ბს-436-414(2კ-07) 25 ივლისი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

ნუგზარ სხირტლაძე

განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) _ სსიპ საზოგადოებრივი მაუწყებელი”

წარმომადგენელი _ დ. ბ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ დ. რ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 იანვრის განჩინება

სარჩელის საგანი _ სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება, კუთვნილი შვებულების კომპენსაციის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 24 თებერვალს დ. რ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” მიმართ.

სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” გენერალური დირექტორის 2006 წლის 30 იანვრის ¹26-კ ბრძანებით დ. რ-ი გათავისუფლდა სამუშაოდან საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის (შრომითი ხელშეკრულების (კონტრაქტი) ვადის გასვლა) შესაბამისად, რაც მოსარჩელემ უკანონოდ მიიჩნია.

მოსარჩელის განმარტებით, იგი 1993 წლიდან მუშაობდა სსიპ “საზოგადოებრივ მაუწყებელში”, 2004 წლის 1 აგვისტოდან დაინიშნა ფინანსური დეპარტამენტის საგეგმო განყოფილების ...ის თანამდებობაზე. 14 წლის განმავლობაში, ყოველი თვის ბოლოს, სსიპ ,, საზოგადოებრივი მაუწყებელი” და დ. რ-ი დებდნენ შრომის ხელშეკრულებას ერთი თვის ვადით.

მოსარჩელის განმარტებით, სსიპ “საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა” მოსარჩელის სამუშაოდან გათავისუფლებისას დაარღვია საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 42²-ე მუხლის პირველი ნაწილი, ვინაიდან ერთი თვით ადრე არ შეატყობინა მოსარჩელეს სამუშაოდან მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ. დ. რ-მა მისი სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ შეიტყო მხოლოდ 2006 წლის 30 იანვარს.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ სსიპ “საზოგადოებრივ მაუწყებელთან” დადებული შრომის ხელშეკრულების (კონტრაქტი) მე-6 პუნქტში მითითებული იყო, რომ თუ იმავე შრომის ხელშეკრულების პირველი პუნქტით განსაზღვრული ვადა გავიდოდა, მაგრამ შრომითი ურთიერთობა ფაქტობრივად გაგრძელდებოდა და შესაბამის ხელშეკრულებაზე ხელის მომწერი არც ერთი მხარე არ მოითხოვდა მის შეწყვეტას, საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 31-ე მუხლის თანახმად, შრომის ხელშეკრულების (კონტრაქტი) მოქმედება ჩაითვლებოდა გაგრძელებულად განუსაზღვრელი ვადით.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, მოსარჩელემ მიუთითა, რომ, მართალია, შრომის ხელშეკრულების ვადა განსაზღვრული იყო 2006 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის 1 თებერვლამდე, მაგრამ მოსარჩელისთვის არ იყო ცნობილი ის გარემოება, რომ ზემოხსენებული ხელშეკრულება არ გაგრძელდებოდა, ვინაიდან შრომის ხელშეკრულება სსიპ “საზოგადოებრივ მაუწყებელსა” და დ. რ-ს შორის გრძელდებოდა ყოველთვიურად, 14 წლის განმავლობაში. ამასთან, თუ მხარეები არ შეწყვეტდნენ შრომით ურთიერთობას ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ, ხელშეკრულება საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 31-ე მუხლის თანახმად, გაგრძელებულად ჩაითვლებოდა.

ამდენად, დ. რ-მა აღნიშნა, რომ მისი სამუშაოდან გათავისუფლება უკანონო იყო და საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 206-ე მუხლის შესაბამისად, იგი წინანდელ სამუშაოზე (თანამდებობაზე) უნდა აღდგენილიყო. ამასთან, ის თანამდებობა, რომელზეც დ. რ-ი მუშაობდა, არ იყო გაუქმებული და აღნიშნულ თანამდებობაზე არც კონკურსი ჩატარებულა, ხოლო სსიპ “საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა” დ. რ-ი დაახასიათა, როგორც საუკეთესო მუშაკი.

