ბს-338-326(2კ-08) 30 ივლისი, 2008 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მარიამ ცისკაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი – ქ. მაღრაძე

კასატორები - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, წარმომადგენელი – დ. ჯ-ე; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი/მ ,,.....”

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 21 თებერვლის განჩინება

დავის საგანი – ადმინისტრაციულ-სამართლებრვი აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2007 წლის 10 აგვისტოს ინდმეწარმე ,,....” სასარჩელო განცხადებით მიმართა ფოთის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ და მოითხოვა ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტის ბათილად ცნობა იმ ნაწილში, რომლითაც მას დაეკისრა 5600 ლარის გადახდა. ასევე მოითხოვა აღნიშნული აქტის საფუძველზე შედგენილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 12 დეკემბრის ¹223 საგადასახადო მოთხოვნისა და 2005 წლის 13 დეკემბრის ¹223 შეტყობინების საგადასახადო გირავნობის იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ ბათილად ცნობა.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტის საფუძველზე, ამავე ინსპექციის მიერ განხორციელდა მის პირად ბარათზე ფიქსირებული გადასახადისა და საურავის დარიცხვა, რის თაობაზეც მისთვის ცნობილი გახდა არა უშუალოდ საგადასახადო ინსპექციიდან, არამედ ბანკის ოპერატორის სიტყვიერი განმარტებით. მოსარჩელის აღნიშვნით, მან განცხადებით მიმართა საგადასახადო ინსპექციას და სარეგისტრაციო სამსახურს, პასუხი მიიღო სარეგისტრაციო სამსახურიდან და მისთვის ცნობილი გახდა, რომ მის ქონებაზე საგადასახადო ინსპექციის მიერ გავრცელებული იყო გირავნობის/იპოთეკის უფლება. 2007 წლის 8 აგვისტოს მან საგადასახადო ინსპექციიდან მიიღო მიმართვა, რომლითაც ეცნობა, რომ საგადასახადო დავალიანება წარმოეშვა 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტით. მოსარჩელის მითითებით, წერილთან ერთად მას წარედგინა აღნიშნული შემოწმების აქტი. კამერალური შემოწმების აქტით მისათვის დარიცხულია ფიქსირებული გადასახადი, რომელიც აქტის შედგენის დროისათვის არ იყო ამოქმედებული და მისი გადახდა მეწარმის უფლება იყო და არა ვალდებულება. ფიქსირებული გადასახადის ამოქმედების შემდეგ (აქტის შედგენის შემდეგ) ინსპექციას არ ჰქონდა უფლება, თავისი ინიციატივით დაერიცხა გადასახადი. 2003 წლის 10 იანვრისათვის ფიქსირებული გადასახადის დარიცხვა დაუშვებელი იყო. ამასთან, მოსარჩელის განმარტებით, გადამხდელებს არ მიეცათ განმარტებებისა და დოკუმენტების წარდგენის შესაძლებლობა. აქტი შედგენილია 2002 წლის 25 ივნისის ¹1586 კანონის საფუძველზე, რომლითაც პურის წარმოებისათვის შემოღებულ იქნა ფიქსირებული გადასახადი. ინსპექციამ გადასახადი დაიანგარიშა მოქმედი ღუმელის საცხობის ფართობის ყოველ კვადრატულ მეტრზე 320-ლარიანი ფიქსირებული გადასახადის განაკვეთებით, რაც, მოსარჩელის აღნიშვნით, არასწორია, ვინაიდან გადამხდელს უფლება ჰქონდა, აღნიშნული განაკვეთი შეემცირებინა 90 ლარამდე ფქვილის მიმწოდებლებისათვის გადახდილი დღგ-ს თანხებიდან. საგადასახადო ინსპექციამ კი არ მოახდინა დამატებით დარიცხული თანხების შემცირება.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 17 აგვისტოს განმწესრიგებელ სხდომაზე საქმეში ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილით ჩაბმულ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ინდმეწარმე ,,....” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტი ინდმეწარმე ,,.....” მიმართ 5600 ლარის დარიცხვის ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 12 დეკემბრის ¹223 საგადასახადო მოთხოვნა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 13 დეკემბრის ¹223 შეტყობინება გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ; მოპასუხე – ფოთის საგადასახადო ინსპექციას დაეკისრა მოსარჩელე – ინდმეწარმე ,,.....” სასარგებლოდ მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 168 ლარის ოდენობით გადახდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 21 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტით (შემოწმება ჩატარდა საგადასახადო კოდექსში 2002 წლის 25 ივნისის კანონით შეტანილი ცვლილებებისა და დამატებების საფუძველზე), შემოწმდა ქ. ზუგდიდში არსებული პურის საცხობების ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება 2002 წლის 1 აგვისტოდან 2003 წლის 1 იანვრამდე. ინდმეწარმე "....." დაეკისრა ფიქსირებული გადასახადის გადახდა 5 600 ლარის ოდენობით. ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2005 წლის 12 დეკემბერს გამოიცა ¹223 საგადასახადო მოთხოვნა ინდმეწარმე "...." მიმართ ძირითადი გადასახადის თანხაზე 5 168 ლარი, საურავზე 7 441 ლარი.

