¹ბს-439-421(კ-08) 26 ივნისი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე

მარიამ ცისკაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა მ. ჭ.-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 30 იანვრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 1 ივნისს მ. ჭ.-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების _ ქ. თბილისის მერიისა და თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹12-ში არსებული სავაჭრო ობიექტი ფუნქციონირებდა 1972 წლიდან და იგი საჯარო რეესტრში 1998 წლის 17 დეკემბრიდან ინდივიდუალური საწარმო “მ. ჭ.-ის" სახელზე იყო რეგისტრირებული. საჯარო რეესტრში მისი რეგისტრაციის დროს რატომღაც არ იქნა დაფიქსირებული აღნიშნული ობიექტის მიმდებარედ არსებული 31,22 კვ.მ ფართობის ტერიტორია, რაც ხსენებული ობიექტის დაარსების დღიდან შემოღობილი იყო მოსარჩელის მიერ და გამოიყენებოდა პროდუქციის მიღებისას ავტომანქანის გასაჩერებლად, ასევე საქონლის რეალიზაციისათვის და წარმოადგენდა ამ ობიექტის განუყოფელ ნაწილს, იგი საჭირო იყო ამავე ობიექტის ნორმალური ფუნქციონირებისათვის. მოსარჩელე ხსენებულ ტერიტორიას იყენებდა, ანუ ამ ტერიტორიას ფლობდა და მისით სარგებლობდა აღნიშნული ობიექტის დაარსების დღიდან _ 1972 წლიდან. ხსენებული ტერიტორიიდან ხდებოდა სხვადასხვა სახის ხილ-ბოსტნეულის რეალიზაცია, რაც დასტურდებოდა მოწმეების სანოტარო წესით დამოწმებული თანხმობით. საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 16 მარტის ¹156 დადგენილებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 25 სექტემბრის ¹19.18.1130 დადგენილების საფუძველზე, მითითებული ტერიტორია ექვემდებარებოდა დაკანონებას.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹12-ში არსებულ 31,22 კვ.მ ფართობის მიწის ნაკვეთით მის მიერ თვითნებურად სარგებლობის ფაქტის დადგენა, ვინაიდან გააჩნდა კანონიერი ინტერესი, იგი აღრიცხულიყო მის სახელზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილებით მ. ჭ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; აღიარებულ იქნა, რომ მ. ჭ.-ი ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹12-ში არსებულ 31,22 კვ.მ ფართობის მიწის ნაკვეთს თვითნებურად ფლობდა და მისით სარგებლობდა 1978 წლიდან.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, როგორც ამ საქმის მასალებით იყო დადგენილი, ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹12-ში არსებული მიწის ნაკვეთი და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობა, საერთო ფართით _ 34,08 კვ.მ, წარმოადგენდა ინდივიდუალური საწარმო “მ. ჭ.-ის” საკუთრებას. საქმეში წარმოდგენილი სიტუაციური გეგმის თანახმად, ხსენებულ მისამართზე არსებულ 31,22 კვ.მ მიწის ნაკვეთს ფლობდა და მისით სარგებლობდა მ. ჭ.-ი. სასამართლო სხდომაზე მოწმის სახით დაკითხული პირების მიერ დადასტურებულ იქნა ის ფაქტი, რომ მოსარჩელე 1978 წლიდან ფლობდა და სარგებლობდა ქ. თბილისში, ...-ის ქ. ¹12-ში განთავსებული ობიექტის მიმდებარედ არსებული 31,22 კვ.მ მიწის ნაკვეთით, რაც საქალაქო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, სარწმუნოდ მიიჩნია, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი მოსარჩელის შრომის წიგნაკის ჩანაწერიდან ირკვეოდა, რომ მოსარჩელე 1972 წლიდან მუშაობდა ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე მაღაზია “...-ში", რომელიც იმჟამად წარმოადგენდა ინდივიდუალურ საწარმო “მ. ჭ.-ს". მოცემულ საქმეში წარმოდგენილი მასალით, მოსარჩელისა და მოწმეთა განმარტებებით დგინდებოდა, რომ ხსენებული ობიექტის ფუნქციონირებისათვის აუცილებლობას წარმოადგენდა სადავოდ გამხდარი მიწის ნაკვეთის გამოყენება, ხოლო საქმის მასალებით დადგენილი იყო, რომ 1972 წლიდან მითითებულ მისამართზე ფუნქციონირებდა ობიექტი. აქედან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული დროიდან მოსარჩელე სარგებლობდა იმავე ობიექტის მიმდებარედ არსებული 31,22 კვ.მ მიწის ნაკვეთით. საქალაქო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ იგი ითვალისწინებდა იმ გარემოებას, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ იყო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 30 იანვრის განჩინებით ქ. თბილისის მერიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2005 წლის 1 აგვისტოს გადაწყვეტილება და მოცემული საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამართლებრივი თვალსაზრისით, საქმეზე დადგენილად მიჩნეული საქმის ფაქტობრივი გარემოებანი სასამართლო კოლეგიას არ აძლევდა გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში აღნიშნული ფორმით სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველს. მოსარჩელის მოთხოვნა, თავისი იურიდიული ბუნებით, იყო აღიარებითი სარჩელი. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე მუხლის პირველი ნაწილი ადგენდა რა უფლების არსებობის აღიარების შესაძლებლობას, გულისხმობდა მის მართლზომიერ ხასიათს. უფლება არ შეიძლებოდა არამართლზომიერი ყოფილიყო. ამ სახის აღიარება კი სცდებოდა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე მუხლით მოწესრიგებულ ურთიერთობათა ჩარჩოებს. ამ საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლო კოლეგიას უნდა დაეზუსტებინა, თუ რა კანონიერი ინტერესი ამოძრავებდა მოსარჩელეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 30 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ჭ.-მ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება _ მ. ჭ.-ის მიერ სარჩელში მითითებული მიწის ნაკვეთის ფლობის აღიარება.

კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე მუხლი და საქმეზე არასწორი განჩინება მიიღო, რის გამოც სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის “გ" ქვეპუნქტითა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “გ" ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლები. სააპელაციო სასამართლოში სადავო არ გამხდარა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები. საქმის განხილვის სამართლებრივი ფორმა შერჩეულია კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით. სარჩელი, თავისი არსით, მართლაც წარმოადგენს აღიარებით სარჩელს და მოსარჩელის მოთხოვნაც მის მიერ შესაბამისი ქონების ფლობის აღიარებას შეეხება. საქართველოს საპროცესო კანონმდებლობაში არის იმ სარჩელებთან დაკავშირებული საქმეების იმპერატიული ჩამონათვალი, რომლებიც შესაძლოა აღიძრას იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენის მოთხოვნით, ხოლო მათ შორის ამგვარი კატეგორიის საკითხის გადაწყვეტა არ შედის. შესაბამისად, შეუძლებელია უძრავი ქონებით სარგებლობის საკითხი გადაწყდეს უდავო წარმოებით, როგორც იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენა. ასევე შეუძლებელია ამგვარი საქმის ჩვეულებრივი სასარჩელო წარმოებით განხილვა, რადგან კონკრეტულ შემთხვევაში არსებობს იურიდიული ინტერესი, რისთვისაც საჭიროა სასამართლოს მიერ ქონების ფლობის აღიარება. მოცემული საქმე არ წარმოადგენს დავას ორ მხარეს შორის, რომელიც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ან საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მუხლების დარღვევიდან გამომდინარეობს. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებიდან გამომდინარე, სასამართლოები მოკლებული არიან შესაძლებლობას, აღიარონ პირის მიერ უძრავი ქონების ფლობის ფაქტი, ანუ აღიარებითი სარჩელის აღძვრის შესაძლებლობა შეუძლებლად მიიჩნია სააპელაციო სასამართლომ.

კასატორის განმარტებით, “ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ" საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტი უძრავი ქონების მართლზომიერ მფლობელობაში ან სარგებლობაში არსებობის, აგრეთვე, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარებისათვის მოითხოვს, რომ პირმა წარადგინოს ასეთი ქონებით სარგებლობის ან მისი თვითნებურად დაკავების დამადასტურებელი დოკუმენტი. საქართველოს პრეზიდენტის ამავე სახელწოდების მქონე შესაბამისი ბრძანებულების მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის “გ” ქვეპუნქტი კი ხსენებულ კანონში მითითებული “დამადასტურებელი დოკუმენტის” განმარტებისას ერთ-ერთ ასეთ დოკუმენტად სასამართლოს აქტს მიიჩნევს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი შესაძლებელია შესაბამისმა ორგანომ საკუთრებად გამოაცხადოს, თუკი მანამდე მიწის თვითნებურად ფლობას აღიარებს სასამართლო.

კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე მუხლი მხოლოდ უფლების აღიარებაზე არ საუბრობს და სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენასაც ითვალისწინებს. მ. ჭ.-ის პირვანდელ სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენდა მის მიერ მიწით სარგებლობის ფაქტის აღიარება, რაც სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობის დადგენას უფრო გულისხმობს, ვიდრე უფლების აღიარებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 2 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული მ. ჭ.-ის საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 2 მაისის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 26 ივნისამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ჭ.-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

გარდა ამისა, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, ვინაიდან მ. ჭ.-ს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, ამიტომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, მას უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული

საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ჭ.-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 30 იანვრის განჩინება;

3. მ. ჭ.-ს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 300 ლარის 70 პროცენტი _ 210 ლარი;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.