¹ბს-418-402(კ-08) 26 ივნისი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე

მარიამ ცისკაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 მარტის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 31 ოქტომბერს ი/მ “გ. მ.-მა” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2002 წელს შეიძინა საქონელი შპს ,,ტ.-სგან” და საქონლის მიწოდებისას გამყიდველის მიერ გამოწერილ იქნა შემდეგი ანგარიშ-ფაქტურები _ სერია აა-68, ¹010001, ¹010002, ¹010003, ¹008524. აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 პირები შპს ,,ტ.-ის” მიერ წარდგენილ იქნა შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში, მას ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება ნაწარმოები ჰქონდა და დავალიანება არ ერიცხებოდა, რაც დასტურდებოდა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 12 აპრილის ¹36/3 და 2005 წლის 3 ოქტომბრის ¹8554 ცნობებით. მიუხედავად იმისა, რომ ამ შემთხვევაში საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ყველა ნორმა დაცული იყო და მოსარჩელეს დღგ-ს ჩათვლის უფლება გააჩნდა, შესაბამისმა საგადასახადო ინსპექციამ ჩათვლები გაუუქმა და არაერთგზისი მოთხოვნის მიუხედავად, ჩათვლების აღდგენაზე უარს აცხადებდა. დღგ-ს გაუქმებული ჩათვლების თანხა შეადგენდა 10051,84 ლარს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა 10051,84 ლარის ოდენობით დღგ-ს ჩათვლების აღდგენა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 1 დეკემბრის განჩინებით მოცემულ საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი, შპს “ტ.” და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილებით ი/მ “გ. მ.-ის” სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე მხარემ 2002 წელს შეიძინა საქონელი შპს ,,ტ.-სგან” და საქონლის მიწოდებისას გამყიდველის მიერ გამოწერილ იქნა შემდეგი ანგარიშ-ფაქტურები _ სერია აა-68, ¹010001, ¹010002, ¹010003, ¹008524. საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 3 ოქტომბრის ¹2554 ცნობით დგინდებოდა, რომ შპს ,,ტაო.-ს” პირადი აღრიცხვის ბარათზე ბიუჯეტის დავალიანება არ ერიცხებოდა. იმავე ინსპექციის 2005 წლის 12 აპრილის ¹36/3 ცნობის თანახმად, შპს ,,ტ.-ს” მის მიერ გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების _ სერია აა-68, ¹010003, ¹008524, ¹010001, ¹010002, მე-4 ეგზემპლარები წარდგენილი ჰქონდა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის ხელვაჩაურის განყოფილებაში, რომლებიც გაგზავნილი იყო საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურში.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქონლის მიწოდება განხორციელდა ანგარიშ-ფაქტურებით, რომლებითაც დასტურდებოდა შპს ,,ტ.-ის” მიერ დღგ-ს გადახდის ფაქტი. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 19 ნოემბრის ¹01-11/2678 ცნობით დასტურდებოდა, რომ შპს ,,ტ.-ს” ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება მოხდენილი ჰქონდა აღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან შპს ,,ტ.-ს” ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება მოხდენილი ჰქონდა კანონით დადგენილი წესით, დღგ-ს თანხა შეტანილი იყო აჭარის ა/რ ბიუჯეტში.

