¹ბს-473-450(2კ-07) 12 დეკემბერი, 2007 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე

ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი _ ქეთევან მაღრაძე

კასატორები (მოპასუხეები): 1. ქ. ქუთაისის მერია, წარმომადგენელი _ ე. ნ.-ე; 2. სს «რ.-ი» (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა»), წარმომადგენელი _ ლ. დ.-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელეები): დ. ლ.-ე, ნ. ხ.-ი, ჯ. ხ.-ი, გ. ს.-ე, თ. ჩ.-ე, ი. ბ.-ე, თ. ო.-ე, ჟ. ლ.-ი, ჯ. ა.-ი, წარმომადგენელი _ მ. გ.-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილება

სარჩელის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

1999 წლის 14 სექტემბერს დ. ლ.-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხეების _ ქ. ქუთაისის მერიისა და სს «რ.-ის» მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1984 წლის 24 ოქტომბრის, 1985 წლის 27 ნოემბრისა და 1987 წლის 23 დეკემბრის გადაწყვეტილებებით, ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის ...-ის წყალსაცავის მარჯვენა სანაპიროზე გამოყოფილ იქნა მიწის ნაკვეთები. აღნიშნულ ფართზე, რომელიც 3 ჰა-ს შეადგენდა, მიწის ნაკვეთი გამოეყო დ. ლ.-ის ოჯახსაც, სადაც მოსარჩელემ ააშენა სამსართულიანი კეთილმოწყობილი სახლი. მალე მდინარე ...-მა იცვალა კალაპოტი და დაიწყო გაფართოება ბინათმშენებლობისათვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთებისაკენ, მათ შორის, იმ ადგილისაკენ, სადაც მოსარჩელის საცხოვრებელი სახლი იდგა.

მოსარჩელის განმარტებით, შესაბამისი სპეციალისტების ჯგუფის მიერ შედგენილი საექსპერტო დასკვნის, «საქენერგოგენერაციის» გენერალური დირექტორის 1998 წლის 3 აპრილისა და ქ. ქუთაისის მერიის 1998 წლის 19 ივნისის წერილების თანახმად, სს «რ.-ის» სათავე ნაგებობა ექსპლუატაციაში შევიდა 1934 წელს, მისი დანიშნულება იყო წყლის ხარჯის უზრუნველყოფა მდინარე ...-ის მყარი და წყლის ჩამონადენის ბუნებრივი ჰიდროლოგიური რეჟიმის პირობებში, ანუ მდინარეში, როგორც წყლის საშუალო, ისე ექსტრემალური ხარჯების გავლის პროცესში. ამისათვის ზედა ბიეფში საჭირო სიღრმის (დონის) შენარჩუნება, კაშხლის 4 ფარის მანიპულირებით იყო გათვალისწინებული, კაშხლის აგებით ...-ის კალაპოტის სიგანე კვეთში 3-ჯერ შემცირდა, ხოლო წყლის სიღრმე (დონე), რომელიც საჭირო იყო რ.-ის ნორმალური ხარჯის უზრუნველყოფისათვის 8-ჯერ გაიზარდა და შეადგინა 10-12 მეტრი, წყლის დინების სიჩქარე კი შემცირდა 25-70-ჯერ. ამდენად, წყლის სათავის ზემო ბიეფში წყალსაცავმა რადიკალურად შეცვალა კალაპოტური რეჟიმი, მაგრამ შექმნილ მდგომარეობას რ.-ის ოთხი ფარი არეგულირებდა, რომელთაგან სამი უკვე პარალიზებული იყო, ხოლო ერთი ფარის მეშვეობით, რომელიც არასაიმედოდ მუშაობდა, შეუძლებელი გახდა წყლის დონის ნორმალური რეგულირება, რამაც გამოიწვია მდინარე ...-ის კალაპოტის შეცვლა. მდინარემ გადაინაცვლა მოსახლეობის კუთვნილი მიწის ნაკვეთებისაკენ და შეიქმნა სახლების ნგრევის საშიშროება. მდინარე ...-ის კალაპოტის შეცვლამ გამოიწვია ჯ. ხ.-ის, ჯ. ა.-ის, თ. ო.-ისა და გ. ს.-ის სახლების მთლიანად დანგრევა და იგივე საფრთხე ემუქრებოდა მოსარჩელის საცხოვრებელ სახლსაც. აღნიშნული აშკარად ჩანდა ზემოხსენებულ საექსპერტო დასკვნასა და ქ. ქუთაისის მერიის 1999 წლის 10 მარტის ¹4 დადგენილებაშიც, სადაც საავარიო სიაში შეტანილი იყო მოსარჩელის საცხოვრებელი სახლიც. «საქენერგოგენერაციის» ზემოხსენებულ წერილში მითითებული იყო, რომ კაშხლის 4 ფარიდან 3 ბლოკირებული იყო, ხოლო არასაიმედოდ მოქმედი ერთი ფარის მეშვეობით წყლის სიღრმის რეგულირება კი _ შეუძლებელი. ხშირი იყო სიღრმის ძალზე სწრაფი ვარდნა, რის გამოც ნაპირების ნგრევა უფრო სწრაფი და ინტენსიური ხდებოდა. ამას ემატებოდა ისიც, რომ ხსენებულ ფარებზე აღდგენითი სამუშაოების ჩატარება მეტალის გაცვეთის გამო შეუძლებელი იყო.

მოსარჩელის განმარტებით, ქ. ქუთაისს ემუქრებოდა სტიქიური უბედურების შექმნის რეალური საფრთხე, კერძოდ, დაუცველი იყო 34 ოჯახის უსაფრთხოება. ქ. ქუთაისის ხელმძღვანელობა სანაპირო ზოლის ინტენსიურად მიმდინარე ეროზიის საწინააღმდეგოდ არავითარ, თუნდაც დროებით გასამაგრებელ ღონისძიებებს არ ატარებდა, რათა დაცული ყოფილიყო სანაპირო ზოლი. მოსარჩელემ ის გარემოებაც აღნიშნა, რომ ქ. ქუთაისის მერია კომპენსაციის სახით მოსახლეობას მიწის ნაკვეთებისა და 10000 ლარის გამოყოფას დაჰპირდა, რაც უმნიშვნელო იყო მოსარჩელის სახლის მოსალოდნელი ნგრევით გამოწვეულ ზიანთან შედარებით, თუმცა აღნიშნული დაპირებაც, მოსარჩელის არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად, არ შესრულებულა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ზემოხსენებულ ტერიტორიაზე, რომელიც სახიფათო ზონად იყო გამოცხადებული, მდინარე ...-მა შთანთქა და წალეკა ასეულობით მეტრი მიწა, მათ შორის, ოთხი მობინადრის სახლი და ეზო, ხოლო დ. ლ.-ის სახლს მდინარე მიუახლოვდა 8-10 მეტრის მანძილზე. შენობის ზედა სართულის კედლებზე გაჩნდა ბზარები, პირველი სართულის იატაკი ამოიბურცა და აღნიშნულ პირობებში შეუძლებელი გახდა ხსენებულ სახლში ცხოვრება.

მოსარჩელემ მისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით მიმართა სს «რ.-ის» ადმინისტრაციას, რაზეც უარი უთხრეს იმ საფუძვლით, რომ შესაბამის პროექტში, თავის დროზე, გათვალისწინებული იყო ტერიტორიაზე განაშენიანებამდე გასამაგრებელი ჯებირების აგება პირველი ზონისათვის, ხოლო მოსარჩელის საცხოვრებელი სახლი მდებარეობდა მეორე ზონაში. ამდენად, მოსარჩელის საცხოვრებელი სახლისათვის მიყენებული ზიანი მთლიანად გამოწვეული იყო რ.-ის არასწორი მუშაობით, რასაც მოსარჩელის განცხადებების პასუხად შექნილი სხვადასხვა კომისიის დასკვნებიც ადასტურებდა.

მოსარჩელემ ასევე აღნიშნა, რომ ზიანის ანაზღაურების შესახებ წლების მანძილზე არსებულმა დავამ გამოიწვია მამამისის დაავადება და დაინვალიდება, რისთვისაც მას რამდენიმე სამკურნალო კურსი ჩაუტარდა, რასაც 5000 აშშ დოლარი დასჭირდა, თუმცა ჯანმრთელობის მთლიან გაუმჯობესებას მაინც ვერ მიაღწიეს. ამდენად, მოსარჩელემ მოპასუხეებისათვის აღნიშნული თანხის დაკისრებაც მოითხოვა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-1000 მუხლის საფუძველზე, მისთვის მიყენებული ზიანის _ 80000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის მოპასუხეებისათვის დაკისრება მოითხოვა.

