¹ბს-364-351(კ-08) 15 ოქტომბერი, 2008წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მარიამ ცისკაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა

კასატორი – რ. პ-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო (მოპასუხე)

დავის საგანი – ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებში ცვლილებების შეტანა, სამხედრო წოდების მინიჭება, სამსახურში აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

გასაჩივრებული სასამართლოს გადაწყვეტილება და განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილება და იმავე პალატის 2008 წლის 4 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა და განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

რ. პ-მ 2005 წლის 19 აპრილს სარჩელით მიმართა სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიმართ და მოითხოვა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 27 ივნისის ¹1785 ბრძანების ბათილად ცნობა, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ჯ-.... პირადი შემადგენლობის დეპარტამენტის უფროსის 2005 წლის 10 ივნისის ¹122 და 2005 წლის 17 ივნისის ¹125 ბრძანებებში ცვლილებების შეტანა მოსარჩელის კუთვნილი შვებულების ვადის გაგრძელების თაობაზე, სამხედრო წოდების _ პოლკოვნიკის დამტკიცება 2004 წლის 22 ნოემბრიდან, საშტატო კატეგორიის _ ..... შესაფერის თანამდებობაზე 2005 წლის 1 მარტიდან აღდგენა, 2004 წლის 22 ნოემბრიდან პოლკოვნიკის სამხედრო წოდების კუთვნილი ფულადი სარგოსა და 2005 წლის 1 მარტიდან სამმართველოს უფროსის თანამდებობაზე დანიშვნაზე უარის თქმით, იძულებითი გაცდენით მიუღებელი ფულადი სარგოების ანაზღაურება, მორალური ზიანის საკომპენსაციოდ 1001 ლარის გადახდის დაკისრება და ადვოკატის ხარჯების გადახდა.

მოსარჩელის მოთხოვნები დასაბუთებულია იმაზე მითითებით, რომ იგი 1995 წლამდე მსახურობდა ქ. ქუთაისში დისლოცირებულ სამხედრო ნაწილში. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს იმდროინდელი ხელმძღვანელობის მოთხოვნით 1995 წელს გადაყვანილ იქნა ქ.თბილისში, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში სამუშაოდ. 2004 წლის 29 დეკემბრამდე დანიშნული იყო საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ..... შტაბის უფროსის მოადგილის თანამდებობაზე; საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2004 წლის 29 დეკემბრის ¹402 ბრძანების საფუძველზე 28 დეკემბრიდან გაუქმდა მოქმედი შტატი და შეიქმნა ახალი შტატი. ამავე დღიდან რ. პ-ე აყვანილ იქნა კადრების განკარგულებაში.

მოსარჩელის განმარტებით, 2004 წლის 22 ნოემბერს შეუსრულდა მორიგი სამხედრო წოდების _ პოლკოვნიკის მინიჭების ვადა. მისი სათანადო საბუთები იმავე დღეს ¹3-11/2544 წერილით გაეგზავნა ჯ-.... პირადი შემადგენლობის დეპარტამენტს, მაგრამ შეფერხდა მისთვის წოდების მინიჭება, რაც ეწინააღმდეგება “სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტის მოთხოვნას, ასევე “სამხედრო ვალდებულებისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 38-ე მუხლის მე-6 პუნქტს.

კადრების ხელმძღვანელობის განმარტებით, წოდების მინიჭების საკითხი გადაწყდებოდა შესაბამის თანამდებობაზე დანიშვნის შემდეგ. ლოგისტიკის სარდლის 2004 წლის 28 დეკემბრის ¹3-11/2854 და 2005 წლის 7 თებერვლის ¹3-11/352 წერილით (დანართი ¹6, ¹7) დაისვა საკითხი რ. პ-ის იმავე თანამდებობაზე დანიშვნისა და შემდგომი სამსახურის გაგრძელების შესახებ. მოსარჩელე მიუთითებს, რომ მისი დანიშვნა არ განხორციელდა. მან 2005 წლის 4 თებერვალს ¹3-11/33 წერილით მიმართა იურიდიულ სამმართველოს, საიდანაც მიიღო განმარტება, რომ მორიგი სამხედრო წოდების მინიჭების შეფერხება დაუშვებელია და ამ მიზეზის გასარკვევად კადრების ხელმძღვანელობისათვის მიმართვა ურჩიეს.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 23 თებერვლის ¹89 ბრძანებით ლიგისტიკის სარდლობის შტაბი გაუქმდა და მის მაგიერ შეიქმნა ჯარების ლოგისტიკური უზრუნველყოფის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული სამმართველო. დეპარტამენტის ახალმა ხელმძღვანელობამ იგი წარადგინა ამ სამმართველოს .... თანამდებობაზე დასანიშნად, მაგრამ დანიშვნა არ განხორციელებულა. დარღვეული უფლებების აღსადგენად მან მიმართა კადრების დეპარტამენტის უფროსს, მაგრამ 2005 წლის 30 მარტის ¹1/2-1247 წერილით მოსარჩელეს განემარტა, რომ ზღვრული ასაკის გამო სამსახურიდან დათხოვნას ექვემდებარება, რის გამოც აუცილებელია გაიაროს სამედიცინო შემოწმება.

მოსარჩელემ ასევე მიუთითა, რომ მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით ზღვრული ასაკის მოტივით სამხედრო მოსამსახურის დათხოვნა უშუალო ხელმძღვანელობის პრეროგატივაა და არა კადრების დეპარტამენტის.

რ. პ-ემ აღნიშნა, რომ კადრების დეპარტამენტის ხელმძღვანელთა მიერ მისი კანონიერი მოთხოვნების იგნორირებით მან განიცადა არა მარტო მატერიალური, არამედ მორალური ზიანიც, სამსახურიდან დათხოვნის საკითხის დაყენებით შეილახა მისი ღირსება და საქმიანი რეპუტაცია.

მოსარჩელის მითითებით, საქართველოს შეიარაღებული ძალებიდან მისი დათხოვნის შესახებ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 27 ივნისის ¹1785 ბრძანება დაწერილია კუთვნილ შვებულებაში ყოფნის პერიოდში, რაც ეწინააღმდეგება "საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 111-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის მოთხოვნებს. აღნიშნულ ბრძანებაში დათხოვნის საფუძვლად მითითებულია შტატების შემცირება და საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2004 წლის 29 დეკემბრის ¹402 ბრძანება, მაშინ როდესაც ამ ბრძანებით მისი შტატი გაუქმებული არ იყო, პირიქით, ამავე ბრძანებით დამტკიცებულ ახალ საშტატო განრიგში, ლოგისტიკის სარდლობის შტაბის უფროსის მოადგილის შტატი შენარჩუნებულია და ამ თანამდებობაზე დასანიშნად თავად მოსარჩელე არის წარდგენილი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს 2005 წლის 27 ივნისის ¹1785 ბრძანება; საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაევალა - საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოეცა ახალი ადმინისტრაციული აქტი; მოსარჩელე რ. პ-ეს უარი ეთქვა მორალური ზიანის _ 1001 ლარის ანაზღაურებაზე უსაფუძვლობის გამო; რ. პ-ეს ასევე უარი ეთქვა ადვოკატის ხარჯის - 500 ლარის ანაზღაურებაზე.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეფუძნება შემდეგ მოტივებს:

საქალაქო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქმეში არ მოიპოვება მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ სადავო ბრძანებების მიღების დროს შესწავლილი იყო საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რის გამოც დარღვეულია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 პუნქტის მოთხოვნა; ამ ნორმის მიხედვით ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის, თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, რომლებიც არ არის სათანადოდ გამოკვლეული და შესწავლილი.

სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი და მიუთითა, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილია, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, გამოსცეს ახალი. ამასთან, საქალაქო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელეს აქვს სადავო აქტის ბათილად ცნობის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო ბრძანება (ადმინისტრაციული აქტი) გამოცემულია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების გამოკვლევისა და შესწავლის გარეშე, კერძოდ, ადმინისტრაციულმა ორგანომ მოსარჩელე მოსალოდნელი დათხოვნის შესახებ გააფრთხილა ზღვრული ასაკის მოტივით, ხოლო დაითხოვა შტატების შემცირებასთან დაკავშირებით, თანაც ისე, რომ არ გაურკვევია, ამოწურული იყო თუ არა მოსარჩელის მიერ გამოყენებული კუთვნილი შვებულების ვადა.

