¹ ბს-300-284(კ-07) 19 სექტემბერი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) _ შპს ,,ს.-ა”

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელეები) _ რ. კ.-ე და სხვები

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 1 თებერვლის განჩინება

სარჩელის საგანი _ საშემოსავლო გადასახადის უკანონოდ დაბეგრილი თანხის დაბრუნება; კანონით გათვალისწინებული გადასახადისაგან გათავისუფლების მოსარჩელეთა მიმართ გამოყენების მოპასუხისთვის დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 14 მარტს რ. კ.-მ და სხვებმა (სულ _ 107 ფიზიკური პირი) სარჩელით მიმართეს სამტრედიის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე შპს ,,ს.-ის” სამტრედიის სალოკომოტივო დეპოს მიმართ.

სარჩელში აღნიშნული იყო, რომ მოსარჩელეები წლების მანძილზე მუშაობდნენ მოპასუხე ორგანიზაციაში სხვადასხვა თანამდებობაზე და მინიჭებული ჰქონდათ ომის მონაწილის _ საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის მებრძოლის სტატუსი და სარგებლობდნენ ამ კატეგორიის პირთათვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი უფლებებითა და შეღავათებით. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 43-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საშემოსავლო გადასახადით არ იბეგრებოდა მეორე მსოფლიო ომისა და საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის ბრძოლების მონაწილე საქართველოს მოქალაქეთა მიერ კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული დასაბეგრი შემოსავალი 3000 ლარამდე. იმავეს ითვალისწინებდა საქართველოს ახალი საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) 168-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტიც.

მოსარჩელეთა განმარტებით, ისინი გარკვეული დროის განმავლობაში სარგებლობდნენ ზემოაღნიშნული შეღავათით, ხოლო შემდგომში მოპასუხემ ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე შეწყვიტა ხსენებული შეღავათების მათზე გავრცელება.

მოსარჩელეები აღნიშნავდნენ, რომ არაერთხელ მიმართეს მოპასუხეს ზემოხსენებულის თაობაზე, თუმცა უშედეგოდ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა მოითხოვეს ხელფასზე უკანონოდ დაბეგრილი და დარიცხული საშემოსავლო გადასახადის თანხის გადახდის მოპასუხისათვის დაკისრება და შემდგომში კანონით გათვალისწინებული გადასახადისაგან გათავისუფლების მათ მიმართ გამოყენების მოპასუხისთვის დავალება.

2006 წლის 14 მარტს სამტრედიის რაიონულ სასამართლოში იმავე საგანსა და საფუძველზე მითითებით, იმავე მოპასუხის მიმართ და იმავე მოთხოვნებით სარჩელი წარადგინეს დ. მ.-მ და დ. დ.-მ.

შპს ,,ს...-მ” სამტრედიის რაიონულ სასამართლოში წარადგინა შესაგებელი და მიუთითა, რომ შპს ,,ს.-ა”, როგორც საგადასახადო აგენტი, იყო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული მესამე პირი, რომელიც უშუალოდ მონაწილეობდა მოცემულ საგადასახადო ურთიერთობაში, რომლის თაობაზეც სასამართლოს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანა იყო შესაძლებელი. შესაგებლის ავტორის განმარტებით, მოსარჩელეებს ზედმეტად დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის თანხა უნდა დაბრუნებოდათ ადგილობრივი ბიუჯეტიდან, რის გამოც შპს ,,ს.-ა” იყო არასათანადო მოპასუხე და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის თანახმად, უნდა შეცვლილიყო სათანადო მოპასუხით _ სამტრედიის რაიონის საგადასახადო ინსპექციით.

