ბს-301-294(კ-08) 10 სექტემბერი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მარიამ ცისკაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა – მხარეთა დასწრების გარეშე

კასატორი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია)

მოწინააღმდეგე მხარე - ი/მ "კ. ფ.-ე"

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 31 იანვრის განჩინება

დავის საგანი - ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 29 სექტემბერს ი/მ "კ. ფ.-მ" სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ მეტროსადგურ "ა-სა" და "ბ-სთან" აქვს საკონდიტრო საცხობები. 2006 წლის 3 ივნისს საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომლებმა შეადგინეს სამართალდარღვევის აქტი ¹303073, რომელშიც აღნიშნული იყო, რომ ი/მ "კ. ფ.-ე" ...-ს ¹59-ში არსებულ საცხობ-სახაჭაპურეში არ ახდენდა საკონტროლო აპარატის გამოყენებას, ხოლო 2006 წლის 28 ივნისს მ/ს "ა.-თან" მდებარე საცხობ-სახაჭაპურეში არ ახდენდა საკონტროლო-სალარო აპარატიდან ჩეკის ამობეჭდვას.

მოსარჩელის მითითებით, ზემოაღნიშნული ოქმების შემდგომ გამოიცა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოადგილის 2006 წლის 19 ივნისის ¹303073 და 2006 წლის 31 ივლისის ¹304343 ბრძანებები, ხოლო ამ უკანასკნელის ბრძანების შემდგომ, 2006 წლის 21 აგვისტოს საგადასახადო მოთხოვნა ¹304393, რომელიც ჩაჰბარდა 2006 წლის 30 აგვისტოს. საგადასახადო მოთხოვნაში აღნიშნული იყო, რომ მას დაეკისრა ჯარიმა მოსახლეობასთან ფულადი ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოყენების წესის დარღვევაზე 2500 ლარი. ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მოადგილის 2006 წლის 19 ივნისის ¹303073 ბრძანების გამოტანის შემდეგ, 10 აგვისტოს, ი/მ "კ. ფ.-ის" საიდენტიფიკაციო კოდზე დაირიცხა ჯარიმა 1500 ლარი.

მოსარჩელის განმარტებით, ზემოაღნიშნული ბრძანებები არის კანონდარღვევით შედგენილი, ვინაიდან 2006 წლის 3 ივნისს საგადასახადო სამართალდარღვევათა ოქმის შედგენა მოსარჩელისათვის იყო პირველი შემთხვევა, როცა გამოვლინდა საკონტროლო სალარო აპარატის გამოუყენებლობა და აღნიშნული ქმედებისათვის დაეკისრა ჯარიმა - 1500 ლარი, ნაცვლად საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-4 პუნქტით გათვალისწინებული 500 ლარისა, რაც წარმოადგენს კანონის უხეშ დარღვევას, ხოლო 2006 წლის 18 ივნისს შედგენილი საგადასახადო სამართალდარღვევათა ოქმის შესაბამისად მოსარჩელეს უნდა დაკისრებოდა 139-ე მუხლის მე-5 პუნქტით გათვალისწინებული ჯარიმა 1500 ლარი, მაგრამ დაეკისრა ზემოაღნიშნული მუხლის მე-6 პუნქტით გათვალისწინებული ჯარიმა _ 2500 ლარი. მოსარჩელის მოსაზრებით, საგადასახადო ინსპექციის მიერ ასევე დაირღვა საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის მე-3 პუნქტი.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 19 ივნისის ¹303073 ბრძანების და 2006 წლის 31 ივლისის ¹304393 ბრძანებისა და აგრეთვე 2001 წლის 21 აგვისტოს ¹304393 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობას.

მოპასუხე _ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ სასარჩელო განცხადება არ ცნო და მოითხოვა მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილებით ი/მ "კ. ფ.-ის" სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ;' სადავო _ საჯარიმო თანხის ოდენობის განსაზღვრის საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 19 ივნისის ¹303073 ბრძანება ი/მ "კ. ფ.-ის" დაჯარიმების თაობაზე და ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების შემდგომ ი/მ "კ. ფ.-ის" მიმართ ახალი ინდივიდუალური-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

