ბს-494-471(კ-07) 28 ნოემბერი 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი – ქ. მაღრაძე

კასატორები _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური და ფოთის საგადასახადო ინსპექცია

მოწინააღმდეგე მხარე – ინდმეწარმე ,,ნ. ჯ-ა”

მესამე პირები – შპს ,,ბ-ა”; შპს ,,ლ-ი”

გასაჩივრებული განჩინება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 28 მარტის განჩინება

დავის საგანი – დღგ-ს ჩათვლების აღდგენა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 11 ივლისს ინდმეწარმე ,,ნ. ჯ-მ” სასარჩელო განცხადებით მიმართა ფოთის საქალაქო სასამართლოს, მოპასუხის _ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის მიმართ და მოითხოვა ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 21 ივნისის ¹240 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა _ გადახდილი დღგ-ის თანხის – 48586,05/ ლარის ჩათვლა და აღნიშნულ თანხაზე დარიცხული საურავის – 99270,48 ლარის გადახდისაგან გათავისუფლება.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში უთითებდა, რომ ეწევა სამეწარმეო საქმიანობას და რეგისტრირებულია ფოთის საგადასახადო ინსპექციაში გადამხდელად. 2001-2002 წლების რიგ პერიოდებში აჭარის ა/რ საგადასახადო ინსპექციაში რეგისტრირებული სავაჭრო ორგანიზაციებისგან _ შპს ,,ბ-გან” და შპს ,,ლ-გან” შეიძინა სხვადასხვა დასახელების საქონელი, რაზეც გამოწერილ იქნა აა-70 სერიის ¹031769, ¹033050, ¹031812, ¹031524, ¹031924, ¹030534, ¹030605, ¹030691, ¹033181, ¹033291, ¹035410, ¹034194, ¹035454, ¹036002, ¹036016, ¹040525, ¹036072, ¹036165, ¹036125, ¹040602, ¹040702, ¹034440, ¹036192, ¹039280, ¹039234, ¹038329, ¹039254, ¹039413, ¹039309, ¹037089, ¹038460, ¹037131 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები და დასახელებული ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად მის მიერ გადახდილ იქნა დღგ-ის თანხა.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ 2006 წლის 21 ივნისს ფოთის საგადასახადო ინსპექციიდან მიიღო საგადასახადო მოთხოვნა ¹240, რომლის თანახმად, მას ერიცხებოდა საგადასახადო დავალიანება დღგ-ის თანხა – 48586,05 ლარის და მასზე დარიცხული საურავის – 99270,48 ლარის ოდენობით. მოსარჩელე მიიჩნევდა, რომ აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა უკანონო იყო, რადგან მან საქონლის შეძენისას დასახელებული ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად, მიმწოდებლებს გადაუხადა დღგ-ის თანხა. მოსარჩელე უთითებდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) 114-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ჩასათვლელი დღგ-ის თანხა არის გადასახადის თანხა, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარდგენილი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად დასაბეგრ ოპერაციებზე, თუ საქონელი, სამუშაო ან მომსახურება გამოიყენება, ან გამოყენებული იქნება გადასახადის გადამხდელის ეკონომიკური საქმიანობისათვის იმ შემთხვევაშიც კი თუ ისინი არ შეიტანება პროდუქციის თვითღირებულებაში. დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა. ამავე კოდექსის 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის შესაბამისად, დამატებითი ღირებულების გადასახადი არის არაპირდაპირი გადასახადი, რომელიც დგინდება მიწოდებული საქონლის ფასზე დანამატის სახით და რომელსაც იხდის მომხმარებელი ამ გადასახადით გაზრდილი ფასით საქონლის შეძენისას. არაპირდაპირი გადასახადის ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრება საქონლის მიმწოდებელს. მოსარჩელის განმარტებით, საგადასახადო კოდექსის აღნიშნული მუხლების შესაბამისად, მისი მიმწოდებლების მიერ, სადავო ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით, სრულად მოხდა ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება, ხოლო ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ უკანონოდ გაუუქმა სადავო ანგარიშ-ფაქტურებით განხორციელებული დღგ-ის ჩათვლები და უკანონოდ დაარიცხა მასზე საურავი.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 15 აგვისტოს გადაწყვეტილებით