მოსარჩელემ ასევე მიუთითა, რომ, ვინაიდან მას 2005 წელს არ უსარგებლია კუთვნილი შვებულებით, საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 67-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ეკუთვნოდა შესაბამისი ფულადი კომპენსაცია.

საბოლოოდ, მოსარჩელემ სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” გენერალური დირექტორის 2006 წლის 30 იანვრის ¹26-კ ბრძანების ბათილად ცნობა, ფინანსური დეპარტამენტის საგეგმო განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე აღდგენა, იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურება და სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლისთვის” 2005 წლის გამოუყენებელი კუთვნილი შვებულების კომპენსაციის დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 4 აგვისტოს გადაწყვეტილებით დ. რ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოსარჩელეს სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” გენერალური დირექტორის 2006 წლის 30 იანვრის ¹26-კ ბრძანების ბათილად ცნობის, თანამდებობაზე აღდგენისა და იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარი ეთქვა, ხოლო მოსარჩელის მოთხოვნა 2005 წლის გამოუყენებელი შვებულების ფულადი კომპენსაციის ანაზღაურების შესახებ დაკმაყოფილდა და სსიპ “საზოგადოებრივ მაუწყებელს” მოსარჩელის სასარგებლოდ აღნიშნული კომპენსაციის გაცემა დაეკისრა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” გენერალურ დირექტორ თ. კ-სა და დ. რ-ს შორის 2005 წლის 26 დეკემბერს განსაზღვრული ვადით დაიდო ¹9534 შრომის ხელშეკრულება (კონტრაქტი), კერძოდ, 2006 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის 1 თებერვლამდე, რომლითაც დ. რ-მა დაიკავა საგეგმო განყოფილების უფროსის თანამდებობა.

საქალაქო სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ დ. რ-ი სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” გენერალური დირექტორის 2006 წლის 30 იანვრის ¹26-კ ბრძანების საფუძველზე გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან შრომის ხელშეკრულების (კონტრაქტი) ვადის გასვლის გამო.

საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის განმარტება იმის თაობაზე, რომ სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” ადმინისტრაციას მოსარჩელის სამუშაოდან მოსალოდნელი გათავისუფლების შესახებ გაფრთხილების ვალდებულება არ ეკისრებოდა, ვინაიდან დ. რ-თან გაფორმებული ხელშეკრულება დადებული იყო ერთი თვით და მოსარჩელისთვის ცნობილი იყო ვადის გასვლის გამო მისი სამუშაოდან შესაძლო გათავისუფლების შესახებ, თუ არ მოხდებოდა ხსენებული ხელშეკრულების ვადის გაგრძელება.

საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მოსაზრება, რომ საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 31-ე მუხლის თანახმად, თუ მხარეები არ შეწყვეტდნენ შრომით ურთიერთობას ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ, ხელშეკრულება გაგრძელებულად ჩაითვლებოდა, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში შრომითი ურთიერთობა არ გაგრძელებულა და როგორც მოსარჩელე მიუთითებდა, სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ მისთვის ცნობილი გახდა 2006 წლის 30 იანვარს.

საქალაქო სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მითითება იმის თაობაზე, რომ მისთვის უცნობი იყო, გაგრძელდებოდა თუ არა შესაბამისი შრომის ხელშეკრულება. საქალაქო სასამართლოს აღნიშვნით, შესაბამისი შრომის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” ადმინისტრაციას აღნიშნულის ვალდებულება არ ეკისრებოდა. ამდენად, საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია დ. რ-ის სასარჩელო მოთხოვნა მისი სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების გაუქმების თაობაზე.

