¹ბს-427-405(კ-07) 13 დეკემბერი, 2007წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლალი ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი _ გულნარა ილინა

კასატორი _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის საგადასახადო ინსპექცია, წარმომადგენელი ნ. ქ.-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. კ.-ე, წარმომადგენელი გ. კ.-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ ქონების ლეგალიზაცია, ვადების გამოთვლა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 13 თებერვალს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა გ. კ.-მ მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 13 იანვრის ¹გ-02/143 წერილის ბათილად ცნობა, მის მიერ წარდგენილი დეკლარაციისა და დეკლარირებული დაფარული ქონების (შემოსავლის) საბაზრო ღირებულების ერთი პროცენტის ოდენობის ერთჯერადი გადასახდელის გადახდის ქვითრის ჩათვლა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციაში «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის დაცვით წარდგენილად, აგრეთვე, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციისათვის მოსარჩელის მიერ დეკლარირებული ქონებრივი მდგომარეობის, მათ შორის, დაფარული ქონების _ 9 000 000 ლარის ლეგალიზაციის დამადასტურებელი საბუთის _ ცნობის გაცემის დავალება.

მოსარჩელის მითითებით, «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის 5.2.»ა» მუხლის თანახმად, პირი უფლებამოსილია ამ კანონის ამოქმედებიდან 2005 წლის ბოლომდე საგადასახადო ორგანოებში წარადგინოს საკუთარი ქონებრივი მდგომარეობის ამსახველი დეკლარაციისა და დეკლარირებული დაფარული ქონების (შემოსავლის) საბაზრო ღირებულების 1%-ის ოდენობით გადასახადის გადახდის ქვითარი. აღნიშნული მოთხოვნის შესაბამისად, გ. კ.-მ 2005 წლის 31 დეკემბერს სს «... ბანკს» მისცა ე.წ. საგადასახადო დავალება ქონების (შემოსავლის) ლეგალიზაციის 1%-იანი გადასახადის _ 90000 ლარის გადახდის მიზნით, მაგრამ იმის გამო, რომ 2005 წლის 31 დეკემბერს, შაბათს, საგადასახადო ინსპექცია არ მუშაობდა, ვერ იქნა წარდგენილი დეკლარაცია და დეკლარირებული დაფარული ქონების (შემოსავლის) საბაზრო ღირებულების 1%-ის ოდენობის ერთჯერადი გადასახდელის გადახდის ქვითარი. 2006 წლის 1 და 2 იანვარი, შრომის კანონთა კოდექსის 64-ე მუხლის თანახმად, უქმე დღეები იყო და პირველსავე სამუშაო დღეს, 2006 წლის 3 იანვარს, მოპასუხე დაწესებულებაში შეტანილ იქნა დეკლარაცია და დეკლარირებული დაფარული ქონების (შემოსავლის) საბაზრო ღირებულების ერთი პროცენტის ოდენობის ერთჯერადი გადასახდელის გადახდის ქვითარი, თუმცა თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 13 იანვრის წერილით, იმ მოტივით, რომ დეკლარაცია წარდგენილ იქნა ვადის დარღვევით, დეკლარირებული ქონება (შემოსავალი) არ ჩაითვალა ლეგალიზებულად.

მოსარჩელის მითითებით, სამოქალაქო კოდექსის 121-ე მუხლის თანახმად, კანონებში, სასამართლო გადაწყვეტილებებსა და გარიგებებში მითითებული ვადების მიმართ გამოიყენება ამ თავში გათვალისწინებული წესები. ამავე კოდექსის 123-ე მუხლის თანახმად, დღეების მიხედვით განსაზღვრული ვადა მთავრდება ვადის ბოლო დღის გასვლასთან ერთად. ვადა, რომელიც განსაზღვრულია კვირების, თვეების ან რამდენიმე თვის შემცვლელი დროით _ წლით, ნახევარი წლით, კვარტლით _ მთავრდება ბოლო კვირის ან ბოლო თვის იმ დღის დამთავრებისთანავე, რომელიც შეესაბამება მოვლენის დადგომის დღეს ან დღის ზემოაღნიშნულ დროს. თუ თვეების მიხედვით განსაზღვრულ ვადას აკლია ვადის გასვლის აღსანიშნავი კონკრეტული დღე, მაშინ ვადა მთავრდება ამ თვის ბოლო დღის დამთავრებისთანავე, ხოლო ამავე კოდექსის 127-ე მუხლის თანახმად, თუ მოქმედება უნდა შესრულდეს განსაზღვრულ დღეს და ეს დღე ან ვადის ბოლო დღე ემთხვევა არასამუშაო დღეს ან მოქმედების შესრულების ადგილას გამოცხადებულ სადღესასწაულო ანდა სხვა გამოსასვლელ დღეებს, მაშინ ამ დღის ნაცვლად გამოყენებულ უნდა იქნეს მომდევნო სამუშაო დღე.

