ბს-492-470(კ-08) 3 ივლისი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

მარიამ ცისკაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2007 წლის 7 მაისს ი/მ “....” სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს მოპასუხე ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2007 წლის 27 აპრილს ჩაჰბარდა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 25 ივლისის ¹2702 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც მისთვის ცნობილი გახდა დღგ-ს დავალიანების შესახებ. აღნიშნული დავალიანების ძირითადი თანხა შეადგენდა 16207,4 ლარს, ხოლო საურავი _ 15996,8 ლარს. ხსენებული დავალიანების წარმოშობა გამოიწვია საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიერ დღგ-ს ჩათვლების გაუქმებამ შემდეგ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებზე: სერია აა-70, ¹020289, თანხით _ 219,2 ლარი, ¹021210, თანხით _ 236 ლარი, ¹033269, თანხით _ 450 ლარი, ¹026996, თანხით _ 2000 ლარი, ¹028168, თანხით _ 2000 ლარი, ¹028321, თანხით _ 1970 ლარი, ¹031313, თანხით _ 2000 ლარი, ¹031454, თანხით _ 425 ლარი, ¹033113, თანხით _ 3600 ლარი, ¹026905, თანხით _ 2000 ლარი, სულ _ 14900 ლარი.

მოსარჩელის მტკიცებით, ზემოაღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურებით მის მიერ საქონლის შეძენისას მიმწოდებლისთვის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი) 96-ე მუხლის შესაბამისად, გადახდილ იქნა დამატებული ღირებულების გადასახადის თანხა, რაც დასტურდებოდა შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურებითა და სალაროს შემოსავლის ორდერებით. თითოეული ხსენებული ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისი პირები, როგორც მოსარჩელის, ასევე მიმწოდებლის _ შპს “...." მიერ წარდგენილ იქნა შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში. ამასთან, შპს “....." მიერ გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად, ნაწარმოები იქნა ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება, რასაც ადასტურებდა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 19 მარტის ¹3003 ცნობა. ამდენად, სრულად იყო დაცული საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი) 114-ე და 115-ე მუხლების მოთხოვნები.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 25 ივლისის ¹2702 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა დღგ-ს გაუქმებული ჩათვლების ნაწილში, დღგ-ს გაუქმებული ჩათვლების აღდგენა ზემოხსენებულ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებზე, სულ 14900 ლარის ოდენობით და მათზე დარიცხული საურავის ჩამოწერა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ი/მ “...." სარჩელი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 25 ივლისის ¹2702 საგადასახადო მოთხოვნა ი/მ “....." მიმართ დამატებული ღირებულების გადასახადის (ძირითადი გადასახადის _ 16207,4 ლარისა და საურავის _ 15996,8 ლარის) დარიცხვის ნაწილში; ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციას ი/მ “...." სასარგებლოდ დაეკისრა მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი 100 ლარის ოდენობით.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2005 წლამდე მოქმედი რედაქცია) 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ს თანხა იყო გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილი იყო წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად. დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარებოდა საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. საქმეში წარმოდგენილი ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 25 ივლისის ¹2709 საგადასახადო მოთხოვნის თანახმად, ი/მ “...." ერიცხებოდა დღგ-ს ძირითადი თანხა _ 16207,4 ლარი და საურავი _ 15996,8 ლარი. საქმეში არსებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 19 მარტის ¹3003 ცნობის მიხედვით, შპს “...." მის მიერ 2001 წელს გამოწერილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები _ სერია აა-70, ¹020288, ¹021210, ¹033269, ¹026996, ¹026905, ¹028168 წარდგენილი ჰქონდა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში, რომლებიც გადაგზავნილი იყო საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურში და იმ პერიოდისათვის დღგ-ს პირადი აღრიცხვის ბარათზე მას დავალიანება არ ერიცხებოდა. აღნიშნული ცნობა გაცემული იყო ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციაში წარსადგენად.