¹ბს-408-392(კ-08) 26 ივნისი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე

მარიამ ცისკაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ი/მ “ა. ა.-ის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 25 ივლისს ი/მ “ა. ა.-მ” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თელავის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თელავის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2001 წლის 28 თებერვალს მის მაღაზიაში შემოწმების შედეგად აღმოჩნდა 5852,25 ლარის ღირებულების მატერიალური ფასეულობები, რის თაობაზეც შედგენილ იქნა აქტი, რომელიც მოსარჩელეს არ წარუდგინეს, რაც იმით დასტურდებოდა, რომ მასზე ხელი არ ჰქონდა მოწერილი და არც შესაბამისი ჩანაწერი გაკეთებულა. მხოლოდ 2003 წელს გახდა მოსარჩელისთვის ცნობილი, რომ მას თურმე სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადასახდელი ჰქონდა 4877,18 ლარი, რაც აღნიშნულიდან გამომდინარე, არასწორად ჰქონდა დარიცხული. მოსარჩელემ 2003 წლიდან არაერთგზის მოითხოვა მოპასუხისაგან შემოწმების აქტი, მაგრამ 2005 წლის მაისამდე ვერ შეძლო მისი მიღება მოპასუხის ბრალით. მოსარჩელემ წარადგინა შესაგებელი, რაზეც უარი მიიღო იმავე საგადასახადო ინსპექციიდან.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ იმ დროს მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 223-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, დაერიცხა ჯარიმა _ 4877,18 ლარი. იმის გამო, რომ მოპასუხის ბრალით დროულად არ შეატყობინეს აღნიშნულის შესახებ, რათა მიემართა შესაბამისი ორგანოებისათვის მისი უფლებების დაცვის მიზნით, არასწორად დარიცხულ ჯარიმაზე არიცხავდნენ საურავს, რამაც სარჩელის აღძვრის დროისათვის 10300 ლარი შეადგინა. ამასთან, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის შესაბამისად, ჯარიმა იყო სასჯელის ღონისძიება და მასზე არ უნდა მომხდარიყო საურავის დარიცხვა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ თელავის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 25 ნოემბრის სხდომაზე საბოლოოდ მოითხოვა თელავის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 13 მაისის ¹13 საგადასახადო შეტყობინებისა და ამავე ინსპექციის 2005 წლის 10 ივნისის ¹7781 ბრძანების ბათილად ცნობა მისთვის ჯარიმის სახით 4877,18 ლარისა და საურავის _ 10300 ლარის დარიცხვის შესახებ.

თელავის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი თელავის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 13 მაისის შეტყობინება და 2005 წლის 10 ივნისის ¹7781 ბრძანება მოსარჩელისთვის საურავის _ 10300 ლარის დარიცხვის ნაწილში; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მოსარჩელე ა. ა.-ი 1997 წლიდან რეგისტრირებული იყო ინდივიდუალურ მეწარმედ თელავის საგადასახადო ინსპექციაში. მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო 2001 წლის 28 თებერვლის შემოწმების აქტისა და მისი შინაარსის შესახებ, რომლითაც მას ჯარიმის სახით სწორად დაერიცხა 4877,18 ლარი.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 126-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო სანქცია იყო პასუხისმგებლობის ზომა, ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის და გამოიყენებოდა საურავისა და ფულადი ჯარიმის სახით, ხოლო იმავე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო სანქციას საურავი არ ერიცხებოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოპასუხე თელავის საგადასახადო ინსპექციამ მოსარჩელეს ჯარიმაზე _ 4877,18 ლარზე, რომელიც ერთჯერადი სანქციის სახით დაერიცხა, არასწორად და უკანონოდ დაარიცხა საურავი და ასევე უსაფუძვლოდ უთხრა უარი მოსარჩელეს საურავის დარიცხვის ნაწილში შესაბამისი ბრძანების გაუქმებაზე.