ამდენად, მოსარჩელის განამრტებით, მას დეკლარაცია უნდა წარედგინა 2005 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით, მაგრამ ვინაიდან 2005 წლის 31 დეკემბერი და 2006 წლის 1-2 იანვარი არასამუშაო დღეები იყო, მას უფლება ჰქონდა, დეკლარაცია წარედგინა 2006 წლის 3 იანვარს. რაც შეეხება მოპასუხის არგუმენტს, რომ «ნორმატიული აქტების შესახებ» კანონის 50.1.»ა» მუხლით ნორმატიულმა აქტმა (ე.ი. კანონმა «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ») დაკარგა ძალა, მოსარჩელის მითითებით, ასეთი მსჯელობა მცდარია, რადგან ამავე კანონის 52-ე მუხლის თანახმად, ამ კანონში მითითებული ვადების ათვლისას, გარდა ნორმატიული აქტის ძალაში შესვლისათვის დადგენილი ვადისა, არ ჩაითვლება საქართველოს შრომის კანონმდებლობით დადგენილი უქმე და დასვენების დღეები, რაც იმას ნიშნავს, რომ უქმე და დასვენების დღეები ჩაითვლება მხოლოდ ნორმატიული აქტის ამოქმედებასთან მიმართებაში და არა კანონის ძალის დაკარგვის ვადასთან დაკავშირებით, ანუ «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონმა ძალა დაკარგა მხოლოდ 2006 წლის 3 იანვარს. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 121-ე მუხლი, რომელიც უფრო ახალი ნორმატიული აქტია, ვიდრე საქართველოს კანონი «ნორმატიული აქტების შესახებ» და შესაბამისად, უპირატესი იურიდიული ძალა აქვს, ადგენს, რომ კანონებში, სასამართლო გადაწყვეტილებებსა და გარიგებებში მითითებული ვადების მიმართ გამოიყენება ამ თავში გათვალისწინებული წესები (ს.ფ. 2-5).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა: გ. კ.-ის მიერ წარდგენილი დეკლარაცია და დეკლარირებული დაფარული ქონების (შემოსავლის) საბაზრო ღირებულების ერთი პროცენტის ოდენობის ერთჯერადი გადასახდელის ქვითარი ჩაითვალა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციაში «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის დაცვით წარდგენილად; თბილისის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის 5.4 მუხლით გათვალისწინებული პროცედურების დაცვის, კერძოდ, დეკლარაციისა და 1%-იანი გადასახდელის გადახდის ქვითრის რეგისტრაციაში გატარებისა და დეკლარაციისა და ქვითრის დამოწმებული ასლების მოსარჩელისათვის უკან დაბრუნების შედეგად გ. კ.-ის სასარგებლოდ გაეცა დაფარული ქონების (შემოსავლის) _ 9000000 ლარის ლეგალიზაციის დამადასტურებელი საბუთი _ ცნობა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ გ. კ.-მ სს «... ბანკს» ქონების (შემოსავლის) ლეგალიზაციის 1%-იანი გადასახადის გადახდის მიზნით, საგადასახადო დავალება გადასცა 2005 წლის 31 დეკემბერს, ხოლო დეკლარაცია და დეკლარირებული დაფარული ქონების (შემოსავლის) საბაზრო ღირებულების 1%-ის ოდენობის ერთჯერადი გადასახდელის _ 90000 ლარის გადახდის ქვითარი თბილისის საგადასახადო ინსპექციაში წარადგინა 2006 წლის 3 იანვარს. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ 2006 წლის 13 იანვრის ¹გ-02/142 წერილით გ. კ.-ს დაფარული ქონების (შემოსავლის) ლეგალიზაციის დამადასტურებელი საბუთის _ ცნობის გაცემაზე იმ მოტივით უთხრა უარი, რომ მის მიერ ქონების ლეგალიზაცია მოხდა კანონით დადგენილი ვადის დარღვევით და რომ მოსარჩელეს დეკლარაცია და გადასახდელის გადახდის ქვითარი საგადასახადო ინსპექციაში უნდა წარედგინა 2005 წლის ბოლომდე და არა 2006 წლის 3 იანვარს.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონის მე-5 მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, პირის ქონებრივი მდგომარეობის ლეგალიზაცია ხორციელდება ამ კანონით გათვალისწინებულ პირთა მიერ ამავე კანონით დადგენილი წესით ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარირებისა და დაფარული ქონების (შემოსავლის) საბაზრო ღირებულების 1%-ის ოდენობით ერთჯერადი გადასახდელის გადახდით, ხოლო მე-2 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტის თანახმად, პირი უფლებამოსილია ამ კანონის ამოქმედებიდან 2005 წლის ბოლომდე საგადასახადო ორგანოში წარადგინოს საკუთარი ქონებრივი მდგომარეობის ამსახველი დეკლარაცია და დეკლარირებული დაფარული ქონების (შემოსავლის) საბაზრო ღირებულების 1%-ის ოდენობით ერთჯერადი გადასახდელის გადახდის ქვითარი.