სამტრედიის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; შპს ,,ს.-ს” დაეკისრა ხელფასზე უკანონოდ დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის სახით დაკავებული თანხის მოსარჩელეებისთვის დაბრუნება შემდეგი ოდენობით: კ.-ე რ. _ 1466,75 ლარი; გ.-ა ა. _ 1233,54 ლარი; უ.-ე ი. _ 1559,99 ლარი; დ.-ე ვ. _ 1454,03 ლარი; გ.-ა ა._ 1418,65 ლარი; ს.-ე გ. _ 1402,21 ლარი; ხ. ზ.- _ 1427,30 ლარი; მ. ა.- _ 1361,52 ლარი; თ.-ე თ. _ 1582,45 ლარი; ნ.-ა ა. _ 1442,17 ლარი; მ.-ი ზ. _ 1494,10 ლარი; კ.-ა ნ. _ 1512,96 ლარი; ლ.-ა გ. _ 1498,36 ლარი; ნ.-ე გ. _ 1592,97 ლარი; გ.-ა ე. _ 1487,98 ლარი; კ.-ე ი. _ 1103,47 ლარი; მ.-ი ო. _ 1502,68 ლარი; ა.-ი გ. _ 1443,31 ლარი; ჯ.-ი გ. _ 1503,18 ლარი; ჭ.-ი ზ. _ 1472,62 ლარი; ლ.-ი ჯ. _ 1401,96 ლარი; გ.-ე ბ. _ 1496,84 ლარი; ს.-ე ბ. _ 1584,95 ლარი; კ.-ე ვ. _ 1471,94 ლარი; ჩ.-ე ა. _ 1478,29 ლარი; ზ.-ე თ. _ 1480,30 ლარი; ძ.-ე ვ. _ 1524,94 ლარი; ო.-ე თ. _ 1426,83 ლარი; კ.-ე მ. _1253,33 ლარი; ფ.-ა დ. _ 1358,93 ლარი; ო.-ე გ. _ 1484,22 ლარი; გ.-ა მ. _ 1502,74 ლარი; შ.-ე ა. _ 1492,18 ლარი; ნ.-ი ო. _ 1465,95 ლარი; ვ.-ე ს. _1478,81 ლარი; გ.-ა გ. _ 1543,17 ლარი; გ.-ა გ. _ 1503,73 ლარი; გ.-ა პ. _ 1182,91 ლარი; გ.-ა ჯ. _ 1492,43 ლარი; ბ.-ი კ. _ 1469,85 ლარი; ს.-ა დ. _ 1586,92 ლარი; კ.-ა მ. _ 1544,32 ლარი; ყ.-ა ე. _ 1507,49 ლარი; ქ.-ა რ. _ 1321,56 ლარი; კ.-ე დ. _1418,48 ლარი; ქ.-ა გ. _ 1503,93 ლარი; პ.-ა მ. _ 1258,39 ლარი; ზ.-ა თ. _ 1493,37 ლარი; კ.-ა თ. _ 1434,85 ლარი; ს.-ა ლ. _ 1344,20 ლარი; ვ.-ა ჯ. _ 1392,24 ლარი; გ.-ე მ. _ 1500,95 ლარი; მ.-ე გ. _ 1567,19 ლარი; მ.-ა ბ. _ 1432,59 ლარი; ბ.-ე ნ. _ 1062,94 ლარი; ნ.-ე დ. _ 1569,61 ლარი; ყ.-ა გ. _ 1479,82 ლარი; ს.-ე გ. _ 1492,40 ლარი; ყ.-ა გ. _ 1604,10 ლარი; შ.-ა დ. _ 1511,21 ლარი; ჩ.-ე ა. _ 1467,36 ლარი; გ.-ა დ. _ 1472,28 ლარი; ა.-ი ზ. _ 1506,45 ლარი; მ.-ე ა. _ 1409,30 ლარი; თ.-ე კ. _ 1539,56 ლარი; ჭ.-ი ჯ. _ 1510,68 ლარი; ი.-ე ბ. _ 1586,53 ლარი; კ.-ე თ. _ 1538,32 ლარი; ქ.-ი თ. _ 1666,90 ლარი; ს.-ე პ. _ 1506,58 ლარი; წ.-ი კ. _ 1481,45 ლარი; ჯ.-ე ვ. _ 1447,34 ლარი; თ.-ა ო. _ 1558,73 ლარი; შ.-ა ი. _ 1053,08 ლარი; კ.-ე მ. _ 1418,53 ლარი; ზ.-ე რ. _ 1470,09 ლარი; კ.-ე ჯ. _ 1493,93 ლარი; გ.-ე გ. _ 1377,37 ლარი; ბ.-ე ა. _ 1555559,08 ლარი; გ.-ე ჯ. _ 1533,78 ლარი; შ.-ე ს. _ 1474,37 ლარი; ჯ.-ა ო. _ 1486,17 ლარი; რ.-ე ა. _ 1596,43 ლარი; ლ.-ა ვ. _ 1401,99 ლარი; შ.-ე ო. _ 1669,66 ლარი; შ.-ე შ._ 1582,77 ლარი; ფ.-ე გ. _ 1518,07 ლარი; რ.-ი გ. _ 1474,24 ლარი; შ.-ე ნ. _ 1499,00 ლარი; კ.-ე თ. _ 1523,79 ლარი; ყ.-ი დ. _ 1535,22 ლარი; პ.-ა ბ. _ 1506,25 ლარი; ნ.-ა ჟ. _ 1296,35 ლარი; სულ მოპასუხეს დაეკისრა 171516,69 ლარის მოსარჩელეთათვის დაბრუნება.