საქალაქო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილი არ მოითხოვდა დღგ-ს თანხის გადახდას მხოლოდ საქართველოს ცენტრალურ ბიუჯეტში. აღნიშნული ნორმა ითვალისწინებდა დღგ-ს თანხის გადახდას საქართველოს ბიუჯეტში, რომელიც ,,საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, მოიცავდა საქართველოს ცენტრალურ ბიუჯეტს, აფხაზეთისა და აჭარის ა/რ და საქართველოს სხვა ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტებს. აჭარის ა/რ ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის ხელვაჩაურის ფილიალში შპს ,,ტ.-ის” მიერ გადახდილი დღგ-ს თანხის საქართველოს ცენტრალურ ბიუჯეტში გადარიცხვის განუხორციელებლობა არ შეიძლებოდა გამხდარიყო დღგ-ს თანხის ჩათვლაზე უარის თქმის საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 24 იანვრის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის საგადასახადო ინსპექცია, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლედ _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 მარტის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა და მთლიანად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და დამატებით აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 116-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, დღგ-ს დეკლარაცია წარდგენილი და დღგ გადახდილი უნდა ყოფილიყო საგადასახადო ორგანოში რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამავე სასამართლოს დავალებით მესამე პირის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის მიერ წარმოდგენილი შპს ,,ტ.-ის” ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების ამსახველი დოკუმენტის (შედარების აქტი) თანახმად, შპს “ტ.-ს” 2000 წლის 1 იანვრიდან 2008 წლის 19 თებერვლამდე პერიოდში დღგ-ს გადასახადში დავალიანება არ ერიცხებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, შპს ,,ტ.-სა” და ი/მ ,,გ. მ.-ს” საგადასახადო ვალდებულებები დღგ-ს სადავო თანხასთან მიმართებაში, შესრულებული ჰქონდათ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად. გადამხდელის მიერ დღგ გადახდილ იქნა რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით და ჩარიცხული აჭარის ა/რ ბიუჯეტში, რომელიც ,,საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფებამოსილებათა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, წარმოადგენდა საქართველოს ერთიანი ცენტრალიზებული საბიუჯეტო სისტემის განუყოფელ ნაწილს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, გადასახადის დაბეგვრის მიზნებისთვის მეწარმე სუბიექტებმა, შესაბამის პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, ერთი მხრივ, საქონლის მიმწოდებლებმა წარადგინეს ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 პირები კონტროლის განხორციელების მიზნით შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში, ხოლო, მეორე მხრივ, საქონლის მყიდველმა ი/მ ,,გ. მ.-მა” ანგარიშ-ფაქტურების მე-3 პირები წარუდგინა მომსახურე საგადასახადო ინსპექციას ჩათვლის მისაღებად, რაც არ იქნა განხორციელებული საგადასახადო დეპარტამენტის შესაბამისი წერილის საფუძველზე. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს ბიუჯეტში თანხა გადახდილად ითვლება, თუ ის ასახვას ჰპოვებს ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში, დღგ-ს ჩათვლების განხორციელება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის მიხედვით, დაუშვებელია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, მიიჩნია რა საკმარისად ის ფაქტი, რომ არაპირდაპირი გადასახადის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრებოდა საქონლის მიმწოდებელს, ხოლო მიმწოდებელს – შპს ,,ტ.-ს” ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გაცემული შესაბამისი ცნობის საფუძველზე, დავალიანება არ ერიცხებოდა. შპს ,,ტ.-ის” მიერ შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით გადახდილი დღგ-ს თანხა არ არის ასახული საქართველოს ეროვნული ბანკის შესაბამის სახაზინო ანგარიშზე, რითაც დარღვეულია საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის მოთხოვნა. გარდა ამისა, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2008 წლის 8 თებერვლის ¹16-10/2976 წერილზე თანდართული მტკიცებულებებით დადასტურებული ფაქტია, რომ სადავო ანგარიშ-ფაქტურებში არასწორად იყო აღნიშნული ი/მ “გ. მ.-ის” საიდენტიფიკაციო ნომერი, რის გამოც არ ხერხდება გადასახადის გადამხდელის იდენტიფიცირება, რაც არ იძლევა დღგ-ს ჩათვლის განხორციელების კანონიერ საფუძველს. დღგ-ს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები უნდა იყოს შევსებული სწორად, ხოლო არასწორად შევსებული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა შესაბამისი თვის დღგ-ს დეკლარაციასთან ერთად, წარდგენილ უნდა იქნეს შესაბამის საგადასახადო ორგანოში მისი გაუქმების მიზნით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 2 და 8 მაისის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 2 და 8 მაისის განჩინებების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 26 ივნისამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 11 მარტის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.