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონით დადგენილი უფლებამოსილება გ. კ.-ის მიერ განხორციელებულ იქნა იმავე კანონით გათვალისწინებული ვადის ფარგლებში და მოპასუხის უარი, გაეცა შესაბამისი ცნობა მოსარჩელის მიმართ, კანონსაწინააღმდეგო იყო, რამდენადაც შრომის კანონთა კოდექსის 59.2 მუხლის თანახმად, შაბათი _ 2005 წლის 31 დეკემბერი _ წარმოადგენდა საერთო დასვენების დღეს, ხოლო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 127-ე მუხლის თანახმად, თუ მოქმედება უნდა შესრულდეს განსაზღვრულ დღეს და ეს დღე ან ვადის ბოლო დღე ემთხვევა არასამუშაო დღეს, მაშინ ამ ვადის ნაცვლად გამოყენებული უნდა იქნეს მომდევნო სამუშაო დღე. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-15 მუხლი ასევე ადგენს ვადის ათვლის წესს, რომლის მიხედვით, ამ კოდექსში მითითებული ვადების ათვლისას საქართველოს შრომის კანონმდებლობით დადგენილი უქმე და დასვენების დღეები არ ჩაითვლება. კონკრეტულ შემთხვევაში 2006 წლის 1 და 2 იანვარი სადღესასწაულო დღეებად იყო გამოცხადებული. «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონის 5.2»ა» მუხლით, ფაქტობრივად, დადგინდა წლებით გამოსათვლელი ვადა, 2005 წლის 31 დეკემბერი დაემთხვა დასვენების დღეს _ შაბათს, მომდევნო ორი დღე _ 2006 წლის 1 და 2 იანვარი წარმოადგენდა უქმე დღეებს, ანუ სამოქალაქო კოდექსის 61-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებით გათვალისწინებული ვადის გამოთვლის ზოგადი პრინციპის თანახმად, «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის 5.2»ა» მუხლით დადგენილი ვადა ამოიწურა 2006 წლის 3 იანვარს 24 საათზე, ამდენად გ. კ.-ე უფლებამოსილი იყო, დეკლარაცია და გადასახდელის გადახდის ქვითარი თბილისის საგადასახადო ინსპექციაში წარედგინა აღნიშნული დროის ამოწურვამდე.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 13 იანვრის ¹გ-02/143 წერილი, როგორც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება მის უფლებამოსილებას მიკუთვნებული საკითხის დაკმაყოფილებაზე განმცხადებლისათვის უარის თქმის შესახებ, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის თანახმად, წარმოადგენდა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, რომლის სამართლებრივი საფუძველი იყო «ნორმატიული აქტების შესახებ» საქართველოს კანონის 50.1»ა» მუხლი, რომლის მიხედვით, ნორმატიული აქტი ან მისი ნაწილი ძალას კარგავს იმ შემთხვევაში, თუ გავიდა ვადა, რომლითაც იგი იქნა მიღებული. აღნიშნული მუხლის მითითება «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონის ძალადაკარგულად ჩათვლისათვის, საქალაქო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, ვინაიდან ამავე კანონის 52-ე მუხლის თანახმად, ამ კანონში მითითებული ვადების ათვლისას, გარდა ნორმატიული აქტის ძალაში შესვლისათვის დადგენილი ვადისა, არ ჩაითვლება საქართველოს შრომის კანონმდებლობით დადგენილი უქმე და დასვენების დღეები, შესაბამისად, მოპასუხის უარი ქმედების განხორციელების შესახებ არ შეესაბამებოდა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსისა და «ნორმატიული აქტების შესახებ» კანონის მოთხოვნებს.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, სარჩელი ქმედების განხორციელების მოთხოვნით არის როგორც უფლების რეალიზაციის, ისე დარღვეული უფლების აღდგენის საშუალება და რეალაქტის, როგორც უკვე წარმოშობილი უფლებების ფაქტობრივი რეალიზაციის საშუალება, რომლის მიზანია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელებული ქმედების შედეგად დამდგარი უარყოფითი შედეგების ლიკვიდაცია და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა (ს.ფ. 32-36).