საქალაქო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 127-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევათა საქმეებს აწარმოებენ, განიხილავენ და შესაბამის გადაწყვეტილებებს იღებენ საგადასახადო ორგანოები თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში. სწორედ საგადასახადო ორგანოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებას ხდის სადავოდ მოსარჩელე, როგორც კანონდარღვევით მიღებულ აქტს.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, ის გარემოება, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის IV ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევა _ ანუ მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოუყენლობა მოსარჩელის მიერ 2006 წლის 3 ივნისს ჩადენილი იყო პირველად, ხოლო საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 19 ივნისის ¹303073 ბრძანებით განისაზღვრა, რომ აღნიშნული სამართალდარღვევა ჩადენილი იყო განმეორებით (139-ე მუხლის Y ნაწილი), რისთვისაც მას ნაცვლად 500 ლარისა, შეეფარდა ჯარიმა 1500 ლარის ოდენობით. აქედან გამომდინარე, 2006 წლის 29 ივნისის საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის საფუძველზე გამოცემულ 2006 წლის 31 ივლისის ¹304393 ბრძანებაში არასწორად იქნა შეფასებული ინდმეწარმე კ. ფ.-ის მიერ ჩადენილი ქმედება _ საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის VI ნაწილით გათვალისწინებულ სამართალდარღვევად, ნაცვლად 139-ე მუხლის V ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევისა, რასაც მოჰყვა შესაბამისი, გაზრდილი სანქცია.

სასამართლოს მოსაზრებით, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები დაფუძნებული იყო იმ გარემოებებზე, რომლებიც ფაქტობრივად არ იქნა სათანადოდ გამოკვლეული მოპასუხის მხრიდან. ადმინისტრაციული ორგანო კი საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის საფუძველზე ვალდებულია, გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.

სასამართლოს განმარტებით, საგადასახადო სამართალდარღვევის გამოვლენა და შესაბამისი ჯარიმის დაკისრება მოპასუხის დისკრეციულ უფლებამოსილებას განეკუთვნება, ხოლო გასაჩივრებული 2006 წლის ¹304393 ბრძანების თანმდევ შედეგს წარმოადგენს 2006 წლის 21 აგვისტოს ¹304393 საგადასახადო მოთხოვნა.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ.

აპელანტის მითითებით, რაიონულმა სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩადენის დროს, იმ პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის I ნაწილით: მოსახლეობასთან ფულადი ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე მუშაობა ან მათი გამოუყენებლობა, თუ ასეთი ვალდებულება დადგენილია საქართველოს კანონმდებლობით, იწვევდა დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით, იმ პერიოდისათვის მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებდა საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე მუშაობის ან გამოუყენლობის ერთმანეთისაგან გამიჯვნას, აქედან გამომდინარე, ზემოაღნიშნული საგადასახადო სამართალდარღვევის განმეორებით ჩადენისას მოსარჩელე დაჯარიმდა საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, ხოლო მე-3 შემთხვევაზე ამავე მუხლის მე-5 ნაწილით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 31 იანვრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 30 იანვრის გადაწყვეტილება.

მითითებული განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ.

კასატორი საკასაციო საჩივრითY ითხოვდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 31 იანვრის განჩინების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

კასატორი საკასაციო საჩივარს ძირითადად აფუძნებდა იმ გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდა სააპელაციო საჩივარში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლებისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო საქმეზე დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

2006 წლის 23 მარტს ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიერ ი/მ “კ. ფ.-ის” მიმართ შესდგა საგადასახადო სამართალდარღვევათა ოქმი ¹301554, რომლის საფუძველზეც 2006 წლის 29 მარტს ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ¹301554 ბრძანებით ი/მ “კ. ფ.-ე” საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის I ნაწილის მოთხოვნათა დარღვევისათვის დაჯარიმდა 500 ლარით.

2006 წლის 03 ივნისს ი/მ “კ. ფ.-ე” ¹303073 ოქმის საფუძველზე საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოადგილის 19 ივნისის ¹303073 ბრძანებით საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევისათვის დაჯარიმდა 1500 ლარით.

იმავე წლის 29 ივნისს ი/მ “კ. ფ.-ის” მიმართ შედგა კიდევ ერთი სამართალდარღვევათა ოქმი ¹304393, რომლის საფუძველზეც ი/მეწარმე საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-6 ნაწილით გათვალისწინებული მოთხოვნების დარღვევისათვის დაჯარიმდა 2500 ლარით, საგადასახადო ინსპექციის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2006 წლის 31 ივლისის ¹304393 ბრძანებით.

კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის რეგიონალური ცენტრი მიიჩნევს, რომ 2006 წლის 23 მარტს ¹301554 ოქმის შედგენის მომენტისათვის საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის I ნაწილი არ შეიცავდა საკონტროლო სალარო აპარატის გარეშე მუშაობისა და გამოუყენებლობის ერთმანეთისგან გამიჯვნას, რის გამოც სამართალდარღვევის განმეორებით ჩადენისას პირი დაჯარიმებული უნდა ყოფილიყო საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, ხოლო მე-3 შემთხვევაზე იმავე მუხლის მე-6 ნაწილით, რაც კასატორის მოსაზრებით, არასწორად იქნა სასამართლოს მხრიდან შეფასებული.

