ბს-428-406(კ-07) 28 ნოემბერი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ლალი ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი(მოპასუხე)_საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია;

მოწინააღმდეგე მხარე(მოსარჩელე) _ შპს “რ-ა”

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 15.02.07წ. განჩინება;

დავის საგანი _ გადასახადის დარიცხვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

02.07.03წ. შპს “რ-ამ” ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიმართ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოს. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 31.05.03წ. გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ შპს “რ-ას” გადასცა 28.05.03წ. ¹09-09-11-632 საგადასახადო შეტყობინება, რომლითაც დაევალათ 6253.78 ლარის გადახდა. თანმხლებ წერილში მითითებული იყო, რომ თანხის დარიცხვა განხორციელდა საგადასახადო ინსპექციის ფიქსირების აქტებისა და მოხსენებითი ბარათების საფუძველზე 2002 წლის აგვისტოს, სექტემბრის, ოქტომბრის, ნოემბრის და დეკემბრის თვეების პურისა და პურ-ფუნთუშეულის წარმოებისათვის დაწესებული ფიქსირებული გადასახადის 5020 ლარის ოდენობის გადაუხდელობისათვის საგადასახადო კოდექსის 235-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის შესაბამისად. მოსარჩელის განცხადებით სადავო თანხა დაერიცხა საგადასახადო კოდექსში 25.06.02წ. შეტანილი ცვლილებების საფუძველზე, კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 63-ე პუნქტით პურის წარმოების და მიწოდებისათვის პურის საცხობებზე სხვადასხვა გადასახადების ნაცვლად მოქმედი საცხობი ღუმელის ფართობის ყოველ კვადრატულ მეტრზე 320 ლარის ოდენობით ფიქსირებული გადასახადის განაკვეთი დაწესდა. მოსარჩელის განმარტებით, საწარმო ეწეოდა სავაჭრო საქმიანობას და ძირითადად ახორციელებდა კვების პროდუქტების რეალიზაციას, ამასთანავე გააჩნდა მცირე მოცულობის მესხური პურის საცხობი ღუმელი, რომელიც არარენტაბელურობის გამო არ ფუნქციონირებდა. მუშაობის პროცესში პურის რეალიზაციიდან მიღებული შემოსავალი მონაწილეობდა საწარმოს საერთო შემოსულობების ფორმირებაში, რომელსაც მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობის შესაბამისად არიცხავდნენ და იხდიდნენ ყველა სახის გადასახადს. საწარმოს საქმიანობასთან დაკავშირებულ ყველა სახის დოკუმენტაციას ყოველთვე, კვარტალურად და წლიურად წარუდგენდა საგადასახადო ორგანოს, რომელსაც შპს “რ-ას” მიმართ შენიშვნა არასოდეს გამოუთქვამთ. მისთვის უცნობი იყო ფიქსირების შედგენის დრო. შეტყობინების მიღების შემდეგ შუამდგომლობით მიმართა საგადასახადო ინსპექციას და განუმარტა, რომ აგვისტო-დეკემბერში საცხობი არ ფუნქციონირებდა. შეტყობინების მიღების შემდგომ მოითხოვა შესაბამისი დოკუმენტი, რომლის საფუძველზეც დაეკისრა სადავო თანხა. საგადასახადო ორგანოსაგან მიიღეს 17.08.02წ. დათარიღებული ფიქსაციის აქტი, რომელშიც მითითებული იყო, რომ ფიქსაციის აქტის შედგენას ესწრებოდა მცხობელი, რომელმაც ხელისმოწერაზე უარი განაცხადა, რაც მოსარჩელის განცხადებით, სინამდვილეს არ შეესაბამებოდა. ამასთანავე, საწარმოს საქმიანობაზე პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა საწარმოს ხელმძღვანელს ან მის მიერ უფლებამოსილ პირს და ადმინისტრაციულ ორგანოს სრული შესაძლებლობა ჰქონდა საწარმოს ადმინისტრაციას დაჰკავშირებოდა. საგადასახადო ორგანომ სადავო თანხის დარიცხვა განახორციელა მისივე თანამშრომლის საგადასახადო ინსპექციის მომსახურეობის განყოფილების ინსპექტორის დაუთარიღებელი, მაგრამ რეზოლუციის მიხედვით 03.04.03წ. მოხსენებითი ბარათის საფუძველზე. ბარათი შედგენილი იყო მას შემდეგ, რაც საგადასახადო კოდექსში 25.12.02წ. ცვლილებით ფიქსირებული გადასახადის სავალდებულო ხასიათი შეცვლილი იყო ნებაყოფლობითით. ფიქსაციის აქტში აღნიშნული იყო, რომ საცხობის ფართი შეადგენდა 2.9 კვ.მ.-ს. თვეში შპს “რ-ას” შესაძლოა დარიცხვოდა 928 ლარი. აქტით კი დარიცხული ჰქონდა თვეში 1004 ლარი, 76 ლარით მეტი. მოსარჩელემ ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის საოლქო-საგადასახადო ინსპექციის 28.05.03წ. ¹09-09/1-632 საგადასახადო შეტყობინების ბათილად ცნობა და საგადასახადო გირავნობის უფლების წარმოშობის შესახებ 24.06.03წ. ¹09-09/4-401 შეტყობინების გაუქმება მოითხოვა.

გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 02.09.03წ. გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა შპს “რ-ის” სასარჩელო მოთხოვნა და ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის საოლქო-საგადასახადო ინსპექციის ¹09-09/1-632 საგადასახადო შეტყობინება და გაუქმებული იქნა საგადასახადო გირავნობის უფლების წარმოშობის შესახებ 24.06.03წ. ¹09-09/4-401 შეტყობინება. სასამართლომ აღნიშნა, რომ სადავო თანხის დარიცხვა განხორციელდა საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომელთა მიერ ფიქსირების აქტისა და მოხსენებითი ბარათის საფუძველზე 2002 წლის აგვისტოს, სექტემბრის, ოქტომბრის, ნოემბრისა და დეკემბრის თვის პურისა და პურ-ფუნთუშეულის წარმოებისათვის დაწესებული ფიქსირებული გადასახადის, 5020 ლარის გადაუხდელობისათვის. ფიქსირების აქტი დათარიღებული იყო 17.08.02წ. თარიღით და მას ხელს აწერდა მხოლოდ საგადასახადო ინსპექციის თანამშრომელი. საგადასახადო ინსპექციას შეეძლო დაჰკავშირებოდა საწარმოს ადმინისტრაციას და ხელმოსაწერად წარედგინა მისთვის აქტი. საგადასახადო ორგანომ საწარმოს შეტყობინებაც არ გაუგზავნა აქტის შესახებ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მე-4 ნაწილის, 223-ე მუხლის მე-4 ნაწილის და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-13 მუხლის მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ. სასამართლომ მიიჩნია, რომ საგადასახადო ინსპექციის მომსახურების განყოფილების ინსპექტორის მოხსენებითი ბარათი, რომელიც საფუძვლად დაედო სადავო თანხის დარიცხვას, სარწმუნო ინფორმაციად არ უნდა ჩათვლილიყო, ვინაიდან ინსპექტორს ზოგადი ადმინისტარციული კოდექსის მე-13 მუხლის მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ არ მოუთხოვია ახსნა-განმარტება საწარმოს ადმინისტრაციისაგან. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა აგრეთვე იმ გარემოებაზე, რომ ფიქსაციის აქტში თანხა არასწორად იყო დაანგარიშებული.

გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 02.09.03წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ. აპელანტმა აღნიშნა, რომ “საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ” 25.06.02წ. კანონით იმ ფიზიკური და იურიდიული პირებისათვის, რომელთაც საკუთრებაში ან კანონიერ სარგებლობაში ჰქონდათ პურის საცხობი საწარმოო სიმძლავრეები პურის წარმოებისა და მიწოდებისათვის, შემოღებული იქნა პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადი. მისი განაკვეთი განისაზღვრა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 63-ე ნაწილის “გ” ქვეპუნქტით. საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად შპს “რ-ას” საგადასახადო ბაზის, გადასახადის განაკვეთისა და საგადასახადო შეღავათების გათვალისწინებით დამოუკიდებლად უნდა გაეანგარიშებინა საანგარიშო პერიოდისათვის გადასახდელი თანხა და 273-ე მუხლის 63-ე ნაწილის “ზ” ქვეპუნქტის შესაბამისად უნდა მოეხდინა მისი დეკლარირება და გადახდა დადგენილი წესით. კოდექსით გათვალისწინებული იქნა ისეთი შემთხვევა, როდესაც კონკრეტული უმოქმედო ღუმელი გადასახადის გაანგარიშებისას მხედველობაში არ მიიღებოდა. ამისათვის საჭირო იყო მარტივი პროცედურის დაცვა, საანგარიშო პერიოდის დაწყებამდე გადამხდელის წერილობითი განცხადება უმოქმედო ღუმელის კონსერვაციის რეჟიმზე გადაყვანის მოთხოვნით და მომსახურე ინსპექციის მიერ ასეთი ღუმელის დალუქვა. მოსარჩელის მიერ საგადასახადო კოდექსის აღნიშნული მოთხოვნები შესრულებული არ ყოფილა. აპელანტის განცხადებით, დარიცხვა განხორციელებული იყო საგადასახადო კოდექსის 137-ე მუხლით განსაზღვრულ ვადაში.