სამტრედიის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 17 ნოემბრის განჩინებით შესწორდა სამტრედიის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში დაშვებული ტექნიკური და არითმეტიკული შეცდომები, საერთო თანხა დარჩა იმავე ოდენობის _ 171516,59 ლარი და ხსენებულ სარეზოლუციო ნაწილს მოსარჩელეებისათვის დასაბრუნებელი თანხის ოდენობის ჩამონათვალის შემდეგ დაემატა წინადადება _ “მასვე დაევალოს მოსარჩელეთა მიმართ შემდგომში საგადასახადო შეღავათების გამოყენების უზრუნველყოფა კანონით დადგენილი წესით”.

სამტრედიის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება შპს ,,ს.-მ” სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსთვის დაბრუნება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 1 თებერვლის განჩინებით შპს ,,ს.-ის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა სამტრედიის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები იყვნენ საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის წარმოებული ბრძოლების მონაწილეები და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 168-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საშემოსავლო გადასახადით არ იბეგრებოდა მათ მიერ კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული დასაბეგრი შემოსავალი 3000 ლარამდე, რის გამოც სარჩელი იყო საფუძვლიანი.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ იგი იყო არასათანადო მოპასუხე და მიუთითა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის მიხედვით, პასუხისმგებლობა გადახდის წყაროსთან გადასახადების დაკავებასა და ბიუჯეტში მათ გადარიცხვაზე ეკისრებოდა შემოსავლის გადამხდელ პირს _ საგადასახადო აგენტს _ შპს ,,ს.-ს”.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 1 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს ,,ს.-მ”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსთვის დაბრუნება.

კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული განჩინება უკანონოა და საპროცესო ნორმების დარღვევითაა გამოტანილი არასათანადო მოპასუხე შპს ,,ს.-ის" მიმართ. სამტრედიის რაიონული სასამართლო რ. კ.-ისა და სხვათა სარჩელს თავდაპირველად განიხილავდა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით, როგორც სამოქალაქო დავას, ხოლო შემდგომ სასამართლომ ნაწილობრივ გაიზიარა შპს ,,ს.-ის" შესაგებელი სარჩელის ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განხილვის შესახებ, რადგან მოსარჩელეები სადავოდ ხდიდნენ შპს ,,ს.-ის" მიერ გაცემული ხელფასის საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის კანონიერებას და ითხოვდნენ უკანონოდ, ანუ ზედმეტად გადახდილი საშემოსავლო გადასახადის თანხების უკან დაბრუნებას, რაც უნდა გადაწყვეტილიყო ადმინისტრაციული კანონმდებლობის, კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის საფუძველზე. სამტრედიის რაიონულმა სასამართლომ იმავდროულად არ გაიზიარა შპს ,,ს.-ის" მოსაზრება შპს ,,ს.-ის" არასათანადო მოპასუხისა და სათანადო მოპასუხედ შესაბამისი საგადასახადო ინსპექციის ჩაბმის შესახებ, რის შედეგადაც უკანონოდ დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის თანხების მოწინააღმდეგე მხარისათვის (თანამოსარჩელეებისათვის) ანაზღაურება დაეკისრა არასათანადო მოპასუხეს _ შპს ,,ს.-ს".

