¹ბს-420-398(კ-07) 11 ივლისი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 5 ივნისს რ. კ-ს წარმომადგენელმა გ. ს-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიმართ საკომპენსაციო თანხის გაცემის თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ რ. კ- არის იძულებით გადაადგილებული პირი, ცხოვრობს ...ში, პანსიონატ ,,მ...ში” და 1993 წლიდან მინიჭებული აქვს დევნილის სტატუსი.

1996 წელს კომპიუტერიზაციის დროს, რეგისტრირებულია ერთიან კომპიუტერულ სიაში და მინიჭებული აქვს საოჯახო ნომერი ¹..., რასაც ადასტურებს 1999 წლის 29 აპრილს საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს მიერ გაცემული ერთიანი კომპიუტერული მონაცემი, ამავე სამინისტროს მიერ 2001 წლის 19 ოქტომბერს, 2004 წელსა და 2006 წელს შედგენილი ერთიანი სია.

მოსარჩელის განმარტებით, 2006 წელს მიმდინარე პრივატიზაციის დროს, მაშინ როცა, კომპანია ,,.. ..” შეისყიდა ა...ის 100% და სს ,,მ...ის” 52,8 აქციათა პაკეტი, აჭარის ა/რ მთავრობის თავმჯდომარემ 2006 წლის 15 თებერვლის ¹15 ბრძანების მე-4 მუხლის ,,ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე განსაზღვრა, რომ კომპანიას უზრუნველეყო იძულებით გადაადგილებულ პირთა გამოსახლება, თითოეულ ოჯახზე 7000 აშშ დოლარის გადახდით.

2006 წლის 12 მარტს რ. კ-მ მიმართა აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსთან არსებულ საკომპენსაციო თანხების გამცემ შტაბს საკომპენსაციო თანხის მისაღებად, სადაც აღმოჩნდა რომ გაუქმებულ იქნა მისი საოჯახო ნომერი და იგი მიწერილ იქნა მამის - მ. კ-ს საოჯახო ნომერზე, მაშინ როცა, ამ უკანასკნელს ჰყავს თავისი ოჯახი - მეუღლე და მცირწელოვანი შვილი. მოსარჩელემ არაერთხელ მიმართა მოპასუხე ორგანიზაციას და ითხოვდა განმარტებას, თუ რის საფუძველზე მოხდა საოჯახო ნომრების გაერთიანება, მაგრამ პასუხი არ მიუღია. ამასთან, აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს არ გააჩნდა არანაირი სამართლებრივი საფუძველი საოჯახო ნომრების გაერთიანებისათვის.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსაგან საოჯახო ნომერის აღდგენას. აღნიშნული ნომრის შეყვანას ერთიან კომპიუტერულ სიაში, მის რეგისტრაციას და რეგისტრირებული სიის გადაგზავნას კომპანია ,,.. ..” საკომპენსაციო თანხის - 7000 აშშ დოლარის გასაცემად.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 13 ივნისის განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაება კომპანია ,,.. ..”, ხოლო ამავე სასამართლოს 2006 წლის 26 ივნისის საოქმო განჩინებით - საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტრო.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილებით რ. კ-ს სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს დაევალა რ. კ-ს შეყვანა ნომრით ¹00051 საკომპენსაციო თანხების გამცემ ერთიან კომპიუტერულ სიაში. მასვე დაევალა რეგისტრირებული და შესწორებული სიის გადაგზავნა კომპანია ,,.. ..”, მოსარჩელეზე საკომპენსაციო თანხის გასაცემად.

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ.

აპელანტი სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ აჭარის ა/რ მთავრობის თავმჯდომარის 2006 წლის 14 თებერვლის ¹15 ბრძანებით განისაზღვრა პანსიონატ ,,მ...ში” დროებით მცხოვრებ დევნილთა გამოსახლების სანაცვლოდ, საკომპენსაციო თანხის გაცემა 7 000 აშშ დოლარის ოდენობით. აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ შეადგინა იმ დევნილთა ოჯახების სია, რომლებსაც გამოსახლების სანაცვლოდ უნდა მიეღოთ საკომპენსაციო თანხა.