ინდმეწარმე ,,ნ. ჯ-ას” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ინდმეწარმე ,,ნ. ჯ-ას” განხორციელებულად ჩაეთვალა გადასახდელი დღგ-ის თანხა 48586.05 ლარის ოდენობით, ასევე გათავისუფლდა აღნიშნულ თანხაზე დარიცხული საურავის – 99270.48 ლარის გადახდისაგან; აღნიშნულ ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 21 ივნისის ¹240 საგადასახადო მოთხოვნა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 2006 წლის 21 ივნისის ¹240 საგადასახადო მოთხოვნის ძალაში დატოვება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 28 მარტის განჩინებით ფოთის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 15 აგვისტოს გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებს და აღნიშნა, რომ ინდმეწარმე ,,ნ. ჯ-ამ” 2001-2002 წლების რიგ პერიოდებში შპს “ბ-გან” და შპს “ლ-გან” შეიძინა სხვადასხვა დასახელების საქონელი, რაზეც გამოიწერა აა-70 სერიის ¹031769, ¹033050, ¹031812, ¹031524, ¹031924, ¹030534, ¹030605, ¹030691, ¹033181, ¹033291, ¹035410, ¹034194, ¹035454, ¹036002, ¹036016, ¹040525, ¹036072, ¹036165, ¹036125, ¹040602, ¹040702, ¹034440, ¹036192, ¹039280, ¹039234, ¹038329, ¹039254, ¹039413, ¹039309, ¹037089, ¹038460, ¹037131 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურები. ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გაცემული ცნობების თანახმად, გამყიდველებს აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 ეგზემპლარები წარდგენილი აქვთ ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში და შესაბამისად ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება მოხდენილია.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ 1997 წლის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, რომლის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლას ექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა, ინდმეწარმე “ნ. ჯ-ას” მიმწოდებლებს ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად, დღგ-ის თანხა გადახდილი აქვთ ბიუჯეტში და მათი ვალდებულება ბიუჯეტის მიმართ შესრულებულია, ხოლო ის გარემოება, რომ აღნიშნული დღგ-ის თანხა სახელმწიფო ბიუჯეტის ეროვნული ბანკის შესაბამის ანგარიშზე არ არის მოხვედრილი, არ წარმოადგენს დღგ-ის ჩაუთვლელობის საფუძველს.

პალატამ განმარტა, რომ “საბიუჯეტო სისტემებისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, საქართველოს საბიუჯეტო სისტემა მოიცავს საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტს, აფხაზეთისა და აჭარის ა/რ ბიუჯეტებსა და საქართველოს სხვა ტერირორიული ერთეულების ბიუჯეტებს. საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტში კონსოლიდირებულია საქართველოს ცენტრალური ბიუჯეტი და სპეციალური სახელმწიფო ფონდები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ აჭარის ა/რ ბიუჯეტიდან საქართველოს ბიუჯეტში შესატანი თანხის ჩარიცხვის ვალდებულების შეუსრულებლობა არ უნდა გახდეს მოსარჩელისათვის დღგ-ის ჩათვლის განხორციელებაზე უარის თქმის საფუძველი, ხოლო ინდმეწარმე “ნ. ჯ-ას” უსაფუძვლოდ დაერიცხა დღგ-ის თანხა და საურავი, ვინაიდან საგადასახადო ინსპექცია, საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის საფუძველზე ვალდებული იყო განეხორციელებინა დღგ-ის ჩათვლები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებლად მიიჩნია, რადგან აპელანტმა ვერ მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ კანონის ისეთ დარღვევებზე, რაც საქმეზე სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღებას განაპირობებდა და ჩათვალა, რომ არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საპროცესო კოდექსით გათვალისწინებული საფუძვლები.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ.

კასატორი – საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური საკასაციო საჩივარში აღნიშნავდა, რომ ინდმეწარმე ,,ნ. ჯ-ამ” შეიძინა საქონელი შპს ,,ბ-გან” და შპს ,,ლ-გან”. 1997 წლის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 96-ე მუხლის მე-2 ნაწილიდან გამომდინარე, მითითებულმა პირებმა ინდმეწარმე “ნ. ჯ-თან” მიმართებით განახორციელეს დამატებული ღირებულების გადასახადით დასაბეგრი ოპერაციები, რომლებმაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის შესაბამისად, ერთი მხრივ, საქონლის მიმწოდებლებმა წარადგინეს ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 პირები კონტროლის განხორციელების მიზნით შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში, ხოლო, მეორე მხრივ, საქონლის მყიდველმა ინდმეწარმე “ნ. ჯ-ამ” ანგარიშ-ფაქტურის მე-3 პირები წარუდგინა მომსახურე საგადასახადო ინსპექციას დღგ-ის ჩათვლის მისაღებად, რაც არ იქნა განხორციელებული საგადასახადო დეპარტამენტის წერილის საფუძველზე.

