ბს-299-292(კ-08) 29 მაისი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე

მარიამ ცისკაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ლ. ხ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 იანვრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2003 წლის 12 თებერვალს ლ. ხ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხეების _ ქ. ქუთაისის მერიის, შ. ჭ-ისა და ი. პ-ის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, ქუთაისის ლენინის სახელობის დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის 1981 წლის 16 დეკემბრის ¹24-18/758 და ქ. ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 13 ივნისის ¹12.67.681 გადაწყვეტილებები იყო უკანონო, უხეშად ლახავდა მის კონსტიტუციურ უფლებებს და უნდა გაუქმებულიყო. ქ. ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 13 ივნისის ¹12.67.681 გადაწყვეტილებით ხსენებულმა აღმასკომმა რეგისტრაციაში გაატარა ი. პ-ის სახელზე რიცხული სახლი და საერთო სარგებლობის საკარმიდამო მიწის ნაკვეთში ნაწარმოები რეკონსტრუქციები, მდებარე ქ. ქუთაისში, ........ ქუჩის პირველი ჩიხის ¹4-ში, ფაქტობრივი მდგომარეობით და ამასთანავე, საცხოვრებლად ჩათვალა ოთახები საერთო ფართით 70 კვ.მ, რაც იყო კანონშეუსაბამო, ვინაიდან იგი იყო თვითნებურად აგებული და წარმოადგენდა დავის საგანს, ხოლო ასეთ შემთხვევაში დავის საგნის გადაწყვეტის საკითხი არ განეკუთვნებოდა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის კომპეტენციას და სასამართლოს განხილვის საგანს წარმოადგენდა. ამ გადაწყვეტილებით საქალაქო საბჭოს აღმასკომმა გადაამეტა თავის უფლებამოსილებას, რაც წარმოადგენდა აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმების უდავო საფუძველს. დასახელებული გადაწყვეტილების შესახებ მოსარჩელისთვის არ იყო ცნობილი და მის შესახებ შეიტყო შ. ჭ-გან, ასევე იგი მიიღო არქივიდან.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ქუთაისის ლენინის სახელობის დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის 1981 წლის 16 დეკემბრის ¹24-18/758 გადაწყვეტილებაში მითითებული იყო, რომ ზემოხსენებულ სახლზე ნაწარმოები იყო უმნიშვნელო შიდა უნებართვო რეკონსტრუქცია. შ. ჭ-თან 1972 წელს გაფორმებული მორიგების შემდეგ, შ. ჭ-ე მდგმურის უფლებით, ქირით ცხოვრობდა მოსარჩელესთან, რომელმაც მას მიჰყიდა ის ოთახი, რომელშიც შ. ჭ-ე ცხოვრობდა 1938 წლიდან, მისცა სარდაფი, რომელიც მას ძალიან სჭირდებოდა, გაუყო ეზოს ნაწილი და მისცა გარაჟის აშენების ნებართვა. მათ შორის კი საერთო დარჩა მხოლოდ იმავე სახლის სადარბაზო. ზემოთ მოხსენიებული სახლი იყო ერთსართულიანი, სარდაფებით. მოსარჩელემ შ. ჭ-ეს ერთი სარდაფი მისცა, ხოლო მეორე სარდაფი საერთო სადარბაზოს ქვემოთ მან დაიკავა ძალადობით, თვითნებურად, რაც იმ დრომდე სასამართლოს განხილვის საგანი იყო. ქუთაისის ლენინის სახელობის დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის 1981 წლის 16 დეკემბრის ¹24-18/758 გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ ხსენებული სადარბაზოს სარდაფი 20,07 კვ.