ბს-454-43(კ-05) 18 ოქტომბერი, 2007წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლალი ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე ნუგზარ სხირტლაძე,

კასატორი (მოსარჩელე) – თ. ა-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) – ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005 წლის 26 იანვრის განჩინება

დავის საგანი – მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

1999 წლის 3 სექტემბერს თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა თ. ა-ემ მოპასუხე ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის არაორგანული ქიმიის კათედრის გამგე რ. გ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხის თანამდებობიდან გათავასუფლებისა და სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება.

სარჩელის საფუძვლები მდგომარეობდა შემდეგში:

თ. ა-ემ 1981 წელს წარჩინებით დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის .... ფაკულტეტი. ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში იგი მუშაობდა ამავე ფაკულტეტის .... კათედრაზე სახელშეკრულებო თემაზე როგორც ენთუზიასტი, ხოლო უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ _ როგორც .... თანამშრომელი. .... წელს კათედრაზე დაუმტკიცეს საკვალიფიკაციო თემა, .... წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია.

1990 წელს კათედრაზე გამოცხადდა კონკურსი დოცენტის საშტატო ერთეულის დასაკავებლად, მაგრამ იგი კონკურსში არ დაუშვეს. იყო მცდელობა კონკურსის გაუქმების, ნერვიულობის შედეგად მოხვდა საავადმყოფოში, გაურთულდა ჯანმრთელობის მდგომარეობა. საავადმყოფოდან გამოსვლისას კათედრის გამგემ საბოლოოდ აითვალწუნა, ამცირებდა და ყველა პირობას უქმნიდა, რომ ხელი შეეშალა მისი მეცნიერული მუშაობისათვის. კათედრის გამგემ ცილი დასწამა, თითქოს საკანდიდატო სადისერტაციო ნაშრომი მოპარული ჰქონდა. კათედრის გამგე არ უქმნიდა შრომის პირობებს, კანონის დარღვევით უცხადებდა საყვედურებს, ჩამოართვა ლაბორატორიის გასაღები, აღარ უშვებდა სამუშაოზე. მიმართა რექტორატს, პირდებოდნენ, რომ დაარეგულირებდნენ მდგომარეობას, მაგრამ ამაოდ. კათედრის გამგე რ. გი-ის მხრიდან ადგილი ჰქონდა მის მიმართ როგორც შრომის კანონმდებლობის, ისე მორალური ეთიკის ქცევის წესების დარღვევას. მან აბუჩად აიგდო და შელახა მოსარჩელის კანონიერი უფლებები, სამუშაოზე არ უშვებს და ყოველდღიურად ზის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკაში. კათედრის გამგე რ. გ-მა შეურაცხყო არამარტო მოსარჩელის პიროვნული ავტორიტეტი, არამედ შეურაცხყოფა მიაყენა მისი, როგორც მეცნიერის ავტორიტეტს, მის ჯანმრთელობას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა კათედრის გამგე რ. გ-ის მკაცრად დასჯა და სარჩელის დაკმაყოფილება (ტომი 1, ს.ფ. 1-2).

2000 წლის 15 მაისს თ. ა-ემ დაზუსტებული სარჩელით მიმართა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების _ ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივესიტეტის რექტორისა და ამავე უნივერსიტეტის არაორგანული ქიმიის კათედრის გამგე რ. გ-ის მიმართ.

მოსარჩელემ მოითხოვა:

ა. 1990 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორატის მიერ არაორგანული და ზოგადი ქიმიის კათედრის დოცენტის საშტატო ერთეულის დასაკავებლად გამოცხადებული კონკურსის დამთავრება იმ დროისათვის არსებული პირობების დაცვით;

ბ. მორალური ზიანის ანაზღაურება 500 000 ლარის ოდენობით.

სარჩელის საფუძვლები მდგომარეობდა შემდეგში:

თ. ა-ემ 1981 წელს წარჩინებით დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის .... ფაკულტეტი. ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში იგი მუშაობდა ამავე ფაკულტეტის .... კათედრაზე რ. გ-ის ხელმძღვანელობით სახელშეკრულებო თემაზე როგორც ენთუზიასტი, ხოლო უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ _ როგორც .... თანამშრომელი. ამ პერიოდიდან მოყოლებული მასა და მის სამეცნიერო ხელმძღვანელ რ. გ-ს შორის შეიქმნა კონფლიქტური დამოკიდებულება, რაც შემდგომში მწვავე დაპირისპირებაში გადაიზარდა. რ. გ-ი სისტემატურად აყენებდა სიტყვიერ შეურაცხყოფას, ამცირებდა თანამშრომლებისა და სტუდენტების თვალწინ, არ აძლევდა ... მუშაობის საშუალებას. ყოველივე ამან უარყოფითად იმოქმედა მის ჯანმრთელობაზე. რ. გ-ის საჩივრებისა და კატეგორიული წინააღმდეგობის მიუხედავად, მან შეძლო ... წელს საკანდიდატო დისერტაციის დაცვა და გახდა .... მეცნიერებათა კანდიდატი. ... წელს გაზეთ «...» გამოქვეყნდა ინფორმაცია, რომ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი აცხადებდა კონკურსს სხვადასხვა თანამდებობის, მათ შორის, ... კათედრის დოცენტის თანამდებობის დასაკვებლად ერთ საშტატო ერთეულზე. მან ჯერ კიდევ კონკურსის გამოცხადებამდე განცხადებით მიმართა უნივერსიტეტის რექტორს და გამოთქვა ზემოაღნიშნული თანამდებობის დასაკავებლად კონკურსში მონაწილეობის სურვილი, მაგრამ რექტორატისაგან არ მიუღია პასუხი კონკურსის ჩატარების ან მისი გაუქმების შესახებ. არაორგანული და ზოგადი ქიმიის დოცენტის თანამდებობის დასაკავებლად გამართულ კონკურსში მონაწილეობის მისაღებად მხოლოდ მას ჰქონდა შეტანილი განცხადება და უთუოდ დაიკავებდა ამ თანამდებობას, მაგრამ კონკურსს შემდგომი მსვლელობა არ მისცემია. რ. გ-ის უკანონო ჩარევის გამო კონკურსი მხოლოდ შეჩერდა და არ გაუქმებულა. ... წლის 7 ივნისს ... ფაკულტეტის საბჭოს სხდომაზე რ. გ-მა მოსარჩელეს მიაყენა სიტყვიერი შეურაცხყოფა, რის გამოც დაემართა ნერვული სტრესი, რამაც გამოიწვია ფეხმძიმობის ნაადრევად შეწყვეტა. მოგვიანებით, რ. გ-ის საჩივრების გამო, მან კვლავ მიიღო ნერვული სტრესი და კვლავ ნაადრევად შეუწყდა ფეხმძიმობა. ყოველივე ამის შედეგად მოსარჩელეს მთლიანად შეერყა ჯანმრთელობის მდგომარეობა, დაუზიანდა ფარისებრი ჯირკვალი, 1999 წელს დასჭირდა ოპერაციის გაკეთება. რ. გ-ის მხრიდან მისთვის კათედრაზე ლაბორატორიის კარები ჩაკეტილი იყო და მას არ ეძლეოდა ლაბორატორიაში შესვლის შესაძლებლობა, რის გამოც სამუშაო ადგილი დაიმკვიდრა ფაკულტეტის ბიბლიოთეკაში, რომელიც მდებარეობს კათედრის გვერდით, სადაც შესაძლებლობის ფარგლებში მუშაობს. მან მიმართა უნივერსიტეტის რექტორს, რომ შეესწავლათ კათედრაზე მისთვის შექმნილი გაუსაძლისი მდგომარეობა და აღნიშნული გაეხადათ უნივერსიტეტის დიდი საბჭოს განსჯის საგანი, მაგრამ თსუ-ს ხელმძღვანელობამ გადამწყვეტი სიტყვა ვერ თქვა. მოსარჩელემ მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ თავისი მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლზე (ტომი 1, ს.ფ. 54-60).

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 6 ივლისის განჩინებით რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, ფაქტობრივად, თ. ა-ის მიერ წარმოდგენილი იყო ახალი სასარჩელო განცხადება, სადაც სარჩელის საგანი და საფუძველი შეცვლილი იყო, რის გამოც თ. ა-ეს დაზუსტებულ სარჩელზე ხარვეზის შესავსებად დაევალა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა (ტომი 1, ს.ფ. 54-60).

2000 წლის 4 სექტემბერს თ. ა-ემ განცხადებით მიმართა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს და სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლება მოითხოვა, რის შემდეგაც სასამართლო შეუდგა დაზუსტებული სარჩელის განხილვას (ტომი 1, ს.ფ. 81).

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2000 წლის 18 დეკემბრის განჩინებით შეჩერდა თ. ა-ის სარჩელზე წარმოება მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში, ხოლო 1990 წლის 16 ნოემბრის კონკურსის კანონიერების ნაწილში სარჩელის განხილვა გაგრძელდა ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით. აღნიშნული განჩინება არ გასაჩივრებულა (ტომი 1, ს.ფ. 250).

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001 წლის 24 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. ა-ის სარჩელი თსუ-ს რექტორატის მიერ დოცენტის საშტატო ერთეულზე გამოცხადებული კონკურსის გაგრძელებისა და აღნიშნულ შტატზე თ. ა-ის არჩევის შესახებ არ დაკმაყოფილდა (ტომი 1, ს.ფ. 333-336). აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. ა-ემ (ტომი 1, ს.ფ. 338-343). თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 5 თებერვლის გადაწყვეტილებით თ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, თ. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (ტომი 1, ს.ფ. 453-457). სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება თ. ა-ემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა (ტომი 1, ს.ფ. 458-462). საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2002 წლის 5 ივლისის განჩინებით თ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2002 წლის 5 თებერვლის გადაწყვეტილება (ტომი 1, ს.ფ. 479-483).