აპელანტის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიყენა ,,იძულებით გადაადგილებულ პირთა დევნილთა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტისა და მე-4 პუნქტის ,,ა” ქვეპუნქტი, რომელშიც მითითებულია, რომ ,,საქართველოს ტერიტორიაზე საქართველოს იურისდიქციის აღდგენამდე, დევნილთა კომაპქტური განსახლების ობიქტებიდან არ ხდება დევნილთა გამოსახლება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა დევნილთან იდება წერილობითი შეთანხმება. აპელანტის განმარტებით, საქმეშია რ. კ-ს მინდობილობა მ. კ-ს მიმართ, რომელიც დამოწმებულია ნოტარიულად და აქვს იურიდიული ძალა და რომელშიც პირდაპირაა მითითებული, რომ რ. კ-ა მინდობილობას აძლევს მ. კ-ს, რომ მისი, როგორც იძულებით გადაადგილებული პირის სახელით, ხელი მოაწეროს დროებით მფლობელობაში არსებული საცხოვრებელი სადგომის გამოთავისუფლების სანაცვლოდ, კომპენსაციის მიღების თაობაზე წერილობით შეთანხმებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოხდა წერილობითი შეთანხმება, რის გამოც, აპელანტის მოსაზრებით, რ. კ-ს უფლებები არ დარღვეულა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, აპელანტი ითხოვდა ქ. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილების გაუქმებას და საქმის ხელახალი განხილვისათვის იმავე სასამართლოში დაბრუნებას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილებით აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილება გაუქმდა აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის ბაჟის დაკისრების ნაწილში, ხოლო დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

სააპელაციო სასამართლო განჩინებაში მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას სწორად გამოიყენა ,,იძულებით გადაადგილებულ პირთა და ლტოლვილთა შესახებ” საქართველოს კანონი, ასკ-ის 24-ე, 33¹-ე მუხლები, აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს 2006 წლის 14 თებერვლის ¹15 ბრძანება და სწორად განმარტა კანონი.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აპელანტმა ვერ დაასაბუთა საქალაქო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვისას მატერიალური თუ საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგებზე და განაპირობა არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, აპელანტი ასევე ვერ უთითებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ კანონის ისეთ დარღვევებზე, რაც საქმეზე სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღებას განაპირობებდა.

მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ.

კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ სასამართლომ ყოველგვარი დასაბუთებისა და გამოკვლევის გარეშე დაადგინა, რომ მოსარჩელე რ. კ-ა ცალკე ოჯახია, დაეყრდნო რა საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს მიერ გამოცემულ საოჯახო ნომერს, რომელსაც სულ სხვა სამართლებრივი დატვირთვა გააჩნდა და იგი საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს დებულების შესაბამისად, წარმოადგენს დევნილთა რეგისტრაციის დამადასტურებელ დოკუმენტს და არა ოჯახს.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის ის ნორმები, რომლებიც არეგულირებს ოჯახთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს და რომელთა შესაბამისადაც, ოჯახი არის ქორწინებაზე ან ახლო ნათესაობაზე დაფუძნებული ადამიანთა მცირე ჯგუფი, რომლის წევრები დაკავშირებული არიან ერთმანეთთან საერთო ოჯახური ყოფით, ურთიერთდახმარების, მორალური და სამართლებრივი პასუხისმგებლობის საერთო გრძნობით, ადამიანთა ამ მცირე ჯგუფში კი საქართველოს კანონმდებლობა აერთიანებს: ცოლს, ქმარს, შვილებს და ერთად მცხოვრებ სხვა ახლო ნათესავებს, როელთა ერთად ცხოვრება და ერთმანეთის მიმართ უფლებებისა და მოვალეობების არსებობა მიიჩნევა ოჯახის მთავარ ნიშნად, კონკრეტულ საქმეში კი, მოსარჩელე რ. კ-ა ცხოვრობდა პანსიონატ “მ...ის" ერთ საოჯახო ფართში მამასთან, მ. კ-სთან ერთად და ეწეოდნენ ერთ სამეურნეო საქმიანობას, გააჩნდათ ერთმანეთის მიმართ საერთო უფლებები და მოვალეობები. აქედან გამომდინარე, ისინი განხილულია, როგორც ერთი ოჯახი და შესაბამისად, მათზე გაიცა საკომპენსაციო თანხა მ. კ-ს წარმომადგენლობით, თანახმად ნასყიდობის ხელშეკრულებისა, რომელიც დაიდო კომპანია ,,.. .." და აჭარის ა/რ მთავრობას შორის. აღნიშნული ხელშეკრულების პირველი მუხლის ერთ-ერთი პუნქტი განსაზღვრავს დევნილის ოჯახის წარმომადგენელს ანუ პირს, ვის სახელზეც გაიცემა სანოტარო წესით დამოწმებული მინდობილობა დევნილის ოჯახის ყველა სრულწლოვანი წევრის მიერ, ამ ოჯახის საკომპენსაციო თანხის მიღების მიზნით.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, “იძულებით გადაადგილებულ პირთა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-3, მე-4 პუნქტები და მე-4 პუნქტის “ა" ქვეპუნქტი, რომლის თანახმად, “საქართველოს ტერიტორიაზე საქართველოს იურისდიქციის აღდგენამდე, დევნილთა კომპაქტური განსახლების ობიექტებიდან არ ხდება დევნილთა გამოსახლება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა დევნილთან იდება წერილობითი შეთანხმება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, რ. კ-ს აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მიერ არა აქვს გაუქმებული და არც გაერთიანებული მ. კ-ს სარეგისტრაციო ნომერი, არამედ რ. კ-სა და მასთან ერთად ერთ ფართში ფაქტობრივად მცხოვრებ მ. კ-ს (მოსარჩელის მამა) შორის გაფორმდა ზემოხსენებული მინდობილობა, რომელიც დამტკიცებულია ნოტარიულად და აქვს იურიდიული ძალა, რომლის საფუძველზეც მ. კ-მ მიიღო საკომპენსაციო თანხა. აღნიშნულ მინდობილობაში პირდაპირა მითითებული: “რ. კ-ა, შემდგომში წოდებული “მიმნდობი", ვაცხადებ წინასწარ თანხმობას საკომპენსაციო თანხის სანაცვლოდ, გავათავისუფლო ჩემს დროებით სარგებლობაში არსებული ფართი და ამ მიზნით უფლებას ვაძლევ მ. კ-ს, წოდებული “მინდობილი პირი", ჩემი, როგორც იძულებით გადაადგილებული პირის, სახელით მოაწეროს ხელი დროებით მფლობელობაში მყოფი საცხოვრებელი სადგომის გათავისუფლების სანაცვლოდ კომპენსაციის მიღების თაობაზე წერილობით შეთანხმებას და მიიღოს საკომპენსაციო თანხა". აღნიშნულიდან გამომდინარე, რ. კ-ს კანონიერი უფლება არ დარღვეულა.

ამასთან, კასატორის განმარტებით, კომპანია შპს “.. ..”, რომელიც საქმეში ჩაბმულია მესამე პირად, სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაეკისრა საკომპენსაციო თანხის გაცემა, რაც მნიშვნელოვანი პროცესუალური დარღვევაა, ვინაიდან შპს “ .. .." და აჭარის ა/რ მთავრობას (აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს წარმომადგენლობით) შორის დაიდო სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების, კერძოდ: სს “ა...ის" ნასყიდობის ხელშეკრულება, სადაც შემსყიდველ მხარეს წარმოადგენს აღნიშნული კომპანია და ხელშეკრულების თანახმად, იგი გასცემს საკომპენსაციო თანხებს. მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, სასამართლო გადაწყვეტილებით დაუშვებელია მესამე პირისათვის რაიმე ვალდებულებების დაკისრება (აღნიშნულ შემთხვევაში სასამართლომ კომპანიას დააკისრა გარკვეული მოქმედების შესრულება). ვინაიდან, სარჩელის დაკმაყოფილება უშუალოდ ეხება შპს “.. .." კანონიერ ინტერესებს, ამდენად, სავალდებულოა საქმეში მისი, როგორც მოპასუხის ჩართვა.

ყოველივე ზემოაღნიშნული გარემოებებიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 15 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 11 მაისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 11 მაისის განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

2007 წლის 14 ივნისს აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრომ მოსაზრებით მომართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა მისი საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო გასაჩივრებულ განჩინებას, აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მოცემულ საქმესთან მიმართებაში და მიაჩნია, რომ აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განსახილველად დაშვებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. უარი ეთქვას აჭარის ა/რ შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.