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 26.02.04წ. განჩინებით გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 02.09.03წ. გადაწყვეტილება. აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 30.09.04წ. განჩინებით თბილისის გლდანი-ნაძალადევის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 26.02.04წ. განჩინება და საქმე არსებითად განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით გარდა საბუღალტრო აღრიცხვისა და ანგარიშების მონაცემების შემოწმებისა, საგადასახადო კონტროლი ხორციელდებოდა გადასახადით დასაბეგრი და შემოსავლების მისაღებად გამოყენებული ობიექტების დათვალიერება-გამოკვლევით, ხოლო იმავე მუხლის მე-4 ნაწილით, საგადასახადო შემოწმების შედეგები ფორმდებოდა აქტით, რომელსაც ხელს აწერდნენ შემმოწმებლები და გადასახადის გადამხდელი. გადამხდელის მიერ აქტზე ხელის მოწერაზე უარის თქმის შEმთხვევაში, აქტზე კეთდებოდა შესაბამისი ჩანაწერი. სხვა რაიმე სპეციალური ფორმა ან მითითება შემოწმების აქტთან დაკავშირებით საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლით გათვალისწინებული არ იყო. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებში დაცული ფიქსირების აქტი შეესაბამებოდა საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მოთხოვნებს. საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საგადასახადო კოდექსის 258-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტი ითვალისწინებდა საგადასახადო ორგანოს ვალდებულებას საგადასახადო კანონმდებლობაში ცვლილების თაობაზე გადასახადის გადამხდელის დროულად ინფორმირებას, მაგრამ კანონის ცოდნის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატის აზრით, კანონის არცოდნა არ ქმნიდა პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძველს და გადასახადის გადამხდელიც ვალდებული იყო სცოდნოდა და დაეცვა კანონი. “საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ 25.06.02წ. კანონი” ამოქმედდა 2002 წლის 1-ლი აგვისტოდან. აღნიშნული კანონით საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლს დაემატა 63-ე ნაწილი, რომლითაც დაწესდა პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადი, ხოლო “ე” ქვეპუნქტით განისაზღვრა უმოქმედო ღუმელის(თონის) კონსერვაციის წესი, რაც შპს “რ-ას” არ დაუცავს. საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ვინაიდან კანონის არცოდნა პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძველს არ ქმნიდა, შპს “რ-ას” უნდა დაჰკისრებოდა საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 63-ე ნაწილით გათვალისწინებული ფიქსირებული გადასახადი. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა სადავო გადასახადზე საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით გათვალისწინებული საურავის მართებულობაზე და შეეფასებინა, შეიძლებოდა თუ არა საკანონმდებლო ცვლილებების გადამხდელისათვის შეუტყობინებლობა საურავის დარიცხვისაგან გათავისუფლების საფუძველი ყოფილიყო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 15.02.07წ. განჩინებით თბილისის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ქ. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 02.09.03წ. გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებანი არ ქმნიდნენ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ შემადგენლობას და შესაბამისად გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საგადასახადო ინსპექციამ შპს “რ-ას” ფიქსირების აქტისა და მოხსენებითი ბარათების საფუძველზე დაარიცხა 2002 წლის აგვისტოს, სექტემბრის, ოქტომბრის, ნოემბრისა და დეკემბრის თვეების პურისა და პურ-ფუნთუშეულის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადი 5020 ლარის ოდენობით. თბილისის გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 28.05.03წ. ¹09-09/1-632 საგადასახადო შეტყობინებით შპს “რ-ას” ბიუჯეტის მიმართ დავალიანებამ შეადგინა 6253.78 ლარი, ხოლო 24.06.03წ. საგადასახადო გირავნობის უფლების წარმოშობის შესახებ ¹09-09/4-401 შეტყობინებით ბიუჯეტისადმი დავალიანება შეადგენდა 6498.47 ლარს. სააპელაციო პალატამ მიუთითა მის მიერ საგადასახადო ორგანოდან გამოთხოვილ შედარების აქტებზე და აღნიშნა, რომ შპს “რ-ას” აქტის მონაცემებით გააჩნდა დღგ-ს და არა ფიქსირებული გადასახადის დავალიანება. ამასთანავე აღნიშნა, რომ შპს “რ-ა” არ ყოფილა დღგ-ს გადამხდელი, ვინაიდან არ გააჩნდა შესაბამისი ბრუნვა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორი იყო და არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის საგადასახადი ინსპექციამ. კასატორმა აღნიშნა, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა საკასაციო სასამართლოს მითითებები და სასამართლო სხდომაზე არ გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე დამატებითი მტკიცებულებები. კასატორის განცხადებით, სააპელაციო პალატამ განჩინებას საფუძვლად დაუდო ისეთი მტკიცებულება, კერძოდ, შედარების აქტი, რომელიც სასამართლო სხდომაზე არ ყოფილა ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად განხილული. აღნიშნულის მტკიცების საშუალებას, კასატორის აზრით, იძლევა, ის გარემოება, რომ სასამართლომ არ განიხილა და განჩინებაშიც არ მიუთითა გადასახადის გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათი. შედარების აქტის განხილვა, კასატორის მითითებით, შეუძლებელია გადასახადების გადამხდელის პირადი აღიცხვის ბარათის გარეშე. აღნიშნული დოკუმენტით დასტურდებოდა, რომ შპს “რ-ას” დავალიანება წარმოეშვა 2003 წელს დეკლარაციით დარიცხული ფიქსირებული გადასახადის გადაუხდელობის გამო. კასატორმა აღნიშნა, რომ 1997წ. საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 63-ე ნაწილის “ა” პქვეუნქტით 2004 წლის 1-ელ იანვრამდე ფიზიკური და იურიდიული პირები, რომელთა საკუთრებაში ან კანონიერ მფლობელობაში ჰქონდათ პურის საცხობი საწარმოო სიმძლავრეები, რომელთა საშუალებითაც ახორციელებდნენ პურის წარმოებასა და მიწოდებას, მათი საქმიანობის ამ ნაწილში დამატებული ღირებულების, მოგების(ფიზიკური პირის შემთხვევაში საშემოსავლო), ეკონომიკური საქმიანობისა და საერთო სარგებლობის საავტომობილო გზებით სარგებლობისათვის გადასახადების ნაცვლად იბეგრებოდნენ პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადით, ამავე მუხლის “დ” ქვეპუნქტით გადამხდელს უფლება ჰქონდა საანგარიშო პერიოდის მიხედვით ნაზარდი ჯამით შეემცირებინა პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადის თანხა ფქვილის მწარმოებლებისა და იმპორტიორებისაგან შეძენილ და პურის წარმოებისათვის გამოყენებულ ან გამოყენებისათვის განკუთვნილ ფქვილზე გადახდილი თანხებით, მათ შორის 90 ლარამდე მოქმედი ღუმელის საცხობი ფართობის ყოველ კვადრატულ მეტრზე და 200 ლარამდე თითოეულ თონეზე. ამასთანავე, იმ საწარმოებისათვის, რომლებიც პურის წარმოებისათვის იყენებდნენ საკუთარი წარმოების ფქვილს შეეძლოთ გადასახადის თანხა შეემცირებინათ ხორბლის მწარმოებელი და იმპორტიორი მიმწოდებლებისათვის გადახდილი დღგ-ს თანხებით, “ზ” ქვეპუნქტით კი პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადის გადამხდელი იხდიდა გადასახადს ყოველთვიურად, საანგარიშო პერიოდის მომდევნო თვის 15 რიცხვამდე, რისთვისაც შესაბამის საგადასახადო ორგანოში წარადგენდა დეკლარაციას იმავე ვადაში. ვინაიდან პურის წარმოებისათვის შეძენილ საქონელზე გადამხდელი დღგ-ს თანხებით ამცირებდა ფიქსირებულ გადასახადს და ეს ხდებოდა იმისგან დამოუკიდებლად იყო თუ არა ის დღგ-ს გადამხდელი, ამ გადასახადში ხორციელდებოდა ფიქსირებული გადასახადის დარიცხვა, შესაბამისად ამ შემთხვევაში არავითარი მნიშვნელობა არ ჰქონდა ბრუნვას და კასატორის განმარტებით, ფიქსირებული გადასახადი პირდაპირ და უშუალო კავშირში იყო დამატებითი ღირებულების გადასახადთან. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და შპს “რ-ის” სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 21.05.07წ. განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული. მხარეებს განესაზღვრათ ვადა დასაშვებობის თაობაზე მოსაზრებების წარმოდგენისათვის. შპს “რ-ამ” წარმოადგინა მოსაზღება, რომელშიც აღნიშნა, რომ საკასაციო საჩივარში არ იყო მითითებული იმ ფაქტებზე, გარემოებებსა და მტკიცებულებებზე, რომლებიც დაადასტურებდნენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ სააპელაციო სამართლის ნორმების დარღვევას. საკასაციო საჩივრის ავტორი ვერ ასაბუთებდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ რომელი საპროცესო ნორმა იქნა დარღვეული და რაში გამოიხარა მათი დარღვევა. შპს “რაჭას” განმარტებით, სააპელაციო პალატამ გულდასმით განიხილა საქმის მასალები, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებები და თბილისის საგადასახადო ინსპექციიდან გამოითხოვა შპს “რ-ზე” გადასახადის დარიცხვის საფუძველი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 01.10.07წ. განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი დასაშვებად იქნა მიჩნეული