მოგვიანებით, ჯ. ხ.-მა, ჟ. ლ.-მა და ჯ. ა.-მა სასარჩელო განცხადებებით მიმართეს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს იმავე მოპასუხეების _ ქ. ქუთაისის მერიისა და სს «რ.-ის» მიმართ და იმავე საფუძვლებით, მდინარე ...-ის მიერ კალაპოტის შეცვლისა და მათი საცხოვრებელი სახლების დანგრევით მიყენებული ზიანის ანაზღაურება მოითხოვეს, კერძოდ: ჯ. ხ.-მა _ მოპასუხეებისათვის 60000 აშშ დოლარის, ჟ. ლ.-მ _ 50000 აშშ დოლარის, ხოლო ჯ. ა.-მა _ 60000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 1999 წლის 5 ნოემბრის განჩინებით დ. ლ.-ის, ჯ. ხ.-ის, ჟ. ლ.-ისა და ჯ. ა.-ის სარჩელების გამო აღძრული საქმეები გაერთიანდა ერთ წარმოებად.

მოპასუხე ქ. ქუთაისის მერიამ შესაგებელი წარადგინა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში, რომელშიც განმარტა, რომ მოსარჩელეები მათთვის მიყენებული ზიანის გამომწვევ მიზეზად უთითებდნენ სს «რ.-ის» არასწორ მუშაობას და ამდენად, საკითხი ეხებოდა რ.-ის ნაგებობიდან გამომდინარე ზიანს. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-1000 მუხლის თანახმად, ნაგებობიდან გამომდინარე მომეტებული საფრთხით გამოწვეული ზიანისათვის პასუხისმგებელი ნაგებობის მფლობელი იყო, ხოლო, ვინაიდან ქ. ქუთაისის მერია არ იყო სს «რ.-ის» მესაკუთრე, იგი მოცემულ საქმეში არასათანადო მოპასუხეს წარმოადგენდა და მოსარჩელეთათვის მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებლობა ქ. ქუთაისის მერიას არ უნდა დაკისრებოდა.

საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელეებმა დააზუსტეს სარჩელი და მოითხოვეს: დ. ლ.-მ მოპასუხეებისათვის _ 45650 აშშ დოლარის, ჟ. ლ.-მა _ 28563 აშშ დოლარის, ჯ. ა.-მა _ 23800 აშშ დოლარის, ხოლო ჯ. ხ.-მა _ 32800 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის დაკისრება.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 16 აგვისტოს გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა; მოპასუხეებს _ სს «რ.-სა» და ქ. ქუთაისის მერიას ჟ. ლ.-ის სასარგებლოდ _ 28563 აშშ დოლარის, ჯ. ა.-ის სასარგებლოდ _ 23800 აშშ დოლარის, ჯ. ხ.-ის სასარგებლოდ _ 32800 აშშ დოლარის, დ. ლ.-ის სასარგებლოდ _ 45650 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა დაეკისრათ; ამასთან, სს «რ.-ს» უნდა გადაეხადა მთლიანი გადასახდელი თანხის 70%, ხოლო ქ. ქუთაისის მერიას _ 30%.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სს «რ.-მა» სააპელაციო წესით გაასაჩივრა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

ქუთაისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 23 იანვრის განჩინებით სს «რ.-ის» სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 30 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განსახილველად დაუბრუნდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს.

2001 წლის 10 სექტემბერს ი. ბ.-მ, ნ. ხ.-მა, თ. ჩ.-მ, გ. ს.-მ და თ. ო.-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართეს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს იმავე მოპასუხეების _ ქ. ქუთაისის მერიისა და სს «რ.-ის» მიმართ და მიუთითეს იმავე საფუძვლებზე.

მოსარჩელეებმა აღნიშნეს, რომ 1984 წელს, ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1984 წლის 24 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, რ.-ის წყალსაცავის მარჯვენა მხარეს ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის გამოეყოთ 3 ჰა მიწის ნაკვეთი. აღნიშნული მიწის ნაკვეთი გაიყო პირველ და მეორე რიგებად. პირველ რიგში ბინათმშენებლობისათვის მიწის ნაკვეთის გაცემა დასაშვები იყო მხოლოდ ნაპირგასამაგრებელი სამუშაოების შესრულების შემდეგ. ამდენად, მოსარჩელეებს რამდენიმე სხვა ოჯახთან ერთად ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის მიწის ნაკვეთი გამოეყოთ მეორე რიგში, სადაც ააშენეს საცხოვრებელი სახლები. მოგვიანებით, მდინარე ...-მა კალაპოტის მოსარჩელეთა მიწის ნაკვეთებისაკენ გაფართოება დაიწყო, რითაც შლიდა მდინარის ნაპირებს. მოსარჩელეთა განმარტებით, აღნიშნული გამოწვეული იყო სს «რ.-ის» ტექნიკური გაუმართაობით, კერძოდ, აღნიშნულ საკითხზე ჩატარებული რამდენიმე ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, რ.-ის სათავო ნაგებობა ექსპლუატაციაში შევიდა 1934 წელს. აღნიშნულისათვის ზედა ბიგებში საჭირო სიღრმის (დონის) შენარჩუნება ფართის მანიპულირებით იყო გათვალისწინებული. კაშხლის აგებით მდინარე ...-ის კალაპოტის სიგანე სამჯერ შემცირდა, ზედა ბიგებში წყლის სიღრმე, რომელიც საჭირო იყო რ.-ის ნორმალური ხარჯის უზრუნველყოფისათვის, 8-ჯერ გაიზარდა, ხოლო წყლის სიჩქარეები 25-70-ჯერ შემცირდა. ზემოაღნიშნული პირობები უნდა რეგულირებულიყო ოთხი ფარით, რომელთაგან მხოლოდ ერთი მუშაობდა, რაც ვერ უზრუნველყოფდა წყლის დონეების ნორმალურ მანიპულირებას და იწვევდა მდინარე ...-ში წყლის დონის სისტემატურ ცვლას. აღნიშნული კი იმ მძიმე შედეგს იწვევდა, რაც მოსარჩელეებს მიადგათ. მდინარე ...-ის ნაპირი იმ მხარეს, რომელზედაც მოსარჩელეთა საცხოვრებელი სახლები იდგა, ირეცხებოდა და ეროზიის პროცესი თითქმის შეუქცევადი ხდებოდა.

მოსარჩელეებმა არაერთხელ მიმართეს სს «რ.-ის» ადმინისტრაციას, რათა მათ აღდგენითი სამუშაოები ჩაეტარებინათ რ.-ზე, გაემართათ დაზიანებული სამი ფარი და აღედგინათ წყლის ხარჯვის ნორმალური რეჟიმი, რაც გამოიწვევდა ეროზიის შეჩერებას და მოსარჩელეთა საცხოვრებელი სახლების ჩანგრევის საშიშროების თავიდან აცილებას, თუმცა სს «რ.-ის» ადმინისტრაციამ აღნიშნულის აღმოსაფხვრელად არავითარი ზომები არ მიიღო, ხოლო მოსარჩელეთათვის ზიანის ანაზღაურებაზე უარი განაცხადა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა _ ი. ბ.-მ, ნ. ხ.-მა, თ. ჩ.-მ, გ. ს.-მ და თ. ო.-მ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-1000 მუხლის საფუძველზე, მიყენებული ზიანის _ თითოეულისათვის 50000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება მოითხოვეს.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2002 წლის 30 აპრილის განჩინებით დ. ლ.-ის, ჯ. ხ.-ის, ჯ. ა.-ის, ჟ. ლ.-ისა და ი. ბ.-ის, ნ. ხ.-ის, თ. ჩ.-ის, გ. ს.-ისა და თ. ო.-ის სარჩელების გამო აღძრული საქმეები გაერთიანდა ერთ წარმოებად.

მოპასუხე სს «რ.-მა» შეგებებული სარჩელით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხეების _ ქ. ქუთაისის მერიისა და დ. ლ.-ის მიმართ.