შესაბამისად, საქალაქო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა მისი სამსახურში აღდგენისა და იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურების თაობაზეც, ვინაიდან მოსარჩელის სამსახურიდან დათხოვნა განხორციელდა მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. რაც შეეხებოდა მოსარჩელის მოთხოვნას 2005 წლის გამოუყენებელი შვებულების თანხის ანაზღაურების შესახებ, საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს აღნიშნული კომპენსაცია არ მიუღია, შესაბამისად, საფუძვლიანად ჩათვალა აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 4 აგვისტოს გადაწყვეტილება სსიპ “საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა” სააპელაციო წესით გაასაჩივრა იმ ნაწილში, რომლითაც დაკმაყოფილდა დ. რ-ის მოთხოვნა 2005 წლის გამოუყენებელი შვებულების ფულადი კომპენსაციის ანაზღაურების შესახებ და სსიპ “საზოგადოებრივ მაუწყებელს” მოსარჩელის სასარგებლოდ აღნიშნული კომპენსაციის გაცემა დაეკისრა. აპელანტმა გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და საქმის აღნიშნულ ნაწილში ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსთვის დაბრუნება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 4 აგვისტოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით დ. რ-მაც გაასაჩივრა იმ ნაწილში, რომლითაც მისი სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აპელანტმა აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 3 ნოემბრის განჩინებით დ. რ-ის სააპელაციო საჩივარი თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 4 აგვისტოს გადაწყვეტილებაზე დარჩა განუხილველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 იანვრის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 4 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” განცხადების საფუძველზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 21 მარტის განჩინებით შესწორება შევიდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 იანვრის განჩინების სარეზოლუციო ნაწილში და სიტყვები: “სააპელაციო საჩივრები” შეიცვალა სიტყვებით: “სააპელაციო საჩივარი”.

სააპელაციო სასამართლო არსებითად დაეთანხმა და გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილად მიჩნეული საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასება. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ აღნიშნული გარემოებების გამაბათილებელი არგუმენტები აპელანტებს არ წარმოუდგენიათ, რის გამოც თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 4 აგვისტოს გადაწყვეტილება კანონიერი და დასაბუთებული იყო და არ არსებობდა მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 იანვრის განჩინება სსიპ “საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა” საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსთვის დაბრუნება მოითხოვა.

კასატორი განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. იმავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად კი, სამართლებრივი თვალსაზრისით გადაწყვეტილების შემოწმებისას, სასამართლო ხელმძღვანლობს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლების მოთხოვნებით. ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 285-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლო განჩინებაში უნდა აღინიშნოს მოტივები, რომლებითაც სასამართლო მივიდა თავის დასკვნამდე და კანონები, რომლებითაც სასამართლო ხელმძღვანელობდა. აღნიშნულ შინაარსს შეიცავს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლიც, რომლის მე-2 ნაწილის “დ” და “ე” ქვეპუნქტებით, სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაში უნდა მიეთითოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საჩივრის მოკლე შინაარსი, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნები და კანონები, რომლებითაც იგი ხელმძღვანელობდა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა და სამართლებრივად არ შეაფასა სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” განმარტება იმის თაობაზე, რომ მას არ დაურღვევია იმ დროს მოქმედი საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 67-ე მუხლის მე-4 ნაწილი.

კასატორი მიუთითებს, რომ გასაჩივრებული განჩინება არ შეიცავს აღწერილობით და სამოტივაციო ნაწილებს, ამასთან, იგი არ არის დასაბუთებული არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი თვალსაზრისით. გარდა ამისა, გასაჩივრებულ განჩინებაში საერთოდ არ არის მითითებული არც ერთი სამართლებრივი ნორმა, რის გამოც შეუძლებელია იმის დადგენა, თუ რის საფუძველზე მივიდა სააპელაციო სასამართლო თავის დასკვნამდე და რა სამართლებრივი საფუძვლით არ დაკმაყოფილდა სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” სააპელაციო საჩივარი.

