ბს-360-341(კ-07) 11 ივლისი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ბ. ს-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 14 მარტის განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2004 წლის 10 სექტემბერს ბ. ს-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე _ საქართველოს გენერალური პროკურატურის მიმართ სამუშაოზე აღდგენის, იძულებით განაცდური წლების ნამსხურობის სტაჟში ჩათვლისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ 1975-78 წლებში მუშაობდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში, ხოლო 1978-1999 წლებში _ საქართველოს გენერალური პროკურატურის სისტემაში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1995-1999 წლებში იყო გურიის საოლქო პროკურორი. 1999 წელს მონაწილეობდა საპარლამენტო არჩევნებში მაჟორიტარ დეპუტატად. არჩევნების დამთავრების შემდეგ, კანონის შესაბამისად, გენერალური პროკურატურის ყველა მუშაკი, მის გარდა, აღდგენილ იქნა თავის პირვანდელ თანამდებობაზე. აღნიშნულის თაობაზე მან არაერთხელ მიმართა განცხადებით გენერალურ პროკურატურას, პარლამენტის შესაბამისი კომიტეტის თავმჯდომარეს, უშიშროების საბჭოს მდივანს და სახელმწიფო მინისტრის მოადგილეს, მაგრამ მისი თხოვნა არ დაკმაყოფილდა.

მოსარჩელის განმარტებით, მისი მოთხოვნის კანონიერებას ადასტურებს საქართველოს გენერალური პროკურატურის კადრების სამმართველოს 2004 წლის 12 იანვრისა და გენერალური პროკურატურის საკადრო უზრუნველყოფის დეპარტამენტის 2004 წლის 3 სექტემბრის წერილები, მაგრამ აღნიშნულ მოთხოვნას არ აკმაყოფილებდნენ იმ მოტივით, რომ გურიის საოლქო პროკურატურა გაუქმებულა, რაც უსაფუძვლოა, ვინაიდან ის ითხოვდა წინანდელ ან შესაბამის თანამდებობაზე აღდგენას, ხოლო გურიის საოლქო პროკურატურა მხოლოდ 2004 წლის აგვისტოში გაუქმდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ ადმინისტრაციას მასთან არ მოუხდენია საბოლოო ანგარიშსწორება და არ ჩაუბარებიათ მისთვის შრომის წიგნაკი.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა სამუშაოზე აღდგენას, იძულებით განაცდური წლების ნამსახურებ სტაჟში ჩათვლასა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებას 1999 წლის ნოემბრიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე.

2004 წლის 5 ნოემბერს ბ. ს-მ დაზუსტებული სარჩელით მიმართა კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა: იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება 2000-2004 წლების ჩათვლით და მიუღებელი ხელფასის ანაზღაურება 20 000 ლარის ოდენობით.

მოპასუხე _ საქართველოს გენერალური პროკურატურის წარმომადგენელმა სასარჩელო განცხადება არ ცნო და მოითხოვა მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილებით ბ. ს-ის სასარჩელო განაცხადება არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ “საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელე ბ. ს-ე წარმოადგენდა საჯარო მოსამსახურეს, ვინაიდან იგი მუშაობდა საქართველოს გენერალური პროკურატურის ერთ-ერთ ქვედანაყოფში და იმყოფებოდა შრომით ურთიერთობაში ადმინისტრაციულ ორგანოსთან. 11.2 მუხლის “გ" ქვეპუნქტის შესაბამისად კი პროკურორებზე აღნიშნული კანონის მოთხოვნები ვრცელდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუU საქართველოს კონსტიტუციით, სპეციალური კანონმდებლობით ან მათ საფუძველზე სხვა რამ არ არის დადგენილი.