მ ფართით შესაბამისმა ტექბიურომ ამოიღო მოსარჩელის გეგმიდან შ. ჭ-ის სასარგებლოდ. სინამდვილეში სახეზე იყო არა უმნიშვნელო შიდა უნებართვო რეკონსტრუქცია, არამედ 20,07 კვ.მ სარდაფის მითვისება, რითაც, მოსარჩელის მოსაზრებით, მნიშვნელოვნად იზღუდებოდა მისი მოსაზღვრე მეზობლების საყოფაცხოვრებო და სხვა პირობები. ამასთანავე, იმავე გადაწყვეტილებაში გარკვევით იყო აღნიშნული, რომ შ. ჭ-ეს ეზოს ჩრდილოეთით უნდა მოეწყო ლითონის ასაწყობი ავტოსადგომი, სინამდვილეში კი აგებულ იქნა კაპიტალური ავტოსადგომი, რომლის მშენებლობისას გამოყენებულ იქნა არსებული საზღვრის ორი კაპიტალური კედელი, რითაც იზღუდებოდა მოსაზღვრე მეზობლის საყოფაცხოვრებო პირობები. მოსარჩელის მტკიცებით, რეალურად, კაპიტალური ავტოსადგომი მიშენებული იყო მისი მეზობლის საცხოვრებელი სახლის კედელზე 6,30 მეტრით, რაც იმ დროისათვის არსებული სამშენებლო ნორმების მიხედვით, საერთო ეზოში ავტოსადგომის მშენებლობა, არ შეიძლებოდა. ქუთაისის ლენინის სახელობის დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომმა ამ გადაწყვეტილებით შ. ჭ-ეს დაუკანონა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთში ჩატარებული აშკარად უნებართვო, სადავო რეკონსტრუქციები და მიწის ნაკვეთი. იმ პერიოდში საერთო სარგებლობის მიწის ნაკვეთის სარგებლობის წესის შესახებ დავების განხილვა საქართველოს სსრ მიწის კოდექსის 149-ე მუხლის თანახმად, სასამართლოს და არა რაიონული აღმასკომის ქვემდებარე იყო. ზემოაღნიშნული ორივე გადაწყვეტილება გამოტანილ იქნა ფარულად _ მოსარჩელემ არაფერი იცოდა მათ შესახებ და ორივე გადაწყვეტილება არქივიდან მიიღო.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა ქ. ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 13 ივნისის ¹12.67.681 და ქუთაისის ლენინის სახელობის დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის 1981 წლის 16 დეკემბრის ¹24-18/758 გადაწყვეტილებების გაუქმება.

მოპასუხე შ. ჭ-ემ ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში წარადგინა შესაგებელი ლ. ხ-ის სარჩელზე და აღნიშნა, რომ ლ. ხ-ის სარჩელი იყო უსაფუძვლო და იგი არ ცნობდა მას. ლ. ხ-ეს სარჩელი აღძრული ჰქონდა განმეორებით, ერთსა და იმავე საგანზე, რის გამოც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “ბ" ქვეპუნქტის შესაბამისად, იგი მოითხოვდა საქმის წარმოების შეწყვეტას, ვინაიდან როგორც სარდაფის, ისე მიწის ნაკვეთის გამოყოფის ნაწილში, მასა და მოსარჩელეს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლებით არსებობდა დავა და ქუთაისის სახალხო სასამართლოს 1975 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილებით შ. ჭ-ეს გამოეყო რეალური წილი საცხოვრებელ ოთახებთან ერთად, სარდაფი 2 სათავსი ფართით, ერთი _ 14,62 კვ.მ და მეორე, რომელიც წარმოადგენდა დავის საგანს, 10,7 კვ.მ ფართით. მოსარჩელის მოთხოვნაში მოყვანილი ფართი _ 20,07 კვ.მ კი, რეალურად, არ არსებობდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში იყო შესული და მის შესახებ ცნობილი იყო მოსარჩელისათვის, რის გამოც ლ. ხ-ის სარჩელი იყო უსაფუძვლო.