1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 63-ე ნაწილის "ა" ქვეპუნქტში 2002 წლის 25 ივნისს შეტანილი ცვლილების თანახმად ფიზიკური და იურიდიული პირები, რომელთაც საკუთრებაში ან კანონიერ სარგებლობაში აქვთ პურის საწარმოო სიმძლავრეები, რომელთა საშუალებითაც ახორციელებენ პურის წარმოებასა და მიწოდებას, მათი საქმიანობის ამ ნაწილში დამატებული ღირებულების, მოგების (ფიზიკური პირების შემთხვევაში _ საშემოსავლო), ეკონომიკური საქმიანობისა და საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადების ნაცვლად იბეგრებიან პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადით. პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია პურის წარმოებისათვის გამოყენებული საცხობი ღუმელი და თონე. პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადის განაკვეთი თვეში შეადგენს 320 ლარს მოქმედი ღუმელის საცხობი ფართობის ყოველ კვადრატულ მეტრზე და 400 ლარს თითოეულ თონეზე.

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშვნით, მითითებული ნორმა ერთმანეთისაგან მიჯნავს ფიქსირებული გადასახადით დასაბეგრ პურის საცხობ ობიექტებს და მათ შესაბამისად, ამ გადასახადის ოდენობას.

საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლის პირველი ნაწილით კამერალური საგადასახადო შემოწმება, გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის ადგილზე გაუსვლელად, ადგენს საგადასახადო ორგანოში გადასახადის გადამხდელის მიერ წარდგენილი ფინანსური ანგარიშგების, საგადასახადო დეკლარაციების, ცნობების, დასკვნების, გაანგარიშებების, საგადასახადო ორგანოში არსებული სხვა დოკუმენტებისა და მონაცემების, აგრეთვე გადასახადის გადამხდელისაგან მიღებული ახსნა-განმარტებისა და სააღრიცხვო დოკუმენტაციის ანალიზის საფუძველზე გადასახადის გადამხდელის მიერ საგადასახადო ვალდებულებათა შესრულების შესაბამისობას ამ კოდექსით გათვალისწინებულ მოთხოვნებთან.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ განსახილველ შემთხვევაში კამერალური შემოწმების აქტი ეწინააღმდეგება მითითებული ნორმის მოთხოვნებს, დაუსაბუთებელია, შედგენილია ერთდოულად 54 მეწარმის მიმართ, ზოგადი ხასიათისაა, არ შეიცავს დასაბუთებას იმის შესახებ თუ, კონკრეტულად რომელ დასაბეგრ ობიექტს იყენებდა მეწარმე სამეწარმეო საქმიანობისათვის და რის საფუძველზე მოხდა დარიცხული დავალიანების დაანგარიშება.