საქალაქო სასამართლომ მოსარჩელისათვის მორალური ზიანისა და ადვოკატისათვის გაწეული ხარჯის ანაზღაურების თაობაზე განმარტა, რომ იგი დაუსაბუთებელია, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი არ არის აღნიშნულის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება, ხელშეკრულება და გადახდის ქვითრები.

პირველი ინსტანციის სასამართლო გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს რ. პ-ემ და საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 13 ივნისის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაევალა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემით, 2005 წლის 10 ივნისის ¹122 ბრძანებაში ცვლილების შეტანით, მიეცა რ. პ-ის კუთვნილი შვებულება 2005 წლის 16 მაისიდან 25 ივნისის ჩათვლით; მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაევალა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემით, 2005 წლის 17 ივნისის ¹125 ბრძანებაში ცვლილების შეტანით, მიეცა რ. პ-ის მკურნალობასთან დაკავშირებული შვებულება 2005 წლის 25 ივნისიდან 4 ივლისის ჩათვლით; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს 2005 წლის 27 ივნისის ¹1785 ბრძანება შეიარაღებული ძალების რიგებიდან რ. პ-ის დათხოვნის თაობაზე; მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს დაევალა რ. პ-ის მიმართ პოლკოვნიკის სამხედრო წოდების 2004 წლის 22 ნოემბრიდან მინიჭების შესახებ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა; მოსარჩელეს უარი ეთქვა 2005 წლის 1 მარტიდან პოლკოვნიკის საშტატო კატეგორიის შესაფერის თანამდებობაზე დანიშვნით მოპასუხის დავალდებულებასა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებაზე; მოსარჩელეს უარი ეთქვა 2004 წლის 22 ნოემბრიდან პოლკოვნიკის სამხედრო წოდების ფულადი სარგოს ანაზღაურებაზე; მოსარჩელეს უარი ეთქვა მორალური ზიანის 1001 ლარისა და ადვოკატის ხარჯის _ 500 ლარის ანაზღაურებაზე.

პირველი ინსტანციის სასამართლო გადაწყვეტილება დაეფუძნა დადგენილად მიჩნეულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ შეფასებებს:

კაპიტანი რ. პ-ე 1996 წელს 21-ე ბრიგადიდან გადაყვანილ იქნა შეიარაღების მთავარი სამმართველოს სასროლი იარაღისა და საარტილერიო სისტემების განყოფილების უფროსად; 2004 წლის 22 ნოემბერს ვიცე-პოლკოვნიკი რ. პ-ე წარდგენილ იქნა მორიგი სამხედრო წოდების _ პოლკოვნიკის მინიჭებაზე; 2004 წლის 23 დეკემბერს რ. პ-ემ მიმართა გენერალური შტაბის უფროსს მორიგი სამხედრო წოდების თაობაზე გადაწყვეტილების მისაღებად; ანალოგიური შინაარსის პატაკით რ. პ-ემ მიმართა საქართველოს თავდაცვის მინისტრს 2004 წლის 29 დეკემბერს;

საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2004 წლის 29 დეკემბრის ¹402 ბრძანებით რ. პ-ე გადაყვანილი იქნა საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ჯ-... პირადი შემადგენლობის დეპარტამენტის განკარგულებაში (კადრების განკარგულებაში); ჯ-.... პირადი შემადგენლობის დეპარტამენტის უფროსის 2005 წლის 25 მარტის ¹64 ბრძანებით რ. პ-ეს მიეცა 2004 წლის კუთვნილი შვებულება 31 მარტიდან 15 მაისამდე, 45 დღე-ღამის ოდენობით; მოსარჩელე 2005 წლის 6 მაისიდან 10 მაისამდე იმყოფებოდა გამოკვლევებზე თავდაცვის სამინისტროს პოლიკლინიკაში და მიეცა რეკომენდაცია სტაციონარულ მკურნალობაზე; რ. პ-ე 2005 წლის 16 მაისიდან 3 ივნისამდე იმყოფებოდა სტაციონარულ მკურნალობაზე; 2005 წლის 7 ივნისიდან 14 ივნისამდე იყო დროებით უვარგისი სამხედრო სამსახურისათვის;

იგი 2005 წლის 15 ივნისიდან 25 ივნისამდე იყო დროებით უვარგისი სამხედრო სამსახურისათვის; რ. პ-ემ 2005 წლის 15 ივნისს მოითხოვა შვებულების გაგრძელება 2005 წლის 4 ივლისამდე კუთვნილი შვებულების დროს ავად გახდომის გამო; 2005 წლის 10 ივნისს ¹122 ბრძანებით რ. პ-ეს ავადმყოფობის მიზეზით კუთვნილი შვებულებით სარგებლობის შეწყვეტის გამო გაუგრძელდა კუთვნილი შვებულება 2005 წლის 7 ივნისიდან 15 ივნისამდე; რ. პ-ეს 2005 წლის 17 ივნისის ¹125 ბრძანებით მკურნალობასთან დაკავშირებით მიეცა შვებულება 2005 წლის 15 ივნისიდან 25 ივნისამდე; 2005 წლის 27 ივნისს მოსარჩელე დათხოვნილ იქნა საქართველოს შეიარაღებული ძალების რიგებიდან "სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-2 თავის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტის "გ" ქვეპუნქტის (“შტატების შემცირება და რეორგანიზაცია”) საფუძველზე; თავდაცვის მინისტრის 2004 წლის 28 დეკემბრის ბრძანებით დამტკიცდა ლოგისტიკის სარდლობის საშტატო განრიგი, რომლის თანახმადაც საშტატო რიცხოვნობა განისაზღვრა 102 საშტატო ერთეულით (მანამდე არსებობდა 162 საშტატო ერთეული).

საქალაქო სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა 2005 წლის 10 ივნისის ¹122 და 17 ივნისის ¹125 ბრძანებებში ცვლილებების შეტანის თაობაზე, რადგან საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 26 ოქტომბრის ¹609 ბრძანებულებით დამტკიცებული “სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ” დებულების IX თავის მე-6 პუნქტის თანახმად, სამხედრო სამსახურიდან დასათხოვ ოფიცერს ზღვრული ასაკის, ავადმყოფობის გამო, რეორგანიზაციასთან ან შტატების შემცირებასთან დაკავშირებით დათხოვნის წინ ეძლევა კუთვნილი შვებულება, რის შემდეგაც იგი იგზავნება სამხედრო-საექიმო კომისიაზე სამსახურისათვის ვარგისიანობის დასადგენად.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს მიეცა 45 დღიანი შვებულება; რ. პ-ე კუთვნილი შვებულების დროს გახდა ავად _ საერთო ჯამში 50 დღით, რის გამოც მოპასუხეს მისთვის შვებულება 2005 წლის 10 ივნისს ¹122 ბრძანებით უნდა გაეგრძელებინა 16 მაისიდან (შვებულება უმთავრდებოდა 15 მაისს) 25 ივნისამდე (10 დღე 6 მაისიდან 15 მაისის ჩათვლით), რასაც ემატება სტაციონარული მკურნალობის პერიოდი 30 დღე, ხოლო 2005 წლის 17 ივნისის ¹125 ბრძანებით შვებულება უნდა გაეგრძელებინათ 10 დღით _ 25 ივნისიდან 4 ივლისის ჩათვლით, რაც მოპასუხეს არ განუხორციელებია.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 26 ოქტომბრის ¹609 ბრძანებულებით დამტკიცებული “სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ” დებულების IX თავის მე-13 პუნქტის თანახმად, შვებულება ავადმყოფობის გამო მორიგი შვებულების ანგარიშში არ ჩაითვლება. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს არასწორად გაუგრძელდა კუთვნილი შვებულება ¹122 ბრძანებით 2005 წლის 7 ივნისიდან 15 ივნისამდე, ¹125 ბრძანებით 2005 წლის 15 ივნისიდან 25 ივნისამდე, რის გამოც მოპასუხეს დაავალა 2005 წლის 10 ივნისის ¹122 ბრძანებაში ცვლილების შეტანით რ. პ-ეს გაუგრძელოს კუთვნილი შვებულება 2005 წლის 16 მაისიდან 25 ივნისის ჩათვლით, ხოლო 2005 წლის 17 ივნისის ¹125 ბრძანებაში ცვლილებების შეტანით მიეცეს რ. პ-ეს შვებულება 2005 წლის 25 ივნისიდან 4 ივლისის ჩათვლით.

