ბს-488-464(კ-06) 18 ოქტომბერი, 2007წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლალი ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) _ ლ. პ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები (თანამოპასუხეები) _ თ. ც-ე, ქ. ბათუმის მერიის არქიტექტურისა და ქალაქმშენებლობის სამმართველო და მიწის მართვის სამმართველო

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 აპრილის განჩინება

დავის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, მშენებლობის მოშლა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2004 წლის 30 აპრილს მ. ა-მა და ლ. პ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართეს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხეების _ ქ. ბათუმის მერიისა და თ. ც-ის მიმართ. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს ქ. ბათუმის მერიის არქიტექტურისა და ქალაქმშენებლობის სამმართველოს 2004 წლის 27 აპრილის ¹18/04 მშენებლობის ნებართვისა და საჯარო რეესტრის 2002 წლის 4 ივლისის ¹1089 რეგისტრაციის აქტის ბათილად ცნობა.

მოსარჩელეთა მითითებით, 2004 წლის 28 აპრილს მათთვის ცნობილი გახდა, რომ მოპასუხე თ. ც-ემ მიწის ნაკვეთის ნაწილის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია განახორციელა. თავდაპირველად, მიწის ნაკვეთი და სახლთმფლობელობა მთლიანად პ-ების კერძო საკუთრება იყო, რომლის 1/3 ნაწილი რეპრესიის შედეგად ყოფილმა ხელისუფლებამ მათ წაართვა, კომუნალურ ფონდში ჩარიცხა და შიგ მოპასუხეების ოჯახი შეასახლა, რომლებსაც მიწის ნაკვეთით არასდროს უსარგებლიათ. მ. ა-მა სახლის 1/3 ნაწილი იყიდა და მასზე მიწის 1/3 გადავიდა. დანარჩენი მიწის ნაკვეთით სარგებლობდა მხოლოდ პ-ების ოჯახი, რომელიც იხდიდა მიწის რენტას 612 კვ.მ-სათვის. მოპასუხე თ. ც-ეს სახლის 1/3 ნაწილი არ უყიდია და, შესაბამისად, მასზე სხვისი მიწის ნაკვეთი არც სარგებლობაში და არც საკუთრებაში არ გადასულა. მერიამ არაკანონიერად გამოყო და თ. ც-ის საკუთრებაში დაარეგისტრირა მიწის ნაკვეთის 1/3. ამის შემდეგ მათი მიწის ნაკვეთები გადავიდა კერძო საკუთრებაში. იმ მოტივით, რომ საერთო წილადი საკუთრების მფლობელობა, სარგებლობა და განკარგვა ხორციელდება ყველა მონაწილის თანხმობით, მათ კი მოპასუხისათვის სახლზე მიშენების თანხმობა არ მიუციათ და ასეთს ვერც მისცემდნენ, რადგან მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა მათ საკუთრებას, ამასთან იმ ადგილზე, სადაც მიშენების ნებართვაა გაცემული, საერთო გზა გადის და მოპასუხის მიერ 3.20 მეტრი სიგანის დამხმარე ფართის მიშენების შედეგად მოსარჩელეები ეზოში ვერც ავტომანქანით შევლენ, მათი ფანჯრებიც ჩაბნელდება და ბინაც დანესტიანდება, მოსარჩელეების მოთხოვნით, თ. ც-ის მიერ მშენებლობა მათ უფლებებს ლახავდა. მათივე აზრით, უკანონო იყო ლ. პ-ვის მერიის მითითება დამხმარე სათავსების მოშლისა და მათი სხვა ადგილას აშენების თაობაზე, რაც აშკარად ხელყოფდა ლ. პ-ის საკუთრებას და საქართველოს კონსტიტუციისა და სამოქალაქო კოდექსის 956-ე და 1513-ე მუხლებით გათვალისწინებულ ნორმებს, კერძოდ: მოსარჩელეები საბჭოთა კავშირის დაშლამდე იხდიდნენ მიწის რენტას რიცხულ მიწის ნაკვეთზე, რომლითაც დღემდე სარგებლობენ. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მე-6 მუხლის თანახმად, კანონსა და კანონქვემდებარე ნორმატიულ აქტებს არ აქვთ უკუქცევითი ძალა. არ შეიძლება კანონს მიეცეს უკუქცევითი ძალა, თუ იგი ზიანის მომტანია, ან აუარესებს პირის მდგომარეობას. ამავე კოდექსის 1513-ე მუხლის თანახმად კი ფიზიკურ პირთა კანონიერ სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთები, რომლებზედაც ინდივიდუალური სახლებია განლაგებული, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებიდან ამ პირთა საკუთრებად ითვლება და მათზე სამოქალაქო კოდექსით უძრავი ქონებისათვის გათვალისწინებული წესები ვრცელდება. მიწის ნაკვეთი კი, მოსარჩელეთა მითითებით, არც თ. ც-ის სახელზე ირიცხებოდა და არც მის სარგებლობაში ყოფილა (ს.ფ. 5-6).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2004 წლის 23 ივნისის განჩინებით საქმეში თანამოპასუხეებად ჩაბმულ იქნენ ქ. ბათუმის მერიის არქიტექტურისა და ქალაქმშენებლობის სამმართველო და მიწის მართვის სამმართველო (ს.ფ. 95).