შესაგებლის ავტორმა მიუთითა ქუთაისის სახალხო სასამართლოს მიერ 1975 წლის 15 იანვარს გაცემულ სააღსრულებო ფურცელსა და მისი სახლის ტექაღრიცხვის გეგმა-ნახაზზე, ასევე აღნიშნა, რომ მოსარჩელე მოითხოვდა ქუთაისის ლენინის სახელობის დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის 1981 წლის 16 დეკემბრის ¹24-18/758 გადაწყვეტილების გაუქმებას შ. ჭ-ის საკარმიდამო მიწის ნაკვეთში მოწყობილი ავტოსადგომის შესახებ, რის თაობაზეც მისთვის ცნობილი არ ყოფილა და იმჟამად შეიტყო, რაც არასწორი იყო. მოსარჩელისთვის ცნობილი იყო ხსენებული გადაწყვეტილების არსებობისა და იმავე ავტოსადგომის დაკანონების თაობაზე, რაც დასტურდებოდა ქ. ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1983 წლის 2 ივლისის ¹9/3, 1983 წლის 21 ნოემბრის ¹1359, ¹1359/1, ¹1358, ¹1409 წერილებით, ასევე _ ქუთაისის იურიდიული კონსულტაციის 1986 წლის 18 ივლისის ¹35/ჭ პასუხით, რომელიც ერთვოდა ლ. ხ-ის სასარჩელო განცხადებას. აღნიშნული დასტურდებოდა, აგრეთვე, მოსარჩელის 1978 წლის 25 ნოემბრის ხელწერილით. მოსარჩელემ შ. ჭ-ეს 1978 წლის ოქტომბერში შესთავაზა ავტოსადგომის აშენების უფლებაზე ხელმოწერა, შეთანხმება და სახლის საერთო ეზოს გაყოფა, შ. ჭ-ის მიერ მის კუთვნილ მიწაზე ნებისმიერი რამის აშენება. მოსარჩელემ დაწერა შეთანხმების ხელწერილი 1978 წლის 25 ნოემბრის თარიღით, რაზედაც ხელი მოაწერეს ლ. ხ-ემ და მისი იჯახის ყველა წევრმა, ხოლო გაეცნო რა შ. ჭ-ე ამ ხელწერილის შინაარსს, არ მოეწონა და უარი განაცხადა ხელმოწერაზე და ითხოვა ხელწერილის შინაარსის შეცვლა, რის შემდეგაც მასზე მის მაგივრად მოაწერეს ხელი და ამით შექმნეს ყალბი ხელმოწერა, რაც შ. ჭ-ემ შეიტყო სასამართლო სხდომაზე, როდესაც მათ შორის მიმდინარეობდა დავა იმავე საგანზე _ მიწის საკითხზე.

შესაგებლის ავტორმა განმარტა, რომ ზემოხსენებული ავტოსადგომის აშენების დღიდან გასული იყო 25 წელი, მოსარჩელემ იცოდა მის შესახებ და აღნიშნული საკითხი იმ დრომდე სადავო არ გამხდარა, ანუ ლ. ხ-ის სარჩელი იყო ხანდაზმული და უსაფუძვლო. მოსარჩელეს უფლება ჰქონდა, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტი გაესაჩივრებინა 6 თვის ვადაში, ხოლო ნორმატიული აქტის შემთხვევაში _ უშუალო ზიანის მიყენებიდან 3 თვის ვადაში, ხოლო იმჟამად მოქმედი საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე მუხლის თანახმად, სასარჩელო ხანდაზმულობად ითვლებოდა საერთო ვადა უფლების დაცვისა იმ პირის სარჩელით, რომლის უფლებაც დარღვეული იყო, ამასთან, თუ ერთ-ერთი მხარე მოქალაქე იყო, ხანდაზმულობის ვადა შეადგენდა 3 წელს. საქართველოს მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის მიხედვით, ხანდაზმულობის საერთო ვადა შეადგენდა 10 წელს, ხოლო იმავე კოდექსის 129-ე მუხლის შესაბამისად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენდა 3 წელს, უძრავ ნივთებთან დაკავშირებით სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა კი _ 6 წელს, ანუ მოსარჩელის მხრიდან ყველა აღნიშნული ვადა დარღვეული იყო.

რაც შეეხებოდა ზემოხსენებულ მიწის ნაკვეთს, შესაგებლის ავტორის განცხადებით, აღნიშნულზე 2000 წლიდან მიმდინარეობდა დავა ლ. ხ-ეს, როგორც მოსარჩელესა და ქ. ქუთაისში, ........ ქუჩის პირველი ჩიხის ¹4-ში მცხოვრებ ყველა მეზობელს შორის ქუთაისის საქალაქო, ქუთაისის საოლქო და საქართველოს უზენაეს სასამართლოებში და საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ 2003 წლის 16 მაისის განჩინებით ძალაში დატოვა ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 2002 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც შ. ჭ-ეს გამოეყო მის მიერ დაკავებული 116 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. მოსარჩელის მოსაზრებით, ზემოთ მოხსენიებული ავტოსადგომის აშენებით იზღუდებოდა მისი მეზობლის საყოფაცხოვრებო პირობები, რაც იყო არასწორი. აღნიშნული ავტოსადგომი მიშენებული არ იყო მეზობლის სახლზე და ამ ავტოსადგომის მშენებლობის დროს გამოყენებული იყო არსებული საზღვრის ორი კაპიტალური ქვის კედელი. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 84-ე მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელე წარმოადგენდა არასათანადო მოსარჩელეს და აქედან გამომდინარე, მას არ ჰქონდა უფლება, ედავა აღნიშნულ საკითხზე. რაც შეეხებოდა უნებართვო მშენებლობა, საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1989 წლის 18 სექტემბრის ¹765-გ განკარგულების საფუძველზე, ყველა სახის უნებართვო მშენებლობა, რაც აშენებული იყო 1989 წლის სექტემბრამდე, გატარებულ იქნა სამართლებრივ რეგისტრაციაში, როგორც ეს აღნიშნული იყო ქ. ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 13 ივნისის ¹12.67.681 გადაწყვეტილებაში. ქ. ქუთაისში, ....... ქუჩის პირველი ჩიხის ¹4-ში არსებული შენობებიდან არც ერთი უნებართვო არ იყო, ამ საკითხზეც ლ. ხ-ეს მანამდე აღძრული ჰქონდა სარჩელი სასამართლოში, რაზედაც მას უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო.

