩათვალა, რომ ინდმეწარმე «ზ. ქ-ეს" მიწოდებულ საქონელზე მიმწოდებლების დღგ-ს თანხა გადახდილი აქვთ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 20 თებერვლის განჩინება დასაბუთებულია იმ ნაწილში, რომელიც ეხება ინდმეწარმე “ზ. ქ-ვის” სერია აა-70 - ¹044980, ¹050183, ¹055683, ¹044488, ¹048575, ¹035584, ¹043236 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად დღგ-ის თანხის ჩათვლის განხორციელებას. კერძოდ, ინდმეწარმე “ნ. ქ-ემ” 2001-2002 წლებში შპს “ბ. ს. ს. ბ-გან”, შპს “ლ.”, ინდმეწარმე “ნ. ხ.”, შპს “ბ.” შეიძინა სხვადასხვა დასახელების საქონელი და აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების თანახმად გადაიხადა საქონლის ღირებულება დღგ-ის ჩათვლით, ხოლო მიმწოდებლების მიერ აღნიშნული დღგ-ის თანხა გადახდილი იქნა ბიუჯეტში, რაც დასტურდება საქმეში არსებული მასალებით. აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერის დროს მოქმედი 1997 წლის 13 ივნისის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ჩასათვლელი დღგ-ის თანხა წარმოადგენს გადასახადის თანხას, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარმოდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან გადახდილია საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით. ხოლო, ამავე პუნქტის თანახმად, “...დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა”. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 114-ე მუხლის პირველი ნაწილი ითვალისწინებს ორ მოთხოვნას: მყიდველის მიერ დღგ-ის თანხის გადახდას შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად და გამყიდველის მიერ დღგ-ის თანხის საქართველოს ბიუჯეტში გადახდის ვალდებულებას. ამავე კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდება დღგ-ის გადახდის ფაქტი, რაც ნიშნავს იმას, რომ მიმწოდებლის მხრიდან საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა ადასტურებს მყიდველის მიერ არა გადასახადის, არამედ, დღგ-ით დატვირთული საფასურის გადახდისა და დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების ფაქტს.

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ 2005 წლის 10 მარტის ¹2/2/275.296.299 გადაწყვეტილებით განმარტა, რომ “...თუ ე.წ. მიმწოდებლის მიერ არ შესრულდება მის მიმართ დადგენილი ვალდებულება და არ განხორციელდება დღგ-ის თანხის ბიუჯეტში შეტანა, შესაბამისად ვერ განხორციელდება ე.წ. მიმღების უფლება – ჩაითვალოს დღგ-ის თანხა გადახდილად.”

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმის მასალების საფუძველზე უდავოდ დადგენილად მიიჩნევს, ინდმეწარმე “ზ. ქ-ის” მიმწოდებლების - შპს “ბ. ს. ს. ბ.”, შპს “ლ.”, ინდმეწარმე “ნ. ხ.”, შპს “ბ.” მიერ აა-70 სერიის - ¹044980, ¹050183, ¹055683, ¹044488, ¹048575, ¹035584, ¹043236 საგადსახადო ანგარიშ-ფაქტურებით გათვალისწინებული დღგ-ის თანხის ბიუჯეტში შეტანის ფაქტს და კანონიერად მიაჩნია მიმღების – ინდმეწარმე “ზ. ქ-ის” მიერ დასახელებული ანგარიშ-ფაქტურებით გათვალისწინებული დღგ-ის თანხის გადახდილად ჩათვლა.