კასატორის მითითებით, საგადასახადო დეპარტამენტის მხრიდან აღნიშნული წერილის გამოცემის სამართლებრივ საფუძველს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, წარმოადგენდა 1997 წლის საგადასახადო კოდექსის მე-2, მე-6. 114-ე, 115-ე და 118-ე მუხლები, კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად, საგადასახადო სისტემა მოიცავს საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული გადასახადების (მათი დაწესების, შეცვლისა და გაუქმების) გადახდევინების პრინციპების, ფორმებისა და მეთოდების, საგადასახადო ორგანოებისა და საგადასახადო კონტროლის, აგრეთვე საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობის სახეების ერთობლიობას. საგადასახადო კოდექსის მე-6 მუხლის თანახმად, საქართველოში მოქმედებს საერთო-სახელმწიფოებრივი და ადგილობრივი გადასახადები. დამატებული ღირებულების გადასახადი წარმოადგენს საერთო-სახელმწიფოებრივ გადასახადს და გადახდილად ჩაითვლება, როცა დღგ-ის თანხა დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია სახელმწიფო ბიუჯეტში. აღნიშნულ ნორმას ითვალისწინებდა შესაბამისი პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო აბზაცი: “დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარება სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა”.

კასატორი განმარტავს, რომ დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების დროს, როდესაც მოხდა დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის წარმოება, გადასახადის თანხის გადახდა განისაზღვრებოდა “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” საქართველოს კანონითა და საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახადებიდან აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკებისა და საქართველოს სხვა ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტებში ანარიცხების გრძელვადიანი ეკონომიკური ნორმატივების შესახებ 2004 წლის 13 დეკემბრის საქართველოს კანონით, რომელთა მოთხოვნების დაცვის შემდეგ დღგ-ის თანხა ჩაითვლება სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად. “საბიუჯეტო სისტემებისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ” საქართველოს კანონის მე-9 მუხლით განსაზღვრულია, რომ “საბიუჯეტო სისტემის ყველა რგოლის შემოსავალი ფორმირდება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობითა და ამ კანონით განსაზღვრული წესით. ბიუჯეტის ყველა შემოსავალი უნდა აისახოს ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი განმარტავს, რომ საქართველოს ბიუჯეტში თანხა გადახდილად ჩაითვლება, თუ ის ასახვას ჰპოვებს ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული დღგ-ის ჩათვლების განხორციელება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის მიხედვით დაუშვებელია.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლო უთითებს ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გაცემულ ცნობებზე _ ინდმეწარმე “ნ. ჯ-ას” მიმწოდებლების მიერ სადავო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად დღგ-ის თანხების ბიუჯეტში გადახდის თაობაზე, რაც კასატორს არასაკმარის საფუძვლად მიაჩნია, რადგან მისი განმარტებით, აღნიშნული ცნობებით არ დასტურდება დღგ-ის თანხის საქართველოს ბიუჯეტის ეროვნული ბანკის სახაზინო ანგარიშზე ასახვა და შესაბამისად, ის ვერ ჩაითვლება გადამხდელისათვის კანონიერი ნდობის საფუძვლად.

კასატორის განცხადებით, Qქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვისას არ გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, როგორიცაა სადავო ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერის, წარდგენისა და დეკლარირების კანონმდებლობით დადგენილ ნორმებთან შესაბამისობის საკითხი, კერძოდ _ სერია აა-70 ¹031769 ანგარიშ-ფაქტურით “ბ-ის” მიერ მომსახურე საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილია დღგ-ის თანხა 175 ლარი, ხოლო მოსარჩელე – ინდმეწარმე “ნ. ჯ-ა” დასახელებული ანგარიშ-ფაქტურით ითხოვს 1750 ლარის ჩათვლას, ასევე, ანგარიშ-ფაქტურით, სერია აა-70 ¹031812, “ბ-ის” მიერ მომსახურე საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილია დღგ-ის თანხა – 182 ლარის მითითებით, ხოლო მოსარჩელე აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურით ითხოვს 1820 ლარის ჩათვლას; ანგარიშ-ფაქტურით, სერია აა-70 ¹036125, “ბ-ის” მიერ მომსახურე საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილია დღგ-ის თანხა 180.4 ლარი, ხოლო მოსარჩელე დასახელებული ანგარიშ-ფაქტურით ითხოვს 1952 ლარის ჩათვლას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ დასახელებული ანგარიშ-ფაქტურებით დღგ-ის თანხა გაყალბებულია. რაც შეეხება სერია აა-70 ¹039413 ანგარიშ-ფაქტურას, მისი არც ერთი ეგზემპლარი საგადასახადო ორგანოებში წარდგენილი არ არის. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 28 მარტის განჩინების გაუქმებასა და მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