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

აპელანტის მითითებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების მოთხოვნით. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, სარჩელი სასამართლოს უნდა წარედგინოს შესაბამისი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ან ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებული გადაწყვეტილების გაცნობიდან ერთი თვის ვადაში. გ. კ.-მ სარჩელი 2006 წლის 23 თებერვალს შეიტანა, საგადასახადო ინსპექციის წერილი მას 2006 წლის 13 იანვარს ჩაბარდა, აქედან გამომდინარე, დაირღვა სარჩელის წარდგენის ერთთვიანი ვადა.

აპელანტის მითითებით, «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონის 5.1 მუხლით დადგენილია, რომ პირის ქონებრივი მდგომარეობის ლეგალიზაცია ხორციელდება ამ კანონით გათვალისწინებულ პირთა მიერ, ამავე კანონით დადგენილი წესით ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარირებისა და დაფარული ქონების (შემოსავლების) საბაზრო ღირებულების 1%-ის ოდენობით ერთჯერადი გადასახდელის გადახდით. აღნიშნული კანონის 5.2»ა» მუხლის თანახმად, პირი უფლებამოსილია ამ კანონის ამოქმედებიდან 2005 წლის ბოლომდე საგადასახადო ორგანოში წარადგინოს საკუთარი ქონებრივი მდგომარეობის ამსახველი დეკლარაცია და დეკლარირებული დაფარული ქონების (შემოსავლის) საბაზრო ღირებულების 1%-ის ოდენობით ერთჯერადი გადასახდელის გადახდის ქვითარი. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონით მინიჭებული უფლებამოსილება გ. კ.-მ ამავე კანონით დადგენილი ვადის ფარგლებში განახორციელა და რომ საგადასახადო ინსპექციის უარი, გაეცა შესაბამისი ცნობა მოსარჩელის სასარგებლოდ, კანონსაწინააღმდეგო აქტს წარმოადგენდა. აპელანტის მითითებით, «ნორმატიული აქტების შესახებ» კანონის 46.2 მუხლის თანახმად, ნორმატიული აქტი ან მისი ნაწილი შეიძლება მიღებულ იქნეს განსაზღვრული ვადით. ამ ვადის გასვლის შემდეგ ნორმატიული აქტი ან მისი ნაწილი ძალდაკარგულად ჩაითვლება, თუ ნორმატიული აქტის მიმღები (გამომცემი) ორგანო ასეთი ნორმატიული აქტის მიღებისათვის (გამოცემისათვის) დადგენილი წესით არ მიიღებს გადაწყვეტილებას ვადის გაგრძელების შესახებ, რაც ამ შემთხვევაში არ მომხდარა. ამასთან, ამავე კანონის 50.1»ა» მუხლი იმპერატიულად განსაზღვრავს, რომ ნორმატიული აქტი ძალას კარგავს იმ შემთხვევაში, თუ გავიდა ვადა, რომლითაც იგი იქნა მიღებული (გამოცემული). «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის» შესახებ საქართველოს კანონის მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2005 წლის ბოლომდე, შესაბამისად, მოსარჩელეს შესაძლებლობა ჰქონდა, მთელი წლის განმავლობაში განეხორციელებინა ქონების ლეგალიზაცია, რაც მან არ გააკეთა (ს.ფ. 39-41).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 11 აპრილის გადაწყვეტილების მე-4 პუნქტი გაუქმდა და თბილისის საგადასახადო ინსპექცია გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან, დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი.

საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და მსჯელობას ვადების გამოთვლასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა და აღნიშნა, რომ «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონით დადგენილი უფლებამოსილება გ. კ.-მ განახორციელა ამავე კანონით გათვალისწინებული ვადის ფარგლებში და აპელანტის უარი, გაეცა შესაბამისი ცნობა, ეწინააღმდეგებოდა კანონს, ვინაიდან შრომის კანონთა კოდექსის 59.2 მუხლის თანახმად, შაბათი, 2005 წლის 31 დეკემბერი, წარმოადგენდა საერთო დასვენების დღეს. სამოქალაქო კოდექსის 127-ე მუხლის თანახმად, თუ მოქმედება უნდა შესრულდეს განსაზღვრულ დღეს და ეს დღე ან ვადის ბოლო დღე ემთხვევა არასამუშაო დღეს, მაშინ ამ დღის ნაცვლად გამოიყენება მომდევნო სამუშაო დღე. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-15 მუხლის თანახმად, რომელიც ასევე ადგენს ვადის ათვლის წესს, ამ კოდექსში მითითებული ვადების ათვლისას საქართველოს შრომის კანონმდებლობით დადგენილი უქმე და დასვენების დღეები არ ჩაითვლება. კონკრეტულ შემთხვევაში 2006 წლის 1 და 2 იანვარი სადღესასწაულო დღეებად იყო გამოცხადებული. «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონის 5.2»ა» მუხლით, ფაქტობრივად, დადგინდა წლებით გამოსათვლელი ვადა. 2005 წლის 31 დეკემბერი დაემთხვა დასვენების დღეს _ შაბათს, მომდევნო ორი დღე _ 2006 წლის 1 და 2 იანვარი ასევე წარმოადგენდა უქმე დღეებს, ანუ სამოქალაქო საპროცესო 61-ე მუხლის მე-2 და მე-3 ნაწილებით გათვალისწინებული ვადის გამოთვლის ზოგადი პრინციპის თანახმად, «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონის 5.2»ა» მუხლით დადგენილი ვადა ამოიწურა 2006 წლის 3 იანვარს 24 საათზე, რა დრომდეც გ. კ.-ე უფლებამოსილი იყო, დეკლარაცია და გადასახდელის გადახდის ქვითარი თბილისის საგადასახადო ინსპექციაში წარედგინა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, «ნორმატიული აქტების შესახებ» კანონის 52-ე მუხლის თანახმად, კანონში მითითებული ვადების ათვლისას, გარდა ნორმატიული აქტის ძალაში შესვლისათვის დადგენილი ვადისა, არ ჩაითვლება საქართველოს შრომის კანონმდებლობით დადგენილი უქმე და დასვენების დღეები. ამდენად, აღნიშნული მუხლის მითითება «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონის ძალადაკარგულად მიჩნევისათვის არ შეესაბამებოდა ამავე კანონის მოთხოვნებს.

აპელანტის მოსაზრება, რომ მოსარჩელემ გაუშვა გასაჩივრების ერთთვიანი ვადა, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და განმარტა, რომ სარჩელი სასამართლოს წარედგინა 2006 წლის 13 თებერვალს, რაც დასტურდებოდა საქალაქო სასამართლოს კანცელარიის ბეჭდით. ამასთან, სარჩელი 23 თებერვალსაც რომ ყოფილიყო შეტანილი, საქმეში არ მოიპოვებოდა მტკიცებულება, თუ როდის ჩაბარდა გ. კ.-ს გასაჩივრებული წერილი. სააპელაციო სასამართლომ სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან განთავისუფლების ნაწილში გაიზიარა და დააკმაყოფილა (ს.ფ. 88-93).