კასატორი მიუთითებს, რომ, მართალია, გასაჩივრებულ განჩინებაში აღნიშნულია, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლი, მაგრამ ხსენებული განჩინების შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა აღნიშნული მუხლის იმ რედაქციით, რა სახითაც იგი ჩამოყალიბდა “საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსში ცვლილებების შეტანის შესახებ” 2006 წლის 29 დეკემბრის კანონით განხორციელებული ცვლილებების შედეგად, კერძოდ, ხსენებული ცვლილებების თანახმად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება აღწერილობითი და სამოტივაციო ნაწილების ნაცვლად უნდა შეიცავდეს მოკლე დასაბუთებას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ან უცვლელად დატოვების შესახებ, ხოლო თუ სააპელაციო სასამართლო ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ ან/და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, მაშინ დასაბუთება იცვლება მათზე მითითებით.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, კასატორი აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლი ზემოხსენებული რედაქციით ამოქმედდა და ძალაში შევიდა აღნიშნული კანონის გამოქვეყნებიდან, კერძოდ, 2007 წლის 12 იანვრიდან მე-15 დღეს, ანუ 2007 წლის 27 იანვარს. გასაჩივრებული განჩინება კი მიღებულია 2007 წლის 26 იანვარს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განჩინების მიღებისას არ შეეძლო ეხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის ზემოხსენებული რედაქციით, რომელიც ჯერ არ იყო ძალაში შესული. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რითაც დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტი.

კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს, სააპელაციო სასამართლოს მითითებას იმის თაობაზეც, რომ სააპელაციო სასამართლო ეთანხმება და იზიარებს საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილად ცნობილ საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს და მათ სამართლებრივ შეფასებას. საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს 2005 წლის გამოუყენებელი შვებულების კომპენსაცია არ მიუღია, შესაბამისად, საფუძვლიანად ჩათვალა დ. რ-ის აღნიშნული სასარჩელო მოთხოვნა.

კასატორის განმარტავებით, გაურკვეველია, საქალაქო სასამართლოს რომელი სამართლებრივი შეფასება გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომ, ვინაიდან საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოსარჩელის 2005 წლის გამოუყენებელი შვებულების ფულადი ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილების ნაწილში მიღებულ იქნა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 244-ე მუხლისა და 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილის დარღვევით, იგი დაუსაბუთებელია სამართლებრივი თვალსაზრისით და მასში არ არის მითითებული სამართლებრივი ნორმა, რომელიც სასამართლომ გამოიყენა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ, თუ სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის 2006 წლის 29 დეკემბრის რედაქციით, აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებულ განჩინებაში მოკლე სამართლებრივი დასაბუთებით მაინც უნდა შემოფარგლულიყო, მით უფრო, რომ სააპელაციო სასამართლოს ხსენებული ნორმა საერთოდ არ უნდა გამოეყენებინა, ვინაიდან მითითებული ნორმა აღნიშნული რედაქციით ამოქმედდა მხოლოდ 2007 წლის 27 იანვარს, ანუ გასაჩივრებული განჩინების სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღების შემდეგ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ამტკიცებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის 2006 წლის 29 დეკემბრის რედაქცია, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, ამასთან, არ გამოიყენა იმავე კოდექსის 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, 285-ე მუხლის “ე” ქვეპუნქტი, 377-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები, ასევე 2007 წლის 27 იანვრამდე მოქმედი რედაქციით საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის “დ” და “ე” ქვეპუნქტები, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება მიღებულ იქნა საპროცესო ნორმების უხეში დარღვევით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 17 მაისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 17 მაისის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 11 ივლისამდე.

2007 წლის 5 აპრილს დ. რ-მა საკასაციო საჩივარი შეიტანა თბილისის სააპელაციო სასამართლოში. კასატორმა წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 3 ნოემბრისა და 2007 წლის 26 იანვრის განჩინებების გაუქმება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 17 მაისის განჩინებით დ. რ-ის საკასაციო საჩივარი განუხილველი დარჩა დაუშვებლობის მოტივით.

საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დ. რ-ს მისი სააპელაციო საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 3 ნოემბრის განჩინებით განემარტა აღნიშნული განჩინების კერძო საჩივრით გასაჩივრების უფლება, რომელიც დ. რ-მა არ გამოიყენა, კერძოდ, აღნიშნული განჩინების ჩაბარებიდან 12 დღის ვადაში არ შეიტანა ხსენებულ განჩინებაზე კერძო საჩივარი. ამდენად, ხსენებული ვადის გასვლის შემდეგ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 4 აგვისტოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც დ. რ-ს უარი ეთქვა სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” გენერალური დირექტორის 2006 წლის 30 იანვრის ¹26-კ ბრძანების ბათილად ცნობაზე, თანამდებობაზე აღდგენასა და იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურებაზე კანონიერ ძალაში შევიდა. შესაბამისად, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ 2007 წლის 26 იანვრის განჩინება მიიღო მხოლოდ სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” სააპელაციო საჩივარზე, მის მიერ გასაჩივრებულ ნაწილში.

2007 წლის 30 მაისს სსიპ “საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა” უზენაეს სასამართლოში წარადგინა მოსაზრება სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის თაობაზე და აღნიშნა, რომ საკასაციო საჩივარი დასაშვებია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლოს დადგენილად მიაჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” გენერალურ დირექტორ თ. კ-სა და დ. რ-ს შორის 2005 წლის 26 დეკემბერს განსაზღვრული ვადით დაიდო ¹9534 შრომის ხელშეკრულება (კონტრაქტი), კერძოდ, 2006 წლის 1 იანვრიდან 2006 წლის 1 თებერვლამდე, რომლითაც დ. რ-მა სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლში” დაიკავა ფინანსურ დეპარტამენტის საგეგმო განყოფილების უფროსის თანამდებობა (ს.ფ. 4). შრომითი ხელშეკრულების (კონტრაქტი) ვადის გასვლის გამო სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” გენერალური დირექტორის 2006 წლის 30 იანვრის ¹26-კ ბრძანების საფუძველზე დ. რ-ი გათავისუფლდა სამუშაოდან საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის შესაბამისად (ს.ფ. 10).