შეგებებული სარჩელის ავტორის განმარტებით, მოსარჩელეთა სასარჩელო განცხადების თანახმად, საქმე ეხებოდა 1984-1985 წლებში ქ. ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის შესაბამისი ადმინისტრაციული აქტებით ქ. ქუთაისში, ლესელიძის ქუჩის მეორე შესახვევის მიმდებარე ტერიტორიის მოსარჩელეთათვის განაშენიანების მიზნით გადაცემას. ქ. ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის მიერ, ტერიტორიის განაშენიანების მიზნით, 1984-1985 წლებში შემუშავებულ იქნა გენერალური გეგმა. აღნიშნული გეგმა ითვალისწინებდა სანაპირო ზოლში ნაპირდამცავი ნაგებობის აგებას, რომელიც სრულად უზრუნველყოფდა სანაპირო ზოლის გამორეცხვისაგან დაცვას. ნაპირდამცავი ნაგებობის აგება განაშენიანების გენერალური გეგმის ერთ-ერთი ძირითადი შემადგენელი ნაწილი იყო და მისი შესრულების უზრუნველყოფა ევალებოდა ადმინისტრაციული აქტის შემუშავების, გამოცემისა და მის შესრულებაზე პასუხისმგებელ უფლებამოსილ ორგანოს, თუმცა შესაბამისმა აღმასრულებელმა ორგანომ, ქვეყანაში შექმნილი მძიმე მდგომარეობის გამო, ვერ უზრუნველყო მის მიერ შემუშავებული ადმინისტრაციული აქტის აღსრულება, რამაც გამოიწვია მოსახლეობისათვის ზიანის მიყენება. ამდენად, სანაპირო ზოლში ნაპირდამცავი ნაგებობის აუგებლობა და სანაპირო ზოლის ჩამორეცხვა არ შეიძლებოდა სს «რ.-ის» ბრალით ყოფილიყო გამოწვეული.

შეგებებული სარჩელის ავტორმა აღნიშნა, რომ იგი ამ საქმეში არასათანადო მოპასუხეს წარმოადგენდა, რასაც მოცემულ საქმეზე ჩატარებული საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზაც ადასტურებდა. აღნიშნული ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, სს «რ.-სს» და მით უფრო საწარმოს ტექნოლოგიურ მუშა პროცესს, არ შეიძლებოდა გავლენა მოეხდინა სანაპირო ზოლის ჩამორეცხვაზე, თუ აგებული იქნებოდა პროექტით გათვალისწინებული ნაპირდამცავი ნაგებობა. ხსენებული ექსპერტიზის დასკვნით დასტურდებოდა, რომ ნაპირდამცავი ნაგებობის აგება მოცემული ტერიტორიის სპეციფიკიდან გამომდინარე, წარმოადგენდა პირველად და გადაუდებელ სამუშაოს განაშენიანებისათვის გადაცემული ტერიტორიის ათვისების დროს, ასევე მითითებული იყო, რომ ქ. ქუთაისის ხელმძღვანელობამ მოსახლეობა, ფაქტობრივად, დაცვის გარანტიების გარეშე ჩაასახლა გეოლოგიურად არამდგრად ტერიტორიაზე.

შეგებებული სარჩელის ავტორმა მიუთითა, რომ სადავო საკითხის სასამართლო წესით გადაწყვეტამდე, 2003 წლის 30 იანვარსა და 19 აგვისტოს სს «რ.-ის» მიერ ქ. ქუთაისის ხელმძღვანელობის მხრიდან მასზე განხორციელებული ზეწოლის შედეგად, ერთ-ერთი დაზარალებულის, დ. ლ.-სათვის გადარიცხულ იქნა 26000 ლარი. სს «რ.-ის» მიერ ქ. ქუთაისის მერის პირველი მოადგილისადმი 2003 წლის 27 თებერვალს გაგზავნილი წერილის თანახმად, დ. ლ.-სათვის ჩარიცხული თანხა საწარმოს უნდა დაბრუნებოდა სადავო საკითხზე სასამართლოს დასრულების შემდეგ, ვინაიდან სს «რ.-სი» შეძლებდა თავისი უდანაშაულობის დამტკიცებას. შეგებებული სარჩელის ავტორის განმარტებით, საქმეზე ჩატარებულმა ექსპერტიზამ დაადასტურა სს «რ.-ის» არაბრალეულობა აღნიშნულ საკითხში, რის გამოც სს «რ.-ს» უნდა დაბრუნებოდა მის მიერ დ. ლ.-სათვის გადარიცხული 26000 ლარი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, შეგებებული სარჩელის ავტორმა მოპასუხეებისათვის მის სასარგებლოდ 26000 ლარის დაკისრება მოითხოვა.

საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელეებმა განმარტეს, რომ მათ ზარალი მიადგათ, როგორც ქ. ქუთაისის მერიის, ასევე სს «რ.-ის» ხელმძღვანელობის ბრალეული ქმედების გამო. ამასთან, იმ გარემოებათა გათვალისწინებით, რომ ქ. ქუთაისის მერიამ მათ გამოუყო მიწის ნაკვეთები და მიყენებული ზიანისათვის გადაუხადა საკომპენსაციო თანხა 10000 ლარის ოდენობით, მათ შესაძლებლობა ჰქონდათ, დაერღვიათ თავიანთი სახლები და გაეზიდათ ვარგისი სამშენებლო მასალები, დააზუსტეს სარჩელი და მოითხოვეს: დ. ლ.-მ _ 100000 ლარის, მათ შორის, მამის სამკურნალოდ გაღებული 5000 ლარის, ჯ. ხ.-მა _ 47000 ლარის, გ. ს.-მ _ 37000 ლარის, ხოლო დანარჩენებმა, თითოეულმა _ 50000 ლარის ანაზღაურება.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 17 ივლისის გადაწყვეტილებით ქ. ქუთაისის მერიას და სს «რ.-ს» სოლიდარულად დაეკისრათ ნ. ხ.-ის სასარგებლოდ _ 50000 ლარის, ჟ. ლ.-ის სასარგებლოდ _ 50000 ლარის, ჯ. ხ.-ის სასარგებლოდ _ 47000 ლარის, გ. ს.-ის სასარგებლოდ _ 37000 ლარის, ი. ბ.-ის სასარგებლოდ _ 50000 ლარის, ჯ. ა.-ის სასარგებლოდ _ 50000 ლარის, თ. ო.-ის სასარგებლოდ _ 50000 ლარის, თ. ჩ.-ის სასარგებლოდ _ 50000 ლარისა და დ. ლ.-ის სასარგებლოდ 70000 ლარის გადახდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება ქ. ქუთაისის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელმა ორგანომ _ ქ. ქუთაისის მთავრობამ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მისთვის თანხის დაკისრების ნაწილში. აპელანტმა აღნიშნული გადაწყვეტილების გასაჩივრებულ ნაწილში გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის ამ ნაწილში დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 17 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით სს «რ.-მაც» გაასაჩივრა. აპელანტმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, მისი არასათანადო მოპასუხედ ცნობა და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა, რომლითაც ქ. ქუთაისის მერიას დაეკისრებოდა სს «რ.-ის» მიერ დ. ლ.-სათვის გადახდილი 2600 ლარის, ასევე მოცემულ საქმეზე ჩატარებულ ექსპერტიზაზე სს «რ.-ის» მიერ დახარჯული _ 3928 ლარისა და სააპელაციო სასამართლოში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 5000 ლარის, სულ _ 11528 ლარის გადახდა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილებით ქუთაისის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოს _ ქ. ქუთაისის მთავრობის და სს «რ.-ის» სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 17 ივლისის გადაწყვეტილება; სს «რ.-ის» შეგებებული სარჩელი ქ. ქუთაისის მერიისა და დ. ლ.-ის მიმართ, 2600 ლარის დაკისრების ნაწილში, არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქუთაისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1984 წლის 24 ოქტომბრის ¹20.13.570 გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა საქალაქო საბჭოს აღმასკომის კომუნალური მეურნეობის განყოფილების მოთხოვნა და საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ინდივიდუალური საბინაო მშენებლობისათვის გამოიყო 3 ჰექტარამდე მიწის ნაკვეთი. იმავე აღმასკომის 1985 წლის 27 ნოემბრის ¹25.22.819 გადაწყვეტილებით აღნიშნული მიწის ნაკვეთი სათანადოდ დამუშავებული განაშენიანების პროექტის შემდეგ, უნდა გადასცემოდა არქიტექტურული დაგეგმარების განყოფილებას, მოქალაქეებზე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის გამოსაყოფად. 1985 წელს ქუთაისის არქიტექტურული დაგეგმარების განყოფილების მიერ შემუშავებული და გაცემულ იქნა მიწის ნაკვეთის პასპორტი ქ. ქუთაისში, ...-ის ქუჩის მეორე შესახვევში ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების მშენებლობაზე. აღნიშნულ პროექტზე გაკეთდა შენიშვნა, რომ ხსენებული ნაკვეთები უნდა გაცემულიყო მდინარე ...-ის მარჯვენა სანაპიროს ნაპირსამაგრი ნაგებობების აგების შემდეგ. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია და მხარეებიც არ ხდიდნენ სადავოდ იმ გარემოებას, რომ, ზემოაღნიშნულის მიუხედავად, მოსარჩელეებზე ხსენებული მიწის ნაკვეთები გაიცა მდინარე ...-ის ნაპირსამაგრი ნაგებობების აგების გარეშე.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის თანახმად, ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზეც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქ. ქუთაისის მთავრობის ბრალეულობა აღიარებული იყო საქმეში არსებული ექსპერტიზის დასკვნით და ქ. ქუთაისის მერიის 1999 წლის 10 მარტის ¹4 დადგენილებით. ხსენებული დადგენილებით მოსარჩელეებისათვის ზიანის საკომპენსაციოდ გამოიყო მიწის ნაკვეთები და 10000 ლარის ფულადი თანხა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ყოველი შესრულება გულისხმობს ვალდებულების არსებობას. ამდენად, საქმეში არსებული საინჟინრო-ტექნიკური საექსპერტო დასკვნის საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ ბინათმშენებლობისათვის წყალსაცავის მიმდებარე ტერიტორიის გამოყოფა უნდა მომხდარიყო წყალსაცავის მფლობელთან შეთანხმებით. განაშენიანებისათვის დამუშავებული საპროექტო დოკუმენტაცია კი აუცილებლად უნდა ყოფილიყო შეთანხმებული რ.-ის დირექციასთან. აღნიშნულის გარდა, ექსპერტიზის დასკვნით მტკიცდებოდა, რომ განაშენიანებისათვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთი შედიოდა რ.-ის იურისდიქციაში და დირექცია ვალდებული და უფლებამოსილი იყო, არ დაეშვა მის იურისდიქციაში შემავალი ტერიტორიის გამოყოფა-გასხვისება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება იმის თაობაზეც, რომ სს ,,რ.-ი" ქ. ქუთაისის მთავრობასთან ერთად წარმოადგენდა სათანადო მოპასუხეს და მათი ბრალეული ქმედებები უშუალო მიზეზობრივ კავშირში იყო მოსარჩელეებისათვის დამდგარ ზიანთან.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. იმავე კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის) საფუძვლიდან.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხეები მოცემულ დავაში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 998-ე მუხლის თანახმად, წარმოადგენდნენ სოლიდარულ მოვალეებს. სოლიდარული ვალდებულება კი წარმოიშობა ხელშეკრულებით, კანონით ან ვალდებულების საგნის განუყოფლობით. ამდენად, ორივე მოპასუხეს ვალდებულების შესრულებაში (ზიანის ანაზღაურებაში) ერთობლივად უნდა მიეღო მონაწილეობა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ სს «რ.-ის» მიერ მოსარჩელეებისათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება გამომდინარეობდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-1000 მუხლიდან, ანუ სახეზე იყო პასუხისმგებლობა, ნაგებობებიდან გამომდინარე, მომეტებული საფრთხით გამოწვეული ზიანისათვის. აღნიშნული მუხლის მე-3 ნაწილი არ გამორიცხავდა ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას დაუძლეველი ძალის შემთხვევაშიც, თუ ზიანი გამოწვეული იქნებოდა ელექტროგადამცემი ხაზების ავარიით, ანდა ნავთობის, გაზის, წყლის ან ნავთობპროდუქტების მიმწოდებელი მოწყობილობების დაზიანებებით.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ნაგებობიდან ან ნივთიდან გამომდინარე, მომეტებული საფრთხით გამოწვეული ზიანისათვის პასუხისმგებლობა დადგებოდა ბრალის გარეშეც. მომეტებული საფრთხის წყაროდან მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა იმ ნაგებობის მფლობელს, რომელშიც მოთავსებული იყო მომეტებული საფრთხის გამომწვევი ნივთიერებანი (მოცემულ შემთხვევაში წყალი). საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია, აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება, ხოლო თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა შეუძლებელი იყო, მოსარჩელეთა მოთხოვნა ფულადი ანაზღაურების შესახებ იყო კანონიერი.

სააპელაციო სასამართლომ საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ქონებრივი ზიანი შეადგენდა დ. ლ.-სათვის _ 116420 ლარს, ჟ. ლ.-სათვის _ 73142 ლარს, ჯ. ხ.-სათვის _ 82200 ლარს, ჯ. ა.-სათვის _ 65524 ლარს, ი. ბ.-სათვის _ 90412 ლარს, ნ. ხ.-სათვის _ 81164 ლარს, თ. ჩ.-სათვის _ 103284 ლარს, გ. ს.-სათვის _ 90264 ლარს, ხოლო თ. ო.-სათვის _ 90912 ლარს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ქ. ქუთაისის მთავრობის წარმომადგენლის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მოსარჩელეებისათვის მიყენებული ზიანი იყო მათთვის გადახდილი 10000 ლარის შესაბამისი.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება დ. ლ.-ის მიერ მოთხოვნილ თანხასთან დაკავშირებით და აღნიშნა, რომ, ვინაიდან, სხვა მოსარჩელეებისაგან განსხვავებით, დ. ლ.-სთვის ცნობილი იყო 1984-86 წლებში დამუშავებული განაშენიანების პროექტი, რომელზედაც არსებული შენიშვნით გასაგები იყო, რომ ნაპირსამაგრი ნაგებობის გარეშე მიწის ნაკვეთი არ უნდა გაცემულიყო. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული შენიშვნის გაუთვალისწინებლად საცხოვრებელი სახლის აშენებას ხელი შეუწყო თავად დ. ლ.-ის მოქმედებამაც. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 415-ე მუხლის თანახმად კი თუ ზიანის წარმოშობას ხელი შეუწყო დაზარალებულის მოქმედებამაც, მაშინ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება და ამ ანაზღაურების მოცულობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ უფრო მეტად, რომელი მხარის ბრალეულობით არის გამოწვეული ზიანი.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას სს «რ.-ის» შეგებებულ სარჩელზე უარის თქმის ნაწილშიც, რომლითაც შეგებებული სარჩელის ავტორი მოითხოვდა დ. ლ.-სათვის უსაფუძვლოდ გადარიცხული თანხის დაბრუნებას და აღნიშნა, რომ სს «რ.-ის» ბრალეულობა დადასტურებული იყო და იგი ქ. ქუთაისის მთავრობასთან ერთად წარმოადგენდა სოლიდარულ მოვალეს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია სააპელაციო საჩივრები, თუმცა იმ ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ საქალაქო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილში არ იმსჯელა სს «რ.-ის» შეგებებულ სარჩელზე, მოცემულ საქმეზე მიიღო ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში კი დარჩა უცვლელად.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. ქუთაისის მერიამ. კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს სხვა შემადგენლობისთვის დაბრუნება მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ყოფილი საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1984 წლის 24 იანვრის ¹20.13.570 და 1995 წლის 27 თებერვლის ¹25.22.815 გადაწყვეტილებებით ქ. ქუთაისში, ...-ის ქუჩის მეორე შესახვევის მიმდებარე ტერიტორიაზე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის გამოიყო 3 ჰა მიწის ნაკვეთი. იმავე გადაწყვეტილებებით, პროექტის დამუშავების შემდეგ, მიწის ნაკვეთები მოქალაქეებზე გამოსაყოფად გადაეცა არქიტექტურული დაგეგმარების განყოფილებას. 1986 წელს დამთავრდა ...-ის ქუჩის მეორე შესახვევის განაშენიანების პროექტი, რომელიც ითვალისწინებდა ინდივიდუალური დასახლების განაშენიანებას სამ რიგად (ქუჩად), სავაჭრო და საყოფაცხოვრებო დანიშნულების ობიექტების მშენებლობას, ასევე წყალსაცავის მხრიდან სანაპირო, საყრდენი კედლის მოწყობას, რაც უზრუნველყოფდა ჩამორეცხვისაგან შესაბამისი ტერიტორიის დაცვას. ქ. ქუთაისის მერიის 1998 წლის 1 სექტემბრის ¹491, 1998 წლის 9 ნოემბრის ¹600, 1998 წლის 3 დეკემბრის ¹631 ბრძანებებით თ. ო.-ის, ჯ. ხ.-ისა და ჯ. ა.-ის ოჯახებისათვის ბინების შესაძენად ქ. ქუთაისის მერიამ გამოყო თითოეულისათვის 10000 ლარი, მაგრამ მოხერხდა მხოლოდ ერთი ბინის შეძენა, რომელშიც თ. ო.-ის ოჯახი შესახლდა, ხოლო ჯ. ხ.-ს დახმარების სახით გადაეცა 10000 ლარი. იმავე დადგენილებით ჯ. ხ.-ს საცხოვრებელი სახლის გადასატანად, გეოლოგიური გამოკვლევის შემდეგ, უსასყიდლოდ გამოეყო 500 კვ.მ სანაცვლო მიწის ნაკვეთი. ხსენებული დადგენილებით ჯ. ა.-ს, გ. ს.-ს, თ. ჩ.-ს უსასყიდლოდ გამოეყოთ, თითოეულს 500 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და დახმარების სახით გადაეცათ 10000 ლარი.