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 5 თებერვლის განჩინებით განახლდა საქმის წარმოება თ. ა-ის სარჩელზე მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში (ტომი 1, ს.ფ. 732).

რაიონული სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სარჩელის საფუძვლები და დამატებით განმარტა, რომ მოპასუხეებმა შელახეს მისი პირადი არაქონებრივი უფლებები, პატივი, ღირსება, საქმიანი რეპუტაცია. რ. გ-მა მის მიმართ გაავრცელა ცნობები, რაც სინამდვილეს არ შეეფერებოდა. რ. გ-ის მიერ 1989 წლიდან დღემდე რექტორის სახელზე დაწერილ წერილობით განცხადებებში არაერთგზის შელახულ იქნა მისი პატივი და ღირსება, კერძოდ, რექტორის სახელზე გაგზავნილ განცხადებებში რ. გ-ი უთითებს, თითქოს თ. ა-ე და ფაკულტეტის დეკანი შ. ს-ე მოლაპარაკებული არიან მის წინააღმდეგ, უჩივლეს პროკურატურაში, რის გამოც რ. გ-ი თ. ა-ეს უწოდებს «ქურდს, სახელმწიფო თანხების მიმთვისებელს, გამომძალველს», აცხადებს, რომ თ. ა-ე «დასჯის ღირსია», უწოდებს «რეკეტიორს, განუკითხაობის აპოთეოზის მამამთავარს, ავის მქმნელს, ცილისმწამებელს, დაუმსახურებლად კათედრის წევრს». თ. ა-ემ მიმართა თსუ რექტორს, რომ შეესწავლათ კათედრაზე შექმნილი მისი გაუსაძლისი მდგომარეობა, მაგრამ რექტორმა მისი არაერთგზისი მოთხოვნა ყურად არ იღო. რ. გ-ი ისევ წერილობით ითხოვდა მოსარჩელის, როგორც «გამოუყენებელი ნივთის» თანამდებობიდან გათავისუფლებას და მასზე რექტორს სთხოვდა «გაიტანეთო». 2002 წლის 4 დეკემბრის საჩივარში მოპასუხე რ. გ-მა მას უწოდა «მკვდარი სული», რომ «კათედრა მას თანამშრომლად არ თვლის». აღნიშნული განცხადება გახდა საბჭოს სხდომის ჩატარების საფუძველი, რაც ჩატარდა მისი საავადმყოფო ფურცელზე ყოფნის პერიოდში, მან მოითხოვა საბჭოს სხდომის ოქმი, რაც დღემდე არ ჩაუბარებიათ. 2000 წლის 5 ივლისს გაზეთ «ახალ თაობაში» გამოქვეყნდა სტატია, რომლითაც რ. გ-ის მიერ საჯაროდ იქნა შელახული მოსარჩელის პატივი და ღირსება. სტატიაში რ. გ-ი მიუთითებდა, რომ «თ. ა-ე, მართალია, კათედრის თანამშრომლად ითვლება, მაგრამ 10 წელია სამსახურში არ დადის», «როგორ უნდა მოეშლევინებინა მისთვის მუცელი, მაშინ როცა 10-12 წელიწადია, ქუჩაშიც არ შეხვედრია.» მოსარჩელემ თავისი მოთხოვნების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის მე-18, 413-ე, 992-ე და 997-998-ე მუხლებზე.

მოსარჩელემ ასევე დააზუსტა მოპასუხის ის გამონათქვამები, რომლებსაც მიიჩნევდა პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შემლახველად, კერძოდ: «უვიცი, უწიგნური, ყალბისმქმნელი, ცანცარა, ტუტუცი, თავხედი, მატყუარა, გამომძალველი, რეკეტიორი, უსაქმური, უღირსი, უნივერსიტეტის ავტორიტეტის შემლახველი, კათედრის შემარცხვენელი, ქურდი, დაუმსახურებლად მიაღწია ყველაფერს, თანხებისა და თანამდებობის მიმთვისებელი, დაუმსახურებლად კათედრის წევრი, გარიგებაში მყოფი დისერტაციის ხელმძღვანელთან, ჩურჩულით მოსაუბრე ფაკულტეტის დეკანთან კაბინეტში ჩაკეტილი, სამანდაუდებელი გულის წუხილით, გამოუყენებელი ნივთი, უნდა გაიტანონ უნივერსიტეტიდან, შ-ას უზნეო ცოლის პროტოტიპი, პოქტია, გათახსირებული, ურცხვი, გამომძალველი, უღირსი ქიმიკოსი, მოსარჩელის გამო არის ქიმიური მეცნიერება ჩამორჩენილი, მას აქვს აკვიატებული აზროვნება, არ აქვს კათედრის პროფილი, აქვს ახირებული აზრები, დაუსაბუთებლად ბრალს დებენ საჩივრების წერაში, მოსარჩელის მდგომარეობა არის ნონსენსი, გაუგებარია, როგორ ჩამოყალიბდა თსუ-ში ასეთი პიროვნება, ტალახში ამოსვარა გამზრდელი ფაკულტეტი, უნივერსიტეტი შეარცხვინა, ა-ის უნივერსიტეტში მუშაობა არის შეცდომის შედეგი, ა-ის წარდგინება დასაწინაურებლად იყო მიუღებელი, პასუხს აგებინებენ ა-ეს, დელიკატურად ექცეოდნენ ა-ეს, სარჩელი ფანტაზიის შემოქმედების სფეროა, ა-ე ტყუის მაშინ, როცა რ. გ-ი უმწიკვლო პიროვნებაა, უნივერსიტეტში კანონი კანონობს, ქაოსი არ არის, მიუხედავად საათების სიჭარბისა, ა-ეს მაინც არ წარვადგენ, დიდხანს ელოლიავება ა-ეს უნივერსიტეტი, ა-ე კონკურსში მონაწილეობას არ ღებულობდა შეგნებულად».