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა ან არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის “გ” და “ე” ქვეპუნქტებისა. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საქმის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნების შესახებ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის.

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 30.09.04წ. განჩინებით თბილისის გლდანი-ნაძალადევის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 26.02.04წ. განჩინება და საქმე არსებითად განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებში დაცული ფიქსირების აქტი შეესაბამებოდა საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მოთხოვნებს. კანონის ცოდნის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ კანონის არცოდნა არ ქმნიდა პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძველს და გადასახადის გადამხდელიც ვალდებული იყო სცოდნოდა და დაეცვა კანონი. “საქართველოს საგადასახადო კოდექსში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესახებ 25.06.02წ. კანონი” ამოქმედდა 2002 წლის 1-ლი აგვისტოდან. აღნიშნული კანონით საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლს დაემატა 63-ე ნაწილი, რომლითაც დაწესდა პურის წარმოებისათვის ფიქსირებული გადასახადი, ხოლო “ე” ქვეპუნქტით განისაზღვრა უმოქმედო ღუმელის(თონის) კონსერვაციის წესი, რაც შპს “რ-ას” არ დაუცავს. საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ვინაიდან კანონის არცოდნა პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების საფუძველს არ ქმნიდა, შპს “რ-ას” უნდა დაჰკისრებოდა საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის 63-ე ნაწილით გათვალისწინებული ფიქსირებული გადასახადი. საკასაციო პალატამ მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა სადავო გადასახადზე საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით გათვალისწინებული საურავის დაკისრების მართებულობაზე და შეეფასებინა, შეიძლებოდა თუ არა საკანონმდებლო ცვლილებების გადამხდელისათვის შეუტყობინებლობა საურავის დარიცხვისაგან გათავისუფლების საფუძველი ყოფილიყო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 15.02.07წ. განჩინების გაცნობის შედეგად საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გათვალისწინებული არ იქნა საკასაციო პალატის მითითებანი და საკასაციო პალატის განჩინებაში აღნიშნული სამართლებრივი შეფასებები. საკასაციო პალატა თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინება მიღებულია სსკ-ს 412-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით. საკასაციო პალატა იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ შედარების აქტის გამოკვლევა შეუძლებელია გადასახადების გადამხდელის პირადი აღიცხვის ბარათის გარეშე. საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 07.04.05წ. ¹228 ბრძანებით დამტკიცებული “გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათების წარმოების წესის შესახებ” ინსტრუქციის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, გადამხდელთა პირადი აღრიცხვის ბარათი წარმოადგენს მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომელშიც აისახება გადამხდელების/საგადასახადო აგენტების ან სხვა ვალდებული პირების მიერ დეკლარირებული და გადახდილი თანხები, აგრეთვე საგადასახადო და სხვა უფლებამოსილი ორგანოების მიერ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული გადასახდელად დარიცხული ან შემცირებული თანხები, ვადაგადაცილებული დავალიანებები, ზედმეტად გადახდილი თანხები, სანქციები, ჯარიმები და საურავები.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განხილვისათვის გადაეცეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო-საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 15.02.07წ. განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად გადაეცეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.