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 20 ნოემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ი/მ “...." სარჩელი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 25 ივლისის ¹2702 საგადასახადო მოთხოვნა ი/მ “...." მიმართ დღგ-ს დავალიანების ძირითადი თანხის _ 14900 ლარისა და მასზე დარიცხული საურავის ნაწილში; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია) გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან “სახელმწიფო ბაჟის" შესახებ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის “ლ" ქვეპუნქტით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ სასამართლოს უფლება არ ჰქონდა, თავისი გადაწყვეტილებით მხარისათვის მიეკუთვნებინა ის, რაც მას არ უთხოვია ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ ი/მ “...." ქუთაისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 25 ივლისის ¹2702 საგადასახადო მოთხოვნის მთლიანად ბათილად ცნობა არ მოუთხოვია, საქალაქო სასამართლომ კი თავისი გადაწყვეტილებით მთლიანად გააუქმა გასაჩივრებული აქტი, რითაც დაარღვია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნა. ი/მ “...." სარჩელი იყო დასაბუთებული და საფუძვლიანი და უნდა დაკმაყოფილებულიყო. საქმის მასალებით დადგენილი იყო, რომ ი/მ “....." აჭარის ა/რ საგადასახადო ინსპექციაში რეგისტრირებული შპს “....." 2001 წლის აგვისტოში, ოქტომბერში, ნოემბერსა და დეკემბერში შეიძინა საკვები პროდუქტები, რაზედაც შევსებული იყო შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურები. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 19 მარტის ¹3003 ცნობით დასტურდებოდა, რომ შპს “...." მიერ გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურები _ სერია აა-70, ¹020289, ¹021210, ¹033269, ¹026996, ¹028168, ¹028321, ¹031313, ¹031454, ¹033113 და ¹026905 ჩაბარებული იყო ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში, რომლებიც გაიგზავნა საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურში და იმ პერიოდისათვის დღგ-ს პირადი აღრიცხვის ბარათზე მას დავალიანება არ ერიცხებოდა. ი/მ “....." მიწოდებულ საქონელზე მიმწოდებელს დღგ გადახდილი ჰქონდა, რაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლის თანახმად, დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში გადახდილად ჩათვლის საფუძველი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტი სადავოდ არ ხდიდა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2007 წლის 19 მარტის ¹3003 ცნობის ნამდვილობას, მაგრამ აღნიშნავდა, რომ შესაბამისი თანხა ჩარიცხული უნდა ყოფილიყო საქართველოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ამ დავის წარმოშობის დროს მოქმედი “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, საქართველოს საბიუჯეტო სისტემა მოიცავდა საქართველოს ბიუჯეტს, აფხაზეთისა და აჭარის ა/რ ბიუჯეტებსა და საქართველოს სხვა ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტებს. ამდენად, აჭარის ა/რ ბიუჯეტში თანხის გადახდა გულისხმობდა გადასახადის გადახდას სახელმწიფო ბიუჯეტში, რასაც ხსენებული ცნობით ადასტურებდა საქონლის მიმწოდებლის _ შპს “...." მაკონტროლებელი საგადასახადო ინსპექცია. საურავის გადახდა ეკისრებოდა გადასახადის გადამხდელს შეუსრულებელი საგადასახადო ვალდებულებისათვის, ი/მ “...." კი, როგორც საქონლის შემძენს, არ ევალებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტში დღგ-ს თანხის გადახდა, რის გამოც მასზე საურავის დარიცხვა იყო უკანონო.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის მტკიცებით, საკასაციო საჩივრის საფუძველს წარმოადგენს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის “ა" და “გ” ქვეპუნქტები. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლი და ამ საქმის სწორად გადასაწყვეტად სააპელაციო სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ" საქართველოს კანონი. ი/მ “...." დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაცია განახორციელა საქართველოს 2005 წლამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მოქმედების პირობებში, ხოლო შპს “...." შესყიდულ საქონელზე დღგ-ს ჩათვლები გაუქმებულ იქნა საგადასახადო დეპარტამენტის შესაბამისი წერილის საფუძველზე, რომლის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა ამავე კოდექსის მე-6, 114-ე და 115-ე მუხლები, რომელთა არასწორი განმარტების შედეგად საქმეზე მიღებულ იქნა არასწორი გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა იმ დროისათვის მოქმედი “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ" საქართველოს კანონი, რომლის მე-9 მუხლი იმპერატიულად ადგენდა, რომ საბიუჯეტო სისტემის ყველა რგოლის შემოსავალი ფორმირდებოდა საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობითა და ამ კანონით განსაზღვრული წესით, ხოლო ბიუჯეტის ყველა შემოსავალი უნდა ასახულიყო ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. აღნიშნული მოთხოვნის დაუცველად კი, დაუშვებელია დღგ-ს ჩათვლის მიღება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 13 მაისის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 3 ივლისამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.