კასატორის მტკიცებით, ვინაიდან განსახილველი დავის საგანია ხელფასის საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის არაკანონიერება და ზედმეტად დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის თანხების ანაზღაურება, შპს ,,ს.-ა" არასათანადო მოპასუხეა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის თანახმად, იგი უნდა შეცვლილიყო სათანადო მოპასუხით _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის შესაბამისი რაიონის საგადასახადო ინსპექციით. შპს ,,ს.-ა" 2005 წლამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 23-ე მუხლის მიხედვით იყო, როგორც დამქირავებელი, ხოლო ახალი საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო აგენტი, რომელიც ახდენს საშემოსავლო გადასახადის გამოანგარიშებას, გადამხდელთათვის, კონკრეტულ შემთხვევაში რ. კ.-ისა და სხვათათვის მის დაკავებასა და გადასახადის თანხის ბიუჯეტში გადარიცხვას. საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის მე-5 ნაწილი ნათლად განსაზღვრავს, რომ საგადასახადო აგენტის მიერ დაკავებული საშემოსავლო გადასახადი გადაიხდება ადგილობრივ ბიუჯეტში, ანუ მოსარჩელეთათვის ზედმეტად დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის თანხა შპს ,,ს.-ის" ანგარიშზე არ ჩარიცხულა და შპს ,,ს.-ს" რაიმე ფინანსური სარგებელი არ მიუღია, არამედ საშემოსავლო გადასახადის მთლიანი სადავო თანხა, კანონმდებლობის თანახმად, ჩაირიცხა ადგილობრივ ბიუჯეტში. ამდენად, მოსარჩელეთათვის ზედმეტად დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის თანხა უნდა დაბრუნდეს ადგილობრივი ბიუჯეტიდან. შპს ,,ს.-ის" არასათანადო მოპასუხეობას ადასტურებს მსხვილ გადამხდელთა საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 13 ნოემბრის ¹11/4917 წერილიც, რომელშიც განმარტებულია, რომ ფიზიკური პირისთვის ზედმეტად დაკავებული საშემოსავლო გადასახადის დაბრუნება უნდა განხორციელდეს საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით, საგადასახადო ინსპექციაში დეკლარაციის წარდგენის გზით. აღნიშნული განმარტება შპს ,,ს.-მ" წარადგინა სააპელაციო სასამართლოში, მაგრამ სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად არ გაიზიარა იგი და არ გამოიყენა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მე-5 ნაწილი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ შპს ,,ს.-ის" არასათანადო მოპასუხეობის შესახებ მოსაზრება არ გაიზიარა საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის I-II ნაწილების საფუძველზე და განმარტა, რომ გადახდის წყაროსთან გადასახადის დაკავება ევალება საგადასახადო აგენტს _ შპს ,,ს.-ს", რომელსაც ასევე ეკისრება პასუხისმგებლობა გადასახადის დაკავებასა და ბიუჯეტში მათ გადარიცხვაზე. კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა აღნიშნული ნორმები, გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მხოლოდ პირველი წინადადება და არ იხელმძღვანელა ამავე ნაწილის მე-2 წინადადებით, რაც წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა" და ,,გ" ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს.

