¹ბს-429-412(კ-08) 26 ივნისი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე

მარიამ ცისკაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა მ. გ.-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2005 წლის 20 დეკემბერს მ. გ.-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს მიმართ.

სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ 1992 წლიდან მოსარჩელე მუშაობდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში სხვადასხვა თანამდებობაზე. საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2002 წლის 15 ნოემბრის ¹588/2 ბრძანებით მ. გ.-ე, რომელიც დანიშნული იყო სომხეთის რესპუბლიკაში საქართველოს საელჩოს ...-ად (ხელშეკრულებით), გამოწვეულ იქნა სამუშაო მივლინებიდან. მოსარჩელეს აღნიშნულ თანამდებობაზე საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2000 წლის 23 აგვისტოს ¹493/2 ბრძანების თანახმად 2003 წლის 10 აგვისტოს ჩათვლით უნდა ემუშავა. მოსარჩელის განმარტებით, მაშინ, როდესაც იგი უკანონოდ იქნა გამოწვეული თბილისში, საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2003 წლის 5 აგვისტოს ¹458/2 ბრძანებით, შრომითი ხელშეკრულებით დადგენილი ვადის გასვლის გამო, იგი 2003 წლის 11 აგვისტოდან გაათავისუფლეს დაკავებული თანამდებობიდან.

მოსარჩელის განმარტებით, ,,დიპლომატიური სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის (1999 წ.) 24-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაცია ვალდებული იყო, გამოწვევიდან 3 თვის განმავლობაში დაეკმაყოფილებინათ იგი საშტატო ერთეულით, თუმცა, აღნიშნულის ნაცვლად, მასთან მოტყუებით გააფორმეს ¹103 შრომითი ხელშეკრულება, ხოლო 2003 წლის 5 აგვისტოს გამოსცეს ¹459/2 ბრძანება მ. გ.-ის, შრომითი ხელშეკრულების ფორმით, საგარეო პოლიტიკისა და ანალიზის ცენტრის მთავარი სპეციალისტის თანამდებობაზე 2003 წლის 11 აგვისტოდან 31 დეკემბრის ჩათვლით დანიშვნის თაობაზე. 2003 წლის 25 აგვისტოს მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრს და კუთვნილი საშტატო ერთეული და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება მოითხოვა. 2003 წლის 25 დეკემბერს მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა საქართველოს საგარეო საქმეთა ახალ მინისტრს, თუმცა კვლავ უშედეგოდ. 2004 წლის 5 იანვარს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრომ გამოსცა ¹4/2 ბრძანება, რომლის თანახმადაც, 125 თანამშრომელთან უნდა გაფორმებულიყო ერთთვიანი ხელშეკრულება და ამ სიაში მისი თანხმობის გარეშე მოსარჩელეც აღმოჩნდა. 2004 წლის 15 იანვარს კი საქართველოს საგარეო მინისტრის მიერ გამოცემულ იქნა ¹8/2 ბრძანება, რომლის თანახმად, მოსარჩელე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. 2004 წლის 15 იანვარს მოსარჩელემ განცხადებით მიმართა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრს, რათა მომხდარიყო მისი არაერთი განცხადების განხილვა უკანონო გამოწვევასა და სამსახურიდან გათავისუფლებასთან დაკავშირებით. აღნიშნულის შემდეგ მოსარჩელემ მიმართა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს პროფკავშირებს. გაერთიანებული პროფკავშირების მიერ მოსარჩელის განცხადების განხილვის შემდეგ, 2004 წლის 29 აპრილის ¹106/01 წერილით საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრს ეთხოვა მ. გ.-ის საკითხის განხილვა და გადაწყვეტა. საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის დავალებით მისი მოადგილის მიერ შესწავლილ იქნა გაერთიანებული პროფკავშირებიდან გადაგზავნილი მასალები და 2004 წლის 16 ივლისს მომზადდა მოხსენებითი ბარათი, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელის სამსახურში აღდგენასა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით უნდა გამოცემულიყო ბრძანება. 2005 წლის 14 თებერვალს საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მიერ გამოცემულ იქნა ¹126/2 ბრძანება, რომლის თანახმად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2002 წლის 15 ნოემბრის ¹588/2 და 2003 წლის 5 აგვისტოს ¹458/2 ბრძანებები, მ. გ.-ე 2005 წლის 7 თებერვლიდან აღდგენილ იქნა სომხეთის რესპუბლიკაში საქართველოს საელჩოში რეფერენტის თანამდებობაზე და 2005 წლის 7 თებერვლიდან გადაყვანილ იქნა სამინისტროს საბუღალტრო აღრიცხვისა და ანაგრიშგების სამსახურში კონსულტანტის თანამდებობაზე. მოსარჩელეს ასევე ნაწილობრივ აუნაზღაურდა იძულებითი განაცდური, კერძოდ, სომხეთის რესპუბლიკიდან უკანონო გამოწვევის თანხა _ 6157,45 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით. აღნიშნულთან დაკავშირებით მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მას 2004 წლის 1 თებერვლიდან 2005 წლის 6 თებერვლის ჩათვლით მიუღებელი დარჩა იძულებითი განაცდური ხელფასი _ 3721 ლარის ოდენობით.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის შეცვლის შემდეგ, სამინისტრის სისტემის სტრუქტურული რეორგანიზაციისა და შტატებით გათვალისწინებულ თანამდებობათა შემცირებასთან დაკავშირებით, საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 28 ნოემბრის ¹338/2-34 ბრძანებით, მოსარჩელე კვლავ გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან.