1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 63-ე ნაწილის "ზ" ქვეპუნქტში 2002 წლის 25 ივნისს შეტანილი ცვლილების თანახმად, პურის წარმოებისათვის ფიქსირებულ გადასახადს გადახმდელი იხდის ყოველთვიურად, საანგარიშო პერიოდის მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე, რისთვისაც შესაბამის საგადასახადო ორგანოში წარადგენს დეკლარაციას. დეკლარაციის ფორმა კი დამტკიცებულ იქნა "პურ-ფუნთუშეულის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადის გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ" საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2003 წლის 29 ივლისის ¹383 ბრძანებით, ე.ი. მას შემდეგ, რაც შედგენილ იქნა ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტი. სააპელაციო სასამართლოს აღნიშვნით, მეწარმე საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებულ დეკლარაციას, ბუნებრივია, ვერ წარადგენდა, თუკი იგი არ იქნებოდა დამტკიცებული ფინანსთა მინისტრის მიერ და მისი ფორმა არ გადაეცემოდა საგადასახადო ინსპექციიდან.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილით ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. მოცემულ შემთხვევაში ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტი ეწინააღმდეგება საგადასახადო კოდექსის 112-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნებს, რაც მისი ბათილად ცნობის საფუძველია.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ საგადასახადო კოდექსის 80.1 მუხლით "საგადასახადო მოთხოვნა" არის საგადასახადო ორგანოს მიერ მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი წესით გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც წარედგინება გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს. ამავე კოდექსის 80.2 მუხლით საგადასახადო ორგანო ვალდებულია, გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს წარუდგინოს "საგადასახადო მოთხოვნა", თუ არსებობს მისი წარდგენის საფუძველი. ხოლო ამავე კოდექსის 80.4 მუხლის შესაბამისად, "საგადასახადო მოთხოვნის" წარდგენის საფუძვლებია იმ გადასახადების დარიცხვის ვალდებულება, რომელთა გაანგარიშებაც აკისრია საგადასახადო ორგანოს და გამოვლენილ საგადასახადო სამართალდარღვევაზე ან საგადასახადო შემოწმების მასალებზე თანხების (საგადასახადო სანქციების ან/და დამატებით დარიცხული გადასახადების) დარიცხვის შესახებ საგადასახადო ორგანოს უფროსის/მოადგილის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება.

მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს აღნიშვნით, ინდმეწარმე ,,....." საგადასახადო მოთხოვნა წარედგინა 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური შემოწმების აქტის საფუძველზე, რომელსაც სასამართლო უკანონოდ მიიჩნევს, შესაბამისად არ არსებობს საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის სამართლებრივი საფუძველი და ბათილია ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 12 დეკემბრის ¹223 საგადასახადო მოთხოვნა და 2005 წლის 13 დეკემბრის ¹223 შეტყობინება გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ კანონიერად მიიჩნია ფოთის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ფოთის საგადასახადო ინსპექციისათვის სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილშიც, რადგან ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2 მუხლის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 37.2 მუხლით სასამართლო ხარჯებს შეადგენს სახელმწიფო ბაჟი და საქმის განხილვასთან დაკავშირებული ხარჯები. ამავე კოდექსის 53.1 მუხლით იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან.

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშვნით, ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ’’ კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის "ლ" ქვეპუნქტის შესაბამისად, მართალია, საგადასახადო ინსპექცია გათავისუფლებულია საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, მაგრამ, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53.1 მუხლისა, მას შესაძლებელია, დაეკისროს ინდმეწარმე "....." მიერ გაღებული ხარჯების (მოცემულ შემთხვევაში სახელმწიფო ბაჟის) გადახდა, რადგან ფოთის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მის სასარგებლოდ არის გამოტანილი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექციამ), რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორი – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 63-ე ნაწილის ,,ა” პუნქტის შესაბამისად, ამ ნაწილით დაწესებული დაბეგვრის რეჟიმით სარგებლობის უფლება აქვთ პირებს, რომლებსაც საკუთრებაში ან კანონიერ სარგებლობაში აქვთ პურ-ფუნთუშეულის საცხობი საწარმოო სიმძლავრეები, რომელთა საშუალებითაც ახორციელებენ პურ-ფუნთუშეულის წარმოებასა და მიწოდებას. ეს პირები მათი საქმიანობის ნაწილში დამატებული ღირებულების, სოციალური დაზღვევის, მოგებისა (ფიზიკური პირების შემთხვევაში – საშემოსავლო) და საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადების ნაცვლად იბეგრებიან პურ-ფუნთუშეულის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადით.