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2004 წლის 20 აგვისტოს გადაწყვეტილებით მ. ა-ა და ლ. პ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი ქ. ბათუმის მერიის მიწის მართვის სამმართველოს მიერ 2002 წლის 4 ივლისს მოპასუხე თ. ც-ის სახელზე განხორციელებული მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეობის რეგისტრაცია; ქ. ბათუმის არქიტექტურისა და ქალაქმშენებლობის სამმართველოს მიერ 2004 წლის 27 აპრილს გაცემული მშენებლობის ნებართვის ბათილად ცნობისა და მშენებლობის მოშლის შესახებ მოსარჩელეებს ეთქვათ უარი; თ. ც-ეს დაევალა თავისი სახლთმფლობელობის ფასადის მხრიდან პროექტის შესაბამისად დაწყებული მიშენების ცვლილება, კერძოდ, ეზოში შესასვლელის მხრიდან გარე კუთხურა ბოძის ერთი მეტრით შიგნით შეწევა ეზოში შესასვლელი გზის გაფართოების მიზნით.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ გადაწყვეტილება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ საფუძვლებს დაამყარა:

დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹35-ში მდებარე სახლთმფლობელობა წარმოადგენდა სამი ოჯახის საკუთრებას. მოსარჩელეებს: ლ. პ-ს და მ. ა-ს ეკუთვნოდათ სახლთმფლობელობის 2/3, ხოლო მოპასუხე თ. ც-ეს – 1/3 ნაწილი. 1991 წლის 7 ივნისს თ. ც-ემ გააფორმა პრივატიზაციის ხელშეკრულება და დაკავებული საცხოვრებელი ფართი მის საკუთრებაში გადავიდა. 2000 წელს მან დ-ისა და სობოლევასაგან შეიძინა მათი კუთვნილი საცხოვრებელი ფართი და საბოლოოდ, მისმა წილმა სახლმფლობელობაში 1/3 შეადგინა, რაც რეგისტრირებულია მის საკუთრებაში. სახლთმფლობელობაში ლ. პ-ა და თ. ც-ის კუთვნილი ნაწილი ერთი, ხოლო მ. ა-ა _ განცალკევებით მდგარი შენობაა. ეზოს მხრიდან, სახლთმფლობელობის გასწვრივ მდებარე მცირე ეზოში არის შემოღობილი მიწის ნაკვეთი, რაც თავიდანვე სახლთმფლობელობას ერიცხებოდა. სახლთმფლობელობის გასწვრივ მდებარე მცირე ეზოთი მხარეები ერთნაირად სარგებლობდნენ და რაიმე დავა არ ჰქონიათ, რითაც, ფაქტობრივად, განსაზღვრული იყო მათ შორის ეზოთი სარგებლობის წესი. დანარჩენი მიწის ნაკვეთი კი თავიდანვე მხოლოდ პ-ების ოჯახის სარგებლობაში იყო. ამდენად, სასამართლოს აზრით, მთლიანი მიწის ნაკვეთი, რაც 955,44 კვ.მ-ს შეადგენს, თ. ც-ის საერთო სარგებლობაში არ ყოფილა და სახლის მიმდებარე მცირე ეზოთი, მიწის დანარჩენი ნაკვეთით პ-ების ოჯახი სარგებლობდა. ვინაიდან თ. ც-ე მიიჩნევდა, რომ მთლიანი ეზოსა და მიწის ნაკვეთის მისი წილი სახლთმფლობელობის პროპორციულად 1/3-ს შეადგენდა, 2002 წლის ივნისში მან ქ. ბათუმის მერიის მიწის მართვის სამმართველოს მიმართა და მიწაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაცია მოითხოვა. 2002 წლის 4 ივლისს მიწის მართვის სამმართველომ განახორციელა საჯარო რეესტრში ჩანაწერი, რომლის მიხედვით, ქ. ბათუმში, .... ქ. ¹35-ში მდებარე 955,44 კვ. მ მიწის ნაკვეთის 1/3 წილის თანამესაკუთრე თ. ც-ეა. აღნიშნული ფაქტი მოსარჩელეებმა 2004 წლის აპრილში შეიტყვეს.