მეორე კასატორი – ფოთის საგადასახადო ინსპექცია საკასაციო საჩივრით ითხოვს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 28 მარტის განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით ინდმეწარმე “ნ. ჯ-ას” სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი დაფუძნებულია იმავე გარემოებებზე, რაზეც უთითებდა სააპელაციო საჩივარში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 28 მარტის განჩინება დასაბუთებულია იმ ნაწილში, რომელიც ეხება ინდმეწარმე “ნ. ჯ-თვის” სერია აა-70 - ¹033050, ¹031524, ¹031924, ¹030534, ¹030605, ¹030691, ¹033181, ¹033291, ¹035410, ¹034194, ¹035454, ¹036002, ¹036016, ¹040525, ¹036072, ¹036165, ¹040602, ¹040702, ¹034440, ¹036192, ¹039280, ¹039234, ¹038329, ¹039254, ¹039309, ¹037089, ¹038460, ¹037131 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად დღგ-ის თანხის ჩათვლის განხორციელებას.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ინდმეწარმე “ნ. ჯ-ამ” 2001-2002 წლებში შპს “ბ-გან” და შპს “ლ-გან” შეიძინა სხვადასხვა დასახელების საქონელი და აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების თანახმად, გადაიხადა საქონლის ღირებულება დღგ-ის ჩათვლით, ხოლო მიმწოდებლების მიერ აღნიშნული დღგ-ის თანხა გადახდილი იქნა ბიუჯეტში, რაც დასტურდება საქმეში არსებული მასალებით. აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერის დროს მოქმედი 1997 წლის 13 ივნისის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ჩასათვლელი დღგ-ის თანხა წარმოადგენს გადასახადის თანხას, რომელიც დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილია წარმოდგენილი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად ან გადახდილია საბაჟო დეკლარაციის მიხედვით. ხოლო, ამავე პუნქტის თანახმად, “...დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა”. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 114-ე მუხლის პირველი ნაწილი ითვალისწინებს ორ მოთხოვნას: მყიდველის მიერ დღგ-ის თანხის გადახდას შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად და გამყიდველის მიერ დღგ-ის თანხის საქართველოს ბიუჯეტში გადახდის ვალდებულებას. ამავე კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდება დღგ-ის გადახდის ფაქტი, რაც ნიშნავს იმას, რომ მიმწოდებლის მხრიდან საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა ადასტურებს მყიდველის მიერ არა გადასახადის, არამედ, დღგ-ით დატვირთული საფასურის გადახდისა და დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების ფაქტს.

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ 2005 წლის 10 მარტის ¹2/2/275.296.299 გადაწყვეტილებით განმარტა, რომ “...თუ ე.წ. მიმწოდებლის მიერ არ შესრულდება მის მიმართ დადგენილი ვალდებულება და არ განხორციელდება დღგ-ის თანხის ბიუჯეტში შეტანა, შესაბამისად ვერ განხორციელდება ე.წ. მიმღების უფლება – ჩაითვალოს დღგ-ის თანხა გადახდილად.”

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმის მასალების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნევს ინდმეწარმე “ნ. ჯ-ას” მიმწოდებლების _ შპს “ბ-ის” და შპს “ლ-ის” მიერ აა-70 სერიის _ ¹033050, ¹031524, ¹031924, ¹030534, ¹030605, ¹030691, ¹033181, ¹033291, ¹035410, ¹034194, ¹035454, ¹036002, ¹036016, ¹040525, ¹036072, ¹036165, ¹040602, ¹040702, ¹034440, ¹036192, ¹039280, ¹039234, ¹038329, ¹039254, ¹039309, ¹037089, ¹038460, ¹037131 საგადსახადო ანგარიშ-ფაქტურებით გათვალისწინებული დღგ-ის თანხის ბიუჯეტში შეტანის ფაქტს და კანონიერად მიაჩნია მიმღების – ინდმეწარმე “ნ. ჯ-ას” მიერ დასახელებული ანგარიშ-ფაქტურებით გათვალისწინებული დღგ-ის თანხის გადახდილად ჩათვლა.