კასატორი მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეზე 2005 წლის 20 ივლისს ჩატარებული საინჟინრო-ტექნიკური საექსპერტო დასკვნის თანახმად, არ დასტურდება ქ. ქუთაისის ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს _ ქ. ქუთაისის მთავრობის ბრალეულობა. ხსენებული დასკვნის თანახმად, თუ ნაპირდამცავი ნაგებობა იარსებებდა, შესაძლებელი იქნებოდა მდინარე ...-ის სანაპირო ზოლის შენარჩუნება ნაპირდამცავი ნაგებობის არეალში. აღნიშნული ტერიტორიის ჩამორეცხვის მიზეზი შეიძლებოდა ყოფილიყო სათავო ნაგებობის ოთხი გამშვები ფარიდან სამი ფარის უმოქმედობა. ფარების გაუმართავი მუშაობის პირობებში შეუძლებელი იქნებოდა ექსპლუატაციის სრულყოფილად წარმართვა. სადგურის ნორმალური ფუნქციონირებისათვის აუცილებელი იყო ყველა ფარის მუშაობა. ამასთან, შესაძლებელი იყო ოთხივე ფარის მეტნაკლებად მანევრირება, თუმცა საკმაოდ რთულ პირობებში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის საფუძველზე, ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება წარმოიშვა სს ,,რ.-ის" ბრალით. ამდენად, კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს სხვა შემადგენლობას უნდა დაუბრუნდეს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 16 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით სს «რ.-მაც» გაასაჩივრა. კასატორმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს სხვა შემადგენლობისთვის დაბრუნება მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სს «რ.-ის» ბრალეულობა მოსარჩელეებისათვის ზიანის მიყენებაში დაადგინა მას შემდეგ, რაც ქ. ქუთაისში, ...-ის ქუჩის მეორე შესახვევში მცხოვრებ პირებზე 1985-1986 წლებში ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის მიერ განაშენიანებისათვის გაცემული ტერიტორია რ.-ის საკუთრებად მიიჩნია, ხოლო რ.-ის კაშხლის წყალგადამშვი ფარების ტექნიკური მდგომარეობა უარყოფითად (ავარიულად) შეაფასა, რის გამოც თითქოს პროვოცირებულ იქნა განაშენიანებული სანაპირო ზოლის გამორეცხვა და საცხოვრებელი სახლების დანგრევა, რაც კასატორმა უკანონოდ მიიჩნია.

კასატორი მიუთითებს, რომ სადავო ტერიტორიის მოსარჩელეებზე გაცემის დროს მოქმედი სსრკ მიწის კანონთა კოდექსით რეგულირდებოდა ქალაქის ფარგლებში არსებული მიწების განკარგვისა და ფლობის საკითხი. აღნიშნული მიწის კანონთა კოდექსის 89-90-ე მუხლების თანახმად, ქალაქის მიწებს მიეკუთვნებოდა ქალაქის ფარგლებში არსებული მიწები, რომლებიც საქალაქო საბჭოს აღმასკომის გამგებლობაში იყო და რომელთა გაცემაც იმავე სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილების საფუძველზე ხდებოდა. აღნიშნული ტერიტორია არ შეიძლებოდა ორმაგ დაქვემდებარებაში ყოფილიყო, ვინაიდან აღნიშნულს კანონი არ ითვალისწინებდა. ზემოხსენებული მუხლები ცალსახად მიუთითებდა, რომ ტერიტორია, რომელიც განაშენიანებისათვის მოსარჩელეებზე გამოიყო, სახელმწიფო საკუთრებაში იყო, მის გაცემაზე პასუხისმგებლობა მხოლოდ აღმასრულებელ ორგანოს ეკისრებოდა და მასზე სს «რ.-ს» არანაირი უფლება არ გააჩნდა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საქმეში არსებული საქართველოს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქუთაისის საჯარო რეესტრის მიერ დამოწმებული საკადასტრო რუკისა და შესაბამისი ამონაწერის მიხედვით, საგუბარი და მისი მიმდებარე ტერიტორია სახელმწიფოს საკუთრებაში იყო, რ.-ის საკუთრებაში კი მხოლოდ კაშხლის შენობა და დამხმარე ნაგებობები იყო დაფიქსირებული, რომელიც წყლის მიერ წარეცხილი მონაკვეთიდან 270 მეტრით იყო დაშორებული, რაც გამორიცხავდა აღნიშნული ტერიტორიის რ.-ის საკუთრებაში არსებობას. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ ვერ დაასაბუთა სადავო ტერიტორიის რ.-სათვის მიკუთვნების საკითხის კანონიერება. ექსპერტმა კი ვერ მიუთითა, თუ რატომ შეიძლებოდა აღნიშნული ტერიტორია რ.-ის იურისდიქციის ქვეშ ყოფილიყო, და რატომ უნდა ყოფილიყო განაშენიანების პროექტი შეთანხმებული რ.-ის ხელმძღვანელობასთან, რაც, ფაქტობრივად, სადავო ტერიტორიის განაშენიანების მიმდინარეობის არც ერთ ეტაპზე არ განხორციელებულა.

ამდენად, კასატორი უკანონოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას საგუბარისა და მისი მიმდებარე ტერიტორიის რ.-ის საკუთრებაში ყოფნისა და ბინათმშენებლობისათვის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის მიერ ტერიტორიის გამოყოფის საკითხის რ.-სთან შეთანხმების აუცილებლობის შესახებ.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სს ,,რ.-ის" კაშხლის ფარების ტექნიკური მდგომარეობა უსაფუძვლოდ მიიჩნია საექსპლუატაციოდ უვარგისად, რამაც თითქოს ხელი შეუწყო სანაპირო ზოლის გარეცხვას. კასატორი მიუთითებს, რომ კაშხლის ფარების გაუმართაობა და ობიექტის არაჯეროვანი ექსპლუატაციის პირობები საგუბარის დასახლებული სანაპირო ზოლის გარეცხვის მიზეზად საქმეზე ჩატარებულ ექსპერტიზას არ დაუდასტურებია.

კასატორი განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა მისი მითითება რ.-ის კაშხლის ფარების გასული წლების განმავლობაში სტაბილურად ფუნქციონირების შესახებ. საქმეში არსებული მასალების თანახმად, რ.-მა ზემოაღნიშნულ წლებში გამოიმუშავა ელექტროენერგიის ის მაქსიმალური ოდენობა, რაც გათვალისწინებული იყო ჰიდროელექტროსადგურის ტექნიკური პარამეტრებით. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ უკანონოდ მიუთითა კაშხლის გაუმართავ მუშაობაზე, ვინაიდან თუ კაშხლის ფარები გაუმართავად იმუშავებდა, ელექტროენერგიის მაქსიმალური ოდენობის გამომუშავება შეუძლებელი იქნებოდა.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სათანადოდ არ გამოიკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულებები და დაუსაბუთებლად გაიზიარა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა კაშხლის ფარების არასათანადოდ ფუნქციონირებასთან დაკავშირებით, რითაც დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნები.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სანაპირო ზოლში აღმასრულებელი ორგანოს მიერ ნაპირდამცავი ნაგებობის აუგებლობა და სანაპირო ზოლის გამორეცხვა არ შეიძლებოდა სს «რ.-ის» ბრალით ყოფილიყო გამოწვეული, რაც შესაბამისი აღმასრულებელი ორგანოს პასუხისმგებლობას ადასტურებდა. ამასთან, ნაპირსამაგრი ნაგებობის აუგებლობაზე ქ. ქუთაისის მთავრობის პასუხისმგებლობა ქ. ქუთაისის მერიის 1999 წლის 10 მარტის ¹4 დადგენილებით დასტურდებოდა, რომლის თანახმადაც, მოსარჩელეებს საკომპენსაციოდ გამოეყოთ მიწის ნაკვეთები და 10000 ლარი. აღნიშნულს ადასტურებდა ქ. ქუთაისის ვიცე-მერის, ო. უგრეხელიძის მოხსენებითი ბარათიც, რომელშიც მითითებული იყო, რომ შესაბამისი ტერიტორიის განაშენიანებაზე პასუხისმგებლობა ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის შესაბამის სამსახურებს ეკისრებოდათ, ხოლო ნაპირსამაგრი ნაგებობის აუგებლობა გამოწვეული იყო იმ პერიოდში ქვეყანაში მომხდარი მოვლენებისა და შესაბამისი დაფინანსების არარსებობის გამო.