2003 წლის სექტემბერში თ. ც-ემ განცხადებით მიმართა ქ. ბათუმის საკრებულოს საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესების მიზნით თავისი წილი სახლთმფლობელობის ფასადზე ეზოს მხრიდან მიშენების უფლების მიღების მოთხოვნით. ქ. ბათუმის მთავარი არქიტექტორის, ბათუმის მერიის იურიდიული განყოფილების გამგის, ტექაღრიცხვის სამსახურის უფროსის, მიწის მართვის სამმართველოს უფროსისა და არქმშენინსპექციის უფროსის მონაწილეობით შემდგარმა კომისიამ ნებართვა გასცა და ამავე დასკვნით ლ. პ-ს წინადადება მიეცა, რომ მას თ. ც-ის სახლთმფლობელობის წინ მდებარე ამორტიზებული სათავსები დაეშალა. ქ. ბათუმის მთავარი არქიტექტორის მიერ გაცემულ იქნა მინაშენის პროექტი და მშენებლობის ნებართვა, რომლის საფუძველზეც თ. ც-ემ განახორციელა მიშენება.

სასამართლოს მითითებით, ვინაიდან სახლთმფლობელობის მიმდებარე მცირე ეზოს ნაწილის გამოკლებით, მიწის დანარჩენი ნაკვეთი თ. ც-ის სარგებლობაში არასოდეს იმყოფებოდა, რეგისტრაცია განხორციელდა არასწორ მონაცემებზე დაყრდნობით, თითქოს მთელი მიწის ნაკვეთი მხარეთა, მათ შორის, თ. ც-ის საერთო სარგებლობაში იმყოფებოდა, რის გამოც, თ. ც-ეს არ წარმოშობია მთელი მიწის ნაკვეთის თანამესაკუთრეობის სამართლებრივი საფუძველი. მოპასუხის მტკიცება, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლის საფუძველზე მას წარმოეშვა სადავო მიწის ნაკვეთზე თანასაკუთრების უფლება, სასამართლომ არ გაიზიარა იმ მოტივით, რომ კანონის მითითებული ნორმა ფიზიკურ პირთა კანონიერ სარგებლობაში არსებული მიწის იმ ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემას ითვალისწინებს, რომლებზედაც ინდივიდუალური სახლებია განლაგებული, მოცემულ შემთხვევაში კი მიწის ნაკვეთის ის ნაწილი, რომელზედაც თ. ც-ე საკუთრებას აცხადებს, მის სარგებლობაში არასოდეს ყოფილა და მას ყოველთვის პ-ების ოჯახი იყენებდა.

ამდენად, სასამართლოს მითითებით, საჯარო რეესტრის სამსახურმა სადავო მიწის ნაკვეთზე თ. ც-ის თანასაკუთრება უსაფუძვლოდ დაარეგისტრირა, ჩანაწერს არ ჰქონდა არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი საფუძველი.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა ლ. პ-ანის მტკიცება, რომ თ. ც-ის მიერ ნაწარმოები მშენებლობა და სახლზე მიმატებული მინაშენი მას ზიანს აყენებდა, ვინაიდან აღნიშნულთან დაკავშირებით, გარდა საკუთარი განმარტებისა, სხვა მტკიცებულება მხარეს არ წარუდგენია, ხოლო თ. ც-ის მიერ დაყენებულ შუამდგომლობას ლ. პ-ის საცხოვრებელ პირობებზე მშენებლობის გავლენის დადგენის მიზნით ექსპერტიზის ჩატარების შესახებ მოსარჩელემ მხარი არ დაუჭირა. მოწვეული სპეციალისტის განმარტების თანახმად კი, მშენებლობა ლ. პ-ის საცხოვრებელ პირობებეზე გავლენას არ ახდენდა.

სასამართლოს განმარტებით, მართალია, თ. ც-ის მიერ დაწყებული მშენებლობის პროექტის გაუქმება მოსარჩელეს არ მოუთხოვია, მაგრამ, ამის მიუხედავად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მისი შედგენისას არ დარღვეულა საცხოვრებელი სახლების დამხმარე და სხვა ნაგებობების მშენებლობის წესის მე-5 მუხლის მოთხოვნები, რამდენადაც ეს ნორმა ეხებოდა მეზობელ ნაკვეთზე მიმდინარე მშენებლობის წესებს, ხოლო კონკრეტული შემთხვევა _ ერთ მიწის ნაკვეთზე არსებულ ორად გაყოფილ სახლთმფლობელობას, თ. ც-ეზე გაცემული მშენებლობის ნებართვა რა ზიანს აყენებდა მოსარჩელეთა აინტერესებს და თანაც ლ. პ-ი და მ. ა-ი ვერ იქნებოდნენ მინაშენის მოშლის შესახებ მოთხოვნის სათანადო მოსარჩელეები, რამდენადაც «არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ» საქართველოს კანონის 4.1 მუხლის თანახმად, ასეთი მხოლოდ არქმშენინსპექცია შეიძლებოდა ყოფილიყო.