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” სააპელაციო საჩივრის განხილვისას საერთოდ არ იმსჯელა იმაზე, თუ რამდენად წარმოადგენდა მოცემული საქმე ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველ საქმეს და ხომ არ უნდა განეხილა იგი სასამართლოს სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით, ანუ სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა განსჯად სასამართლოზე, რომელსაც საქართველოს კანონმდებლობის მიხედვით, გააჩნდა ამ საქმის განხილვის საპროცესო უფლებამოსილება.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 და 26-ე მუხლები, ასევე საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლით დადგენილი განსჯადობის წესები, ვინაიდან დ. რ-ის სასარჩელო განცხადებასთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული საქმე ექვემდებარებოდა განხილვას სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით რეგლამენტირებულია სასამართლოს განსჯადი ადმინისტრაციული საქმეები. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ამ კოდექსით დადგენილი წესით საერთო სასამართლოში განიხილება დავა იმ სამართლებრივ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომლებიც გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან. ხსენებული მუხლის მე-2 ნაწილი უფრო კონკრეტულად განსაზღვრავს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველ საქმეთა კატეგორიებს, კერძოდ, ადგენს, თუ რა შეიძლება წარმოადგენდეს სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანს, ანუ, რომელი საქმეები შეიძლება იქნეს განხილული ადმინისტრაციული იურისდიქციის სასამართლოს მიერ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების ფარგლებში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ამა თუ იმ დავის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი კატეგორიის დავად მიჩნევისათვის არსებითი და გადამწყვეტია სწორედ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველ ნაწილში მითითებული ნორმატიული ელემენტი _ დავის გამომდინარეობა ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან. მოცემულ შემთხვევაში დ. რ-სა და სსიპ “საზოგადოებრივ მაუწყებელს” შორის დავა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან, ვინაიდან დაკავებული თანამდებობიდან დ. რ-ის გათავისუფლების შესახებ სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” გენერალური დირექტორის 2006 წლის 30 იანვრის ¹26-კ ბრძანების სამართლებრივ საფუძვლად მიეთითა საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტზე.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტზე, რომლითაც რეგლამენტირებულია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ცნება, კერძოდ, ხსენებული ქვეპუნქტის მიხედვით, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არის ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტი, რომელიც აწესებს, ცვლის, წყვეტს ან ადასტურებს პირის, ან პირთა შეზღუდული წრის უფლებებსა და მოვალეობებს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტში მოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ლეგალური დეფინიციის თანახმად, ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად შეიძლება მიჩნეულ იქნეს მხოლოდ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტი, ანუ თუ სამართლებრივი აქტი გამოცემულია კერძო სამართლის საფუძველზე, აღნიშნული აქტი არ ჩაითვლება ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ დაკავებული თანამდებობიდან დ. რ-ის, როგორც საჯარო სამართლის იურიდიული პირის რიგითი თანამშრომლის, გათავისუფლების შესახებ სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” გენერალური დირექტორის 2006 წლის 30 იანვრის ¹26-კ ბრძანება არ წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს და არც მოცემული დავა არ არის თავისი შინაარსის მიხედვით ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ხასიათის დავა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლზე, რომელშიც მოცემულია საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ცნება. აღნიშნული მუხლის თანახმად, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი არის შესაბამისი კანონით, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით ან კანონის საფუძველზე სახელმწიფო მმართველობის ორგანოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით შექმნილი ორგანიზაცია, რომელიც სახელმწიფოს კონტროლით დამოუკიდებლად ახორციელებს პოლიტიკურ, სახელმწიფოებრივ, სოციალურ, საგანმანათლებლო, კულტურულ და სხვა საქმიანობას. იმავე კანონის მე-9 მუხლის (საქმიანობა) პირველი პუნქტის მიხედვით, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი შეიძლება შეიქმნას მხოლოდ ისეთი საჯარო მიზნებისა და ფუნქციების შესასრულებლად, რომელთა განხორციელება უშუალოდ არ შედის სახელმწიფო მმართველობის ორგანოების კომპეტენციაში. ხსენებული კანონის მე-10 მუხლის (მართვა და წარმომადგენლობა) მე-2 პუნქტის თანახმად, საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს მართავს ხელმძღვანელი, რომელიც შესაბამისი კანონის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების (ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი აღმასრულებელი ორგანოს მიერ დაფუძნების შემთხვევაში – მისი სათანადო ნორმატიული აქტის), წესდების (დებულების) და წევრთა გადაწყვეტილებების (თუ საჯარო სამართლის იურიდიული პირი წევრობაზეა დაფუძნებული) ფარგლებში დამოუკიდებლად მოქმედებს. იმავე მუხლის მე-3 პუნქტის მიხედვით კი, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელი საქმეებს უძღვება ერთპიროვნულად, მასვე ეკისრება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის წარმომადგენლობა და პერსონალურად აგებს პასუხს მისი საქმიანობის სწორად წარმართვაზე. აღნიშნული კანონის მე-11 მუხლით რეგლამენტირებულია საჯარო სამართლის იურიდიულ პირზე სახელმწიფო კონტროლის განხორციელება, ხოლო მე-12 მუხლში ჩამოთვლილია საჯარო სამართლის იურიდიული პირის საქმიანობის შემადგენელი ის ქმედებები, რომელთა განხორციელება საჭიროებს სახელმწიფოს მხრიდან თანხმობას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზემოაღნიშნულ საკანონმდებლო ნორმებში ორგანულადაა ჩადებული საჯარო სამართლის იურიდიული პირისა და მისი ხელმძღვანელის საქმიანობის მმართველობითი ხასიათი, ასევე _ სახელმწიფო კონტროლისა და შესაბამისი სახის საქმიანობაზე ხელმძღვანელის სახელისუფლებო შეზღუდვის ელემენტი. საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელი, რომელიც “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის მიხედვით, მართავს საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს, ერთპიროვნულად უძღვება მის საქმიანობას და განსაზღვრულ ფარგლებში დამოუკიდებლად მოქმედებს, აღნიშნული ნიშნით განსხვავდება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის რიგითი თანამშრომლისაგან.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს “საჯარო სამართლის იურიდიული პირის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის მე-4 და მე-4¹ პუნქტებზე, რომელთა თანახმად, სახელმწიფო ქონების საფუძველზე შექმნილი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელს თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს საქართველოს პრეზიდენტი ან კანონით (პრეზიდენტის ბრძანებულებით) განსაზღვრული სახელმწიფო მმართველობის ორგანო. ამ კანონის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად (ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი აღმასრულებელი ორგანოს ნორმატიული აქტით, ავტონომიური რესპუბლიკის კომპეტენციას მიკუთვნებული საკითხების გადასაწყვეტად) შექმნილი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელს თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს შესაბამისი ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი აღმასრულებელი ორგანო.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საჯარო სამართლის იურიდიული პირის რიგითი თანამშრომლისაგან განსხვავებით, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელს თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს საქართველოს პრეზიდენტი ან კანონით (პრეზიდენტის ბრძანებულებით) განსაზღვრული სახელმწიფო მმართველობის ორგანო (ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი აღმასრულებელი ორგანოს ნორმატიული აქტით, ავტონომიური რესპუბლიკის კომპეტენციას მიკუთვნებული საკითხების გადასაწყვეტად შექმნილი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელს _ შესაბამისი ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი აღმასრულებელი ორგანო). ამდენად, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელის თანამდებობაზე დანიშვნა და თანამდებობიდან გათავისუფლება ხდება შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სათანადო აქტით, ანუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით. შესაბამისად, საჯარო სამართლის იურიდიული პირის ხელმძღვანელის სამუშაოზე აღდგენის შესახებ დავა წარმოადგენს ადმინისტრაციული კატეგორიის დავას, რომელიც განხილულ უნდა იქნეს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით.