კასატორის განმარტებით, შპს ,,ს.-ა" აღიარებს, რომ მას, როგორც საგადასახადო აგენტს, საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, ევალება გადახდის წყაროსთან საშემოსავლო გადასახადის დაკავება. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა" ქვეპუნქტის თანახმად, რკინიგზა, როგორც საგადასახადო აგენტი, ვალდებულია, თანამშრომლებისათვის ხელფასის გაცემისთანავე ადგილობრივ ბიუჯეტში გადარიცხოს დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის თანხა. ხსენებული მუხლის მე-2 ნაწილის პირველი წინადადების მიხედვით, გადასახადების დაკავებისა და მათი ბიუჯეტში გადარიცხვისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრება საგადასახადო აგენტს, მაგრამ საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლი მკაცრად ადგენს საგადასახადო აგენტის პასუხისმგებლობის საფუძველსა და მოცულობას, კერძოდ, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მე-2 წინადადების თანახმად, რომელიც სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა, საშემოსავლო გადასახადის თანხის დაუკავებლობის შემთხვევაში, საგადასახადო აგენტი ვალდებულია, ბიუჯეტში შეიტანოს დაუკავებელი გადასახადის თანხა ფაქტობრივად გადახდილი ანაზღაურების შესაბამისად და მასთან დაკავშირებული სანქციები.

კასატორი მიიჩნევს, რომ საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის მე-2 ნაწილის I-II წინადადებების მიხედვით, შპს .,ს.-ის", როგორც საგადასახადო აგენტის, პასუხისმგებლობა დადგება იმ შემთხვევაში, თუ იგი თანამშრომელს (რომელზეც არ ვრცელდება საგადასახადო შეღავათი) სრულად მისცემს ხელფასს, საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრის გარეშე. ასეთ შემთხვევაში შპს ,,ს.-ს", როგორც საგადასახადო აგენტს, წარმოეშობა პასუხისმგებლობა არა თანამშრომლის, არამედ საგადასახადო ორგანოს მიმართ. ამასთან, პასუხისმგებლობის ზომას წარმოადგენს თანამშრომლისათვის დაუბეგრავი საშემოსავლო გადასახადის თანხა და ამავე კოდექსის 134-ე მუხლით დადგენილი ჯარიმა დაუკავებელი თანხის 10%-ის ოდენობით. შპს ,,ს.-ის", როგორც საგადასახადო აგენტის, პასუხისმგებლობა მისი თანამშრომლების, მათ შორის, მოსარჩელეების მიმართ საშემოსავლო გადასახადით უკანონო დაბეგვრასთან დაკავშირებით, საგადასახადო კოდექსით დადგენილი არ არის, ასევე არ არის განსაზღვრული უკანონოდ დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის საგადასახადო აგენტის მიერ თანამშრომლებისათვის დაბრუნების (ანაზღაურების) წესი, რაც დადგინდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მე-5 ნაწილი მკაფიოდ განსაზღვრავს უკანონოდ დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის ანაზღაურების წესს, რისთვისაც ფიზიკურმა პირმა საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით, დეკლარაციით უნდა მიმართოს საგადასახადო ინსპექციას.