მოგვიანებით, მოპასუხეებმა _ შ. ჭ-ემ და ი. პ-ემ ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში წარადგინეს შესაგებელი ლ. ხ-ის სარჩელზე, რომელშიც აღნიშნეს, რომ ხსენებული სარჩელი იყო უსაფუძვლო. შესაგებლის ავტორებმა მიუთითეს იმავე გარემოებებზე, რაზეც მითითებული ჰქონდა მოპასუხე შ. ჭ-ეს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში მანამდე წარდგენილ შესაგებელში და დამატებით განმარტეს, რომ შ. ჭ-ის კუთვნილი ავტოფარეხი ესაზღვრებოდა მისი მეზობლის _ ფ. ხ-ის და არა ლ. ხ-ის საცხოვრებელ სახლს, რომელიც მისგან დაშორებული იყო 30 მეტრით და ლ. ხ-ის უფლებებს არანაირად არ ზღუდავდა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ლ. ხ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებული იყო დაესაბუთებინა თავისი სარჩელი და წარედგინა შესაბამისი მტკიცებულებები. მოპასუხე ვალდებული იყო დაესაბუთებინა თავისი შესაგებელი და წარედგინა შესაბამისი მტკიცებულებები. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (1964 წ.) 75-ე მუხლის თანახმად, სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა, როცა ერთ-ერთი მხარე მოქალაქე იყო, შეადგენდა 3 წელს.

საქალაქო სასამართლომ საქმეში არსებული და სასამართლოს მიერ გამოთხოვილი მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 13 ივნისის ¹12.67.681 და ქუთაისის ლენინის სახელობის დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის 1981 წლის 16 დეკემბრის ¹24-18/758 გასაჩივრებული გადაწყვეტილებების თაობაზე მოსარჩელე მხარისათვის ცნობილი იყო გაცილებით ადრე, ვიდრე ამას მოსარჩელე სარჩელში მიუთითებდა. ქუთაისის ლენინის სახელობის დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის 1981 წლის 16 დეკემბრის ¹24-18/758 გადაწყვეტილებით დამტკიცდა საუწყებათაშორისო კომისიის 1981 წლის 20 იანვრის ¹1 ოქმი და შ. ჭ-ეს, მცხოვრებს ....... ჩიხის ¹4-ში, დაუკანონდა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთში ჩატარებული რეკონსტრუქციები და მიწის ნაკვეთი ფაქტობრივი მდგომარეობით. ქ. ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 13 ივნისის ¹12.67.681 გადაწყვეტილებით, საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1989 წლის 18 სექტემბრის ¹765 განკარგულების საფუძველზე, სამართლებრივ რეგისტრაციაში გატარდა ი. პ-ის სახელზე რიცხული საცხოვრებელი სახლი და საერთო სარგებლობის მიწის ნაკვეთში ნაწარმოები რეკონსტრუქციები, მდებარე ....... ქუჩის პირველი ჩიხის ¹4-ში, ფაქტობრივი მდგომარეობით, საცხოვრებლად ჩაეთვალა სამი ოთახი საერთო ფართით _ 60,02 კვ.მ. დამხმარე ოთახი, ფართით 1/8 _ 63 კვ.მ, 2/1,32 კვ.მ ზეძირკვლის სართულის ოთახები ჩაითვალა დამხმარე სამეურნეო ფართში. საერთო სარგებლობის საკარმიდამო მიწის ნაკვეთის ფართი შეადგენდა 1750 კვ.მ-ს.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხე შ. ჭ-ის შესაგებელზე თანდართული, საქმეში არსებული ქ. ქუთაისის ლენინის სახელობის რაიონის აღმასკომის საორგანიზაციო განყოფილების 1983 წლის 29 ივლისის ¹9/3 წერილით მოსარჩელე ლ. ხ-ის მამას _ ა. ხ-ეს ეცნობა, რომ იმავე აღმასკომმა ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საუწყებათაშორისო კომისიის 1978 წლის 25 დეკემბრის (სხდომის ოქმი ¹34) გადაწყვეტილების საფუძველზე, შ. ჭ-ეს დაუკანონა საერთო სარგებლობის ეზოში მოწყობილი ავტოსადგომი. ხსენებული აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილის, თ. ლ-ის 1983 წლის 21 ნოემბრის ¹1359, ¹1359/1, ¹1385 წერილებით ა. ხ-ეს ეცნობა, რომ ქუთაისის ლენინის სახელობის დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის 1981 წლის 16 დეკემბრის ¹24-18/758 გადაწყვეტილების საფუძველზე, ექსპლუატაციაში უნდა მიღებულიყო მხოლოდ შ. ჭ-ის მიერ აგებული კაპიტალური ავტოფარეხი. მიწის ნაკვეთი კი მოსარგებლეებს შორის დარჩა საერთო. იმავე შესაგებელზე თანდართული ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელეების _ ლ. ხ-ის, მ. ჟ-ისა და თ. ხ-ის სარჩელი