მოსარჩელემ აღნიშნული ბრძანება უკანონოდ მიიჩნია და განმარტა, რომ მისი სამსახურიდან გათავისუფლების დროს არ იქნა გათვალისწინებული საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის მოთხოვნები (სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლება), კერძოდ, აღნიშნული მუხლის პირველი პუნქტი და იმავე მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ბ” და ,,გ” ქვეპუნქტები, აგრეთვე “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 97-ე მუხლის მე-2 პუნქტი, რომლის თანახმად, მოხელე არ შეიძლებოდა გათავისუფლებულიყო სამსახურიდან თუ იგი თანახმა იყო დანიშნულიყო სხვა თანამდებობაზე. მოცემულ შემთხვევაში კი მოსარჩელისათვის არ შეუთავაზებიათ სხვა თანამდებობა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2005 წლის 19 დეკემბერს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროდან ფოსტის მეშვეობით მიიღო შეთავაზება საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკადრო რეზერვში ჩარიცხვასთან დაკავშირებით, მაშინ როდესაც, საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს გენერალურმა ინსპექტორმა 2005 წლის 2 დეკემბერს ¹7306-22 მოხსენებითი ბარათით საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს კადრების დეპარტამენტს დაავალა მოსარჩელის საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში შესაძლო დასაქმების საკითხის გადაწყვეტა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 28 ნოემბრის ¹338/2-34 ბრძანების ბათილად ცნობა, 2004 წლის 1 თებერვლიდან 2005 წლის 6 თებერვლამდე იძულებითი განაცდური ხელფასის _ 3721 ლარის ანაზღაურება და სამუშაოზე აღდგენა მოითხოვა.