საქალაქო სასამართლომ ასევე საფუძვლიანად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 17 ივნისის ¹1785 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე. საქალაქო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოპასუხის მიერ დარღვეულია შტატების შემცირების გამო მოსალოდნელი გათავისუფლების გაფრთხილების შესახებ "საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონის 108-ე მუხლის მოთხოვნა, რადგან რეორგანიზაციის გამო შტატების შემცირებასთან დაკავშირებით მოსარჩელე არ გაუფრთხილებიათ, ისე გადაიყვანეს 2004 წლის 29 დეკემბერს კადრების განკარგულებაში. საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ კადრების განკარგულებაში გადაყვანის შესახებ ბრძანება არ უნდა ჩაითვალოს გაფრთხილებად შტატების შემცირებისა და რეორგანიზაციის გამო მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ, რადგანაც კადრების განკარგულებაში გადაყვანა არ გულისხმობს მომავალში მოსამსახურის უცილობელ გადადგომას.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის შეიარაღებული ძალების რიგებიდან დათხოვნის ბრძანება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლით ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა პოლკოვნიკის საშტატო კატეგორიის შესაფერის თანამდებობაზე დანიშვნისა და იძულებით განაცდურის ანაზღაურების შესახებ, რადგან მოსარჩელე რ. პ-ე შტატების შემცირება-რეორგანიზაციის საფუძვლით 2004 წლის 29 დეკემბერს ¹402 ბრძანებით გადაყვანილ იქნა კადრების განკარგულებაში. მოსარჩელეს აღნიშნული ბრძანება გათავისუფლების თაობაზე არ გაუსაჩივრებია. ამიტომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ ჩათვალა, რომ სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნის გარეშე მოსარჩელის თანამდებობაზე დანიშვნის მოთხოვნა უსაფუძვლოა. საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2005 წლის 27 ივნისის ბრძანების ბათილად ცნობა არ იწვევს რეორგანიზაციამდე დაკავებულ თანამდებობაზე პირის აღდგენას, შესაბამისად, არ არსებობს რ. პ-ის პოლკოვნიკის საშტატო კატეგორიის თანამდებობაზე დანიშვნისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების საფუძველი, ვინაიდან იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების უფლება უშუალოდაა დამოკიდებული პირის გათავისუფლების ცნობის შემთხვევაში სამუშაოზე აღდგენასთან.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა პოლკოვნიკის მორიგი სამხედრო წოდების მინიჭების თაობაზე საფუძვლიანია, რადგან "სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-19 მუხლის პირველი პუნქტის "გ" ქვეპუნქტის თანახმად, საშტატო განრიგისა და დაკავებული თანამდებობის მიხედვით სამხედრო წოდების მინიჭება ხდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. დაუშვებელია სამხედრო მოსამსახურისათვის მორიგი სამხედრო წოდების მინიჭების შეფერხება. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოსარჩელეს მორიგი სამხედრო წოდების _ .... მინიჭების ვადა შეუსრულდა 2004 წლის 22 ნოემბერს, რის გამოც იგი უშუალო ხელმძღვანელობის მიერ წარდგენილ იქნა წოდების მისანიჭებლად.

საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა 2004 წლის 22 ნოემბრიდან პოლკოვნიკის სამხედრო წოდების ფულადი სარგოების ანაზღაურების თაობაზე, რადგან მოსარჩელე 2004 წლის 29 დეკემბრიდან დათხოვნილია შეიარაღებული ძალების რიგებიდან, ხოლო დღეის მდგომარეობით აღდგენილი არ არის პოლკოვნიკის საშტატო კატეგორიის შესაფერის თანამდებობაზე, რის გამოც არ არსებობს მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა მორალური ზიანის სახით 1001 ლარის ანაზღაურების თაობაზე უსაფუძვლოა; საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესი. სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევაში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. სასამართლოს მოსაზრებით, კონკრეტული დავის შემთხვევაში, კანონი არ ითვალისწინებს მორალური ზიანის ანაზღაურებას. სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია ასევე მოსარჩელის მოთხოვნა ადვოკატის ხარჯის – 500 ლარის ანაზღაურებაზე, იმ საფუძვლით, რომ, მართალია, საქმეში წარმოდგენილია საადვოკატო მომსახურების ხელშეკრულება, მაგრამ საქმეში არ არის აღნიშნული ხელშეკრულების შესრულების დამადასტურებელი მტკიცებულება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს რ. პ-ემ და საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 თებერვლის განჩინებით რ. პ-ის განცხადება მოსამართლე მაია ბაქრაძის საქმის განხილვიდან აცილების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილებით საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, ხოლო რ. პ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც რ. პ-ეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, შემდეგი განმარტებების გათვალისწინებით: სასამართლომ არ მიიჩნია დადასტურებულად ის გარემოება, რომ მოსარჩელის მიერ 2005 წლის 15 ივნისის ჯ-.... პირადი შემადგნელობის დეპარტამენტის სახელზე დაწერილი პატაკით მოთხოვნილ იქნა შვებულება 2005 წლის 4 ივლისამდე, ნაცვლად 2005 წლის 25 ივნისისა. აპელანტის განმარტებით, მან, მართალია, მოითხოვა შვებულების გაგრძელება 25 ივნისამდე, მაგრამ აღნიშნული იყო ტექნიკური შეცდომა, ვინაიდან მას ეკუთვნოდა შვებულება 4 ივლისამდე. ადმინისტრაცია ვალდებული იყო, წარდგენილი ცნობებით განესაზღვრა შვებულების პერიოდი. სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის (მოსარჩელის) აღნიშნული მოსაზრება და განმარტა, რომ შვებულების მოთხოვნა დამოკიდებულია დასაქმებულის ნებაზე, ხოლო ადმინისტრაცია უფლებამოსილია, დააკმაყოფილოს პირის მოთხოვნა სრულად ან ნაწილობრივ, შესაბამისად მისცეს მას შვებულება მოთხოვნილი, ან უფრო ნაკლები ვადით. მოპასუხემ სწორად იმსჯელა წარდგენილი პატაკის მიხედვით შვებულების განსაზღვრის ვადაზე და ¹125 ბრძანებით გააგრძელა იგი 25 ივნისამდე. ამასთან, სააპელაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს ზემოხსენებულ პატაკზე და მიუთითებს, რომ შვებულების გაგრძელების მოთხოვნის საფუძვლად მასში მოსარჩელეს მითითებული აქვს პოლიკლინიკის ¹5240 ცნობა. აღნიშნული ცნობა გაცემულია 15 ივნისს სამხედრო-საექიმო კომისიის მიერ მოსარჩელის შემოწმების შედეგად. მასში მითითებულ იქნა, რომ მოსარჩელე დროებით უვარგისი იყო სამხედრო სამსახურისათვის და ესაჭიროებოდა გათავისუფლება ათი დღე-ღამის ვადით. შესაბამისად, პატაკზე დართული ცნობითაც მოსარჩელეს ეკუთვნოდა შვებულება ავადმყოფობის გამო 25 ივნისამდე. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოებაც, რომ 2005 წლის 7 ივნისის შვებულების პატაკით მოსარჩელემ მოითხოვა შვებულების გაგრძელება 15 ივნისამდე. მოთხოვნის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენდა პოლიკლინიკის ¹4799 ცნობა, გაცემული 7 ივნისს, სადაც მითითებული იყო, რომ მოსარჩელეს ესაჭიროებოდა სამხედრო სამსახურის მოვალეობათა შესრულებისგან გათავისუფლება 7 დღით, რაც იწურებოდა 14 ივნისს. ამდენად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება მითითებულ პატაკებში ტექნიკური შეცდომის არსებობის თაობაზე და დასაბუთებულად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ¹122 და ¹125 ბრძანებებით მოსარჩელეს სწორად გაუგრძელდა კუთვნილი შვებულების ვადა მის მიერ მოთხოვნილ ფარგლებში და მითითებული საფუძვლების გათვალისწინებით. ამიტომ, სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია სასამართლოს მოტივაცია ¹122 და ¹125 ბრძანებებში ცვლილების შეტანის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელის დათხოვნის ¹1785 ბრძანების ბათილად ცნობის ნაწილშიც და განმარტა, რომ საქალაქო სასამართლოს მიერ ბრძანება არასწორად იქნა უკანონოდ მიჩნეული იმ მოტივით, რომ მოსარჩელე "საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონის 108-ე მუხლით დადგენილი სავალდებულო გაფრთხილების გარეშე იქნა დათხოვნილი სამსახურიდან რეორგანიზაციისა და შტატების შემცირების საფუძვლით. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოსარჩელემ სააპელაციო სხდომაზე დაადასტურა ის გარემოება, რომ იგი გაფრთხილებული იყო გათავისუფლების თაობაზე; აღნიშნულ მოტივთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა "საჯარო სამსახურის შესახებ" კანონის მე-11 მუხლზე, რომლის მიხედვით, სამხედრო მოსამსახურეებზე ამ კანონის მოქმედება ვრცელდება იმ შემთხვევაში, თუ საქართველოს კონსტიტუციით, სპეციალური კანონმდებლობით ან მათ საფუძველზე სხვა რამ არ არის დადგენილი. სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ კონკრეტული დავის მარეგულირებელი, სპეციალური კანონმდებლობით დადგენილია გათავისუფლებამდე სამხედრო პირის კადრების განკარგულებაში გადაყვანა 4 თვემდე ვადით, რა დროის გასვლის შემდეგაც, ადმინისტრაციის დისკრეციის ფარგლებში, შესაძლებელია მისი დასაქმება, ან სამხედრო სამსახურიდან დათხოვნა. ამასთან, ამ პერიოდში ხდება მისთვის გარკვეული საკომპენსაციო თანხის ანაზღაურებაც. შესაბამისად, სპეციალური კანონმდებლობით უზრუნველყოფილია სამხედრო მოსამსახურის უფლება ინფორმირებული იყოს მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ მოსარჩელე შვებულებაში იმყოფებოდა არა 2005 წლის 4 ივლისამდე, არამედ 25 ივნისამდე, ამიტომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის პოზიცია 2005 წლის 27 ივნისის ¹1785 ბრძანებით მისი შვებულებაში ყოფნის პერიოდში სამხედრო სამსახურიდან დათხოვნის თაობაზე.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის "ე" ქვეპუნქტის საფუძველზე, დაუსაბუთებლობის გამო, გაუქმებას ექვემდებარება გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მოპასუხისათვის ადმინისტრაციული აქტის _ რ. პ-ის მორიგი სამხედრო წოდების მინიჭების თაობაზე _ გამოცემის დავალდებულების ნაწილშიც. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით უარი ეთქვა მოსარჩელეს პოლკოვნიკის წოდების შესაბამის თანამდებობაზე დანიშვნაზე. მართალია, მოსარჩელემ თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში მიმართა ხელმძღვანელობას სამხედრო წოდების მინიჭების მოთხოვნით, მაგრამ ისე, რომ მისი მოთხოვნა არ იქნა დაკმაყოფილებული, იგი დაითხოვეს შეიარაღებული ძალებიდან თადარიგში. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმ ვითარებაში, როდესაც არ მომხდარა მისი დასაქმება პოლკოვნიკის წოდების შესაბამის შტატზე, შეუძლებელია, ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიიღოს გადაწყვეტილება მისთვის წოდების მინიჭების საკითხის დადებითად გადაწყვეტის თაობაზე. "სამხედრო ვალდებულებისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ" კანონის 38-ე მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად, სამხედრო მოსამსახურეს სამხედრო წოდება ენიჭება წინა სამხედრო წოდებით სამხედრო სამსახურის ვადის გასვლისას, თუკი მას უკავია ისეთი სამხედრო თანამდებობა, რომლისთვისაც შტატით გათვალისწინებულია მისანიჭებელი სამხედრო წოდების თანაბარი ან უფრო მაღალი სამხედრო წოდება. მითითებული ნორმის საფუძველზე, სამხედრო წოდების მინიჭების შესახებ აქტის გამოცემის ერთ-ერთ სავალდებულო პირობას წარმოადგენს ამ პირის მიერ წოდების შესაბამის თანამდებობაზე ყოფნა.

სააპელაციო პალატა სრულად დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მოტივაციას მოსარჩელისთვის მორალური ზიანისა და ადვოკატის ხარჯების ანაზღაურებაზე უარის თქმის თაობაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილება და იმავე პალატის 2008 წლის 4 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. პ-ემ, რომელმაც მოითხოვა მათი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება. კასატორი თვლის, რომ სასამართლომ არასწორად აღნიშნა თავდაცვის მინისტრის ¹402 ბრძანების საფუძველზე 28 დეკემბრიდან მოქმედი შტატის გაუქმება და ახალი შტატის შექმნა; რადგან მის მიერ დაკავებული ლოგისტიკური სარდლობის შტაბის უფროსის მოადგილის თანამდებობა არ გაუქმებულა და იმავე დღესვე, ე.ი. 2004 წლის 28 დეკემბერს, იგი ლოგისტიკის სარდალმა წარადგინა ამ თანამდებობაზე დასანიშნად. კადრების დეპარტამენტმა კი არ გამოსცა დანიშვნის ბრძანება. კასატორს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა ის გარემოება, რომ კადრების განკარგულებაში გადაყვანამდე პოლკოვნიკის სამხედრო წოდება არასწორად არ მიანიჭეს, რითაც დაირღვა "სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის "გ" ქვეპუნქტი; "სამხედრო ვალდებულებისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 38-ე მუხლის მე-6 პუნქტი.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციამ არ გააფრთხილა შტატების შემცირების მოტივით, მოსალოდნელი დათხოვნის შესახებ, ხოლო დათხოვნის ბრძანება დაწერეს ზღვრული ასაკით მოსალოდნელი დათხოვნის შესახებ გაფრთხილებიდან 89-ე დღეს, ნაცვლად 30-ე დღის შემდგომი დღისა, რითაც დაირღვა "საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 108-ე მუხლის პირველი პუნქტი, 97-ე მუხლის მე-3 პუნქტი; შრომის კანონთა კოდექსის 31-ე მუხლი. დათხოვნის ბრძანების გამოცემის საფუძვლად მითითებულია შტატის შემცირება, მაშინ როდესაც, ასეთი შტატები არ შემცირებულა. კასატორი თვლის, რომ შტატის შემცირება რომც მომხდარიყო, მოსარჩელის უპირობოდ დათხოვნა მაინც უმართებულოა, რადგან იგი თანახმა იყო სხვა შესაფერის თანამდებობაზე დანიშნულიყო, თუმცა არ შეუთავაზებიათ და მოპასუხემ დაარღვია "საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 97-ე მუხლის მე-2 პუნქტი; "ომისა და სამხედრო ძალების ვეტერანების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-15 მუხლის "უ" და "ფ" პუნქტები.