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს. მათი მოსაზრებით, მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებაზე მოპასუხეთათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები. მოსარჩელე ვერ ადასტურებდა რ. გ-ის მიერ რომელიმე შემთხვევაში სხეულის დაზიანებას ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი თითოეულმა მხარემ უნდა ამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. საქმეში წარმოდგენილი იყო მოწმეთა ჩვენებები, რომლებიც არ ადასტურებდნენ რ. გ-ის მიერ თ. ა-ის ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენებას. რ. გ-სა და თ. ა-ეს შორის წლების მანძილზე არსებობდა დაძაბული ურთიერთობა. თავად თ. ა-ის მიერ რ. გ-ის მისამართით გაკეთებულ იქნა მთელი რიგი უსაფუძვლო და შეუსაბამო განცხადებები. თ. ა-ემ მიმართა პროკურატურას და რ. გ-ს ბრალი დასდო უნივერსიტეტის ქონების _ პლატინის, ოქროს, ვერცხლის, კომპიუტერის მოპარვაში, რაც არ იქნა დადასტურებული. რ. გ-ი და თ. ა-ე იმყოფებოდნენ საჯარო პოლემიკაში, რის გამოც იმ შემთხვევაშიც კი, თუ რ. გ-ის განცხადებებში არ იქნებოდა დაცული მაქსიმალური ტაქტი, თ. ა-ე ვალდებული იყო, ეთმინა «ემოციური თავდასხმები».

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილებით თ. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო, ვინაიდან ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებზეც მოსარჩელე აფუძნებდა თავის აღნიშნულ მოთხოვნას, წარმოშობილი იყო 1989 წლიდან, რა დროსაც მოქმედი სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული არ იყო მორალური ზიანის ანაზღაურების შესაძლებლობა. რაიონული სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მოპასუხის მიერ მოსარჩელის პატივისა და ღირსების შემლახველი ინფორმაციის გავრცელება, ხოლო ის გამონათქვამები, რომლებსაც მოსარჩელე სარჩელის საფუძვლად მიუთითებდა, ატარებდა შეფასებით ხასიათს და არ მოიცავდა პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შემლახველ ინფორმაციას.

რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა რ. გ-ის მიერ მისი სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების ფაქტები, რის გამოც მოსარჩელეს არ გააჩნდა სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლით გათვალისწინებული მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველი. ამასთან, რაიონული სასამართლოს მითითებით, საქმის მასალებით დასტურდებოდა და არც მხარეები ხდიდნენ სადავოდ იმ გარემოებას, რომ თ. ა-ესა და რ. გ-ს შორის წლების მანძილზე (1989 წლიდან მოყოლებული) არსებობდა დაძაბული ურთიერთობა. საქმის მასალებით ასევე დგინდებოდა, რომ თავად თ. ა-ის მიერ რ. გ-ის მისამართით გაკეთებული იყო მთელი რიგი განცხადებები. ამასთან, მართალია, ეს დაძაბული ურთიერთობა არსებობდა წლების მანძილზე, მაგრამ რ. გ-ის მხრიდან თ. ა-ის მიმართ იმ გამონათქვამებმა, რომლებსაც მოსარჩელე პატივისა და ღირსების შემლახავად მიიჩნევდა, თავი იჩინა თ. ა-ის მიერ სარჩელის სასამართლოში აღძვრისა და მის მიერ რ. გ-ის წინააღმდეგ პროკურატურისათვის მიმართვის შემდეგ, სადაც თ. ა-ე რ. გ-ს ბრალს სდებდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქონების მითვისებაში, ასევე უღირსი საქციელის ჩადენაში. აქედან გამომდინარე, თ. ა-ის მიერ გასაჩივრებული რ. გ-ის გამონათქვამები გამომდინარეობდა «მოსარჩელის მიერ განხორციელებული მადისკრედიტირებელი მოქმედებისაგან» და პასუხობდა მოსარჩელის მიერ დაწერილ განცხადებებს და მიუხედავად იმისა, რომ რ. გ-ის განმარტებებში არ იყო დაცული მაქსიმალური ტექსტი, თ. ა-ე «ვალდებული იყო, ეთმინა» ამგვარი «ემოციური თავდასხმები».