მოპასუხე საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრომ სარჩელი არ ცნო და შესაგებელში აღნიშნა, რომ მ. გ.-ე საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 28 ნოემბრის ¹338/2-34 ბრძანებით გათავისუფლდა საბუღალტრო აღრიცხვისა და ანგარიშგების სამსახურის კონსულტანტის თანამდებობიდან. მოპასუხის მითითებით, ბრძანება გამოცემული იყო კანონის მოთხოვნათა დაცვით. მ. გ.-ე, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 108-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნათა დაცვით გაფრთხილებული იყო ,,საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ცენტრალურ აპარატში მოსალოდნელ რეორგანიზაციასთან დაკავშირებით გასატარებელ ღონისძიებათა შესახებ” საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 27 ოქტომბრის ¹139 ბრძანების თანახმად, რასაც იგი ხელმოწერით ადასტურებდა. მ. გ.-თვის შეთავაზებულ იქნა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საკადრო რეზერვში ჩარიცხვა, რაც მას ვაკანსიის არსებობის შემთხვევაში, საშუალებას მისცემდა თანამდებობაზე დანიშნულიყო კონკურსის გაუვლელად (,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 30-ე მუხლის ,,ვ” ქვეპუნქტის შესაბამისად). ამასთან, მოსარჩელე თავის სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის მე-2 პუნქტის ,,ბ” და ,,გ” ქვეპუნქტებით გათვალისწინებულ სამუშაოზე დარჩენის უპირატეს უფლებაზე, რაც მოპასუხემ უსაფუძვლოდ მიიჩნია და განმარტა, რომ მ. გ.-ს არ გააჩნდა უმაღლესი განათლება და შესაბამისი კვალიფიკაცია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილებით მ. გ.-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; მოსარჩელეს უარი ეთქვა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 28 ნოემბრის ¹338/2-34 ბრძანების ბათილად ცნობასა და სამსახურში აღდგენაზე; საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს მოსარჩელის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის სახით, სახელფასო დავალიანების _ 3721 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა. ამასთან, საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის _ 93,03 ლარის გადახდა დაეკისრა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2002 წლის 15 ნოემბრის ¹588/2 ბრძანებით, 2002 წლის 15 ნოემბრიდან მ. გ.-ე გამოწვეულ იქნა სამუშაო მივლინებიდან, სადაც დანიშნული იყო სომხეთის რესპუბლიკაში საქართველოს საელჩოს ...-ად (ხელშეკრულებით), ხოლო საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2003 წლის 5 აგვისტოს ¹458/2 ბრძანების თანახმად, 2003 წლის 11 აგვისტოდან შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლის გამო, გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან.

საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 14 თებერვლის ¹126/2 ბრძანების თანახმად, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2002 წლის 15 ნოემბრის ¹588/2 და 2003 წლის 5 აგვისტოს ¹458/2 ბრძანებები. მ. გ.-ე 2005 წლის 7 თებერვლიდან აღდგენილ იქნა საქართველოს საელჩოში რეფერენტის თანამდებობაზე და გადაყვანილ იქნა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საბუღალტრო აღრიცხვისა და ანგარიშგების სამსახურში კონსულტანტად. ამასთან, საფინანსო და საბუღალტრო აღრიცხვისა და ანგარიშგების სამსახურს დაევალა უზრუნველეყო მოსარჩელისათვის იძულებითი განაცდური ხელფასის _ 6157,45 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 28 ნოემბრის ¹338/2-34 ბრძანების თანახმად, სამინისტროს სისტემის სტრუქტურული რეორგანიზაციისა და შტატებით გათვალისწინებულ თანამდებობათა შემცირებასთან დაკავშირებით, 2005 წლის 29 ნოემბრიდან მ. გ.-ე გათავისუფლდა საბუღალტრო აღრიცხვისა და ანგარიშგების სამსახურის კონსულტანტის თანამდებობიდან.