საკასაციო სასამართლო ასევე ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, მოსარჩელისათვის ანგარიშ-ფაქტურებით მიღებული დღგ-ის ჩათვლების გაუქმების შედეგად დარიცხული საურავის საგადსახადო კოდექსის ნორმებთან შეუსაბამობის გამო გაუქმების შესახებ და განმარტავს, რომ 1997 წლის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 90-ე მუხლის თანახმად, დღგ როგორც არაპირდაპირი გადასახადი, არის საქართველოს ტერიტორიაზე საქონლის, სამუშაოს, მომსახურების წარმოებისა და მიმოქცევის პროცესში შექმნილი ღირებულების ნაწილი, აგრეთვე საქართველოს ტერიტორიაზე შეტანილი ყველა დასაბეგრი საქონლის ღირებულების ნაწილის ბიუჯეტში სავალდებულო შენატანი. დღგ ექვემდებარება გადახდას საქონლის მიწოდების, სამუშაოს შესრულებისა და მომსახურების გაწევის ყველა სტადიაზე, ხოლო, დღგ-ის საბოლოო გადამხდელი არის მომხმარებელი.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2005 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით განმარტებულია, რომ დღგ-ის ჩათვლასთან დაკავშირებული საურავის დარიცხვის სადავოობისას უნდა დადგინდეს, თუ ვინ წარმოადგენს დღგ-ის გადამხდელს. საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის შესაბამისად, არაპირდაპირი გადასახადის ბიუჯეტში გადახდის ვალდებულება აკისრია საქონლის (სამუშაოს მომსახურების) მიმწოდებელს, რომელიც ამ კოდექსის მე-3 და მე-4 კარის მიზნებისათვის იწოდება გადასახადის გადამხდელად. ამავე კოდექსის 252-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ გადასახადის თანხა არ არის გადახდილი დადგენილი ვადისათვის, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია გადაიხადოს გადაუხდელი თანხის 0,15% თითოეულ ვადაგადაცილებულ დღეზე, გადახდის ვადის დადგენილი თარიღიდან გადასახადის გადახდის თარიღამდე, გარდა ამ კოდექსის 2521-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევისა.

აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საურავი წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელისათვის დადგენილი პასუხისმგებლობის სახეს, რომელიც გამოყენებული უნდა იყოს იმ პირის მიმართ, რომელიც ითვლება გადასახადის გადამხდელად. ხოლო, ინდ. მეწარმე “ზ. ქ-ე” კი, წარმოადგენდა მყიდველს და არა მიმწოდებელს და იგი დღგ-ის, როგორც არაპირდაპირი გადასახადის გადამხდელად ვერ მიიჩნევა და შესაბამისად ვერ დაეკისრება საგადასახადო პასუხისმგებლობა.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო დასაბუთებულად მიიჩნევს კასატორების მოთხოვნას, რომელიც ეხება ინდმეწარმე “ზ. ქ-ის” მიერ მიმწოდებლებთან - შპს “ბ. ს. ს. ბ.”, ინდმეწარმე “ნ. ხ.”, შპს “ა. ....”-თან დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების განხორციელების დროს გამოწერილი სერია აა-70 - ¹030611, ¹039249. ¹036077, ¹050276, ¹039293, ¹052527, ¹050272, ¹048331, ¹048345, ¹056009, ¹035590 ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერის, წარდგენისა და დეკლარირების კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების კანონიერების შემოწმებას. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს საქმეზე თანდართულ მასალებს, რომელთა საფუძველზეც იკვეთება აშკარა შეუსაბამობა ჩასათვლელ დღგ-ს თანხასა და გამყიდველების მხრიდან დეკლარირებულ და ბიუჯეტში შეტანილ თანხას შორის, რაც, თავის მხრივ, ეჭვქვეშ აყენებს ჩათვლილი თანხის ოდენობის კანონიერებას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, “სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია”. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორის მოთხოვნა ამ ნაწილში დასაბუთებულია და ზემოაღნიშნული დეკლარაციები და მათ საფუძველზე ჩასათვლელი თანხის ოდენობა სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან საჭიროებს დამატებით გამოკვლევას და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის შესაბამისი სტრუქტურული ქვედანაყოფების და ტერიტორიული ორგანოების მეშვეობით სადავო ანგარიშ-ფაქტურების საგადასახადო კანონმდებლობასთან შესაბამისობის საკითხის დადგენას. კერძოდ, 1997 წლის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის პრველი ნაწილის შესაბამისად, დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული პირი, რომელიც აწარმოებს დასაბეგრ ოპერაციას, ვალდებულია გამოწეროს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა და წარუდგინოს იგი გადასახადის გადამხდელად რეგისტრირებულ პირს – საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმღებს, ამ მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნების გათვალისწინებით. ანგარიშ-ფაქტურა გამოიწერება ოთხ ეგზემპლარად, რომლის პირველი და მესამე პირები წარედგინება მყიდველს, ხოლო მეორე და მეოთხე პირები რჩება გამყიდველს. ამასთან, ანგარიშ-ფაქტურის მეოთხე პირს გამყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოებს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად, ხოლო მესამე პირს მყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოებს თავისი ადგილმდებარეობის მიხედვით საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად. ამავე კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდება დღგ-ის გადახდის ფაქტი. აღნიშნულ პუნქტში ასევე მითითებულია ანგარიშ-ფაქტურის მონაცემებზე. ამავე კოდექსის მე-7 პუნქტის თანახმად, პირს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოუწერლობისათვის ან არასწორად გამოწერისათვის ეკისრება ფინანსური სანქციები ამ კოდექსის 121-ე მუხლის შესაბამისად, ხოლო საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გაყალბებისათვის – სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის შესაბამისად. საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გაყალბებად ჩაითვლება საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის უკანონოდ დამზადება, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის სხვადასხვა ეგზემპლარში განსხვავებული რეკვიზიტების შეტანა, პირის მიერ იმ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა და მყიდველისათვის წარდგენა, რომელიც საგადასახადო ორგანოების მიერ არ იყო ამ პირზე გაცემული, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურაში გამყიდველის შესახებ რეკვიზიტების არასწორად შეტანა და უსაქონლო და ფიქტიურ ოპერაციებზე საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერა.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ზემოაღნიშნული დეკლარაციების ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის სრულყოფილად გამოკვლეული, ამასთან, საკასაციო სასამართლო მოკლებულია რა პროცესუალურ შესაძლებლობას თვითონ დაადგინოს და გამოიკვლიოს ფაქტობრივი გარემოებები, თვლის, რომ საქმე ამ ნაწილში განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს. შესაბამისად, უნდა გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 20 თებერვლის განჩინება იმ ნაწილში, რომელიც ეხება, ინდმეწარმე “ზ. ქ-ის” მიერ მიმწოდებლებთან - შპს “ბ. ს. ს. ბ.”, ინდმეწარმე “ნ. ხ.”, შპს “ა. ...”-თან დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების განხორციელების დროს გამოწერილი სერია აა-70 - ¹030611, ¹039249. ¹036077, ¹050276, ¹-039293, ¹052527, ¹050272, ¹048331, ¹048345, ¹056009, ¹035596 ანგარიშ-ფაქტურებით გათვალისწინებული დღგ-ის თანხის გადახდილად ჩAთვლას და ამ ნაწილში საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 20 თებერვლის განჩინება იმ ნაწილში, რომლითაც ინდმეწარმე “ზ. ქ-ეს” მიმწოდებლებთან - შპს “ბ. ს. ს. ბ.”, ინდმეწარმე “ნ. ხ.”, შპს “ა. ....”-თან დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების განხორციელების დროს გამოწერილი სერია აა-70 - ¹030611, ¹039249. ¹036077, ¹050276, ¹039293, ¹052527, ¹050272, ¹048331, ¹048345, ¹056009, ¹035596 ანგარიშ-ფაქტურებით გათვალისწინებული დღგ-ის თანხა ჩაეთვალა გადახდილად და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასასამართლოს;

3. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 20 თებერვლის განჩინება დანარჩენ ნაწილში დარჩეს უცვლელად;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.