რ. პ-ე აღნიშნავს, რომ სამსახურიდან ისე დაითხოვეს, სამხედრო სამსახურის ვარგისიანობის დასადგენად სამედიცინო შემოწმებაზე არ გაუტარებიათ, რითაც დაირღვა "სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ" საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 26 ოქტომბრის ¹609 ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულების მე-9 თავის მე-6 პუნქტი. მოსარჩელის უშუალო ხელმძღვანელობას სამსახურიდან დათხოვნაზე თანხმობა არ მიუცია, ამით კი დაირღვა "სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ" საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 26 ოქტომბრის ¹609 ბრძანებულების მე-9 თავის მე-4 პუნქტი. კასატორის მითითებით, მას დათხოვნამდე 2 თვით ადრე სარჩელი ჰქონდა შეტანილი სასამართლოში და სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილებამდე მოპასუხის დათხოვნის შესახებ ბრძანება არ უნდა დაეწერათ, რაც კასატორს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 29-ე მუხლის პირველი პუნქტის დარღვევად მიაჩნია. კასატორი განმარტავს, რომ ადმინისტრაციამ ერთხელ უკვე ისარგებლა თავისი კანონიერი უფლებით და სამსახურებრივი აუცილებლობიდან გამომდინარე, 2004 წლის კუთვნილი შვებულების სარგებლობის უფლება არ მისცა და 2005 წლის პირველ კვარტალში გადაუტანა. ამდენად, 2005 წელს, ადმინისტრაციას არავითარი სამართლებრივი საფუძველი აღარ გააჩნდა კუთვნილ შვებულებაში არ გაეშვა მოსარჩელე ან შვებულებისათვის განკუთვნილი ვადა ხელოვნურად შეემცირებინათ, რითაც დაარღვიეს "სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-11 მუხლის მე-4 პუნქტის "ბ" ქვეპუნქტი; "სამხედრო სამსახურის გავლის შესახებ" საქართველოს პრეზიდენტის 1998 წლის 26 ოქტომბრის ¹609 ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულების მე-9 თავის მე-9 და მე-13 პუნქტები. შვებულების გაგრძელების საკითხებზე მსჯელობისას სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პოლიკლინიკიდან და ცენტრალური კლინიკური ჰოსპიტლიდან გაცემული ცნობების თანახმად, მკურნალობის კურსი 6 მაისს, ანუ კუთვნილი შვებულების დამთავრებამდე (15 მაისი) 10 დღით ადრე დაიწყო. ამდენად, ავადმყოფობის გამო კუთვნილი შვებულების გამოუყენებელი ეს 10 დღე, 25 ივნისიდან უნდა მიეცათ და შესაბამისად, შვებულების პერიოდი 4 ივლისამდე გაეგრძელებინათ. კასატორი თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება არ მიაქცია იმ აშკარა უზუსტობას, რაც დაშვებულია შვებულების გაგრძელების თაობაზე გამოცემულ 2005 წლის 10 ივნისის ¹122 ბრძანებაში. ამ ბრძანების გამოცემის საფუძვლად მითითებულია რ. პ-ის 2005 წლის 7 ივნისის ¹5375 პატაკი და ¹4799 სამედიცინო ბარათი. ფაქტობრივად კი, ბრძანების საფუძვლად მიჩნეულ უნდა იქნეს ¹5375 პატაკზე თანდართული არა მარტო ¹4799 ცნობა, არამედ მოსარჩელის 6 მაისიდან 25 ივნისამდე ავადმყოფობისა და მკურნალობის კურსის გავლის დამადასტურებელი სხვა 4 მტკიცებულებაც. თავდაცვის სამინისტროს ¹122 ბრძანებაში აღიარებულია, რომ 6 მაისიდან ავადმყოფობის გამო მოსარჩელემ შეწყვიტა კუთვნილი შვებულებით სარგებლობა, რის გამოც მიეცა შვებულების გამოუყენებელი დღეები მიმდინარე წლის 7 ივნისიდან 15 ივნისამდე, ანუ მხოლოდ ის 7 დღე, რაც აღნიშნულია ¹5375 პატაკზე თანდართულ ¹4799 ცნობაში, ე.ი. 6 მაისიდან 7 ივნისამდე პერიოდში ავადმყოფობის დამადასტურებელ ზემოაღნიშნულ 4 ცნობას იგნორირება გაუკეთეს. ფაქტობრივად, კი, მოსარჩელეს შვებულება დაუმთავრდა 15 მაისს და ამდენად, შვებულება 7 ივნისიდან კი არ უნდა გაეგრძელებინათ, არამედ 15 მაისიდან. ამასთან, არა 7 დღით, არამედ 40 დღით, რაც საბოლოო ჯამში შვებულებაში ყოფნის პერიოდის 25 ივნისამდე გაგრძელებას განაპირობებდა. აქედან გამომდინარე, ¹122 ბრძანებაში საერთოდ გამოტოვებულია 15 მაისიდან 7 ივნისამდე პერიოდი.

კასატორმა მიუთითა რომ 2005 წლის 30 მარტს მართლაც გააფრთხილეს ზღვრული ასაკის მოტივით მოსალოდნელი დათხოვნის შესახებ. რეალურად კი, იგი დაითხოვეს რეორგანიზაციისა და შტატების შემცირების საფუძვლით, ისიც ზღვრული ასაკის მოტივით, გაფრთხილებიდან 89-ე დღეს, ანუ თითქმის 2 თვის დაგვიანებით. გაფრთხილების საფუძვლის შეცვლა და გაფრთხილების 30_დღიანი ვადის გასვლიდან 2 თვის შემდეგ დათხოვნის ბრძანების გამოცემა კასატორს ამ ბრძანების ბათილად ცნობის საფუძვლად მიაჩნია.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობის საგნად არ ქცეულა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ის ნაწილი, რომლითაც უარი ეთქვა მოსარჩელეს უშუალო ხელმძღვანელობის მიერ წარდგენილ თანამდებობაზე დანიშვნაზე. ამ საკითხების განხილვაზე რომ ყოფილიყო გამახვილებული ყურადღება, სააპელაციო პალატა დარწმუნდებოდა, რომ შვებულების გაგრძელების ბრძანებაში, თარიღები არასწორადაა მითითებული, რამაც განაპირობა მოსარჩელის სამსახურიდან დათხოვნის ბრძანების შვებულების პერიოდში დაწერა; აღნიშნული კი ეწინააღმდეგება "საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 111-ე მუხლის პირველ პუნქტს, რის გამოც ასეთი დარღვევებით გამოცემული ბრძანება ბათილად ცნობას ექვემდებარება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ მოსამართლე მაია ბაქრაძის (საქმის განმხილველი სააპელაციო პალატის შემადგენლობის თავმჯდომარე) აცილების შესახებ მისი განცხადება, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ, ი. შ-სა და ალექსანდრე იოსელიანის შემადგენლობით, ზეპირი განხილვის გარეშე 2008 წლის 4 თებერვალს განიხილა და არ დააკმაყოფილა, რაც კასატორს მიაჩნია უმართებულად. კასატორი საკასაციო სასამართლოს წინაშე აყენებს ამ განჩინების გაუქმების საკითხს, რადგან მასში ერთი სიტყვაც არ წერია იმ არგუმენტებზე, რომლებიც შრომითი ურთიერთობებიდან გამომდინარე მოთხოვნების შესახებ საქმეების განხილვისათვის არა უგვიანეს 1 თვეს ადგენს, ნაცვლად მაია ბაქრაძის მიერ გამოყენებული 10 თვისა. ამასთან, განჩინება კასატორს ჩააბარეს სააპელაციო სასამართლოს 7 თებერვლის სხდომაზე, რითაც ფაქტობრივად მას წაერთვა განჩინების სამართლებრივი საფუძვლების შემოწმების საშუალება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის დასაბუთებულობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა და განჩინების კანონიერების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ. პ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და მოცემულ საქმეზე უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილება და იმავე სასამართლოს 2008 წლის 4 თებერვლის განჩინება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ რ. პ-ემ 2008 წლის 28 იანვარს განცხადებით მიმართა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს თავმჯდომარეს და მოითხოვა ამავე სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მოსამართლის – მ. ბ-ის ჩამოცილება მისი საქმის განხილვასთან დაკავშირებული სამართალწარმოებისაგან. განცხადებული აცილების ერთადერთ საფუძვლად განმცხადებელს მიაჩნია საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სახელით იმ სააპელაციო საჩივრის წარმოებაში მიღება, რომელსაც ხელს აწერდა აღნიშნული სამინისტროს იურიდიული დეპარტამენტის ყოფილი უფროსი – მ. კ-ი. განმცხადებელმა მიუთითა, რომ მ. კ-ი არაობიექტურობისა და სამსახურებრივი უფლებამოსილების ჯეროვნად შეუსრულებლობის გამო დათხოვნილ იქნა სამსახურიდან; მოსამართლე ბაქრაძე კი არც დაინტერესებულა, თუ იურიდიული დეპარტამენტის ახალი ხელმძღვანელობა რამდენად აღიარებდა წარდგენილ სააპელაციო საჩივარს. საკასაციო სასამართლო ასევე დადგენილად მიიჩნევს, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 4 თებერვლის განჩინებით რ. პ-ის განცხადება მოსამართლე მაია ბაქრაძის საქმის განხილვიდან აცილების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 84-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად მოსამართლის ჩამოცილება საქმის განხილვისაგან დაიშვება მხოლოდ კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში. მოსამართლის აცილების საფუძვლები განსაზღვრულია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 29-31-ე მუხლებით.