ამავე მუხლის ,,ბ” პუნქტით, პურ-ფუნთუშეულის წარმოებისათვის დადგენილია გადასახადის განაკვეთი თვეში ერთხელ, მოქმედი ღუმელების საცხობ ფართობზე ყოველ კვადრატულ მეტრზე, ხოლო ,,თ” პუნქტის შესაბამისად, პურის წარმოებისათვის ფიქსირებულ გადასახადს გადამხდელი იხდის ყოველთვიურად, საანგარიშო პერიოდის მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე, რისთვისაც შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში წარადგენს დეკლარაციას იმავე ვადაში.

კასატორის მითითებით, ზემოაღნიშნული ნორმები ცალსახად განმარტავს პურ-ფუნთუშეულის მწარმოებლის ვალდებულებას გადაიხადოს ფიქსირებული გადასახადი თვეში ერთხელ მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე და წარადგინოს შესაბამისი დეკლარაციები მომსახურე საგადასახადო ინსპექციაში. ამდენად, კასატორის აღნიშვნით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, როცა მიუთითა, რომ ფიქსირებული გადასახადი წარმოადგენს რიგი გადასახადების ,,ალტერნატიულ” გადასახადს.

კასატორი ასევე აღნიშნავდა, რომ ინდმეწარმე ,,.....” სადავოდ არ ხდის იმ ფაქტს, რომ იგი ახორციელებდა პურ-ფუნთუშეულის წარმოებას, მისი ღუმელის საცხობი ფართი შეადგენდა 3.5 კვ.მ და ფიქსირებული გადასახადი საერთოდ არ გადაუხდია სახელმწიფო ბიუჯეტში.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური ითხოვდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობას, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 21 თებერვლის განჩინების გაუქმებასა და ინდმეწარმე ,,.....” სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

კასატორი – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ საგადასახადო კოდექსში 2002 წლის 25 ივნისის ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ საქართველოს კანონის 273-ე მუხლის 63-ე ნაწილის შესაბამისად, ფიზიკური და იურიდიული პირები, რომელთაც საკუთრებაში ან კანონიერ სარგებლობაში აქვთ პურის საცხობი საწარმოო სიმძლავრეები, რომელთა საშუალებითაც ახორციელებენ პურის წარმოებასა და მიწოდებას, მათი საქმიანობის ამ ნაწილში დამატებული ღირებულების, მოგების (ფიზიკური პირების შემთხვევაში - საშემოსავლო) ეკონომიკური საქმიანობისა და საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადების ნაცვლად იბეგრებიან პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადით.

1. პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია პურის წარმოებისათვის გამოყენებული საცხობი ღუმელი და თონე;

2. პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადის განაკვეთი თვეში შეადგენს 320 ლარს მოქმედი ღუმელის საცხობი ფართობის ყოველ კვადრატულ მეტრზე და 400 ლარს თითოეულ თონეზე.

ზემოაღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, კასატორის მითითებით, ცალსახაა, რომ პურის მწარმოებლები ვალდებულნი არიან, გადაიხადონ თვეში ერთხელ ფიქსირებული გადასახადი, გამომდინარე აქედან, ინდმეწარმე "...." ნამდვილად ახორციელებდა პურ-ფუნთუშეულის წარმოებას და მას შესაბამისი ფიქსირებული გადასახადი არ გადაუხდია სახელმწიფო ბიუჯეტში. კასატორის აღნიშვნით, მეწარმეზე დარიცხული გადასახადი კანონიერია.

კასატორი ასევე აღნიშნავდა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად და უკანონოდ დააკისრა საგადასახადო ინსპექციას სახელმწიფო ბაჟის გადახდა, რადგან ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის "ლ" ქვეპუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფო საფინანსო-საკრედიტო, საგადასახადო, საბაჟო და სხვა მაკონტროლებელი ორგანოები, როგორც მოსარჩელეები ან მოპასუხეები, სარჩელებზე გადასახადების, მოსაკრებლების, სახელმწიფო ბაჟისა და სხვა აუცილებელი გადასახდელების ბიუჯეტში გადახდისა და ბიუჯეტიდან თანხების დაბრუნების შესახებ, აგრეთვე განსაკუთრებული წარმოების საქმეებზე გადახდისაგან გათავისუფლებულები არიან.