მოპასუხეების _ ი. პ-ის, შ. ჭ-ისა და სხვათა მიმართ წყლის ავზის, ბეტონის სასაზღვრო მიჯნის აღების, მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ იქნა მოსარჩელეების მიერ სააპელაციო და საკასაციო წესით. ხსენებული სარჩელი სასამართლოში შეტანილ იქნა 1999 წლის 2 ნოემბერს, წინამდებარე სარჩელი კი _ 2003 წლის 12 თებერვალს და ამდენად, მასთან მიმართებაში დარღვეული იყო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (1964 წ.) 75-ე მუხლით დადგენილი სასარჩელო მოთხოვნის 3-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ხ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 იანვრის განჩინებით ლ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 26 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალების მიხედვით, დადგენილად მიიჩნია, რომ ქუთაისის ლენინის სახელობის დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის 1981 წლის 16 დეკემბრის ¹24-18/758 გადაწყვეტილებით დამტკიცდა საუწყებათაშორისო კომისიის 1981 წლის 20 იანვრის ¹1 ოქმი და შ. ჭ-ეს დაუკანონდა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთში ჩატარებული რეკონსტრუქციები და მიწის ნაკვეთი ფაქტობრივი მდგომარეობით, ხოლო ქ. ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 13 ივნისის ¹12.67.681 გადაწყვეტილებით, საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1989 წლის 18 სექტემბრის ¹765 განკარგულების საფუძველზე, სამართლებრივ რეგისტრაციაში გატარდა ი. პ-ის სახელზე რიცხული საცხოვრებელი სახლი და საერთო სარგებლობის მიწის ნაკვეთზე ნაწარმოები რეკონსტრუქციები ფაქტობრივი მდგომარეობით.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1505-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ძალადაკარგულად ჩაითვალა “საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს სსრ 1964 წლის 26 დეკემბრის კანონი. იმავე კოდექსის 1507-ე მუხლის პირველი ნაწილით დადგენილი იყო, რომ იგი ვრცელდებოდა მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშობოდა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან ლ. ხ-ის მიერ გასაჩივრებული იყო ქ. ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 13 ივნისის ¹12.67.681 და ქუთაისის ლენინის სახელობის დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის 1981 წლის 16 დეკემბრის ¹24-18/758 გადაწყვეტილებები, რომლებიც მიღებულ იქნა იმ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც წარმოიშვა საქართველოს იმჟამად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე, ამიტომ აღნიშნული ურთიერთობების მოსაწესრიგებლად გამოყენებული უნდა ყოფილიყო საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსი, რომლის 75-ე მუხლის თანახმად, ლ. ხ-ის სასარჩელო მოთხოვნა იყო ხანდაზმული, რადგან სასარჩელო ხანდაზმულობის საერთო ვადა უფლების დაცვისა იმ პირის სარჩელით, რომლის უფლებაც დარღვეული იყო (სასარჩელო ხანდაზმულობა), განისაზღვრებოდა სამი წლით, ხოლო იმავე კოდექსის მე-80 მუხლის მიხედვით, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა იწყებოდა სარჩელის უფლების წარმოშობის დღიდან; სარჩელის უფლება წარმოიშობოდა მაშინ, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი უფლების დარღვევის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალების მიხედვით, ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ლ. ხ-ემ თავისი უფლების დარღვევის შესახებ შეიტყო სარჩელის შეტანამდე ბევრად უფრო ადრე, კერძოდ, ქ. ქუთაისის ლენინის სახელობის რაიონის აღმასკომის საორგანიზაციო განყოფილების 1983 წლის 29 ივლისის წერილით მოსარჩელის მამას ეცნობა, რომ ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის საუწყებათაშორისო კომისიის 1978 წლის 25 დეკემბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე, შ. ჭ-ეს დაუკანონდა საერთო სარგებლობის ეზოში მოწყობილი ავტოსადგომი, ხსენებული აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილის 1983 წლის 21 ნოემბრის წერილით კი აპელანტს ეცნობა, რომ ქუთაისის ლენინის სახელობის დეპუტატთა რაიონული საბჭოს აღმასკომის 1981 წლის 16 დეკემბრის ¹24-18/758 გადაწყვეტილების საფუძველზე, ექსპლუატაციაში უნდა მიღებულიყო მხოლოდ შ. ჭ-ის მიერ აგებული კაპიტალური ავტოფარეხი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დადენილი იყო, რომ ლ. ხ-ის მიერ გაშვებულ იქნა სარჩელის შეტანის ხანდაზმულობის კანონით დადგენილი სამწლიანი ვადა, ვინაიდან ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში მის მიერ სარჩელი შეტანილ იქნა 2003 წლის 12 თებერვალს.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 82-ე მუხლი განსაზღვრავდა სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის მიმდინარეობის შეჩერების საფუძვლებს, რომლებიც მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ იყო. გარდა ამისა, იმავე კოდექსის 83-ე მუხლის თანახმად, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის მიმდინარეობა წყდებოდა დადგენილი წესით სარჩელის აღძვრით და შეწყვეტის შემდეგ სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის მიმდინარეობა ხელახლა დაიწყებოდა, ხოლო შეწყვეტამდე გასული დრო ახალ ვადაში არ ჩაითვლებოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ამ შემთხვევაში სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის მიმდინარეობა შეწყდა 2003 წელს, ანუ ლ. ხ-ის მიერ სარჩელის შეტანის დღეს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 84-ე მუხლში იმპერატიულად იყო მითითებული იმის შესახებ, რომ სარჩელის ხანდაზმულობის ვადის გასვლა სარჩელის წარდგენამდე იყო სარჩელზე უარის თქმის საფუძველი. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მოცემულ დავას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ხ-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები, 32-ე მუხლის პირველი ნაწილი, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის მე-3 ნაწილი, მე-8 მუხლის პირველი ნაწილი, 58-ე მუხლის პირველი ნაწილი, მე-60¹ მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები, 94-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილები, 96-ე მუხლის პირველი ნაწილი, 97-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა”, “ბ”, “გ”, “დ” ქვეპუნქტები, 180-ე მუხლის მე-4 ნაწილი. გარდა ამისა, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-3 ნაწილი. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებები გამოტანილია საჯაროობის, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, რადგან იმ დროისათვის კასატორისთვის არ იყო ცნობილი ამ გადაწყვეტილებების არსებობის თაობაზე. სასამართლომ ასევე გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რადგან მას უნდა გამოეყენებინა ამჟამად მოქმედი კანონმდებლობა. ამასთან, სასამართლომ არ დააკმაყოფილა ლ. ხ-ის შუამდგომლობა მტკიცებულებების გამოთხოვის შესახებ _ არ გამოითხოვა და უსაფუძვლოდ მიიჩნია საქმისათვის აუცილებელი ოქმების, კერძოდ, საუწყებათაშორისო კომისიის 1977 წლის 28 ივნისის ¹19, 1978 წლის 24 იანვრის ¹1 და 1981 წლის 20 იანვრის ¹1 ოქმების მოძიება. შესაბამისი აღმასკომის პასუხების მიხედვით, ხსენებული ოქმები მიჩნეულია, როგორც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებების საფუძველი. კასატორმა ვერ შეძლო ამ მასალების მოკვლევა და იშუამდგომლა სასამართლოს წინაშე, რომ მას გამოეთხოვა არქივიდან აღნიშნული მტკიცებულებები, მაგრამ სასამართლომ არ დააკმაყოფილა მისი თხოვნა. ამ დარღვევების შედეგად კი საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 27 მარტის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ლ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 27 მარტის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 29 მაისამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 იანვრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.