“პროკურატურის შესახებ" საქართველოს ორგანული კანონის 37-ე მუხლით გათვალისწინებულია პროკურატურის მუშაკის უფლება _ თავისი უფლებებისა და თავისუფლებების დასაცავად მიმართოს სასამართლოს, ხოლო 38.16 მუხლითY დადგენილია პროკურატურის მუშაკის დისციპლინური სახდელის დადების შესახებ პროკურორის მიერ გამოცემული ბრძანების სასამართლოში გასაჩივრების ვადა, მაგრამ არ არის განსაზღვრული სხვა საფუძვლით სასამართლოსათვის მიმართვის ვადა, რის გამოც აღნიშნული საკითხის გადაწყვეტის დროს სასამართლომ უნდა იხელძღვანელოს “საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ნორმებით, ხოლო ხსენებული კანონის 127.1 მუხლის შესაბამისად, მოხელეს უფლება აქვს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ერთი თვის განმავლობაში გაასაჩივროს სასამართლოში სამსახურებრივ საკითხებზე გაცემული ბრძანება, განკარგულება, გადაწყვეტილება ან მოქმედება. ასევე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის შესაბამისად, ხანდაზმულობის ვადის დინება იწყებოდა მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან, ანუ, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ბ. ს-მ.

აპელანტის განმარტებით, იმის მიუხედავად, რომ მან სასამართლოს 2004 წლის 15 ოქტომბერს მიმართა სასარჩელო განცხადებით, ხოლო მისი პროკურატურის სისტემიდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანება 1999 წლის 3 სექტემბერს გაიცა, მოპასუხე არასდროს უარყოფდა მოთხოვნის კანონიერებას და მას არ წარმოშობია ვარაუდი იმისა, რომ ირღვეოდა მისი შრომითი უფლებები. მან უფლების დარღვევის შესახებ შეიტყო 2004 წლის ოქტომბერში, როდესაც ოფიციალური მიწვევით დაიბარეს გენერალურ პროკურატურაში საკითხის განხილვაზე, სადაც გააგზავნა მისი წარმომადგენელი მ. ჩ-ი, რომელსაც განუცხადეს, რომ პროკურატურის ხელმძღვანელობა არ აპირებდა აპელანტის თანამდებობაზე აღდგენას. სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობის ვადის დენა იწყება იმ დღიდან, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ, შესაბამისად მის მიერ ხანდაზმულობის ვადა არ იყო დარღვეული.

აპელანტი სააპელაციო საჩივრით ითხოვდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით ბ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილება.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ბ. ს-მ.

კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 21 ნოემბრის განჩინების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 30 მაისის განჩინებით ბ. ს-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 21 ნოემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 14 მარტის განჩინებით ბ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 15 ივნისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში მიუთითებდა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის “გ" პუნქტის შესაბამისად: “თუ სააპელაციო სასამართლო ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ ან/და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, მაშინ დასაბუთება იცვლება მათზე მითითებით".

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ არსებითად სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებანი და სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ, რის გამოც სრულად იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, უსაფუძვლოა აპელანტის წარმომადგენლის მოსაზრება ხანდაზმულობის საკითხთან დაკავშირებით, რომ საქალაქო სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა არა “საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონი, არამედ სამოქალაქო კოდექსის ნორმები, ვინაიდან, “საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონი პროკურატურის მუშაკებზე არ ვრცელდებოდა, ხოლო ბ. ს-ე პროკურორად კვლავ უნდა დანიშნულიყო შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე.

პროკურორები ინიშნებიან “პროკურატურის შესახებ" ორგანული კანონის 7.6 მუხლის “დ" ქვეპუნქტის შესაბამისად გენერალური პროკურორის ბრძანების საფუძველზე. ეს უკანასკნელი კი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს წარმოადგენს. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ პროკურორებთან შრომითი ხელშეკრულებები დაიდებოდა, არ არსებობს “საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონის გამოუყენებლობის საფუძველი.

