¹ბს-331-313(კ-07) 27 სექტემბერი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ლალი ლაზარაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე ზეპირი განხილვის გარეშე შეამოწმა მ. ვ.-ის წარმომადგენლის დ. ვ.-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

06.10.05წ. მ. ვ.-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქობულეთის რაიონულ სასამართლოს ქობულეთის რაიონის გემგეობის მიმართ და მოითხოვა საკუთრების რესტიტუცია და მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლებით ფლობისა და სარგებლობის უფლების აღიარება. მოსარჩელის განცხადებით, ახლო ნათესავისაგან მისთვის ცნობილი გახდა, რომ მის პაპას ხ. ვ.-ს ქ. ქობულეთში, ...-თან, ...-ის ტერიტორიაზე გააჩნდა 7 747 კვ. მ. მიწის ნაკვეთი, რომელიც მისთვის არ ჩამოურთმევიათ, მიწის ნაციონალიზაცია არ განხორციელებულა, რაც დასტურდებოდა აჭარის ა/რ ცენტრალური სახელმწიფო არქივის 2005 წლის 2 და 3 თებერვლის საარქივო ცნობებითა და ქობულეთის უხუცესი მაცხოვრებლების ჩვენებებით. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთზე გააჩნდა სახლი და სარგებლობდა სადავო მიწის ნაკვეთით. არქივიდან ზემოაღნიშნული ცნობების მიღებამდე არ ჰქონდა ინფორმაცია, რომ მიწის ნაკვეთზე მას საკუთრებისა და მემკვიდრეობის უფლება გააჩნდა. მიწის ნაკვეთი არავის სახელზე არ იყო რეგისტრირებული და მოსარჩელის აზრით, მის ერთადერთ მესაკუთრედ ის უნდა მიჩნეულიყო. მოსარჩელემ მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 155-ე და 159-ე მუხლები.

ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 17.08.06წ. გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 15.01.07წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ქობულეთის რაიონული სასამართლოს 17.08.06წ. გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლოს განცხადებით, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ხ. ვ.-ის მიერ სადავო მიწის საკუთრების უფლებით ფლობის ფაქტი, რაც აპელანტს კანონისმიერი მემკვიდრეობით მიწის ნაკვეთის მიღების უფლებას მისცემდა. სააპელაციო პალატის განმარტებით, 1923წ. სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, მიწა სახელმწიფო საკუთრებას წარმოადგენდა და იგი კერძო საკუთრების ობიექტი არ შეიძლებოდა რომ ყოფილიყო. ამავე კოდექსის 93-ე მუხლის პირველი ნაწილის და საქართველოს მიწის კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად, მიწა, როგორც სახელმწიფო საკუთრება გაიცემოდა სარგებლობის უფლებით. 1921 წლიდან გაუქმდა მიწაზე კერძო საკუთრების უფლება და მხოლოდ სახელმწიფო საკუთრებად გამოცხადდა, რის გამოც მიწა ვერ იქნებოდა აპელანტის წინაპრების საკუთრება და შესაბამისად სამკვიდრო მასაში მისი შეტანა ვერ მოხდებოდა. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ “მიწის შესახებ” საქართველოს რევოლუციური კომიტეტის 06.04.21წ. ¹17 დეკრეტით კერძო მესაკუთრეებს მიწის ნაკვეთები ჩამოერთვათ უსასყიდლოდ და ჩაირიცხა სახელმწიფო ფონდში და გადავიდა ადგილობრივ გლეხთა საბჭოების პირდაპირ განკარგულებაში. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით. სასამართლომ მიუთითა, რომ 1964წ. სამოქალაქო კოდექსმა დაუშვა ვინდიკაციური სარჩელი. ამავე კოდექსის 74-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადა შეადგენდა 3 წელს. მოსარჩელეს არც 1990 წელს, კომუნისტური რეჟიმის შეცვლის შემდეგ მიუმართავს სასამართლოსათვის და სარჩელი მხოლოდ 06.10.05წ. აღძრა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 15.01.07წ. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ. კასატორმა აღნიშნა, რომ იგი სადავო მიწის ნაკვეთის ერთადერთ კეთილსინდისიერ მფლობელს, მოსარგებლესა და ფაქტობრივად მესაკუთრეს წარმოადგენდა. კასატორის განმარტებით, სასამართლო, ერთი მხრივ, დადგენილად მიიჩნევდა მიწათმფლობელობის რეგისტრაციის ფაქტს, ამავე დროს უსაფუძვლოდ მიიჩევდა, რომ აღნიშნული რეგისტრაცია საკუთრების უფლებას არ ადასტურებდა. კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ 1921 წლიდან მიწა აღარ წარმოადგენდა კერძო საკუთრების ობიექტს და მესაკუთრეებს ჩამორთმეული ჰქონდათ. კასატორის განცხადებით, მას ან მის წინაპრებს არ ჩამორთმევიათ სადავო ქონება და იგი მუდმივად მათ სარგებლობაში იყო. კასატორი თვლის, რომ სასარჩელო მოთხოვნის მიმართ ხანდაზმულობის ვადის გამოყენება დაუშვებელი იყო, ვინაიდან სადავო ტერიტორია კერძო პირისაგან ან სახელმწიფოსაგან გამოსათხოვი არ ყოფილა. კასატორმა მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძვლად მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლი, “ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის” მე-17 მუხლი, “ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის” პირველი ოქმის პირველი მუხლი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 166-ე, 183-ე, 184-ე, 1421-ე, 1433-ე, 1319-ე, 1320-ე, 1435-ე, 1513-ე მუხლები. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ხელახალი განხილვისათვის საქმის სააპელაციო პალატისათვის დაბრუნება მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 23.04.07წ. განჩინებით საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული. მხარეებს განესაზღვრათ ვადა დასაშვებობის თაობაზე მოსაზრებების წარმოდგენისათვის.

კასატორმა წარმოადგინა მოსაზრება, რომელშიც აღნიშნა, რომ მოცემული საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის. სადავო ქონება კვლავ მოსარჩელის მფლობელობაში იმყოფებოდა და არ არსებობდა წინაპირობა იმისა, რომ განსახილველი დავა 20-30-იან წლებში ჩამორთმეული ქონების თაობაზე წარმოებული სასამართლო დავების მსგავსად გადაწყვეტილიყო.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ მ. ვ.-ის წარმომადგენლის დ. ვ.-ის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა არსებითი პროცესუალური დარღვევის გარეშე და საქმეზე არსებითად სწორი გადაწყვეტილებაა მიღებული.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ამ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე სახელმძღვანელო და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისთვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული არც ერთი საფუძველი, რის გამო მ. ვ.-ის წარმომადგენლის დ. ვ.-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ვ.-ის წარმომადგენლის დ. ვ.-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეული იქნეს დაუშვებლად;

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.