საქალაქო სასამართლოს აღნიშვნით, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 108-ე მუხლის პირველი პუნქტის მოთხოვნათა დაცვით მ. გ.-ე გაფრთხილებული იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ცენტრალურ აპარატში მოსალოდნელი რეორგანიზაციის შესახებ. მას შესთავაზეს საქართველოს საგარეო სამინისტროს საკადრო რეზერვში ჩარიცხვა. საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მუშაკთა რიცხოვნობის ან შტატების შემცირებისას სამუშაოზე დარჩენის უპირატესი უფლება ენიჭებოდათ იმ მუშაკებს, რომლებიც უფრო მაღალი კვალიფიკაციითა და შრომის ნაყოფიერებით გამოირჩეოდნენ. საქალაქო სასამართლოს მითითებით, აღნიშნული მუხლის მე-2 პუნქტის მოთხოვნები განხილული უნდა ყოფილიყო, თუ მოსამსახურეთა კვალიფიკაცია და შრომის ნაყოფიერების ხარისხი თანაბარი იყო.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ მ. გ.-ს დამთავრებული ჰქონდა თბილისის ტექნიკური სასწავლებელი ერთწლიანი სწავლების ვადით, მიკროსქემების ამწყობის სპეციალობით, თბილისის მსუბუქი მრეწველობის ტექნიკური შალის სართავი წარმოების სპეციალობით, პერსონალური კომპიუტერის შემსწავლელი კურსები. შესაბამისად, საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში დარჩენილი თანამშრომლებისაგან განსხვავებით, მოსარჩელეს არ ჰქონდა უმაღლესი განათლება და შესაბამისი კვალიფიკაცია.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 28 ნოემბრის ¹338/2-34 ბრძანების, ფორმალური კანონიერება დაცული იყო, კერძოდ, იგი გამოცემული იყო უფლებამოსილი ორგანოს მიერ, ადმინისტრაციული წარმოების სახის დაცვით და შესაბამისი ფორმით. დაცული იყო ასევე ხსენებული ბრძანების მატერიალური კანონიერება _ აღნიშნული აქტი გამოცემული იყო საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად და შეესაბამებოდა მისი გამოცემის სამართლებრივ საფუძვლებს. ამდენად, მოსარჩელეს უარი უნდა თქმოდა აღნიშნული ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნაზე.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა სამუშაოზე აღდგენის შესახებ წარმოადგენდა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 28 ნოემბრის ¹338/2-34 ბრძანების თანმდევ შედეგს და შესაბამისად, არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის მოთხოვნა 2004 წლის 1 თებერვლიდან 2005 წლის 6 თებერვლამდე იძულებითი განაცდური ხელფასის _ 3721 ლარის ანაზღაურების თაობაზე და აღნიშნა, რომ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 14 თებერვლის ¹126/2 ბრძანებით მ. გ.-ე 2005 წლის 7 თებერვლიდან აღდგენილ იქნა სამსახურში. მოსარჩელეს იძულებითი განაცდური აუნაზღაურდა ნაწილობრივ _ 6157,45 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით, 2002 წლის 15 ნოემბრიდან 2003 წლის 10 აგვისტოს ჩათვლით. ამდენად, საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს მოსარჩელისათვის ასანაზღაურებელი დარჩა 2004 წლის 1 თებერვლიდან 2005 წლის 6 თებერვლის ჩათვლით იძულებითი განაცდური ხელფასი, რაც 3721 ლარს შეადგენდა. საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს უნდა ანაზღაურებოდა, ვინაიდან საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 207-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამუშაოდან უკანონოდ დათხოვნილ და წინანდელ სამუშაოზე აღდგენილ მუშას ან მოსამსახურეს სასამართლოს გადაწყვეტილებით აუნაზღაურდებოდა იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასი დათხოვნის დღიდან.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილება მ. გ.-მ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა იმ ნაწილში, რომლითაც მისი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აპელანტმა აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილება იძულებითი განაცდურის სახით მოსარჩელისათვის 3721 ლარის ანაზღაურებისა და სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილში საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრომაც გაასაჩივრა სააპელაციო წესით. აპელანტმა აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილებით მ. გ.-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს დაევალა მოსარჩელის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის სახით, სახელფასო დავალიანების _ 3721 ლარის ანაზღაურება და სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდა. ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, დანარჩენ ნაწილში კი გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა; მ. გ.-ის მოთხოვნა 2004 წლის 1 თებერვლიდან 2005 წლის 6 თებერვლამდე იძულებითი განაცდურის _ 3721 ლარის ანაზღაურების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მ. გ.-ის სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ წარმოადგენდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის შესაბამისი მუხლებით გათვალისწინებულ პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არსებითად სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ გადაწყვეტილების იმ ნაწილთან მიმართებაში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მ. გ.-ის სარჩელი. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო ზემოხსენებულ ნაწილში დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომ მ. გ.