ასევე უსაფუძვლოა, აპელანტის წარმომადგენლის მოსაზრება, რომ პროკურორებზე არ ვრცელდება “საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონი, რადგან ამ უკანასკნელის 11.2 მუხლის “გ" ქვეპუნქტის შესაბამისად, “საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონი პროკურორებზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში არ ვრცელდება, “თუ საქართველოს კონსტიტუციით და სპეციალური კანონმდებლობით ან მათ საფუძველზე სხვა რამ არ არის დადგენილი", ხოლო “პროკურატურის შესახებ" სპეციალურ კანონში მითითებული არაა დარღვეული უფლების აღსადგენად სასამართლოში მიმართვის ვადები, შესაბამისად, გამოყენებულ უნდა ყოფილიყო “საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 127-ე მუხლი.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, პროკურორები წარმოადგენენ საჯარო მოხელეებს და შესაბამისად, მათზე უპირველეს ყოვლისა ვრცელდება “საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონი, თუმცა იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი გამოყენეულ იქნებოდა მხოლოდ სამოქალაქო კოდექსის ნორმები, სარჩელი მაინც ხანდაზმული იქნებოდა, ვინაიდან, სამოქალაქო კოდექსის 129.1 მუხლის შესაბამისად, სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან წარმოშობილი მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა 3 წელია, მოსარჩელეს მოთხოვნის უფლება წარმოეშვა 1999 წელს, მან კი, სასამართლოს სარჩელით მიმართა 2004 წელს.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად განსაზღვრა სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის ათვლის დასაწყისად 1999 წელი, რადგან სწორედ ამ დროიდან მიმართავდა ბ. ს-ე საქართველოს გენერალურ პროკურორს სამსახურში აღდგენის შესახებ, თუმცა მას 2004 წლამდე პასუხიც კი არ გასცეს, რაც უარის თქმის ტოლფასია. ამასთან, როგორც მოსარჩელე სარჩელში აღნიშავდა, მისი უფლებები დაირღვა 1999 წლიდან.

რაც შეეხება შრომის კანონთა კოდექსის 109-ე და “საქართველოს პარლამენტის არჩევნების შესახებ" საქართველოს კანონის 9.5 მუხლებს, იქ ყურადღება გამახვილებულია არჩევით თანამდებობაზე არჩევის გამო და შესაბამისი რწმუნების ვადის დამთავრების შემდეგ წინანდელ თანამდებობაზე პირის დასაქმების შესახებ. კონკრეტულ შემთხვევაში კი, ბ. ს-ე არ იქნა არჩეული არჩევით თანამდებობაზე _ საქართველოს პარლამენტის წევრად.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქართველოს გენერალური პროკურატურის კადრების სამმართველოს პროკურორის 2004 წლის 12 იანვრის წერილი არ უნდა წარმოადგენდეს ბ. ს-ისათვის კანონიერი ნდობის საფუძველს, რადგან მისი შინაარსიდან ირკვევა, რომ: “გენერალური პროკურატურის გადაწყვეტილების შესაბამისად, სათანადო შესაძლებლობის არსებობის პირობებში თხოვნა დაკმაყოფილებული იქნება". ამრიგად, ხსენებული წერილის მიხედვით, მხოლოდ გარკვეული პირობების არსებობის შემთხვევაში დასაქმდებოდა ბ. ს-ე პროკურატურის სისტემაში, რაც არ ნიშნავდა იმას, რომ იგი აუცილებლად დასაქმდებოდა პროკურატურაში.

აქვე სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელეს, მისივე განცხადებით, არ მიუღია მონაწილეობა საქართველოს პროკურატურის სისტემაში გამოცხადებულ კონკურსებში.

მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ბ. ს-მ.

კასატორი საკასაციო საჩივრით ითხოვდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 14 მარტის განჩინების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

კასატორი საკასციო საჩივარში ძირითადად მიუთითებდა იმავე გარემოებებზე, რაზეც - სასარჩელო და სააპელაციო სასამართლოებში.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 მაისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ბ. ს-ის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 11 მაისის განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად ბ. ს-ის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

2007 წლის 22 მაისს საქართველოს გენერალურმა პროკურატურამ მოსაზრებით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა ბ. ს-ის საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა იმ საფუძვლით, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო გასაჩივრებულ განჩინებას, ბ. ს-ის საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მოცემულ საქმესთან მიმართებაში და მიაჩნია, რომ ბ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს ბ. ს-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განსახილველად დაშვებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. უარი ეთქვას ბ. ს-ს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.