საკასაციო სასამართლო დამატებით განმარტავს, რომ “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლით რეგლამენტირებულია სახაზინო (საბიუჯეტო) დაწესებულების ცნება და მოცემულია იმ სახელმწიფო დაწესებულებათა ამომწურავი ჩამონათვალი, რომლებში საქმიანობაც ითვლება საჯარო სამსახურად, აღნიშნულ ჩამონათვალში კი საერთოდ არ არის ნახსენები საჯარო სამართლის იურიდიული პირი. გარდა ამისა, საქართველოს პრეზიდენტის 2001 წლის 21 ივლისის ¹286 ბრძანებულებით დამტკიცებულ “საჯარო სამსახურის თანამდებობათა რეესტრში” რანგირების მიხედვით მოცემულ ჩამონათვალში საერთოდ არ არის მითითება საჯარო სამართლის იურიდიული პირის თანამშრომელზე, როგორც საჯარო სამსახურის ფარგლებში საჯარო სამსახურის განმახორციელებელ სუბიექტზე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ დ. რ-ი მუშაობდა რა სსიპ “საზოგადოებრივ მაუწყებელში” ფინანსური დეპარტამენტის საგეგმო განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე (ს.ფ. 4), არ წარმოადგენდა საჯარო მოსამსახურეს და, შესაბამისად, მასზე ვრცელდებოდა არა “საჯარო სამსახურის შესახებ” საქართველოს კანონი, არამედ იმჟამად მოქმედი საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსი. ამასთან, იგი დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლდა სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” გენერალური დირექტორის 2006 წლის 30 იანვრის ¹26-კ ბრძანებით, საქართველოს შრომის კანონთა კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტის საფუძველზე (ს.ფ. 10), რის გამოც ხსენებული ბრძანება წარმოადგენს კერძო სამართლის კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემულ, სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ სამართლებრივ აქტს, რომლის კანონიერებაც უნდა შემოწმდეს სამოქალაქო სამართალწარმოების ფარგლებში და გამოყენებულ იქნეს სწორედ კერძო სამართლის შესაბამისი საკანონმდებლო აქტი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილ დავას, რის გამოც სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 იანვრის განჩინება და მოცემული საქმე განსახილველად გადაეცეს განსჯად სასამართლოს _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდმა პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, მე-2 და 26-ე მუხლებით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სსიპ “საზოგადოებრივი მაუწყებლის” საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 იანვრის განჩინება და მოცემული საქმე განსახილველად გადაეცეს განსჯად სასამართლოს _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.