საკასაციო სასამართლო კასატორის პრეტეზიის საფუძველზე გაეცნო საქმის მასალებსა და კასატორის მხრიდან წარმოდგენილ მოსაზრებას, რის შედეგადაც მივიდა დასკვნამდე, რომ კასატორის არგუმენტაცია ემყარება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მცდარ განმარტებას.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2006 წლის მარტისათვის მოქმედი რედაქციის) 139-ე მუხლის I ნაწილის შესაბამისად, მოსახლეობასთან ფულადი ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე მუშაობა ან მათი გამოუყენებლობა, თუ ასეთი ვალდებულება დადგენილი იყო საქართველოს კანონმდებლობით იწვევდა დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ მითითებული მუხლის დისპოზიცია შესდგებოდა ორი ნაწილისაგან: “საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე მუშაობა” და “საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოუყენებლობა”. ამდენად, მიუხედავად სანქციის ერთგვაროვნებისა, კანონმდებელი გამიჯნავდა ორი ტიპის სამართალდარღვევას.

2006 წლის 23 მარტს შედგენილი ¹30155 საგადასახადო სამართალდარღვევათა ოქმი შეიცავს ცალსახა მითითებას საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე მოსახლეობასთან ანგარიშსწორების თაობაზე. ამდენად, მართალია, ი/მ “კ. ფ.-ე” თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 29 მარტის ¹301554 ბრძანებით დაჯარიმდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის I ნაწილით, მაგრამ სამართალდარღვევას საფუძვლად დაედო არა საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოუყენებლობა, არამედ მის გარეშე მუშაობა.

საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლში განხორციელებული ცვლილებების შედეგად მითითებული მუხლის დისპოზიცია გაიყო, რის საფუძველზეც I ნაწილის შესაბამისად განისაზღვრა, რომ მოსახლეობასთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას საკონტროლო სალარო აპარატის გარეშე მუშაობა, თუ ასეთი ვალდებულება დადგენილია კანონით, გამოიწვევდა დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით, ამავე მუხლის I ნაწილით განსაზღვრული ქმედება, ჩადენილი განმეორებით იწვევდა დაჯარიმებას 5000 ლარით, ხოლო მე-2 ნაწილით განსაზღვრული ჯარიმის ანუ 5000 ლარის გამოყენების შემდეგ საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე მუშაობა, ყოველ შემდგომ განმეორებაზე გამოიწვევდა დაჯარიმებას 10000 ლარის ოდენობით.

რაც შეეხება მოსახლეობასთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოუყენებლობას, აღნიშნულ სამართალდარღვევას დაეთმო ზემოაღნიშნული მუხლის მე-4, მე-5 და მე-6 ნაწილები. კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, მოსახლეობასთან ნაღდი ფულადი ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოუყენებლობა იწვევს დაჯარიმებას 500 ლარით, იგივე ქმედება ჩადენილი განმეორებით დაჯარიმდება 1500 ლარით (მე-5 ნაწილი), ხოლო მე-5 ნაწილით განსაზღვრული ჯარიმის გამოყენების შემდეგ, საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოუყენებლობა იწვევს დაჯარიმებას ყოველ შემდგომ განმეორებაზე 2500 ლარის ოდენობით.

როგორც ზემოთ აღინიშნა, 2006 წლის მარტში გამოვლენილ სამართალდარღვევაზე შედგენილი ოქმი შეიცავს მითითებას მოსახლეობასთან ნაღდი ფულადი ანგარიშსწორებისას საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე მუშაობაზე, ხოლო რაც შეეხება 2006 წლის 03 ივნისის ¹303073 სამართალდარღვევათა ოქმსა და იმავე წლის 29 ივნისის ¹304393 ოქმს, აღნიშნულში საუბარია საკონტროლო-სალარო აპარატის გამოუყენებლობაზე. ამდენად ბოლო ორ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-4 და მე-5 ნაწილის შემადგენლობა.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, იმის გათვალისწინებით, რომ პირველი სამართალდარღვევა შეეხებოდა საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე მუშაობას და არა აპარატის გამოუყენებლობას, ადგილი არა აქვს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-6 ნაწილის შემადგენლობას, რის გამოც ი/მ “კ. ფ.-ის” მიმართ დაუშვებელია მითითებული ნაწილით დადგენილი სანქციის გამოყენება.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ი/მ “კ. ფ.-ის” 2500 ლარით, კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლის მე-6 ნაწილით დაჯარიმება წარმოადგენს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-2 ნაწილის დარღვევას, რის გამოც, საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს ქვემდგომი სასამართლოს გადაწყვეტილებას და მიაჩნია, რომ სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის I მუხლის II ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 31 იანვრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.