აღნიშნული მუხლიდან გამომდინარე, კასატორის მითითებით, კანონში ცალსახად არის აღნიშნული, რომ თუ საგადასახადო ორგანო სასამართლო პროცესზე გამოდის როგორც მოსარჩელე ან როგორც მოპასუხე, ის გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) ითხოვდა სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ კანონის სწორი განმარტებისა და მართებული გამოყენების საფუძველზე მიღებულია კანონიერი გადაწყვეტილება, რის გამოც სახეზე არ არის გასაჩიურებული განჩინების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე, 394-ე მუხლებით განსაზღვრული წანამძღვრები.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილადაა ცნობილი, რომ ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 10 იანვრის კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტით ინდ. მეწარმე ,,.....” დაეკისრა ფიქსირებული გადასახადის გადახდა 5600 ლარის ოდენობით. აღნიშნულის საფუძველზე ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიერ 2005 წლის 12 დეკემბერს გამოიცა ¹223 საგადასახადო მოთხოვნა ი/მ ,,....” მიმართ ძირითად გადასახადზე 5 168 ლარის ოდენობით და საურავზე 7441 ლარის ოდენობით. ზემოაღნიშნული დარიცხვის სამართლებრივ საფუძვლად მიჩნეულ იქნა 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 69-ე ნაწილის ,,ა” პუნქტში 2002 წლის 25 ივნისს შეტანილი ცვლილება, რომლის თანახმად, ფიზიკური და იურიდიული პირები, რომელთაც საკუთრებაში ან კანონიერ სარგებლობაში აქვთ პურის საწარმოო სიმძლავრეები, რომელთა საშუალებითაც ახორციელებდნენ პურის წარმოებასა და მიწოდებას, მათი საქმიანობის ამ ნაწილში დამატებული ღირებულების, მოგების (ფიზიკური პირების შემთხვევაში-საშემოსავლო), ეკონომიკური საქმიანობისა და საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადის ნაცვლად იბეგრებიან პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადით. პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადით დაბეგვრის ობიექტია პურის წარმოებისათვის გამოყოფილი საცხობი ღუმელი და თონე. პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადის განაკვეთი თვეში შეადგენს 320 ლარს მოქმედი ღუმელის საცხობი ფართის ყოველ კვადრატულ მეტრზე და 400 ლარს თითოეულ თონეზე.

იმავე მუხლის ,,ზ “ ქვეპუნტში 2002 წლის 25 ივნისს შეტანილი ცვლილებების თანახმად, პურის წარმოებისათვის ფიქსირებულ გადასახადს გადამხდელი იხდის ყოველთვიურად, საანგარიშო პერიოდის მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე, რისთვისაც შესაბამის საგადასახადო ორგანოში წარადგენს დეკლარაციას.

დეკლარაციის ფორმა დამტკიცდა ,,პურ-ფუნთუშეულის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადის გამოანგარიშებისა და გადახდის წესის შესახებ” საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2003 წლის 29 ივლისის ¹383 ბრძანებით.

ამდენად, უდავოა, რომ შემოწმების პერიოდისათვის პროცესუალურ მოწინააღმდეგეს დეკლარაცია არ წარუდგენია და ვერც წარადგენდა.

მოცემულ პირობებში საკასაციო სასამართლო სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის მართებულობას და ადასტურებს რომ საგადასახადო ორგანოს მხრიდან მეწარმის შემოწმება განხორციელდა საგადასახადო კანონმდებლობის მოთხოვნათა უხეში დარღვევით.

როგორც აღინიშნა, ინდ. მეწარმის შემოწმება მოხდა კამერალური საგადასახადო შემოწმების საფუძველზე. საგადასახადო შემოწმება, რომელსაც ატარებს საგადასახადო ორგანო, შეიძლება იყოს კამერალური და გასვლითი. ამასთან, კამერალური საგადასახადო შემოწმება იმით განსხვავდება გასვლითი საგადასახადო შემოწმებისაგან, რომ კამერალური საგადასახადო შემოწმება ტარდება უშუალოდ გადასახადის გადამხდელთან გაუსვლელად გადასახადის გადამხდელის მიერ საგადასახადო ორგანოში წარდგენილი ბალანსებს, დეკლარაციების, ანგარიშგებების, ცნობების, განმარტებების, დასკვნებისა და საგადასახადო ორგანოში არსებული სხვა დოკუმენტებისა და მონაცემების საფუძველზე.