მოსარჩელეთა მტკიცება, რომ თ. ც-ის მიერ დაწყებული მშენებლობა გარკვეულწილად ავიწროებდა ეზოში შესასვლელს, სასამართლომ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 174-ე მუხლის თანახმად, მეზობელი მიწის ნაკვეთის ან სხვა უძრავი ქონების მესაკუთრენი, გარდა კანონით გათვალისწინებული უფლება-მოვალეობებისა, ვალდებულნი არიან, პატივი სცენ ერთმანეთს. ამავე კოდექსის 175-ე მუხლის თანახმად, უძრავი ქონების მესაკუთრეს არ შეუძლია, აკრძალოს მეზობელი ნაკვეთის მესაკუთრისაგან მის მიმართ ზემოქმედება, თუკი ისინი უმნიშვნელო ზიანს აყენებს მოსარჩელე მხარეს. კანონის აღნიშნულ ნორმაზე დაყრდნობით და იმის გათვალისწინებით, რომ მხარეთა სამეზობლო დავის გადაწყვეტა ორივე მხარის ინტერესების გათვალისწინებით უნდა მომხდარიყო, სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია სარჩელის აღნიშნული მოთხოვნის ნაწილობრივი დაკმაყოფილება და სპეციალისტის განმარტების საფუძველზე თ. ც-ვის მინაშენის კუთხურა წინა სვეტის 1 მ-ით შიგნით შეწევის დავალება ეზოში შესასვლელის გაფართოების მიზნით (ს.ფ. 143-146).

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ა-მა და ლ. პ-მა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლა და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ქ. ბათუმის არქიტექტურისა და ქალაქმშენებლობის სამმართველოს მიერ 2004 წლის 27 აპრილს თ. ც-ეზე გაცემული მშენებლობის ნებართვის გაუქმება, მოპასუხისათვის დაწყებული მშენებლობის დანგრევისა და შესასვლელი გზის თავდაპირველ მდგომარეობაში მოყვანის დავალება, ასევე, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე, აღნიშნული ადმინისტრაციული აქტის მოქმედების შეჩერება.

გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ასევე თ. ც-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე სრულად უარის თქმა მოითხოვა (ს.ფ. 150-151; 152-156; 158-159).

აჭარის ა/რ-ის უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ. ა-ის, ლ. პ-ის, თ. ც-ის სააპელაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2004 წლის 20 აგვისტოს გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, დაკმაყოფილდა მ. ა-ისა და ლ. პ-ის მოთხოვნა ქ. ბათუმის მერიის მიწის მართვის სამმართველოს მიერ 2004 წლის 4 ივლისს თ. ც-ის სახელზე განხორციელებული მიწის ნაკვეთის თანასაკუთრების რეგისტრაცის გაუქმების თაობაზე, ხოლო ქ. ბათუმის არქიტექტურისა და ქალაქმშენებლობის სამმართველოს 2004 წლის 27 აპრილის ¹18/04 მშენებლობის ნებართვის ბათილად ცნობისა და მშენებლობის მოშლის ნაწილში მოსარჩელეებს უარი ეთქვათ უსაფუძვლობის გამო.

ლ. პ-ისა და მ. ა-ის მითითება იმ გარემოებებზე, რომ ეზოში მდებარე მიწის ნაკვეთით სარგებლობდა მხოლოდ ლ. პ-ის ოჯახი, რომელიც იხდიდა აღნიშნული მიწის ნაკვეთის გადასახადს, ეს ნაკვეთი თ. ც-ის ოჯახის საერთო სარგებლობაში არ ყოფილა და ამ უკანასკნელს საერთო სარგებლობაში მისი კუთვნილი სახლმფლობელობის უკანა მხრიდან შესასვლელი მცირე ეზო ჰქონდა, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა, ხოლო თ. ც-ის სააპელაციო საჩივრის მითითება, რომ მიწის მართვის სამმართველო ვალდებული იყო, იგი თანასარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთის 1/3 ნაწილის თანამესაკუთრედ დაერეგისტრირებინა, არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ ქ. ბათუმის მიწის მართვის სამმართველოს მიერ არასწორად დაკმაყოფილდა თ. ც-ის მოთხოვნა და 2002 წლის 4 ივლისს საჯარო რესტრში განხორციელდა არასწორი ჩანაწერი, მიწის ნაკვეთის ის ნაწილი, რომლის საკუთრებაზეც თ. ც-ე თავის უფლებას აცხადებდა, მის კანონიერ სარგებლობაში არასოდეს ყოფილა, მიწის ნაკვეთით ყოველთვის პ-ების ოჯახი სარგებლობდა და მისი თ. ც-ის საკუთრებად რეგისტრაციის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა.

სააპელაციო საჩივრების მოთხოვნა ქ. ბათუმის არქიტექტურისა და ქალაქმშენებლობის სამმართველოს მიერ 2004 წლის 27 აპრილს თ. ც-ეზე გაცემული მშენებლობის ნებართვის ბათილად ცნობის, დაწყებული მშენებლობის მოშლისა და შესასვლელი გზის პირვანდელ მდგომარებაში მოყვანის შესახებ სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა, ვინაიდან მშენებლობა ზიანს არ აყენებდა მოსარჩელეებს და არც ლ. პ-ის ბინის დაბნელებას ან დანესტიანებას იწვევდა. «არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ» საქართველოს კანონის 4.1»თ» მუხლის თანახმად კი მინაშენის მოშლაზე უფლებამოსილი პირი _ არქმშენინსპექცია მსგავს მოთხოვნას არ აყენებდა (ს.ფ. 198-203).