კასატორი უსაფუძვლოდ მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას, რომ სს ,,რ.-ის" მიერ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება გამომდინარეობდა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-1000 მუხლიდან, რადგან თითქოს სახეზე იყო პასუხისმგებლობა ნაგებობიდან (კაშხლის ნაგებობა) გამომდინარე მომეტებული საფრთხით გამოწვეული ზიანისათვის. სააპელაციო სასამართლომ ვერ დაასაბუთა, თუ რატომ შეიძლებოდა რ.-ის კაშხლის შენობა მომეტებული საფრთხის შემცველი ყოფილიყო, მაშინ როდესაც, იგი წარეცხილი ტერიტორიიდან 270 მეტრით იყო დაშორებული, ხოლო საგუბარი და მისი მიმდებარე ტერიტორია სახელმწიფოს საკუთრებაში იმყოფებოდა.

კასატორმა უსაფუძვლოდ მიიჩნია გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მისთვის თანხის დაკისრების ნაწილშიც. კასატორის მტკიცებით, მხოლოდ ის ფაქტი, რომ მოსარჩელეთა უმრავლესობამ შეამცირა მოთხოვნა ექსპერტის მიერ დადგენილი თანხის ოდენობის მიხედვით, არ შეიძლებოდა ამ თანხის გადასახდელად დაკისრების საფუძველი გამხდარიყო. მოცემულ საქმეზე ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, საცხოვრებელი სახლები შეფასებული იყო დასრულებული და კეთილმოწყობილი სახლების შესაბამისი ნიხრის მიხედვით. ქ. ქუთაისის მერიის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების თანახმად სახლების მხოლოდ ნაწილი იყო ექსპლუატაციაში მიღებული, მათი კეთილმოწყობის შესახებ სხვა მტკიცებულება კი მოსარჩელეებს არ წარმოუდგენიათ და არც სასამართლოს მოუპოვებია. სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ გამოიკვლია ქ. ქუთაისის მერიის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები მოსარჩელეთა შერეული პასუხისმგებლობის შესახებ, რადგან ისინი შესაბამისი სახლების მშენებლობის დაწყებამდე ფლობდნენ ინფორმაციას აღნიშნული ტერიტორიის საცხოვრებლად უვარგისობის შესახებ.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად და ობიექტურად არ გამოიკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულებები, რითაც დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი, აგრეთვე, უკანონოდ არ გაიზიარა მთელი რიგი გარემოებები ტერიტორიის კუთვნილების, კაშხლის თითქოსდა არასათანადო ფუნქციონირების საკითხისა და ექსპერტიზის დასკვნის ნაწილში, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე და განაპირობა არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 28 მაისისა და 19 ივნისის განჩინებებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. ქუთაისის მერიისა და სს «რ.-ის» საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, ამ განჩინებების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2007 წლის 18 ივლისამდე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 2007 წლის 18 ივლისის განჩინებით ქ. ქუთაისის მერიისა და სს «რ.-ის» საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ა» ქვეპუნქტით და მათი განხილვა დაინიშნა 2007 წლის 17 ოქტომბერს, 11.00 საათზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 ნოემბრის საოქმო განჩინებით მოცემულ საქმეში კასატორის – სს «რ.-ის» უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა სს «ე.-ა».