კასატორის მტკიცებით, განსახილველ დავაში შპს ,,ს.-ა", როგორც საგადასახადო აგენტი, არის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული მესამე პირი, რომელიც უშუალოდ მონაწილეობდა სადავო საგადასახადო ურთიერთობაში, ხოლო სათანადო მოპასუხეს, საგადასახადო კოდექსის 217-218-ე მუხლების მე-5 ნაწილების თანახმად, წარმოადგენს შესაბამისი საგადასახადო ინსპექცია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 20 აპრილის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს ,,ს.-ის” საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 20 აპრილის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 20 ივნისამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 20 ივნისის განჩინებით შპს ,,ს.-ის” საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით და მისი განხილვა დაინიშნა 2007 წლის 19 სექტემბერს, მხარეთა დასწრების გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, შპს ,,ს.-ის” საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეები იყვნენ საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის წარმოებული ბრძოლების მონაწილეები და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) 168-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტის მიხედვით, საშემოსავლო გადასახადით არ იბეგრებოდნენ, რადგან მათ მიერ კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული დასაბეგრი შემოსავალი 3000 ლარს არ აღემატებოდა. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად არ დაადგინა აღნიშნული გადასახადისაგან გათავისუფლებისათვის აუცილებელი ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, საერთოდ არ იმსჯელა, თუ რამდენად აკმაყოფილებდნენ მოსარჩელეები ხსენებული ნორმის მოთხოვნებს, ანუ, ერთი მხრივ, იყო თუ არა ყველა მათგანი საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის წარმოებული ბრძოლების მონაწილე და მეორეც, მათ მიერ კალენდარული წლის განმავლობაში მიღებული დასაბეგრი შემოსავალი აღემატებოდა თუ არა 3000 ლარს, ანუ რამდენად ვრცელდებოდა მათზე საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) 168-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შეღავათი.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათს ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის იმპერატიული მოთხოვნა, ხოლო ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად და ამომწურავად დადგენას არსებითი მნიშვნელობა აქვს მოცემულ საქმეზე მართებული გადაწყვეტილების მისაღებად.

საკასაციო სასამართლო, ამასთან, ხაზგასმით აღნიშნავს და ყურადღებას მიაპყრობს რ. კ.-ისა და სხვათა სარჩელის იურიდიულ ბუნებაზე, კერძოდ, აღნიშნული სარჩელის კომბინირებულ ხასიათზე. მოსარჩელეებს აქვთ ორი სასარჩელო მოთხოვნა: პირველი, დადგენილად იქნეს მიჩნეული, რომ ისინი არ ექვემდებარებიან საშემოსავლო გადასახადით დაბეგვრას და მომავალშიც შპს “ს.-ის” მიერ არ უნდა დაიბეგრონ ამ გადასახადით და მეორე, მათ ხელფასზე უკანონოდ დარიცხული საშემოსავლო გადასახადის თანხა უნდა აუნაზღაურდეთ.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა, რამდენად წარმოადგენდა ფიზიკური პირების მეორე სასარჩელო მოთხოვნაზე (თანხის დაკისრება) შპს “ს.-ა” სათანადო მოპასუხეს. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლი, რომლის მიხედვითაც იგი უნდა შეეცვალა ამ მოთხოვნაზე სათანადო მოპასუხით _ შესაბამისი საგადასახადო ინსპექციით. აპელანტმა შპს “ს.-მ” ამის თაობაზე მიუთითა სააპელაციო საჩივარში (ს.ფ. 75-77). რაც შეეხება პირველ სასარჩელო მოთხოვნას, ამ მოთხოვნაზე სათანადო მოპასუხეს წარმოადგენს შესაბამისი საგადასახადო აგენტი _ შპს ,,ს.-ა", ხოლო სავალდებულო მესამე პირს _ შესაბამისი საგადასახადო ინსპექცია.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა” და “გ” ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის საფუძვლები _ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ასევე არასწორად განმარტა კანონი. მართალია, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) 218-ე მუხლის მიხედვით, პასუხისმგებლობა გადახდის წყაროსთან გადასახადების დაკავებასა და ბიუჯეტში მათ გადარიცხვაზე ეკისრება შემოსავლის გადამხდელ პირს _ საგადასახადო აგენტს, მაგრამ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა იმავე კოდექსის 59-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, რომლის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულებას ასრულებს უშუალოდ გადასახადის გადამხდელი, თუ საგადასახადო კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ხოლო საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრულ შემთხვევაში საგადასახადო ვალდებულების შესრულება შეიძლება დაეკისროს საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს, აგრეთვე არ გამოიყენა აღნიშნული კოდექსის 71-ე მუხლის (ზედმეტად გადახდილი გადასახადის თანხის დაბრუნება) მე-2 ნაწილი, რომლის მიხედვითაც, თუ გადასახადებისა და სანქციების გადახდილი თანხების ჯამი აღემატება დარიცხული გადასახადებისა და სანქციების თანხების ჯამს, საგადასახადო ორგანო მოთხოვნიდან არა უგვიანეს 3 თვისა გადასახადის გადამხდელს უბრუნებს დარჩენილ თანხას სახელმწიფო ხაზინის ბიუჯეტის შემოსულობების ერთიანი ანგარიშის საგადასახადო შემოსავლის ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების ქვეანგარიშიდან მასზე რიცხული ნაშთის ფარგლებში. დასახელებული კოდექსის 218-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო აგენტის მიერ დაკავებული საშემოსავლო გადასახადი გადაიხდება შესაბამის ადგილობრივ ბიუჯეტში.