-ის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი გახდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს სისტემის სტრუქტურული რეორგანიზაცია და შტატებით გათვალისწინებული თანამდებობების შემცირება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 97-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოხელე შეიძლებოდა გაეთავისუფლებინათ სამსახურიდან დაწესებულების შტატებით გათვალისწინებულ თანამდებობათა შემცირებისას. ის ფაქტი, რომ მოცემულ შემთხვევაში კანონით განსაზღვრული აღნიშნული წინაპირობა სახეზე იყო, დადგენილი იყო და მას მხარეები სადავოდ არ ხდიდნენ. ამასთან, ხსენებული კანონის მე-14 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქართველოს შრომის კანონმდებლობა მოხელეებსა და დამხმარე მოსამსახურეებზე ვრცელდებოდა ამ კანონით განსაზღვრულ თავისებურებათა გათვალისწინებით. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ, ვინაიდან შტატებით გათვალისწინებულ თანამდებობათა შემცირების გამო სამსახურიდან გათავისუფლებისას ,,საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონი არ ითვალისწინებდა რაიმე თავისებურებას, საქალაქო სასამართლომ სწორად გამოიყენა იმ დროს მოქმედი საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომელიც შტატების შემცირების დროს სამუშაოზე დარჩენის უპირატეს უფლებას ანიჭებდა იმ მუშაკებს, რომლებიც უფრო მაღალი კვალიფიკაციით გამორჩეოდნენ. საქმის მასალებით კი დადგენილი იყო, რომ შტატების შემცირების შემდეგ საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში დარჩენილ თანამშრომლებთან შედარებით, მოსარჩელეს ნაკლები კვალიფიკაცია ჰქონდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების იმ ნაწილთან დაკავშირებით, რომლითაც საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს მოსარჩელის სასარგებლოდ იძულებით განაცდურის სახით სახელფასო დავალიანების _ 3721 ლარის ანაზღაურება და სახელმწიფო ბაჟის _ 93,03 ლარის გადახდა დაეკისრა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ ნაწილში საქალაქო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. რის გამოც საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ამ ნაწილში იურიდიულად არ იყო საკმარისად დასაბუთებული, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ე” პუნქტის მიხედვით, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქალაქო სასამართლომ მ. გ.-ის სასარჩელო მოთხოვნა 2004 წლის 1 თებერვლიდან 2005 წლის 6 თებერვლამდე იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ დააკმაყოფილა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 207-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, რასაც სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა და განმარტა, რომ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 14 თებერვლის ¹126/2 ბრძანებით ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2002 წლის 15 ნოემბრის ¹588/2 და 2003 წლის 5 აგვისტოს ¹458/2 ბრძანებები. მ. გ.-ე 2005 წლის 7 თებერვლიდან აღდგენილ იქნა საქართველოს საელჩოში რეფერენტის თანამდებობაზე და გადაყვანილ იქნა საქართველოს საგარეო სამინისტროს საბუღალტრო აღრიცხვისა და ანგარიშგების სამსახურში კონსულტანტად. ამასთან, აღნიშნულ სამსახურს დაევალა მ. გ.-თვის იძულებით განაცდური ხელფასის ანაზღაურება 6157,45 აშშ დოლარის ოდენობით. ამდენად, მ. გ.-ის სამუშაოზე აღდგენა მოხდა არა სასამართლოს გადაწყვეტილების, არამედ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე, რომლითაც განისაზღვრა ასევე მოსარჩელისათვის ასანაზღაურებელი იძულებითი განაცდური ხელფასის თანხაც, რომელიც მ. გ.-ს აუნაზღაურდა. ხსენებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ძალაში იყო, რადგან მოსარჩელეს სასამართლოს საშუალებით არ მოუთხოვია მისი ბათილად ცნობა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის შესაბამისად, იძულებითი განაცდური ხელფასის ოდენობის ნაწილში. მართალია, მოსარჩელემ თანხის ოდენობა სადავოდ გახადა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენით, მაგრამ მისი საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, რაც მ. გ.-ს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსების მოთხოვნათა დაცვით არ გაუსაჩივრებია.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის ,,უ” ქვეპუნქტის შესაბამისად უნდა გაუქმებულიყო საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროსათვის სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილშიც.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილება მ. გ.-მ საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსთვის დაბრუნება მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის 97-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელე გაფრთხილებული იყო სამსახურიდან მოსალოდნელი გათავისუფლების თაობაზე. კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 27 ოქტომბრის ¹139 ბრძანებით თანამშრომლები გაფრთხილებულნი იყვნენ საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ცენტრალურ აპარატში მოსალოდნელ რეორგანიზაციასა და საშტატო თანამდებობათა შესაძლო შემცირებასთან დაკავშირებით გასატარებელ ღონისძიებათა შესახებ, რომელსაც სხვა თანამშრომლებთან ერთად ხელი მ. გ.-მაც მოაწერა 2005 წლის 28 ოქტომბერს. სააპელაციო სასამართლომ აგრეთვე არასწორად განმარტა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის პირველი ნაწილის მოთხოვნა, მიუთითა რა, რომ საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში დარჩენილ თანამშრომლებთან შედარებით, მოსარჩელეს ნაკლები კვალიფიკაცია ჰქონდა.