აჭარის ა/რ-ის უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს როგორც ლ. პ-მა და მ. ა-მა, ისე _ თ. ც-ემ (ს.ფ. 211-212; 213-214; 215-218).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2005 წლის 1 ივნისის განჩინებით თ. ც-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო ლ. პ-ისა და მ. ა-ის საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, აჭარის ა/რ-ის უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004 წლის 27 დეკემბრის განჩინება გაუქმდა იმ ნაწილში, რომლითაც მოსარჩელეებს უარი ეთქვათ ქ. ბათუმის არქიტექტურისა და ქალაქმშენებლობის სამმართველოს 2004 წლის 27 აპრილის მშენებლობის ნებართვის ბათილად ცნობისა და მშენებლობის მოშლის თაობაზე და საქმე ამ ნაწილში ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს. დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად (ს.ფ. 264-270).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 აპრილის განჩინებით მ. ა-ისა და ლ. პ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2004 წლის 20 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ განჩინება შემდეგნაირად დაასაბუთა:

დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ ბათუმში, .... ქ. ¹35-ში მდებარე სახლთმფლობელობა წარმოადგენდა მ. ა-ის, ლ. პ-ისა და თ. ც-ის ოჯახების საერთო წილობრივ საკუთრებას. 1991 წლის 7 ივნისს თ. ც-ემ მოახდინა მის მიერ დაკავებულ ფართის პრივატიზაცია. შესასვლელი გზითა და სახლის უკან არსებული ეზოთი თ. ც-ის ოჯახი თავისუფლად სარგებლობდა და აღნიშნულთან დაკავშირებით მხარეები არ დაობდნენ, მშენებლობის ნებართვა და მიშენების პროექტი კი სწორედ ამ ნაწილზე გაიცა.

სასამართლოს მითითებით, «მშენებლობის ნებართვის შესახებ» კანონის -2»ა» მუხლის თანახმად, მშენებლობის ნებართვა არის უფლებამოსილი ორგანოს მიერ კანონით დადგენილი წესით და ფორმით, გარკვეული ვადით მინიჭებული უფლება, რომელიც წარმოადგენს მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივ საფუძველს. თ. ც-ის მშენებლობის ნებართვას თან ახლდა შესაბამისი საპროექტო დოკუმენტაცია, რითაც დაცული იყო «მშენებლობის ნებართვის» შესახებ კანონის მე-5 მუხლის მოთხოვნები. მშენებლობის ნებართვა გაცემული იყო თ. ც-ის სახლთმფლობელობის ფასადზე მინაშენისათვის და იგი, ადგილზე დათვალიერების ოქმისა და სპეციალისტების განმარტების თანახმად, პ-სა და აკოპიანს ხელს არ უშლიდა. თ. ც-ეს ეკუთვნოდა სახლმფლობელობის 1/3 და მინაშენის ნებართვაც სწორედ ამ ნაწილზე გაიცა.

საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის მინისტრის 2001 წლის 18 სექტემბრის ¹57 ბრძანებით დამტკიცებული «ნაკვეთების საზღვარზე, საზღვართან საცხოვრებელი სახლების, დამხმარე და სხვა ნაგებობების მშენებლობის წესის» 4.3 მუხლის თანახმად, სამეზობლო საზღვართან დასაშვებია დამხმარე ნაგებობების (გარაჟი, ინვენტარის შესანახი სათავსი, მოტოციკლეტის, მოპედებისა და ველოსიპედების გადახურული სადგომი, აბანო, საუნა, ფარდული) განთავსება. აღიშნული ნორმა, სასამართლოს მითითებით, მეზობლის თანხმობას არ ითვალისწინებს, განსხვავებით დასახელებული წესის 3.7 მუხლით გათვალისწინებული ფანჯრების ღიობის მოწყობის შემთხვევისა, რომელსაც მეზობლის ნოტარიულად დამოწმებული თანხმობა სჭირდება, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა. ამასთან, «არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ» საქართველოს კანონის 4.1»თ» მუხლის მშენებლობის ნებართვის გაცემის დროისათვის, ე.ი. 2004 წლის 27 აპრილისათვის არსებული რედაქციის თანახმად, თ. ც-ის მიერ დაწყებული მინაშენის მოშლის მოთხოვნის უფლება არქმშენინსპექციის კომპეტენციას განეკუთვნებოდა.