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნევს, რომ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს მიერ სააპელაციო საჩივრის წარმოდგენისას მ. კ-ს საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2007 წლის 18 იანვრის ¹30 ბრძანებით მინიჭებული ჰქონდა აღნიშნული სამინისტროს სახელით სასამართლო გადაწყვეტილებების გასაჩივრების უფლებამოსილება (ტ. I, ს.ფ. 302). საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-15 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად სახელმწიფო ორგანო უფლებამოსილია ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში თავის წარმომადგენლად, დადგენილი წესით, დანიშნოს ის თანამდებობის პირი, რომელიც ამ ადმინისტრაციულ ორგანოში მსახურობს. საკასაციო სასამართლო, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილის ნორმაზე დაყრდნობით, რომლის თანახმად თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი, მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 99-ე მუხლის ბოლო წინადადების თანახმად უფლებამოსილებაშეწყვეტილი წარმომადგენლის მიერ კანონის შესაბამისად შესრულებული ყველა საპროცესო მოქმედება ინარჩუნებს მნიშვნელობას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო საჩივრის წარმოდგენის შემდგომ მ. კ-ის თანამდებობიდან დათხოვნა არ იწვევს მის მიერ სამინისტროს სახელით განხორციელებული საპროცესო მოქმედებების გაუქმებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ რ. პ-ის განცხადებაში მითითებული გარემოება არ ქმნიდა საფუძველს მოსამართლე მ. ბ-ის საქმის განხილვიდან ასაცილებლად და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა კანონიერია.

კასატორი მიუთითებს, რომ ლოგისტიკის სარდლობის შტაბის უფროსის მოადგილის თანამდებობა, რომელიც მას ეკავა, საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2004 წლის 29 დეკემბრის ¹402 ბრძანებით არ გაუქმებულა და იმავე დღეს ლოგისტიკის სარდლის მიერ რ. პ-ე წარდგენილ იქნა ამ თანამდებობაზე დასანიშნად; დანიშვნა კი არ განხორციელებულა. საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2004 წლის 29 დეკემბრის ¹402 ბრძანებით 2004 წლის 28 დეკემბრიდან გაუქმდა ლოგისტიკის სარდლობა. მის ბაზაზე ჩამოყალიბდა შეიარაღებული ძალების გენერალურ შტაბს დაქვემდებარებული ლოგისტიკის სარდლობა. რ. პ-ე თავის სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 23 თებერვლის ¹89 ბრძანებით ლოგისტიკის სარდლობის შტაბი გაუქმდა, მის მაგიერ შეიქმნა ჯარების ლოგისტიკური უზრუნველყოფის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული სამმართველო. საქართველოს შეიარაღებული ძალების ჯარების ლოგისტიკური უზრუნველყოფის დეპარტამენტის 2005 წლის 4 მარტის ¹3-11/696 წერილით რ. პ-ე წარდგენილ იქნა აღნიშნული დეპარტამენტის ადმინისტრაციული სამმართველოს .... თანამდებობაზე; თუმცა დანიშვნა კვლავ არ განხორციელებულა. ამდენად, საფუძველს მოკლებულია კასატორის მოსაზრება, თითქოს მისი თანამდებობა არ იყო გაუქმებული.

კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 27 ივნისის ¹1785 ბრძანება მისი სამსახურიდან დათხოვნის თაობაზე უკანონოა იმის გამო, რომ კადრების განკარგულებაში გადაყვანამდე მისთვის დადგენილი წესით არ მიუნიჭებიათ “.....” სამხედრო წოდება. საკასაციო სასამართლო სრულიად დაუსაბუთებლად მიიჩნევს კასატორის ამ მოსაზრებას, ვინაიდან კასატორი ვერ უთითებს შესაბამის სამართლებრივ ნორმას, რომელიც დაადგენდა სამხედრო მოსამსახურის კადრების განკარგულებაში გადაყვანის აკრძალვას მორიგი სამხედრო წოდების მინიჭებამდე.

კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ იგი არ იქნა გაფრთხილებული შტატების შემცირების გამო მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ, ხოლო სამსახურიდან დათხოვნის თაობაზე ბრძანება გამოცემულ იქნა ასაკის გამო გათავისუფლების შესახებ მისი გაფრთხილებიდან 89-ე დღეს, რითაც დაირღვა “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 97-ე, 108-ე მუხლებისა და საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 31-ე მუხლის მოთხოვნები.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 108-ე მუხლის 1-ლი პუნქტით დამსაქმებელი დაწესებულებისათვის დადგენილი ვალდებულება სამსახურიდან თანამდებობათა შემცირების საფუძვლით მოხელის ერთი თვით ადრე გაფრთხილების თაობაზე განკუთვნილია თვითონ მოხელის ინტერესების დაცვისათვის: კანონით დადგენილი აღნიშნული ვალდებულების შესრულება შესაძლებლობას აძლევს მოხელეს – დროულად მოემზადოს მოსალოდნელ გათავისუფლებასთან დაკავშირებით. ერთი თვე არის მინიმალური დრო. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემული სამართლის ნორმის მოთხოვნის დარღვევა, მისი შინაარსისა და მიზნების გათვალისწინებით, სახეზეა მხოლოდ მაშინ, თუ დამსაქმებელი დაწესებულება საერთოდ არ გააფრთხილებს, ან მოხელეს გაათავისუფლებს გაფრთხილების მომენტიდან ერთი თვის გასვლამდე. მოცემულ შემთხვევაში, “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 108-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიზნებიდან გამომდინარე, არ დარღვეულა რ. პ-ის შრომითი უფლება. რაც შეეხება კასატორის მითითებას შრომის კანონთა კოდექსის 31-ე მუხლზე, რომლის თანახმად თუ შრომის ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ შრომითი ურთიერთობა ფაქტიურად გრძელდება და არც ერთმა მხარემ არ მოითხოვა მისი შეწყვეტა, ხელშეკრულების მოქმედება ითვლება გაგრძელებულად განუსაზღვრელი ვადით. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ რ. პ-ესა და საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს შორის არ ყოფილა გაფორმებული საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსით დადგენილი შრომის ხელშეკრულება, მითუმეტეს – ვადიანი ხელშეკრულება. კასატორის სამართლებრივი ურთიერთობანი ემყარებოდა “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონს და სამხედრო სამსახურის მომწესრიგებელ სპეციალურ კანონმდებლობას; რ. პ-ე თავის დროზე თანამდებობაზე გამწესებული იყო არა შრომითი ხელშეკრულების დადებით, არამედ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის გზით. ამდენად, მითითებული ნორმის გამოყენება მოცემული სადავო სამართლებრივი ურთიერთობების მოსაწესრიგებლად დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლოა.