საკასაციო სასამართლო ზემოაღნიშნული საგადასახადო ნორმების შინაარსის ანალიზითა და მათი შეჯერებით განმარტავს, რომ ჯერ ერთი, საგადასახადო აგენტის პასუხისმგებლობა გადახდის წყაროსთან გადასახადების დაკავებასა და ბიუჯეტში მათ გადარიცხვაზე არ გულისხმობს ზედმეტად გადახდილი გადასახადის დაბრუნებაზე პასუხისმგებლობის მისთვის დაკისრებასაც, რადგან აღნიშნული ეწინააღმდეგება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) 71-ე მუხლის მე-2 ნაწილს, რომელიც თანხის დაბრუნებაზე პასუხისმგებელ სუბიექტად ასახელებს შესაბამის საგადასახადო ორგანოს. ამდენად, საგადასახადო აგენტი საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრულ შემთხვევაში საგადასახადო-სამართლებრივი ურთიერთობის ფარგლებში შეიძლება იყოს მხოლოდ შუამავალი გადასახადის გადამხდელსა და საგადასახადო ინსპექციას შორის. მეორეც, გადასახადის უკანონოდ დარიცხვის, ანუ კანონიერი საფუძვლის გარეშე პირის დაბეგვრის შემთხვევაშიც გამოიყენება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2004 წ.) 71-ე მუხლის მე-2 ნაწილი და გადასახადის უკანონოდ დაბეგრილი თანხის დაბრუნება ეკისრება შესაბამის საგადასახადო ორგანოს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ გასაჩივრებული განჩინება უკანონოა და საპროცესო ნორმების დარღვევითაა გამოტანილი _ უკანონოდ დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის თანხების ანაზღაურება დაეკისრა არასათანადო მოპასუხეს _ შპს ,,ს.-ს", რადგან შპს ,,ს.-ა" ახალი საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის თანახმად, წარმოადგენს საგადასახადო აგენტს, რომელიც ახდენს საშემოსავლო გადასახადის გამოანგარიშებას, გადამხდელთათვის, კონკრეტულ შემთხვევაში რ. კ.-ისა და სხვათათვის მის დაკავებასა და გადასახადის თანხის ბიუჯეტში გადარიცხვას, საგადასახადო კოდექსის 218-ე მუხლის მე-5 ნაწილი კი ნათლად განსაზღვრავს, რომ საგადასახადო აგენტის მიერ დაკავებული საშემოსავლო გადასახადი გადაიხდება ადგილობრივ ბიუჯეტში, ანუ მოსარჩელეთათვის ზედმეტად დაბეგრილი საშემოსავლო გადასახადის თანხა შპს ,,ს.-ის" ანგარიშზე არ ჩარიცხულა და შპს ,,ს.-ს" რაიმე ფინანსური სარგებელი არ მიუღია, არამედ საშემოსავლო გადასახადის მთლიანი სადავო თანხა, კანონმდებლობის თანახმად, ჩაირიცხა ადგილობრივ ბიუჯეტში.

აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის “ე¹” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველი, რის გამოც შპს ,,ს.-ის” საკასაციო საჩივარი საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და მოცემული საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს ,,ს.-ის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 1 თებერვლის განჩინება და მოცემული საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.