K კასატორი განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 42²-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ მუშაკს პერსონალურად ეცნობებოდა ერთი თვით ადრე მაინც. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გამოიყენა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 36-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” და “გ” ქვეპუნქტები, რომლებიც ითვალისწინებდა მუშაკის სამუშაოზე დარჩენის უპირატეს უფლებას, ვინაიდან მოსარჩელე იყო მარტოხელა და ჰქონდა ხსენებულ სამინისტროში მუშაობის ხანგრძლივი სტაჟი.

კასატორი მიუთთებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა “საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნა, კერძოდ, ვინაიდან მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლება მოხდა შტატების შემცირებასთან დაკავშირებით, მოპასუხეს უნდა ეხელმძღვანელა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსით, რაც მას არ გაუკეთებია. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა “საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 94-ე მუხლის მოთხოვნა, რომლის თანახმად, თანამდებობაზე გარკვეული ვადით არჩეული ან დანიშნული პირი არ თავისუფლდებოდა სამსახურიდან, თუ იგი ახალი ვადით იქნებოდა არჩეული ან დანიშნული იმავე თანამდებობაზე.

კასატორი აღნიშნავს, რომ მისი სამსახურიდან გათავისუფლების დროს საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრომ დაარღვია “საჯარო სამსახურის შესახებ" საქართველოს კანონის 97-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნა, კერძოდ, სამსახურიდან გათავისუფლებისას სხვა სამუშაო არ შესთავაზეს, რაც სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა.

კასატორი იძულებითი განაცდურის სახით მისთვის სახელფასო დავალიანების _ 3721 ლარის ანაზღაურებასთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 14 თებერვლის ¹126/2 ბრძანებით მას აუნაზღაურდა 2002 წლის 15 ნოემბრიდან იძულებითი განაცდური ხელფასი 6157,45 დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით. ხსენებული ბრძანების მე-5 პუნქტში დაშვებულ იქნა შეცდომა. აღნიშნულთან დაკავშირებით მოსარჩელემ მიმართა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საფინანსო სამსახურის უფროსს, რათა აენაზღაურებინათ კასატორისათვის იძულებითი განაცდურის სახით დარჩენილი 3721 ლარი. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საფინანსო სამსახურის უფროსის პასუხის თანახმად, კასატორს განემარტა, რომ ფინანსური საკითხების გადაწყვეტა მის განყოფილებას არ ექვემდებარებოდა. საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის 2005 წლის 14 თებერვლის ¹126/2 ბრძანების მე-5 პუნქტში ცვლილების შეტანის მოთხოვნით კასატორმა მიმართა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრს, რაზეც 2005 წლის 27 სექტემბერს მიიღო გენერალური ინსპექციის უფროსის ¹5676-22 წერილი, რომელშიც განმარტებული იყო, რომ აღნიშნულ საკითხზე მ. გ.-ს უნდა მიემართა სასამართლოსთვის. ხსენებულ წერილში არ იყო მითითებული სასამართლოს დასახელება და გასაჩივრების ვადები. აღნიშნულს კასატორი უკანონოდ მიიჩნევს და აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე ვალდებული იყო მიეთითებინა ხსენებული ინფორმაცია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში. ამასთან, კასატორი მიუთითებს იმ გარემოებაზეც, რომ იძულებითი განაცდური ხელფასის საკითხი მუდმივად იხილებოდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლზე, რომლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენდა სამ წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა _ ექვს წელს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 2 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული მ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 2 მაისის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 26 ივნისამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

მ. გ.-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 5 მარტის გადაწყვეტილება;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.