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორის მითითებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, როდესაც არ გაამახვილა ყურადღება იმ ფაქტზე, რომ «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონი, ამავე კანონის მე-11 მუხლის თანახმად, ერთჯერადი ხასიათის განსაკუთრებული და დროებითი ღონისძიებაა, რომ ამ კანონის 5.2»ბ» მუხლის შესაბამისად, პირი უფლებამოსილია კანონის ამოქმედებიდან 2005 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდში (და არა ამ პერიოდის ჩათვლით), საქართველოს მთავრობის მიერ განსაზღვრული 3 თვის ვადაში ჩარიცხოს ფულადი სახსრები საქართველოს რეზიდენტ კომერციულ ბანკებში ვადიან ან შემნახველ ანაბრებზე ეროვნულ ან უცხოურ ვალუტაში ნაღდი ფულის შეტანით ან საზღვარგარეთიდან საკუთარი ფულის გადმორიცხვით. «ნორმატიული აქტების შესახებ» კანონის 50.1»ა» მუხლი იმპერატიულად განსაზღვრავს, რომ ნორმატიული აქტი ძალას კარგავს იმ შემთხვევაში, თუ გავიდა ვადა, რომლითაც იგი იქნა მიღებული (გამოცემული). ამავე კანონის 46.2 მუხლის შესაბამისად, ნორმატიული აქტი ან მისი ნაწილი შეიძლება მიღებულ იქნეს განსაზღვრული ვადით. ამ ვადის გასვლის შემდეგ ნორმატიული აქტი ან მისი ნაწილი ძალადაკარგულად ითვლება, თუ ნორმატიული აქტის მიმღები (გამომცემი) ორგანო ასეთი ნორმატიული აქტის მიღებისათვის (გამოცემისათვის) დადგენილი წესით არ მიიღებს გადაწყვეტილებას ვადის გაგრძელების შესახებ, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. მოსარჩელეს შესაძლებლობა ჰქონდა, მთელი წლის განმავლობაში მოეხდინა არადეკლარირებული ქონების ლეგალიზაცია, რაც მას არ განუხორციელებია (ს.ფ. 98-99).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

«ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონის მე-5 მუხლით განისაზღვრა დაფარული ქონების ლეგალიზაციის წესი. ამავე მუხლის პირველმა პუნქტმა გაითვალისწინა პირის ქონებრივი მდგომარეობის ლეგალიზაციის ორგვარი შესაძლებლობა, ერთი მხრივ, ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარირებისა და დაფარული ქონების საბაზრო ღირებულების 1%-ის ოდენობით ერთჯერადი გადასახდელის გადახდით, ხოლო მეორე მხრივ, დაფარული ფინანსური სახსრების საქართველოს ბანკებში განთავსების გზით 1%-იანი გადასახადის გადაუხდელად. აღნიშნული კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის «ა» ქვეპუნქტით ქონებრივი მდგომარეობის ლეგალიზების ვადა ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარირებისა და დაფარული ქონების საბაზრო ღირებულების 1%-ის ოდენობით ერთჯერადი გადასახდელის გადახდით განისაზღვრა კანონის ამოქმედებიდან 2005 წლის ბოლომდე, რაც უნდა განხორციელებულიყო საგადასახადო ორგანოებში პირის ქონებრივი მდგომარეობის ამსახველი დეკლარაციისა და დეკლარირებული დაფარული ქონების საბაზრო ღირებულების 1%-ის ოდენობით ერთჯერადი გადასახდელის გადახდის ქვითრის წარდგენის გზით. რაც შეეხება ქონებრივი მდგომარეობის ლეგალიზებას 1%-იანი გადასახადის გადაუხდელად დაფარული ფინანსური სახსრების საქართველოს ბანკებში განთავსების გზით, ამისათვის მითითებული კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის «ბ» ქვეპუნქტით დადგინდა ვადა 2005 წლის 31 დეკემბრამდე, რა პერიოდშიც უნდა განხორციელებულიყო ფულადი სახსრების ჩარიცხვა საქართველოს რეზიდენტ კომერციულ ბანკებში ვადიან ან შემნახველ ანაბრებზე ეროვნულ ან უცხოურ ვალუტაში ნაღდი ფულის შეტანით, ან გადმორიცხვით.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე გ. კ.-მ აირჩია დაფარული ქონების ლეგალიზების პირველი შესაძლებლობა ქონებრივი მდგომარეობის დეკლარირებისა და დაფარული ქონების საბაზრო ღირებულების 1%-ის ოდენობით ერთჯერადი გადასახდელის გადახდით. როგორც აღინიშნა, ამ შემთხვევაში ქონების ლეგალიზებისათვის კანონი ადგენდა ვადას 2005 წლის ბოლომდე.