თელავის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თელავის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის ამ ნაწილშიც დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 22 მაისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თელავის საგადასახადო ინსპექცია შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის საგადასახადო ინსპექციით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 23 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის საგადასახადო ინსპექცია შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრით (საგადასახადო ინსპექცია).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თელავის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2001 წლის 28 თებერვლის შემოწმების აქტით ი/მ “ა. ა.-ს” სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა ჯარიმა 4877 ლარის ოდენობით. 2005 წლის 13 მაისს ი/მ “ა. ა.-ს” გაეგზავნა შეტყობინება საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ 15200 ლარის გადახდის თაობაზე. 2005 წლის 27 მაისს ა. ა.-მ შესაგებლით მიმართა შესაბამის საგადასახადო ორგანოს და მოითხოვა საგადასახადო შემოწმების აქტით დარიცხული, როგორც ძირითადი თანხის, ასევე საურავის გაუქმება. თელავის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 10 ივნისის ¹7781 ბრძანებით ა. ა.-ს უარი ეთქვა შესაგებლის დაკმაყოფილებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-80 მუხლის თანახმად, საგადასახადო მოთხოვნა იყო საგადასახადო ორგანოს ადმინისტრაციული აქტი, რომელიც წარედგინა გადასახადის გადამხდელს/საგადასახადო აგენტს ან სხვა ვალდებულ პირს. საგადასახადო მოთხოვნის შესრულება სავალდებულო იყო ამ კოდექსით განსაზღვრულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით. იმავე კოდექსის მე-11 თავით განსაზღვრული იყო საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიებები, რომლის 84-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა" ქვეპუნქტის მიხედვით, ასეთს წარმოადგენდა საგადასახადო იპოთეკის/გირავნობის უფლება. ხსენებული კოდექსის 85-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლება წარმოიშობოდა აღიარებულ საგადასახადო დავალიანებასთან ერთად. ეს უფლება საგადასახადო დავალიანების მოცულობის ფარგლებში ვრცელდებოდა გადასახადის გადამხდელის/საგადასახადო აგენტის ან სხვა ვალდებული პირის საკუთრებაში არსებულ ან/და ბალანსზე რიცხულ ნებისმიერ ქონებაზე. სააპელაციო სასამართლოში აპელანტის მიერ წარმოდგენილ იქნა 2005 წლის 9 მარტს ი/მ “ა. ა.-ის” მიმართ გამოცემული ¹9 საგადასახადო მოთხოვნა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დავალიანების _ 15200 ლარის გადახდის თაობაზე, რომელიც ა. ა.-ს ჩაჰბარდა იმავე დღეს და რაც გასაჩივრებული არ ყოფილა კანონით დადგენილი წესით, ანუ ა. ა.-ის მიერ აღიარებულ იქნა აღნიშნული დავალიანება.

ზემოთ დასახელებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მოპასუხე საგადასახადო ორგანოს მიერ 2005 წლის 13 მაისს გირავნობა/იპოთეკის თაობაზე გამოცემული შეტყობინების ბათილად ცნობის კანონით გათვალისწინებული საფუძველი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება და მიიჩნია, რომ არ არსებობდა თელავის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 10 ივნისის გასაჩივრებული ბრძანების ბათილად ცნობის კანონით გათვალისწინებული საფუძველი. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას დარღვეული იყო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა" და “ბ" ქვეპუნქტები, რაც იყო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი/მ “ა. ა.-მა”, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის განმარტებით, მას არანაირი საგადასახადო მოთხოვნა არ ჩაჰბარებია და მის მიერ არ იყო შესრულებული ხელმოწერა შესაბამისი საგადასახადო მოთხოვნის მეორე გვერდზე, არამედ იგი შესრულებული იყო თვით საგადასახადო მოთხოვნის შემსრულებლის მიერ. აღნიშნულით კი, უხეშად დაირღვა კასატორის კანონით მინიჭებული უფლებები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 2 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 2 მაისის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 26 ივნისამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი/მ “ა. ა.-ის” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. მართალია, ჯარიმაზე საურავის დარიცხვა არ შეესაბამება საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებულ პრაქტიკას, მაგრამ საკასაციო სასამართლომ ი/მ “ა. ა.-ის” საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად მიიჩნია, რადგან ი/მ “ა. ა.-ს” არ გაუსაჩივრებია თელავის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 9 მარტის ¹9 საგადასახადო მოთხოვნა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დავალიანების _ 15200 ლარის ი/მ “ა. ა.-ის” მიერ გადახდის თაობაზე, რომელიც ი/მ “ა. ა.-ს” ჩაჰბარდა იმავე დღესვე _ 2005 წლის 9 მარტს.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

გარდა ამისა, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, ვინაიდან ი/მ “ა. ა.-ს” საკასაციო საჩივარზე გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 515 ლარის ოდენობით, ამიტომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მას უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი _ 360,5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ი/მ “ა. ა.-ის” საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილება;

ი/მ “ა. ა.-ს” დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი _ 360,5 ლარი;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.