რაც შეეხებოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისათვის მორალური ზიანის დაკისრებას, რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის საფუძველზე, არაქონებრივი ზიანისათვის მორალური ზიანის ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში. მოსარჩელის მითითება იმის თაობაზე, რომ «თსუ-ს ხელმძღვანელობამ გადამწყვეტი სიტყვა ვერ სთქვა» მასა და რ. გ-ს შორის კონფლიქტში, ვერ გახდებოდა მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძველი (ტომი 2, ს.ფ. 284-294).

რაიონული სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. ა-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება (ტომი 2, ს.ფ. 295-300).

აპელანტის მითითებით, რ. გ-ის მიერ განხორციელებული მართლსაწინააღმდეგო ქმედებების გამო იგი იმყოფებოდა სტრესულ მდგომარეობაში, რამაც გამოიწვია მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესება, რაც დასტურდებოდა საქმეში წარმოდგენილი სამედიცინო ცნობით, რომელშიც, მართალია, არ იყო მითითებული ჯანმრთელობის დაზიანების გამომწვევი კონკრეტული მიზეზი, მაგრამ სამედიცინო თვალსაზრისით, ფეხმძიმობის მოშლის ერთ-ერთ საფუძველს სტრესი წარმოადგენდა. საქმეში წარმოდგენილი იყო სამედიცინო ცნობები, რომლებითაც დასტურდებოდა, რომ მისი დაავადებები გამოწვეული იყო სტრესით, აღნიშნული კი ადასტურებდა მიზეზობრივი კავშირის არსებობას მოპასუხის ქმედებასა და ჯანმრთელობისათვის მიყენებულ ზიანს შორის. აპელანტმა არ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მოპასუხის გამონათქვამები უხეშად არ ხელყოფდა მის რეპუტაციას, რადგან ის ფაქტი, რომ მეცნიერებათა კანდიდატი .... წლიდან თსუ-ს .... თანამდებობაზე იმყოფებოდა და ამ მოვალეობის შესრულებასაც ვერ ახერხებდა, წარმოადგენდა სწორედ მისი საქმიანი რეპუტაციის შელახვას. გარდა ამისა, აპელანტმა არ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სარჩელში მითითებულ გარემოებებს ადგილი ჰქონდა ძველი სამოქალაქო კოდექსის მოქმედების პერიოდში და ამასთან დაკავშირებით განმარტა, რომ რ. გ-ის ქმედებებს ადგილი ჰქონდა არა მარტო 1989 წელს, არამედ მთელი მომდევნო პერიოდის განმავლობაში მის მიერ სარჩელის შეტანის დღემდე, რის გამოც მოითხოვდა მორალური ზიანის ანაზღაურებას მთელი იმ პერიოდისათვის, რომლის განმავლობაშიც ასეთი ზიანი რეალურად მიადგა. აპელანტი თსუ-ს მიმართ პასუხისმგებლობის დაკისრების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითებდა სამოქალაქო კოდექსის 413-ე და 1005-ე მუხლებზე.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005 წლის 26 იანვრის განჩინებით თ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილება (ტომი 2, ს.ფ. 438-460).

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელე მოითხოვდა მოპასუხის იმ ქმედებების შედეგად გამოწვეული არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურებას, რაც მოპასუხემ განახორციელა სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და მოსარჩელის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებაც ამ პერიოდს უკავშირდებოდა, რის გამოც მასზე ვერ გავრცელდებოდა სამოქალაქო კოდექსის დებულებანი. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოთხოვნა დაუსაბუთებელი იყო ფაქტობრივი თვალსაზრისითაც, ვინაიდან საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა ზიანის ანაზღაურების პასუხისმგებლობის დაკისრებისათვის სამოქალაქო კანონმდებლობით დადგენილი ფაქტობრივი წანამძღვრების არსებობა. მართალია, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დასტურდებოდა მოსარჩელის ჯანმრთელობის დაზიანების ფაქტები, მაგრამ აღნიშნული მტკიცებულებებით არ დგინდებოდა ის გარემოება, რომ მოსარჩელის ჯანმრთელობის დაზიანება გამოიწვია მოპასუხის მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეულმა ქმედებამ, აღნიშნული არ დასტურდებოდა არც საქმეში წარმოდგენილი მოწმეთა განმარტებებით.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ სადავო ურთიერთობაზე სამოქალაქო კოდექსის მოქმედების გავრცელების შემთხვევაშიც სარჩელი იყო უსაფუძვლო, მოპასუხე მხარის მხრიდან საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების (ბრალი, მართლსაწინააღმდეგობა და მიზეზობრივი კავშირი) დაუდასტურებლობის გამო.

სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა მისი პატივის, ღირსებისა და საქმიანი რეპუტაციის შელახვის გამო მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე, რადგან სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლისა და ლინგენსის საქმეზე ევროპის ადამიანის უფლებათა დაცვის სასამართლოს მიერ დადგენილი სტანდარტის მიხედვით, მოსარჩელეს უნდა დაედასტურებინა მისი პატივის, ღირსების და საქმიანი რეპუტაციის შემლახველი ინფორმაციის გავრცელების ფაქტი, ხოლო გამავრცელებელს _ მის მიერ გავრცელებული ინფორმაციის სინამდვილესთან შესაბამისობა. სარჩელში მითითებული გამონათქვამების გავრცელების ფაქტი მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა, თუმცა ამ გამონათქვამების გავრცელების შემთხვევაშიც მოპასუხეს არ ეკისრებოდა ვალდებულება, ემტკიცებინა მათი სინამდვილესთან შესაბამისობა, ვინაიდან ისინი ატარებდა შეფასებით ხასიათს და მათში არ იყო მოცემული ინფორმაცია ფაქტების შესახებ, კერძოდ, მოსარჩელის მიერ დანაშაულებრივი, ამორალური ან მართლსაწინააღმდეგო ქმედებების ჩადენის ფაქტების შესახებ.

სააპელაციო სასამართლოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ, მართალია, რ. გ-სა და თ. ა-ეს შორის წლების მანძილზე არსებობდა დაძაბული ურთიერთობა, მაგრამ მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელის მიმართ სადავო გამონათქვამებმა თავი იჩინა მოსარჩელის მიერ სასამართლოში სარჩელის წარდგენისა და პროკურატურისადმი მიმართვის შემდეგ, რა დროსაც მოსარჩელე მიუთითებდა მოპასუხის მიერ კანონის ნორმების დარღვევისა და მის მიერ უღირსი საქციელის ჩადენის შესახებ. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მოსარჩელის მიერ სადავოდ გამხდარი გამონათქვამები მოპასუხის მხრიდან მომდინარეობდა «მოსარჩელის მიერ განხორციელებული მადისკრედიტირებელი მოქმედებისგან» და იმის მიუხედავად, რომ რ. გ-ის განმარტებებში არ იყო დაცული მაქსიმალური ტექსტი, მოსარჩელე ვალდებული იყო, ეთმინა მოპასუხის ემოციური თავდასხმები.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იმ დაძაბული ურთიერთობიდან და საჯარო პოლემიკიდან გამომდინარე, რაც მოდავე მხარეებს შორის მიმდინარეობდა წლების განმავლობაში, მოსარჩელე ვალდებული იყო, ეთმინა ისეთი გამონათქვამები, რომლებიც თუმცა შეურაცხმყოფელი იყო, მაგრამ უხეშად არ ხელყოფდა პირის რეპუტაციას. გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა მოპასუხე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისათვის არაქონებრივი ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძვლები, რადგან მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოება იმის შესახებ, რომ თსუ-მ ვერ უზრუნველყო მხარეთა შორის არსებული კონფლიქტის დარეგულირება, ვერ გახდებოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოლიდარული პასუხისმგებლობის წარმოშობის საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ა-ემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მისი სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება (ტომი 2, ს.ფ.467-471).

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ მოცემული საქმის განხილვისას დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნა, რომლის მიხედვით, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას. სასამართლო ვალდებული იყო, განეხილა საქმეში არსებული ყველა მტკიცებულება. საქმეში მტკიცებულების სახით წარდგენილი იყო მოპასუხე რ. გ-ის საჩივრები, რომლებიც დაწერილი იყო უნივერსიტეტის ხელმძღვანელობის სახელზე და რომლებშიც იგი მოიხსენებდა მოსარჩელეს სარჩელში მითითებული ყველა ფრაზით.