სასამართლოს აზრით, მართალია, ბათუმის მერიის მიწის მართვის სამმართველოს 2004 წლის 4 ივლისის რეგისტრაცია გაუქმდა, მაგრამ, მშენებლობის ნებართვა თ. ც-ის სახლთმფლობელობის მხრიდან იყო გაცემული. ამასთან, თ. ც-ის სახელზე თანასაკუთრების რეგისტრაციის გაუქმების მიუხედავად, მიწის ნაკვეთი ლ. პ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებად რეგისტრირებული არ ყოფილა (ს.ფ. 336-342).

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ა-მა და ლ. პ-მა, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მათი სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

კასატორთა მითითებით, როგორც საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ მიიჩნია, საჯარო რეესტრში ჩანაწერი შესრულდა იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის დარღვევით, რაც რეგისტრაციის ჩანაწერის ბათილად ცნობის საფუძველი იყო. საკასაციო სასამართლომ სააპელაციო სასამართლოს მიუთითა, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას ემსჯელა, რამდენად უფლებამოსილი იყო ქ. ბათუმის არქიტექტურისა და ქალაქმშენებლობის სამმართველო, თ. ც-ეზე გაეცა მშენებლობის პროექტი, როცა არ გააჩნდა სადავო მიწის მესაკუთრეთა თანხმობა. საკასაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია სააპელაციო პალატის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ უკანონო მშენებლობით ზიანი ადგებოდა მოპასუხეთა ინტერესებს და რომ დავის საგანი თვით მშენებლობის ნებართვის, როგორც უკანონოდ გაცემულის, ბათილად ცნობა იყო, რაც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22.2 მუხლით დასაშვებად იქნა მიჩნეული.

კასატორთა მითითებით, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლო საქმის ხელახლა განხილვისას გასცდა დავის საგანს და ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვებით დააკმაყოფილა არარსებული მოთხოვნა, მაშინ როდესაც, ისინი ითხოვდნენ მშენებლობის ნებართვის მოშლას, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2004 წლის 20 აგვისტოს გადაწყვეტილებით თ. ც-ეს დაევალა თავისი სახლთმფლობელობის ფასადის მხრიდან, პროექტის შესაბამისად დაწყებული მშენებლობის ცვლილება _ ეზოში შესასვლელი მხრიდან გარე კუთხურა ბოძის ერთი მეტრით შიგნით შეწევა, შესასვლელი გზის გაფართოების მიზნით. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ განჩინებაში არ ასახა მათი სააპელაციო საჩივრის გაუზიარებლობის მოტივები. სააპელაციო საჩივარში ისინი მიანიშნებდნენ, რომ საქალაქო სასამართლო გასცდა დავის საგანს და დააკმაყოფილა არარსებული მოთხოვნა, მიუთითებდნენ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინებითYძალაში დატოვებული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებზე, რომ ბათილად იქნა ცნობილი თ. ც-ის სახელზე მიწის 1/3-ის რეგისტრაცია და ბათილობის შედეგად მიწის მესაკუთრე არის ლ. პ-ი და რომ ეს ფაქტები პრეიუდიციული ძალის მქონეა, რის გამოც თ. ც-ე მათ კვლავ სადავოდ ვერ გახდიდა.