ამდენად, კამერალური საგადასახადო შემოწმება წარმოებს საგადასახადო ორგანოში, გადამხდელისაგან საგადასახადო დეკლარაციების გაანგარიშებების მიღების სტადიაზე ანუ გადასახადის გადამხდელთან გაუსვლელად.

აღნიშნული ტიპის შემოწმებისას, ძირითადად მოწმდება დეკლარაციებისა და ანგარიშგების შესაბამისი გრაფებისა და სტრიქონების შევსების სისწორე, ამა თუ იმ შეღავათების გამოყენების მართლზომიერება, ასევე ხორციელდება საანგარიშგებო მაჩვენებლების არითმეტიკული შედარება.

იმ ვითარებაში, როდესაც გადასახადის გადამხდელის მხრიდან წარდგენილი არ ყოფილა შესაბამისი დეკლარაციები, ხოლო კასატორი ვერ ასაბუთებს და ვერ ასახელებს ვერცერთ დოკუმენტს, რომელზე დაყრდნობითაც შედგა კამერალური საგადასახადო შემოწმების აქტი, საკასაციო სასამართლო აბსოლუტურად მოტივირებულად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹-ე მუხლზე მითითებას და თვლის, რომ იმთავითვე სახეზეა გასაჩივრებული აქტების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო მხედველობაში იღებს იმ გარემოებას, რომ გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო შემოწმება წარმოადგენს მის საქმიანობაზე სახელმწიფო კონტროლის ძირითად საშუალებას. ხოლო საგადასახადო ვალდებულების შესრულება მიეკუთვნება გადასახადის გადამხდელის ერთ-ერთ ძირითად ვალდებულებას, რის გამოც საკასაციო სასამართლო არსებულ ვითარებაში სარჩელის სრულად დაკმაყოფილების ძირითად მოტივად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ ინდ.მეწარმე ,,....” მიერ სადავო პერიოდში გადახდილია ალტერნატიული გადასახადები. კერძოდ, ქვედა ინსანციის სასამართლოთა მიერ დადგენილადაა ცნობილი, რომ მოსარჩელის მიერ სადავო პერიოდში გადახდილია ალტერნატიული გადასახადები, რასაც ადასტურებს ზუგდიდის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2003 წლის 19 ივნისის კომპლექსური შემოწმების აქტი და გადამხდელის პირადი ბარათები (იხ. ს.ფ. 79).

კასატორის მხრიდან აღნიშნულ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით წარმოდგენილი ვერ იქნა დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რაც საკასაციო სასამართლოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნებიდან გამომდინარე ართმევს პროცესუალურ უფლებამოსილებას, ეჭვქვეშ დააყენოს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მხრიდან დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და უდავოდ მიიჩნევს პროცესუალური მოწინააღმდეგის მხრიდან ალტერნატიული გადასახადების გადახდის ფაქტს. რაც თავის მხრივ, იძლევა იმის მტკიცების საფუძველს, რომ ინდ. მეწარმეს გადასახადის გადახდისაგან თავი არ აურიდებია, ხოლო ერთი და იგივე საქმიანობისთვის ძირითად გადასახებთან ერთად პირისათვის ფიქსირებული გადასახადის დაკისრება, ეწინააღმდეგება საგადასახადო კოდექსის მიზნებს და უხეშად ლახავს მეწარმის ინტერესებს.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ადასტურებს, რომ სადავო აქტების გამოცემისას დარღვეულია საგადასახადო კოდექსის 112-ე, 80.1. 80.2, 80.4 მუხლების მოთხოვნები და მითითებული აქტების კანონიერების შემოწმებისას სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან ადგილი არა აქვს მატერიალური თუ პროცესუალური სამართლის ნორმების დარღვევას, რის გამოც სახეზე არ არის საკასაციო საჩივრის გაზიარების საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 21 თებერვლის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.