კასატორი აცხადებს, რომ მისი სამსახურიდან დათხოვნა უკანონოა, ვინაიდან იგი არ გაატარეს სამედიცინო შემოწმებაზე, რათა დაედგინათ მისი შესაბამისობა სამხედრო სამსახურისადმი ვარგისიანობაზე. საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. ამავე მუხლის მეორე ნაწილით განსაზღვრულია ის დარღვევები, რომლებიც ჩაითვლება არსებითად. კერძოდ: ამ კოდექსის 32-ე ან 34-ე მუხლით გათვალისწინებული წესის დარღვევით აქტის მომზადება ან გამოცემა, ან დადგენილი ადმინისტრაციული წარმოების სახის დარღვევა, ანდა კანონის ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობისას მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ რ. პ-ის მიერ ვერ იქნა დასაბუთებული, თუ რატომ გამოიწვევდა მისი სამედიცინო შემოწმებაზე გაყვანა სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღებას. ამდენად, აღნიშნული საფუძვლით რ. პ-ის სამსახურიდან დათხოვნის თაობაზე საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 27 ივნისის ¹1785 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნა დაუსაბუთებელია.

კასატორი უთითებს, რომ მისი სამსახურიდან გათავისუფლებისას დაირღვა “ხელქვეითობის წესი”, რაც გამოიხატა იმაში, რომ მინისტრის ბრძანება მისი გათავისუფლების თაობაზე გამოიცა რ. პ-ის უშუალო ხელმძღვანელობასთან შეუთანხმებლად, რომელიც არათუ მისი გათავისუფლების, არამედ მისი თანამდებობაზე დანიშვნის წინადადებით მიმართავდა სამინისტროს ხელმძღვანელობას. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს “საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-20 მუხლის 1-ლ პუნქტზე, რომლის თანახმად სამინისტროს ხელმძღვანელობს მინისტრი. იმავე მუხლის მე-2 პუნქტის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად მინისტრი, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში, თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს სამინისტროს საშტატო განრიგით გათვალისწინებულ საჯარო მოსამსახურეებს. “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად საქართველოს სამინისტრო მიეკუთვნება იმ სახელმწიფო დაწესებულებას, რომელში საქმიანობაც ითვლება საჯარო სამსახურად. იმავე კანონის 22-ე მუხლის 1-ლი პუნქტი განსაზღვრავს, რომ თანამდებობაზე პირის დანიშვნის უფლება აქვს შესაბამისი დაწესებულების ხელმძღვანელს; ხოლო იმავე კანონის 93-ე მუხლის თანახმად მოხელე შეიძლება სამსახურიდან გაათავისუფლოს პირმა, რომელსაც მისი სამსახურში მიღების უფლება აქვს. აღნიშნულ ნორმებზე დაყრდნობით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქართველოს თავდაცვის მინისტრი უფლებამოსილი იყო ერთპიროვნულად, სხვა თანამდებობის პირებთან ყოველგვარი შეთანხმების გარეშე, გამოეცა რ. პ-ის სამსახურიდან დათხოვნის შესახებ 2005 წლის 27 ივნისის ¹1785 ბრძანება და მისი ბათილად ცნობის მოთხოვნა მოცემული საფუძვლით დაუსაბუთებელია.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დავის საგანს ასევე წარმოადგენს საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ჯ-1 პირადი შემადგენლობის დეპარტამენტის უფროსის 2005 წლის 10 ივნისის ¹122 და 2005 წლის 17 ივნისის ¹125 ბრძანებებში სათანადო ცვლილებების შეტანა შვებულების ვადის გაგრძელების თაობაზე. კასატორი (მოსარჩელე) უთითებს, რომ ბრძანების გაცემისას არ იქნა გათვალისწინებული მის პატაკებზე დართული დოკუმენტაცია სრულად და შვებულება მიეცა იმაზე უფრო ნაკლები ვადით, ვიდრე მას ეკუთვნოდა აღნიშნული დოკუმენტაციით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ჯ-1 პირადი შემადგენლობის დეპარტამენტის უფროსის 2005 წლის 10 ივნისის ¹122 ბრძანებას, რომლითაც რ. პ-ეს მიეცა შვებულება 2005 წლის 7 ივნისიდან 15 ივნისამდე, ერთ-ერთ საფუძვლად დაედო რ. პ-ის 07.06.05 წ. ¹5375 პატაკი, რომლითაც მან მოითხოვა შვებულების გაგრძელება 2005 წლის 15 ივნისამდე (ტ. I, ს.ფ. 55). პატაკს თან ერთვოდა თავდაცვის სამინისტროს პოლიკლინიკის სამხედრო საექიმო კომისიის მიერ სწორედ 2005 წლის 7 ივნისს გაცემული ¹4799 ცნობა, რომლის თანახმად რ. პ-ე მიჩნეულ იქნა სამხედრო სამსახურისათვის დროებით უვარგისად, რის გამოც ჩაითვალა, რომ მას ესაჭიროებოდა გათავისუფლება სამხედრო სამსახურის მოვალეობათა შესრულებისაგან 7 დღე-ღამის ვადით (ტ. I, ს.ფ. 45).

საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს, რომ საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ჯ-1 პირადი შემადგენლობის დეპარტამენტის უფროსის 2005 წლის 17 ივნისის ¹125 ბრძანებას, რომლითაც რ. პ-ეს მიეცა შვებულება მკურნალობასთან დაკავშირებით 2005 წლის 15 ივნისიდან 25 ივნისამდე, საფუძვლად დაედო რ. პ-ის 15.06.05 წ. ¹5654 პატაკი, რომლითაც მან მოითხოვა შვებულების გაგრძელება 2005 წლის 25 ივნისამდე. პატაკს თან ერთვოდა თავდაცვის სამინისტროს პოლიკლინიკის სამხედრო საექიმო კომისიის მიერ სწორედ 2005 წლის 15 ივნისს გაცემული ¹5240 ცნობა, რომლის თანახმად რ. პ-ე მიჩნეულ იქნა სამხედრო სამსახურისათვის დროებით უვარგისად, რის გამოც ჩაითვალა, რომ მას ესაჭიროებოდა გათავისუფლება სამხედრო სამსახურს მოვალეობათა შესრულებისაგან 10 დღე-ღამის ვადით.

აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ შვებულებით სარგებლობის უფლება საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობით წარმოადგენს საჯარო მოსამსახურის ძირითად უფლებას, გარანტიას მისი ჯანმრთელობის ნორმალური მდგომარეობისა და შრომისუნარიანობის შენარჩუნებისათვის. შვებულების უფლების გამოყენებას, გამოყენების მომენტსა და შვებულების ხანგრძლივობას, მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი მაქსიმალური ხანგრძლივობის ფარგლებში, წყვეტს თვითონ საჯარო მოსამსახურე. ამასთან, დამსაქმებელი დაწესებულება არ არის ვალდებული საჯარო მოსამსახურეს მისცეს შვებულება იმაზე უფრო ხანგრძლივი პერიოდით, ვიდრე ამას მოითხოვს დასაქმებული (საჯარო მოსამსახურე).

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ჯ-.... პირადი შემადგენლობის დეპარტამენტის უფროსის 2005 წლის 10 ივნისის ¹122 და 2005 წლის 17 ივნისის ¹125 ბრძანებების გამოცემისას მოპასუხემ იმოქმედა მოქმედი კანონმდებლობის ფარგლებში, თვითონ რ. პ-ის მიერ გამოხატული ნების შესაბამისად. მოპასუხე არ იყო ვალდებული, რ. პ-ის მიეცა ავადმყოფობის გამო შვებულება იმაზე მეტი ხანგრძლივობით, ვიდრე ამ უკანასკნელის მიერ იქნა მოთხოვნილი. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს დადგენილად მიაჩნია, რომ საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 27.06.05 წ. ¹1785 ბრძანების გამოცემისას საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის ჯ-1 პირადი შემადგენლობის დეპარტამენტის უფროსის 2005 წლის 10 ივნისის ¹122 და 2005 წლის 17 ივნისის ¹125 ბრძანებებით რ. პ-ის მიცემული შვებულება დასრულებული იყო. შესაბამისად, არ არსებობს საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 27.06.05წ. ¹1785 ბრძანების უკანონოდ მიჩნევის, კასატორის მიერ მითითებული, აღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, საფუძველი.