საქმეზე დადგენილია, რომ გ. კ.-მ ქონების (შემოსავლის) ლეგალიზაციის 1%-იანი გადასახადის გადახდის საგადასახადო დავალება სს «... ბანკს» მისცა 2005 წლის 31 დეკემბერს, ხოლო საგადასახადო ორგანოში ზემოაღნიშნული კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის «ა» ქვეპუნქტით დადგენილი წესით ქონების ლეგალიზების მოქმედება შეასრულა 2006 წლის 3 იანვარს. აღნიშნული გარემოება საქმეზე სადავო არ არის და არც საკასაციო საჩივარშია წამოყენებული ამასთან დაკავშირებით რაიმე პრეტენზია.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის «ა» ქვეპუნქტით ქონების ლეგალიზებისათვის დადგენილი ვადა _ 2005 წლის ბოლომდე _ მოიცავდა პერიოდს 2005 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მსჯელობას მოსარჩელის მიერ ქონების ლეგალიზებისათვის კანონით დადგენილი აღნიშნული ვადის დარღვევის შესახებ და მიიჩნევს, რომ აღნიშნულ საკითხთან მიმართებაში სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება სწორია.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მოცემულ შემთხვევაში სადავოა წლებით გამოსათვლელი ვადის დასასრულის განსაზღვრა, თუკი წლის ბოლო დღე ემთხვევა არასამუშაო დღეს.

სამოქალაქო კოდექსის 123-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ვადა, რომელიც განსაზღვრულია რამდენიმე თვის შემცველი დროით _ წლით, მთავრდება ბოლო თვის იმ დღის დამთავრებისთანავე, რომელიც შეესაბამება მოვლენის დადგომის დღეს ან დღის ზემოაღნიშნულ დროს. ამდენად, ამ შემთხვევაში დადგენილი ვადა _ 2005 წლის ბოლომდე ანუ 2005 წლის 31 დეკემბრამდე _ მთავრდებოდა ვადის ბოლო თვის ბოლო დღეს _ 2005 წლის 31 დეკემბერს, რომელიც დაემთხვა შაბათს _ არასამუშაო დღეს.

სამოქალაქო კოდექსის 127-ე მუხლის თანახმად, თუ თუკი ვადის ბოლო დღე ემთხვევა არასამუშაო დღეს ან სადღესასწაულო ანდა სხვა გამოსასვლელ დღეებს, მაშინ ამ დღის ნაცვლად გამოყენებულ უნდა იქნეს მომდევნო სამუშაო დღე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ვადის დასასრულის გამოთვლის ანალოგიური პრინციპი მოქმედებს ზოგად ადმინისტრაციულ სამართალშიც, კერძოდ, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-15 მუხლის თანახმად, ამ კოდექსში მითითებული ვადების ათვლისას საქართველოს შრომის კანონმდებლობით დადგენილი უქმე და დასვენების დღეები არ ჩაითვლება.

ანალოგიური მოწესრიგებაა საგადასახადო სამართალშიც, კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ვადა, რომელიც გამოიანგარიშება წლებით, მთავრდება ვადის ბოლო წლის შესაბამის თვესა და რიცხვში. ამავე მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად კი, თუ ვადის ბოლო დღე ემთხვევა არასამუშაო დღეს, ვადა გრძელდება შემდეგი სამუშაო დღის ბოლომდე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკსაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ, რამდენადაც 2005 წლის 31 დეკემბერი არასამუშაო დღე იყო, გ. კ.-ს დაფარული ქონების ლეგალიზების ვადა გაუგრძელდა მომდევნო სამუშაო დღის ბოლომდე.