კასატორი არ ეთანხმებოდა სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სიტყვები: «ქურდი», «ტუტუცი», «გამომძალველი», «მატყუარა», «უსაქმური», «თავხედი», «უწიგნური» და ა.შ. განეკუთვნება შეფასებით კატეგორიას და მათში არ არის მოცემული ინფორმაცია ფაქტების შესახებ, კერძოდ, მოსარჩელის მიერ დანაშაულებრივი, ამორალური ან მართლსაწინააღმდეგო ქმედებების ჩადენის შესახებ, რადგან ქურდობა და გამოძალვა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით გათვალისწინებული დანაშაულებია და შესაბამისად, «ქურდი» და «გამომძალველი» დამნაშავეს გულისხმობს. რაც შეეხება სიტყვებს: «ტუტუცი», «მატყუარა» და «თავხედი», აღნიშნული გამონათქვამები ლახავდა კასატორის ღირსებას და აყენებდა მორალურ ზიანს. ამდენად, ზემოაღნიშნული სიტყვები სცილდებოდა შეფასებით კატეგორიას და მოითხოვდა მათი სისწორის დადასტურებას. მოპასუხე მხარემ ვერ წარმოადგინა ვერანაირი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა ამ გამონათქვამების სინამდვილესთან შესაბამისობას, უფრო მეტიც, მოპასუხეს არ უარყვია მისთვის შეურაცხყოფის მიყენების ფაქტები. აქედან გამომდინარე, სასამართლოს მითითება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხე უნდა გათავისუფლებულიყო სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლით გათვალისწინებული ვალდებულებისგან, დაედასტურებინა მის მიერ გავრცელებული ცნობების სისწორე, უსაფუძვლო იყო.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ მასა და რ. გ-ს შორის არსებობდა საჯარო პოლემიკა, ვინაიდან ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის მიხედვით, «პოლემიკა» არის კამათი რაიმე მეცნიერული, ლიტერატურული თუ პოლიტიკური საკითხების განხილვისას. მხარეებს შორის პოლემიკა და მით უფრო, საჯარო, არ არსებობდა.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა გამოყენებული ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრეცედენტი საქმეზე «ლინგენსი ავსტრიის წინააღმდეგ», რომელზეც მოდავე მხარეებს წარმოადგენენ პოლიტიკური ფიგურა და ჟურნალისტი. აღნიშნულ საქმეზე სასამართლომ დაადგინა, რომ კრიტიკის მიმართ თმენის ვალდებულება ეკისრებოდათ პოლიტიკოსებს. ასეთ ვითარებას მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არა აქვს.

კასატორი ასევე არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ არ არსებობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისათვის მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრების საფუძველი. უნივერსიტეტის ხელმძღვანელობამ რეაგირება არ მოახდინა რ. გ-ის უკანონო ქმედებების აღსაკვეთად. უფრო მეტიც, იგი ყურადღების გარეშე ტოვებდა მის მიმართვებს, რითაც, ფაქტობრივად, რ. გ-ის მიერ განხორციელებული მართლსაწინააღმდეგო ქმედებების მხარდამჭერი და თანამონაწილე ხდებოდა.

კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის განმარტებასთან დაკავშირებით და მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილი. აღნიშნული ნორმის თანახმად, თუ სახელმწიფო მოსამსახურე განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირთა მიმართ, მაშინ სახელმწიფო ან ის ორგანო, რომელშიც მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია აანაზღაუროს დამდგარი ზიანი. განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის დროს მოსამსახურე სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებს პასუხს. სწორედ ეს არის ის კანონით გათვალისწინებული შემთხვევა, რომელზეც საუბარია სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილში.

კასატორმა ასევე მიუთითა, რომ არც რაიონულ და არც საოლქო სასამართლოს არ უმსჯელია მისი დარღვეული შრომითი უფლებების შესახებ, რომელზეც იგი მიუთითებდა სარჩელში. კერძოდ, 1996 წლიდან მოყოლებული, მისთვის ლაბორატორიის კარები დაკეტილია და სამკითხველოში ცხადდებოდა, ხოლო ახლა უკვე დერეფანში უხდება გამოცხადება.

კასატორმა ასევე მოითხოვა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლება იმ მოტივით, რომ არის ავადმყოფი და მისი ხელფასი შეადგენს 40 ლარს (ტომი 2, ს.ფ.467-471).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 26 დეკემბრის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა თ. ა-ის შუამდგომლობა და მოპასუხე რ. გ-ის გარდაცვალების გამო სარჩელზე რ. გ-ის მიმართ შეწყდა საქმის წარმოება სარჩელზე უარის თქმის გამო. აღნიშნულის გათვალისწინებით კასატორმა საკასაციო სასამართლოს სხდომებზე დააზუსტა მისი საკასაციო საჩივრის საფუძვლები დარჩენილი მოპასუხის _ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიმართ. მან მიუთითა, რომ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი იჩენდა უმოქმედობას და არ რეაგირებდა რ. გ-ის მიერ თ. ა-ის მიმართ დაწერილ საჩივრებსა და განცხადებებზე, რომლებშიც ასახულია თ. ა-ის მიმართ შეურაცხმყოფელი გამონათქვამები. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი არ რეაგირებდა რ. გ-ის მხრიდან ჩადენილ კანონდარღვევებზე, რითაც მიაყენა მატერიალური და მორალური ზიანი. უნივერსიტეტმა არ შეუქმნა შრომის პირობები, მას არ ეძლეოდა არც მეცნიერული და არც პედაგოგიური მოღვაწეობის საშუალება. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიმართ მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლი, 413-ე მუხლი, 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილი, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების გამოკვლევის შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005 წლის 26 იანვრის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო საქმეს იხილავს იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 26 დეკემბრის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა თ. ა-ის შუამდგომლობა და მოპასუხე რ. გ-ის გარდაცვალების გამო სარჩელზე რ. გ-ის მიმართ შეწყდა საქმის წარმოება სარჩელზე უარის თქმის გამო. ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში სადავოა მორალური ზიანის ანაზღაურება მხოლოდ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიმართ.