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებანი, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ქუთაისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1984 წლის 24 ოქტომბრის ¹20.13.570 გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა ქუთაისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის კომუნალური მეურნეობის განყოფილების მოთხოვნა და ინდივიდუალური საბინაო მშენებლობისათვის გამოიყო 3 ჰექტარამდე მიწის ნაკვეთი (ტ. 1, ს.ფ. 8). იმავე აღმასკომის 1985 წლის 27 ნოემბრის ¹25.22.819 გადაწყვეტილებით აღნიშნული მიწის ნაკვეთი სათანადოდ დამუშავებული განაშენიანების პროექტის შედგენის შემდეგ, უნდა გადასცემოდა არქიტექტურული დაგეგმარების განყოფილებას ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის მოქალაქეებზე გამოსაყოფად (ტ. 1, ს.ფ. 9). 1985 წელს ქუთაისის არქიტექტურული დაგეგმარების განყოფილების მიერ შემუშავებული და გაცემულ იქნა მიწის ნაკვეთის პასპორტი ქ. ქუთაისში, ...-ის ქუჩის მეორე შესახვევში ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების მშენებლობაზე (ტ. 1, ს.ფ. 10). ქ. ქუთაისის მერისადმი სახელმწიფო კომპანია «ენერგოგენერაციის» 1998 წლის 3 აპრილის წერილის მიხედვით, რ.-ის წყალსაცავის მარჯვენა სანაპიროზე ნგრევის პროცესი საფრთხეს უქმნიდა თვით რ.-ის მუშაობას, რის გამოც მარჯვენა სანაპიროს ზოლის გამაგრების ღონისძიებების შესრულებაში წილობრივი მონაწილეობა სახელმწიფო კომპანია «ე.-ის» ინტერესებში შედიოდა (ტ. 1, ს.ფ. 39). სახელმწიფო კომპანია «ე.-სადმი» ქ. ქუთაისის მერიის 1998 წლის 19 ივნისის წერილის მიხედვით, ზემოაღნიშნული ტერიტორიის გარეცხვის მიზეზი შეიძლებოდა ყოფილიყო სათავე ნაგებობის ოთხი გამშვები ფარიდან სამი მათგანის უმოქმედობა წლების მანძილზე (ტ. 1, ს.ფ. 42-43). საქართველოს სათბობ-ენერგეტიკის მინისტრისადმი სახელმწიფო კომპანია «ენერგოგენერაციის» 2004 წლის 3 აპრილის წერილის მიხედვით, რ.-ის წყალსაცავის კაშხლის ძირითადი წყალსაცავი ფარები იყო ავარიულ მდგომარეობაში და მათი მანიპულირებით წყლის დონის რეგულირება მკვეთრად იყო შეზღუდული (ტ. 1, ს.ფ. 44-45). რ.-ის სათავე ნაგებობის ზედა ბიეფის მარჯვენა დასახლებული ნაპირის მდგრადობის შესახებ საექსპერტო დასკვნის თანახმად, ერთი მოქმედი ფარის მეშვეობით წყლის სიღრმეების ნორმალური რეგულირება გაძნელებული იყო (ტ. 1, ს.ფ. 49-51). ქ. ქუთაისის მერიის 1999 წლის 10 მარტის ¹4 დადგენილებით მოსარჩელეებს _ ჯ. ხ.-ს, ჯ. ა.-ს, გ. ს.-ს, თ. ჩ.-ს ზიანის საკომპენსაციოდ, თითოეულს გამოეყო მიწის ნაკვეთები და 10000 ლარის ფულადი თანხა (ტ. 1, ს.ფ. 52-54). საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ექსპერტიზისა და სპეციალურ გამოკვლევათა ცენტრის ექსპერტის 2000 წლის 14 მარტის დასკვნის მიხედვით, მდინარე ...-ის ეროზიული მოქმედების შედეგად მთლიანად დაინგრა ხუთი მოსახლის _ ჯ. ხ.-ის, ჯ. ა.-ის, გ. ს.-ის, თ. ჩ.-ისა და თ. ო.-ის საცხოვრებელი სახლები და უშუალო კატასტროფული საფრთხე ემუქრებოდა დ. ლ.-ისა და ჟ. ლ.-ის საცხოვრებელ სახლებს და საკარმიდამო მიწის ნაკვეთებს, ხოლო რ.-ის კაშხლის ფარები ძირითადად არ პასუხობდა თანამედროვე ტექნოლოგიურ მოთხოვნებს და საჭიროებდა კაპიტალურ რემონტს, ამასთან, რ.-ის იურისდიქციაში შედიოდა მთელი კომპლექსი, რის გამოც ადამიანის საინჟინრო-სამეურნეო საქმიანობით გამოწვეულ ნეგატიურ შედეგებზე პასუხისმგებლობა ეკისრებოდა მფლობელს (ტ. 1, ს.ფ. 156-164). სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2005 წლის 29 მარტის ექსპერტის დასკვნის მიხედვით, მოსარჩელეებისათვის მიყენებული ზიანი შეადგენს: დ. ლ.-სათვის _ 116420 ლარს, ჟ. ლ.-სათვის _ 73142 ლარს, ჯ. ხ.-სათვის _ 82200 ლარს, ჯ. ა.-სათვის _ 65524 ლარს, ი. ბ.-სათვის _ 90412 ლარს, ნ. ხ.-სათვის _ 81164 ლარს, თ. ჩ.-სათვის _ 103284 ლარს, გ. ს.-სათვის _ 90264 ლარს, ხოლო თ. ო.-სათვის _ 90912 ლარს (ტ. 2, ს.ფ. 233-238). სს «წ.-ის» 2005 წლის 20 ივლისის საინჟინრო-ტექნიკური საექსპერტო დასკვნის თანახმად, 1996-2000 წლებში წყალდიდობის ხარჯების უსაფრთხოდ გატარება ოთხიდან სამი დაკეტილი ფარის პირობებში შეუძლებელი იყო (ტ. 2, ს.ფ. 265-272).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-1000 მუხლზე, რომლის თანახმად, თუ ამა თუ იმ ნაგებობიდან გამომდინარეობს მომეტებული საფრთხე ამ ნაგებობაში წარმოებული, მოთავსებული ან მიწოდებული ენერგიისაგან, მაშინ ამ ნაგებობის მფლობელი ვალდებულია, თუკი ამ საფრთხის პრაქტიკულ განხორციელებას მოჰყვა ნივთის დაზიანება, აუნაზღაუროს დაზარალებულს აქედან წარმოშობილი ზიანი, ხოლო ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება გამორიცხულია, თუ ზიანი გამოწვეულია დაუძლეველი ძალით, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ზიანი გამოწვეულია ელექტროგადამცემი ხაზების ავარიით, ანდა ნავთობის, გაზის, წყლის, ან ნავთობპროდუქტების მიმწოდებელი მოწყობილობების დაზიანებებით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-1000 მუხლი ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებას გამორიცხავს დაუძლეველი ძალით, მათ შორის, სტიქიური მოვლენებით ზიანის მიყენებისას, თუმცა აქვე ადგენს გამონაკლისს ელექტროგადამცემი ხაზების ავარიით, ანდა ნავთობის, გაზის, წყლის ან ნავთობპროდუქტების მიმწოდებელი მოწყობილობების დაზიანებებით ზიანის მიყენებისათვის.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სს «რ.-ის» (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა») მიერ მოსარჩელეებისათვის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება გამომდინარეობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-1000 მუხლიდან, ანუ სახეზეა პასუხისმგებლობა, ნაგებობიდან, კერძოდ, წყლის მოწყობილობის დაზიანებიდან გამომდინარე, მომეტებული საფრთხით გამოწვეული ზიანისათვის, რისთვისაც ამ საფრთხის წყაროდან მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრება ხსენებული ნაგებობის მფლობელს _ სს «რ.-ს» (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა»).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 409-ე მუხლებზე, რომელთა თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება, ხოლო თუ ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია ან ამისათვის საჭიროა არათანაზომიერად დიდი დანახარჯები, მაშინ კრედიტორს შეიძლება მიეცეს ფულადი ანაზღაურება.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ, ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა შეუძლებელია, მოსარჩელეთა მოთხოვნა უნდა დაკმაყოფილდეს მიყენებული ზიანისათვის მათთვის ფულადი ანაზღაურების მიცემით.

გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლზე, რიმლის თანახმად, ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას. საკასაციო სასამართლოს მიიჩნია, რომ მოსარჩელებისათვის მატერიალური ზიანის მიყენებაში ქ. ქუთაისის მთავრობის ბრალეულობა დადასტურებულია საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნებითა და ქ. ქუთაისის მერიის 1999 წლის 10 მარტის ¹4 დადგენილებით. ხსენებული დადგენილებით მოსარჩელეებისათვის ზიანის საკომპენსაციოდ გამოიყო მიწის ნაკვეთები და 10000 ლარის ფულადი თანხა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის თანახმად კი, ყოველი შესრულება გულისხმობს ვალდებულების არსებობას. ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის _ ქ. ქუთაისის მთავრობის მოსაზრებას, რომ მოცემულ საქმეზე 2005 წლის 20 ივლისს ჩატარებული საინჟინრო-ტექნიკური საექსპერტო დასკვნის თანახმად, არ დასტურდება ქ. ქუთაისის ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს _ ქ. ქუთაისის მთავრობის ბრალეულობა, ვინაიდან ხსენებული დასკვნის თანახმად, თუ ნაპირდამცავი ნაგებობა იარსებებდა, შესაძლებელი იქნებოდა მდინარე ...-ის სანაპირო ზოლის შენარჩუნება ნაპირდამცავი ნაგებობის არეალში.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნის საფუძვლიანობა (შესაბამის ფარგლებში) დადასტურებულია მოცემული საქმის მასალებით, კერძოდ, საქმეში წარმოდგენილი კონკრეტული მტკიცებულებებით.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ დაეთანხმება კასატორის _ სს «რ.-ის» (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა») მოსაზრებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ სს ,,რ.-ის" კაშხლის ფარების ტექნიკური მდგომარეობა უსაფუძვლოდ მიიჩნია საექსპლუატაციოდ უვარგისად, რამაც თითქოს ხელი შეუწყო სანაპირო ზოლის გარეცხვას, ხოლო კაშხლის ფარების გაუმართაობა და ობიექტის არაჯეროვანი ექსპლუატაციის პირობები საგუბარის დასახლებული სანაპირო ზოლის გარეცხვის მიზეზად საქმეზე ჩატარებულ ექსპერტიზას არ დაუდასტურებია. სააპელაციო სასამართლომ კი არ გაითვალისწინა მისი მითითება რ.-ის კაშხლის ფარების გასული წლების განმავლობაში სტაბილურად ფუნქციონირების შესახებ. საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 7 ნოემბრის სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარე დ. ლ.-მ განმარტა, რომ საქმეში წარმოდგენილია ვიდეომასალა, რომელშიც აღწერილია, თუ როგორ მოქმედებდა რ.-ის ფარების გაუმართაობა ზემოაღნიშნულ ტერიტორიაზე და როგორ ხდებოდა მიწის ჩარეცხვა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სს ,,რ.-ი" (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა») ქ. ქუთაისის მერიასთან ერთად წარმოადგენს სათანადო მოპასუხეს მოცემულ საქმეზე და მათი ბრალეული ქმედებები უშუალო მიზეზობრივ კავშირშია მოსარჩელეებისათვის მიყენებულ ზიანთან. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. იმავე კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის) საფუძვლიდან. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 998-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ ზიანის დადგომაში მონაწილეობს რამდენიმე პირი, ისინი პასუხს აგებენ, როგორც სოლიდარული მოვალეები. იმავე კოდექსის 456-ე მუხლის თანახმად კი, სოლიდარული უფლებამოსილება წარმოიშობა ხელშეკრულებით, კანონით ან ვალდებულების საგნის განუყოფლობით.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ მოპასუხეები მოცემულ დავაში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 998-ე მუხლის თანახმად, წარმოადგენენ სოლიდარულ მოვალეებს, რადგან ორივე მოპასუხემ ვალდებულების შესრულებაში (ზიანის ანაზღაურებაში) ერთობლივად უნდა მიიღოს მონაწილეობა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხეებს _ ქ. ქუთაისის მერიას და სს «რ.-ს» (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა») მათ მიერ შესასრულებელი ვალდებულების ხასიათიდან გამომდინარე, ვერ დაეკისრებათ სოლიდარული პასუხისმგებლობა და მათი ვალდებულება უნდა განისაზღვროს წილობრივად, კერძოდ, თანაბარწილად.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ, მართალია, მოცემულ საქმეში წარმოდგენილია სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2005 წლის 29 მარტის ექსპერტის დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ქონებრივი ზიანი შეადგენს დ. ლ.-სათვის _ 116420 ლარს, ჟ. ლ.-სათვის _ 73142 ლარს, ჯ. ხ.-სათვის _ 82200 ლარს, ჯ. ა.-სათვის _ 65524 ლარს, ი. ბ.-სათვის _ 90412 ლარს, ნ. ხ.-სათვის _ 81164 ლარს, თ. ჩ.-სათვის _ 103284 ლარს, გ. ს.-სათვის _ 90264 ლარს, ხოლო თ. ო.-სათვის _ 90912 ლარს, მაგრამ საკასაციო სასამართლო აქვე მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ექსპერტის დასკვნა სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის და მისი შეფასება ხდება 105-ე მუხლით დადგენილი წესით, მაგრამ სასამართლოს უარი დასკვნის მიღებაზე დასაბუთებულ უნდა იქნეს საქმეზე გამოტანილ გადაწყვეტილებაში ან განჩინებაში. საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს აღნიშნული კოდექსის 105-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათს ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოსაზრებები, რომლებიც საფუძვლად უდევს სასამართლოს შინაგან რწმენას, უნდა აისახოს გადაწყვეტილებაში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ექსპერტის დასკვნას, როგორც ერთ-ერთ მტკიცებულებას, სასამართლოსათვის არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა და იგი წარმოადგენს ობიექტური და ყოველმხრივი შეფასების საგანს, რაც სრულად უნდა აისახოს შინაგანი რწმენით მიღებულ სასამართლო გადაწყვეტილებაში. ამდენად, ზიანის მიყენების ფაქტის დადგენისას და მიყენებული ზიანის ანაზღაურების ფარგლების განსაზღვრისას სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს საკუთარი შინაგანი რწმენით, საქმეზე წარმოდგენილ მტკიცებულებათა ერთობლიობით, მოახდინოს საქმის ფაქტობრივ გარემოებათა სრულყოფილი გამოკვლევა და მათი რეალური შეფასება, რის შედეგადაც საქმეზე უნდა მიიღოს კანონიერი და დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