სასამართლოს მითითება, რომ თ. ც-ეზე მშენებლობის ნებართვა გაცემულია მისი სახლთმფლობელობის მხრიდან და რომ რეგისტრაციის გაუქმების მიუხედავად, მიწის ნაკვეთი ლ. პ-ის ინდივიდუალურ საკუთრებად რეგისტრირებული არ არის, კასატორთა აზრით, არასწორია და ეწინააღმდეგება სასამართლოს პოზიციას, როდესაც თ. ც-ეს უარი ეთქვა საქმის წარმოების შეჩერებაზე სხვა საქმის (ლ. პ-ი – საჯარო რეესტრის სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურთან, რეესტრის ჩანაწერებში ცვლილებების შეტანის თაობაზე) განხილვამდე იმ მოტივით, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი იყო ის გარემოება, რომ მიწა ლ. პ-ის და არა თ. ც-ის საკუთრებას წარმოადგენდა და ამ საქმის განხილვა შესაძლებელი იყო სხვა დავის გადაწყვეტამდე და ასევე, უარი ეთქვა ორი საქმის წარმოებით გაერთიანებაზეც იმ მოტივით, რომ საქმეებს ერთმანეთთან კავშირი არ ჰქონდათ. ამასთან, კასატორთა მითითებით, ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2004 წლის 20 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ქ. ბათუმის მერიის მიწის მართვის სამმართველოს 2002 წლის 4 ივლისის რეგისტრაციის ბათილად ცნობა იწვევდა იმას, რომ უძრავი ნივთი კვლავ აღირიცხებოდა მის მესაკუთრეზე, ანუ აღდგებოდა ძველი ჩანაწერი. სამოქალაქო კოდექსის 266-ე მუხლის თანახმად, მიუხედავად იმისა, რომ ლ. პ-ის სახელზე ჯერ კიდევ არ აღრიცხულა თ. ც-ეზე უსაფუძვლოდ რეგისტრირებული 1/3 ნაწილი, ანუ არ აღდგა ძველი ჩანაწერი, საჯარო რეესტრის თანამშრომელთა დანაშაულებრივი ქმედების გამო, მხარეებს და მათ უფლებამონაცვლეებს უფლება არ ჰქონდათ, სადავო გაეხადათ სხვა პროცესში დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი, ანუ თ. ც-ეს არ ჰქონდა უფლება, სადავო გაეხადა ის გარემოება, რომ ნაკვეთის 1/3 მისი აღარ არის (ჩანაწერი გაუქმებულია) და რომ ნაკვეთი მთლიანად ეკუთვნის ლ. პ-ს, რომ იგი მიშენებას შენობის რომელი მხრიდანაც არ უნდა ახორციელებდეს, ამას ახდენს ლ. პ-ის მიწაზე და რომ ამ უკანასკნელს მშენებლობით ზიანი ადგება (ს.ფ. 358-365).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2006 წლის 17 ნოემბრის განჩინებით მ. აკოფიანის საკასაციო საჩივარი განუხილველად იქნა დატოვებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლების გამოკვლევის შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. პ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ სადავო მშენებლობის ნებართვის გაცემის დროისათვის _ 2004 წლის 27 აპრილისათვის მოქმედი «არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის შესახებ» კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის «თ» ქვეპუნქტის მოთხოვნიდან გამომდინარე, თ. ც-ის მიერ წარმოებული მშენებლობის მოშლის მოთხოვნის უფლება აქვს მხოლოდ არქმშენინსპექციას. აღნიშნული მსჯელობით სააპელაციო სასამართლომ ლ. პ-ი, ფაქტობრივად, არასათანადო მოსარჩელედ მიიჩნია. საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ყოველი პირისათვის უზრუნველყოფილია დარღვეული უფლების სასამართლო წესით დაცვა. უფლების დაცვის აღნიშნული შესაძლებლობა გულისხმობს ნებისმიერი პირის მიერ დარღვეული უფლების რეალიზაციის საპროცესო შესაძლებლობის ქონას ნებისმიერ სამართლებრივ ურთიერთობაში, მათ შორის, არქიტექტურულ-სამშენებლო საქმიანობის სფეროში. აქედან გამომდინარე, თუკი ერთი პირის მიერ განხორციელებული მშენებლობით ირღვევა სხვა პირის უფლება, ამ უკანასკნელს სრული შესაძლებლობა აქვს, თავისი დარღვეული უფლების დასაცავად მიმართოს სასამართლოს და ასეთი პირი არასათანადო მოსარჩელედ ვერ მიიჩნევა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი გარემოებები: ქ. ბათუმში, ..... ქ.¹35-ში მდებარე სახლთმფლობელობა წარმოადგენდა ლ. პ-ის, მ. ა-ისა და თ. ც-ის ოჯახების საერთო წილობრივ საკუთრებას; 1991 წელს თ. ც-ემ მის მიერ დაკავებული ფართის პრივატიზაცია მოახდინა; შესასვლელი გზითა და სახლის უკან არსებული ეზოთი თ. ც-ის ოჯახი თავისუფლად სარგებლობს და აღნიშნულზე დავა არ არსებობს; მშენებლობის ნებართვა გაცემულია სწორედ თ. ც-ის სახლთმფლობელობაზე მინაშენის შესახებ; თ. ც-ის მიერ განხორციელებული მიშენება პირდაპირ და უშუალო გავლენას არ ახდენს ლ. პ-ის საცხოვრებელ პირობებზე; თ. ც-ის სახელზე გაცემულ სადავო მშენებლობის ნებართვას თან ახლავს შესაბამისი საპროექტო დოკუმენტაცია. აღნიშნული გარემოებების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ გამოიტანა დასკვნა, რომ სადავო მშენებლობის ნებართვა გაცემულია კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები არასრულია და არ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას მშენებლობის ნებართვის გაუქმების ბათილად ცნობის საფუძვლების არარსებობის შესახებ. სააპელაციო სასამართლომ არ დაადგინა, სადავო მშენებლობის ნებართვის გაცემის ადმინისტრაციული წარმოების მასალებში მოიპოვებოდა თუ არა ლ. პ-ის ან მ. ა-ის თანხმობა მშენებლობის განხორციელებაზე და არ შეაფასა აღნიშნულის სამართლებრივი შედეგები. სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ საერთო სახლთმფლობელობაზე თ. ც-ის მიერ განხორციელებული მიშენება პირდაპირ და უშუალო გავლენას არ ახდენს ლ. პ-ის საცხოვრებელ პირობებზე. სააპელაციო სასამართლომ, კონკრეტულად, არ დაადგინა, თუ სახლთმფლობელობის რა ნაწილზე განხორციელდა მიშენება, განხორციელდა თუ არა აღნიშნული მიშენება ლ. პ-თან საზიარო კედელზე ან საერთო სარგებლობის ფართზე და გაუარესდა თუ არა მიშენებით ლ. პ-ის საბინაო პირობები. სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა, სადავო სამართალურთიერთობის მიმართ გამოეყენებინა სადავო მშენებლობის ნებართვის გამოცემის დროისათვის მოქმედი მრავალბინიან სახლებში საერთო საკუთრებაზე ბინის მესაკუთრეთა უფლებების განმსაზღვრელი ნორმები. სადავო პერიოდისათვის მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 212-ე, 213-ე, 218-ე მუხლების თანახმად, ბინის მესაკუთრის წილი საერთო საკუთრებაში განისაზღვრება მისი ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ფართობის შეფარდებით ინდივიდუალურ საკურებაში არსებულ მთელ ფართობთან, მრავალბინიან სახლში ბინის მესაკუთრე იმავდროულად არის საერთო საკუთრების მოწილეც, ყოველ ბინის მესაკუთრეს აქვს საერთო საკუთრებით სარგებლობის უფლება, საერთო საკუთრების სხვაგვარი გამოყენებისათვის ყოველ ბინის მესაკუთრეს უნდა მიეცეს შესაბამისი წილი, ყოველ ბინის მესაკუთრეს შეუძლია ისარგებლოს საერთო საკუთრებით მისი წილის შესაბამისად. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოარკვია, საერთო სახლთმფლობელობაზე მიშენებით გაიზარდა თუ არა თ. ც-ის ინდივიდუალური საკუთრება, შესაბამისად, შემცირდა თუ არა ლ. პ-ის წილი საერთო საკუთრებაში მყოფ უძრავ ქონებაზე, რაც საჭიროებდა ლ. პ-ის თანხმობას.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ იმსჯელა მოცემულ შემთხვევაში საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992 წლის 11 აგვისტოს ¹825 დადგენილებით დამტკიცებული «საქართველოს რესპუბლიკაში პრივატიზებული საბინაო ფონდის ტექნიკური მომსახურებისა და გაწეული დანახარჯების დაფარვის შესახებ» დროებითი დებულების გამოყენების პირობების არსებობაზე, რომლის მე-7 პუნქტის თანახმად, საბინაო ფონდის პრივატიზებულ საცხოვრებელ სახლებში მცხოვრები მოქალაქენი (მესაკუთრეები) ითვლებიან ამ სახლების საინჟინრო მოწყობილობების და საერთო სარგებლობის ადგილების თანამესაკუთრეებად, დაკავებული ფართობის პროპორციულად.