საქმის მასალების თანახმად, კასატორი ითხოვს როგორც სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე _ 1997 წლის 25 ნოემბრამდე, ისე იმის შემდგომ პერიოდში მიყენებული მორალური ზიანის ანაზღაურებას აღნიშნული კოდექსის საფუძველზე. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე სადავო პერიოდის მიმართ ვერ გავრცელდება აღნიშნული კოდექსით დადგენილი მორალური ზიანის ანაზღაურების ნორმები. სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსი ვრცელდება მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშობა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, იმ ურთიერთობათა მიმართ, რომლებიც წარმოიშვა სამოქალაქო კოდექსის ძალაში შესვლამდე, ამ კოდექსის ნორმები გამოიყენება 1997 წლის 25 ნოემბრიდან წარმოშობილი უფლებებისა და მოვალეობების მიმართ.

საკასაციო სასამართლო ვერ იმსჯელებს საკითხზე, 1997 წლის 25 ნოემბრის შემდგომ პერიოდში ადგილი ჰქონდა თუ არა რ. გ-ის მიერ მოსარჩელისათვის მორალური ზიანის მიყენებას, რამდენადაც მის მიმართ სარჩელზე შეწყვეტილია საქმის წარმოება მისი გარდაცვალების გამო. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ასევე არ არსებობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიმართ დარჩენილი დავის ფარგლებში აღნიშნულ საკითხზე მსჯელობის საჭიროება. საქმის მასალებიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო დადასტურებულად მიიჩნევს, რომ თ. ა-ესა და არაორგანული ქიმიის კათედრის გამგე აწ გარდაცვლილ რ. გ-ს შორის იყო პიროვნული დაპირისპირება წლების მანძილზე, რა დროსაც ორივე მხარის მიერ ერთმანეთის მიმართ გამოითქმებოდა მძაფრი განცხადებები. ამ კონფლიქტის ფარგლებში რ. გ-ის მიერ თ. ა-ის მიმართ გაკეთებული განცხადებები ვერ ჩაითვლება თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სახელით გაკეთებულ განცხადებებად. ასევე გამოირიცხება მოსარჩელის ჯანმრთელობის დაზიანება რ. გ-ის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას განხორციელებული მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული ქმედებების გამო. ამის გამო ვერ ჩაითვლება, რომ არსებობს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე მუხლის გამოყენების პირობები, რომელიც ითვალისწინებს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ზიანის მიყენებას.

საკასაციო სასამართლო მორალური ზიანის ანაზღაურების საფუძვლად ვერ მიიჩნევს მოსარჩელის მიერ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიმართ წაყენებულ პრეტენზიებს იმის თაობაზე, რომ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი იჩენდა უმოქმედობას და არ რეაგირებდა რ. გ-ის მიერ თ. ა-ის მიმართ დაწერილ საჩივრებსა და განცხადებებზე და რომ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა მას არ შეუქმნა სამუშაო პირობები. აღნიშნული საფუძვლებით მორალური ზიანის დაკისრებას არ ითვალისწინებს მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი. აღნიშნული კოდექსის 413-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში. ასეთი შემთხვევები კი მოცემულია სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-6 ნაწილსა და 413-ე მუხლის მე-2 ნაწილში, რომლებიც მოსარჩელის მიერ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიმართ მითითებულ ზემოაღნიშნულ შემთხვევას არ მოიცავს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ასევე გამოირიცხება მოსარჩელის მიმართ სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის გავრცელება. აღნიშნულ მუხლში საუბარია სახელმწიფო მოსამსახურისა და სახელმწიფოს სოლიდარულ პასუხისმგებლობაზე იმ შემთხვევაში, როდესაც სახელმწიფო მოსამსახურე განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირთა მიმართ. აღნიშნული მუხლის სუბიექტია საჯარო მოსამსახურე, რომლის ცნება და სახეები განსაზღვრულია «საჯარო სამსახურის შესახებ» კანონის მე-4 და მე-5 მუხლების შესაბამისად. ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად განსაზღვრულია იმ დაწესებულებების ჩამონათვალი, რომელში საქმიანობაც ითვლება საჯარო სამსახურად, აღნიშნულ ჩამონათვალში კი საჯარო სასამართლის იურიდიული პირი მითითებული არ არის. მოცემულ შემთხვევაში საკითხი ეხება იმ პირის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის დარღვევის გამო ადმინისტრაციული ორგანოსათვის მორალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრებას, რომელიც საჯარო მოსამსახურეს არ წარმოადგენდა, რის გამოც მითითება სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლზე არასწორია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ არ არის წარმოდგენილი დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია და არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საპროცესო საფუძველი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე კასატორი, როგორც უმუშევარი, უნდა გათავისუფლდეს სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005 წლის 26 იანვრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.