რაც შეეხება კასატორის მოთხოვნას “....” სამხედრო წოდების შესაბამის თანამდებობაზე აღდგენის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოთხოვნა ამ ნაწილშიც უსაფუძვლოა, ვინაიდან კასატორს სადავოდ არ გაუხდია საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2004 წლის 29 დეკემბრის ¹402 ბრძანება მისი კადრების განკარგულებაში გაყვანის თაობაზე; საკასაციო პალატა ყირადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ თუნდაც მისი შეიარაღებული ძალების რიგებიდან დათხოვნის თაობაზე საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2005 წლის 27 ივნისის ¹1785 ბრძანების ბათილად ცნობის შემთხვევაში აღდგება აღნიშნული ბრძანების გამოცემამდე არსებული მდგომარეობა: რ. პ-ე კვლავ ჩაითვლება კადრების განკარგულებაში გაყვანილად, კონკრეტულ თანამდებობაზე დაუნიშვნელად. მისი მოთხოვნა “.....” სამხედრო წოდების შესაბამის თანამდებობაზე 2005 წლის 1 მარტიდან აღდგენის თაობაზე ფაქტიურად წარმოადგენს განცხადებას თანამდებობაზე მიღების თხოვნით, რომლის დაკმაყოფილება-არდაკმაყოფილების საკითხი მთლიანად განეკუთვნება მითითებულ თანამდებობაზე პირის დანიშვნის უფლების მქონე თანამდებობის პირის – საქართველოს თავდაცვის მინისტრის დისკრეციულ უფლებამოსილებას, რომლის განხორციელებაში, მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში, სასამართლოს ჩარევის სამართლებრივი საფუძვლები არ არსებობს. ამდენად, სარჩელისა და საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა ამ ნაწილშიც სრულიად დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლოა. შესაბამისად, ასევე უსაფუძვლოა მოთხოვნა 2005 წლის 1 მარტიდან სამმართველოს უფროსის თანამდებობაზე დაუნიშვნელობის შედეგად იძულებითი გაცდენით მიუღებელი ფულადი სარგოების ანაზღაურების თაობაზე.

კასატორი ითხოვს 2004 წლის 22 ნოემბრიდან “პოლკოვნიკის” სამხედრო წოდების დამტკიცებას და ამავე დღიდან “....” სამხედრო წოდების კუთვნილი ფულადი სარგოს ანაზღაურებას.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს “სამხედრო მოსამსახურის სტატუსის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის “გ” ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად სახელმწიფოს მიერ სამხედრო მოსამსახურისათვის გარანტირებულია საშტატო განრიგისა და დაკავებული თანამდებობის მიხედვით სამხედრო წოდების მინიჭება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. დაუშვებელია სამხედრო მოსამსახურისათვის მორიგი სამხედრო წოდების მინიჭების შეფერხება; ასევე: “სამხედრო ვალდებულებისა და სამხედრო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 38-ე მუხლის მე-6 პუნქტზე, რომლის თანახმად სამხედრო მოსამსახურეს სამხედრო წოდება ენიჭება წინა სამხედრო წოდებით სამხედრო სამსახურის ვადის გასვლისას, თუკი მას უკავია ისეთი სამხედრო თანამდებობა, რომლისთვისაც შტატით გათვალისწინებულია მისანიჭებელი სამხედრო წოდების თანაბარი ან უფრო მაღალი სამხედრო წოდება.

მითითებულ ნორმებზე დაყრდნობით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მორიგი სამხედრო წოდების მინიჭების მომენტისათვის პირი უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს: იგი უნდა იყოს სამხედრო მოსამსახურე; მას უნდა ეკავოს ისეთი საშტატო თანამდებობა, რომელიც იძლევა შესაძლებლობას მას მიენიჭოს როგორც მორიგი, ასევე უფრო მაღალი სამხედრო წოდება.

მოცემულ საქმეზე სადავო არ გამხდარა ის გარემოება, რომ 2004 წლის 22 ნოემბერს რ. პ-ეს წარმოეშვა უფლება – მიეღო “.....” სამხედრო წოდება, რადგან მას ეკავა შესაბამისი საშტატო თანამდებობაც და გასული იყო წინა სამხედრო წოდებით სამსახურის ვადაც. მაგრამ “.....” სამხედრო წოდების მინიჭება არ მომხდარა. ისიც უდავოდაა დადგენილი, რომ უფლების სასამართლო წესით დაცვის საკითხის დაყენებისას რ. პ-ე იყო გაყვანილი კადრების განკარგულებაში, ე.ი. – გათავისუფლებული იყო თანამდებობიდან. ამდენად, სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას – გამოიტანოს გადაწყვეტილება “....” სამხედრო წოდების მინიჭების მოპასუხისათვის დავალების თაობაზე, რადგან მორიგი წოდების მინიჭება შესაბამის სამხედრო თანამდებობაზე არმყოფი პირისათვის დაუშვებელია. მოცემულ საქმეში საკასაციო სასამართლო გადამწყვეტ მნიშვნელობას ანიჭებს იმ გარემოებას, რომ არც საქმის ქვემდგომ სასამართლო ინსტანციებში და არც საკასაციო წესით განხილვისას კასატორი (მოსარჩელე) არ აკმაყოფილებდა საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობით პირისათვის დადგენილ კრიტერიუმებს მორიგი სამხედრო წოდების მინიჭებისათვის.

კასატორი ითხოვს მორალური ზიანის საკომპენსაციოდ 1001 ლარის გადახდის დაკისრებას მოპასუხისათვის. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის 1-ლ ნაწილზე დაყრდნობით, განმარტავს, რომ არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში. იმავე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრულია, რომ სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევაში დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც. იმავე კოდექსის მე-18 მუხლის მე-6 ნაწილიც ითვალისწინებს ამ მუხლით დაცული ისეთი სახის სიკეთის ბრალეული ხელყოფისას მორალური ზიანის ანაზღაურებას, როგორიცაა: სახელის ტარების უფლებაში შეცილება ან სხვისი სახელით უნებართვო სარგებლობა, პირის პატივი, ღირსება, პირადი ცხოვრების საიდუმლოება, პირადი ხელშეუხებლობა და საქმიანი რეპუტაცია. საკასაციო სასამართლო კანონიერად თვლის მოპასუხის ქმედებას რ. პ-ის სამსახურიდან დათხოვნასთან დაკავშირებით; ამასთან, კასატორი ვერ ასაბუთებს მორალური ზიანის მიყენებს ფაქტს მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ბრალეული ქმედებით, რომელმაც გამოიწვია მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შერყევა, ვინაიდან მხოლოდ ჰიპოტეთური მსჯელობა სამსახურიდან გათავისუფლებული ადამიანის სტრესულ მდგომარეობაზე ვერ გახდება საფუძველი მორალური ზიანის ანაზღაურებისათვის; კასატორი ვერ უთითებს მორალური ზიანის ანაზღაურების კანონის შესაბამისად დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და სამართლებრივ საფუძვლებზე, რის გამოც საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს კასატორის აღნიშნულ მოთხოვნას.

რაც შეეხება კასატორის მოთხოვნას ადვოკატის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურების თაობაზე. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის ბოლო წინადადების თანახმად იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურება, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, დაეკისრება მეორე მხარეს. ვინაიდან მიღებულია გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე, არ არსებობს მოსარჩელის მიერ წარმომადგენლის დახმარებაზე გაწეული ხარჯების ანაზღაურების მოპასუხე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროსათვის დაკისრების სამართლებრივი საფუძველი.

ყოველივე ზემოაღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს მოცემული დავის გადაწყვეტისას კანონი არ დაურღვევია და რ. პ-ის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. რ. პ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. მოცემულ საქმეზე უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილება და იმავე სასამართლოს 2008 წლის 4 თებერვლის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება არ საჩივრდება.