რაც შეეხება სს «რ.-ის» (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა») შეგებებულ სარჩელს, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ, ვინაიდან შეგებებული სარჩელის ავტორი მოითხოვს ერთ-ერთი მოსარჩელე დ. ლ.-სათვის გადარიცხული თანხის დაბრუნებას, მაშინ, როდესაც სს «რ.-ის» (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა») ბრალეულობა დ. ლ.-სათვის, ისევე, როგორც სხვა მოსარჩელეებისათვის ზიანის მიყენებაში სარწმუნოდ არის დადასტურებული მოცემული საქმის მასალებით, რის გამოც სს «რ.-ი» (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა») ქ. ქუთაისის მთავრობასთან ერთად, წარმოადგენს სოლიდარულ მოვალეს, აღნიშნული შეგებებული სარჩელი არის უსაფუძვლო და არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მტკიცებას, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად და ობიექტურად არ გამოიკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულებები და დაუსაბუთებლად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა კაშხლის ფარების არასათანადოდ ფუნქციონირებასთან დაკავშირებით, რითაც დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მოთხოვნები, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე და განაპირობა არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულად გამოიკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულებები, სწორად და ამომწურავად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არ დაურღვევია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი. მიუხედავად ამისა, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება და ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს სარჩელი, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლომ არ იხელმძღვანელა საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის პრინციპით და მოპასუხეებს რეალურ ვითარებასთან შეუსაბამოდ დიდი ოდენობით თანხები დააკისრა მოსარჩელეთა სასარგებლოდ.

საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 21 ნოემბრის სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარეების (მოსარჩელეები) წარმომადგენელმა განმარტა, რომ დ. ლ.-მ, ნ. ხ.-მა, ჟ. ლ.-მა, გ. ს.-მ და ი. ბ.-მ შეძლეს სახლების გადატანა, ჯ. ხ.-ს, თ. ო.-სა და ჯ. ა.-ს კი სახლები ჩაექცათ და ვერ მოახერხეს მათი გადატანა, ამასთან, მათი ყველა სახლი ტექბიუროში იყო რეგისტრირებული და სასამართლოს დავალებით ყველა მხარემ წარმოადგინა ტექბიუროდან შესაბამისი ამონაწერები, რომლებიც მოიპოვება ამ საქმის მასალებში. გარდა ამისა, საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 12 დეკემბრის სხდომაზე კასატორის _ ქ. ქუთაისის მერიის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ სადავოდ არ ხდიდა იმ გარემოებას, რომ ჯ. ხ.-მა, ჯ. ა.-მა და თ. ო.-მ ვერ შეძლეს სახლების გადატანა. იმავე სხდომაზე მანვე დაადასტურა, რომ მოსარჩელეთა არც ერთი სახლი არ იყო უკანონო ნაგებობა, ყველა იყო ნებართვით აშენებული და გაცემული მათზე შესაბამისი საბინაო წიგნები.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის პრინციპის საფუძველზე, მოსარჩელეებისათვის მისაცემი თანხის ოდენობა უნდა განისაზღვროს შემდეგნაირად: იმ მოსარჩელეებისათვის მისაცემი თანხის ოდენობა, რომლებმაც შეძლეს სახლების გადატანა, სააპელაციო (საქალაქო) სასამართლოს მიერ მათ სასარგებლოდ მოპასუხეებისათვის დაკისრებული თანხების ოდენობა უნდა განახევრდეს, ხოლო იმ მოსარჩელეებს, რომელთაც სახლები ჩაექცათ, თითოეული მათგანის სასარგებლოდ სააპელაციო (საქალაქო) სასამართლოს მიერ განსაზღვრული თანხის ოდენობა უნდა შემცირდეს 10000 ლარით.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქ. ქუთაისის მერიისა და სს «რ.-ის» (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა») საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც დ. ლ.-ისა და სხვათა სარჩელი დაკმაყოფილდება ნაწილობრივ, კერძოდ, ქ. ქუთაისის მერიასა და სს «რ.-ს» (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა») მოსარჩელეთა სასარგებლოდ თანაბარწილად დაეკისრებათ ზიანის ანაზღაურება შემდეგი ოდენობით: ნ. ხ.-ის სასარგებლოდ _ 25000 ლარი, ჟ. ლ.-ის სასარგებლოდ _ 25000 ლარი, ჯ. ხ.-ის სასარგებლოდ _ 37000 ლარი, გ. ს.-ის სასარგებლოდ _ 18500 ლარი, ი. ბ.-ის სასარგებლოდ _ 25000 ლარი, ჯ. ა.-ის სასარგებლოდ _ 40000 ლარი, თ. ო.-ის სასარგებლოდ _ 40000 ლარი, თ. ჩ.-ის სასარგებლოდ _ 25000 ლარი, დ. ლ.-ის სასარგებლოდ _ 35000 ლარი, ამასთან, სს «რ.-ის» (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა») შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. ქ. ქუთაისის მერიისა და სს «რ.-ის» (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა») საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. დ. ლ.-ისა და სხვათა სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

4. ქ. ქუთაისის მერიასა და სს «რ.-ს» (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა») მოსარჩელეთა სასარგებლოდ თანაბარწილად დაეკისროთ ზიანის ანაზღაურება შემდეგი ოდენობით: ნ. ხ.-ის სასარგებლოდ _ 25000 ლარი, ჟ. ლ.-ის სასარგებლოდ _ 25000 ლარი, ჯ. ხ.-ის სასარგებლოდ _ 37000 ლარი, გ. ს.-ის სასარგებლოდ _ 18500 ლარი, ი. ბ.-ის სასარგებლოდ _ 25000 ლარი, ჯ. ა.-ის სასარგებლოდ _ 40000 ლარი, თ. ო.-ის სასარგებლოდ _ 40000 ლარი, თ. ჩ.-ის სასარგებლოდ _ 25000 ლარი, დ. ლ.-ის სასარგებლოდ _ 35000 ლარი;

5. სს «რ.-ის» (უფლებამონაცვლე _ სს «ე.-ა») შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

6. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.