დადგენილია, რომ 2005 წლის 31 დეკემბრის მომდევნო სამუშაო დღე იყო 2006 წლის 3 იანვარი. ასევე დადგენილია, რომ გ. კ.-მ სწორედ აღნიშნულ დღეს შეასრულა «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის «ა» ქვეპუნქტით დადგენილი ქონების ლეგალიზებისთვის საჭირო პირობები. ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში გ. კ.-ს არ დაურღვევია აღნიშნული კანონით დადგენილი ქონების ლეგალიზებისათვის დადგენილი ვადა.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის მსჯელობას, რომ მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში ქონების ლეგალიზების ვადა განსაზღვრული იყო 2005 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდში. როგორც უკვე აღინიშნა, ამ პერიოდში ქონების ლეგალიზებას კანონი განსაზღვრავდა მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის «ბ» ქვეპუნქტში მითითებული შემთხვევის მიმართ, კერძოდ, 1%-იანი გადასახადის გადაუხდელად დაფარული ფინანსური სახსრების საქართველოს ბანკებში განთავსების დროს, რასაც ამ შემთხვევაში არ აქვს ადგილი. გ. კ.-მ აირჩია ქონების ლეგალიზება ზემოაღნიშნული კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის «ბ» ქვეპუნქტში მითითებული წესით, რომლის მიმართ «ა» ქვეპუნქტში მითითებული ვადის გავრცელება არ გამომდინარეობს ამავე ნორმების შინაარსიდან.

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძვლად ასევე ვერ მიიჩნევს კასატორის არგუმენტს იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეს შესაძლებლობა ჰქონდა, მთელი წლის განმავლობაში მოეხდინა არადეკლარირებული ქონების ლეგალიზაცია, რაც მას არ განუხორციელებია. მოსარჩელეს კანონი შესაძლებლობას ანიჭებდა, ქონების ლეგალიზება მოეხდინა 2005 წლის ბოლომდე, ამ ვადის ბოლო დღის ჩათვლით.

რაც შეეხება კასატორის მიერ «ნორმატიული აქტების შესახებ» კანონის 50-ე მუხლის პირველი პუნქტის «ა» ქვეპუნქტსა და 46-ე მუხლის მე-2 პუნქტზე მითითებას, აღნიშნული ასევე არ წარმოადგენს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველს. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონი ამჟამადაც მოქმედი კანონია, ხოლო აღნიშნული კანონის მე-5 მუხლის მე-2 ნაწილი ითვალისწინებს უფლების რეალიზაციის ორ განსხვავებულ პროცედურას, რომელთა განხორციელებისათვის და არა თავად ნორმის მოქმედებისათვის კანონმდებელმა განსაზღვრა ვადა.

აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ვადას, როგორც სამართლებრივი ურთიერთობის დროში მოწესრიგების საშუალებას, აქვს ორი განსხვავებული სამართლებრივი გამოხატულება: პირველი არის ხანდაზმულობის ვადა, ხოლო მეორე _ პროცედურული ვადა. მათი განსხვავებისათვის არსებითია დროისა და უფლების ურთიერთმიმართება, რაც გულისხმობს შემდეგს: ხანდაზმულობის ვადის გასვლა ნიშნავს არა უფლების მოსპობას, არამედ უფლების დაცვის საშუალების მოსპობას, საპროცესო ვადის გასვლის შემდეგ კი არათუ უფლების დაცვის საშუალება ისპობა, არამედ თვით უფლება აღარ არსებობს, რამდენადაც უფლება არსებობდა მხოლოდ ამ ვადის განმავლობაში. ამდენად, «ამნისტიისა და არადეკლარირებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და ქონების ლეგალიზაციის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული ვადა განეკუთვნება სწორედ პროცედურული ვადების და არა ხანდაზმულობის ვადების კატეგორიას, რამდენადაც ამ მუხლში გათვალისწინებული პერიოდით შემოსაზღვრულია თავად უფლება და იგი მხოლოდ ამ პერიოდის განმავლობაში არსებობს, ხოლო აღნიშნული პერიოდის გასვლის შემდეგ თავად ნორმა კი არ გახდა ძალადაკარგული, როგორც ამას კასატორი მიუთითებს, არამედ არსებობა შეწყვიტა ამ ნორმით განსაზღვრულმა უფლებამ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საპროცესო საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 25 იანვრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.