აჭარის ა/რ-ის უმაღლესი სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2004 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გაუქმებულია ქ. ბათუმის მერიის მიწის მართვის სამმართველოს მიერ 2004 წლის 4 ივლისს განხორციელებული მიწის ნაკვეთის თანასაკუთრების რეგისტრაცია თ. ც-ის სახელზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება ამ ნაწილში უცვლელად არის დატოვებული საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2005 წლის 1 ივნისის განჩინებით და კანონიერ ძალაშია შესული. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ დაადგინა, განხორციელებულია თუ არა სადავო მიშენება საერთო საკუთრების მიწის ნაკვეთზე. ამასთან დაკავშირებით გასათვალისწინებელია, რომ «არქიტექტურული საქმიანობის შესახებ» კანონის 3.3 მუხლის არქიტექტურულ-გეგმარებითი დავალების გაცემის საფუძვლად ითვალისწინებს დამკვეთის განაცხადს და მიწის ნაკვეთზე მისი საკუთრების უფლების დამადასტურებელ საბუთს ან მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის ნებართვას.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ასევე დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს მიერ «ნაკვეთების საზღვარზე, საზღვართან საცხოვრებელი სახლების, დამხმარე და სხვა ნაგებობების მშენებლობის წესის დამტკიცების შესახებ» საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის მინისტრის 2001 წლის 18 სექტემბრის ¹57 ბრძანების გამოყენება. აღნიშნული ბრძანება აწესრიგებს საცხოვრებელი სახლების, დამხმარე და სხვა ნაგებობების განთავსებას სამეზობლო საზღვრის მხარეს, როდესაც დადგენილია მეზობლების საკუთრების საზღვრები. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული ბრძანების გამოყენებისას არ იმსჯელა, რამდენად შეიძლებოდა მისი გამოყენება საერთო საკუთრებაში არსებული სახლთმფლობელობის ფარგლებში წარმოებული მშენებლობის მიმართ, მოცემულ შემთხვევაში დადგენილი იყო თუ არა ლ. პ-ისა და თ. ც-ის თანასაკუთრების საზღვრები და სადავო მშენებლობა წარმოებდა თუ არა სწორედ აღნიშნულ საზღვარზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას სრულყოფილად უნდა დაადგინოს ზემომითითებული გარემოებები და გამოიტანოს დასაბუთებული გადაწყვეტილება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ. პ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2006 წლის 27 აპრილის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სასამართლო ხარჯების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.