საკასაციო სასამართლო ასევე ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, მოსარჩელისათვის ანგარიშ-ფაქტურებით მიღებული დღგ-ის ჩათვლების გაუქმების შედეგად დარიცხული საურავის, საგადსახადო კოდექსის ნორმებთან შეუსაბამობის გამო, გაუქმების შესახებ და განმარტავს, რომ 1997 წლის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 90-ე მუხლის თანახმად, დღგ, როგორც არაპირდაპირი გადასახადი, არის საქართველოს ტერიტორიაზე საქონლის, სამუშაოს, მომსახურების წარმოებისა და მიმოქცევის პროცესში შექმნილი ღირებულების ნაწილი, აგრეთვე საქართველოს ტერიტორიაზე შეტანილი ყველა დასაბეგრი საქონლის ღირებულების ნაწილის ბიუჯეტში სავალდებულო შენატანი. დღგ ექვემდებარება გადახდას საქონლის მიწოდების, სამუშაოს შესრულებისა და მომსახურების გაწევის ყველა სტადიაზე, ხოლო დღგ-ის საბოლოო გადამხდელი არის მომხმარებელი.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დიდი პალატის 2005 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით განმარტებულია, რომ დღგ-ის ჩათვლასთან დაკავშირებული საურავის დარიცხვის სადავოობისას უნდა დადგინდეს, თუ ვინ წარმოადგენს დღგ-ის გადამხდელს. საგადასახადო კოდექსის (1997 წლის რედაქცია) 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილის შესაბამისად, არაპირდაპირი გადასახადის ბიუჯეტში გადახდის ვალდებულება აკისრია საქონლის (სამუშაოს მომსახურების) მიმწოდებელს, რომელიც ამ კოდექსის მე-3 და მე-4 კარის მიზნებისათვის იწოდება გადასახადის გადამხდელად. ამავე კოდექსის 252-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ გადასახადის თანხა არ არის გადახდილი დადგენილი ვადისათვის, გადასახადის გადამხდელი ვალდებულია, გადაიხადოს გადაუხდელი თანხის 0,15% თითოეულ ვადაგადაცილებულ დღეზე, გადახდის ვადის დადგენილი თარიღიდან გადასახადის გადახდის თარიღამდე, გარდა ამ კოდექსის 2521-ე მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევისა.

აღნიშნულის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საურავი წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელისათვის დადგენილი პასუხისმგებლობის სახეს, რომელიც გამოყენებული უნდა იყოს იმ პირის მიმართ, რომელიც ითვლება გადასახადის გადამხდელად. ხოლო, ინდმეწარმე “ზ. ქ-ე” კი წარმოადგენდა მყიდველს და არა მიმწოდებელს და იგი დღგ-ის, როგორც არაპირდაპირი გადასახადის, გადამხდელად ვერ მიიჩნევა და შესაბამისად, ვერ დაეკისრება საგადასახადო პასუხისმგებლობა.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო დასაბუთებულად მიიჩნევს კასატორების მოთხოვნას იმ ნაწილში, რომელიც ეხება ინდმეწარმე “ნ. ჯ-ას” მიერ მიმწოდებლებთან _ შპს “ბ-თან” და შპს “ლ-თან” დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების განხორციელების დროს გამოწერილი სერია აა-70 - ¹031769, ¹031812, ¹036125 და ¹039413 ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერის, წარდგენისა და დეკლარირების კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების კანონიერების შემოწმებას. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს საქმეზე თანდართულ მასალებს, რომელთა საფუძველზეც იკვეთება აშკარა შეუსაბამობა ჩასათვლელ დღგ-ს თანხასა და გამყიდველების მხრიდან დეკლარირებულ და ბიუჯეტში შეტანილ თანხას შორის, რაც, თავის მხრივ, ეჭვქვეშ აყენებს ჩათვლილი თანხის ოდენობის კანონიერებას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, “სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია”. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორის მოთხოვნა ამ ნაწილში დასაბუთებულია და ზემოაღნიშნული დეკლარაციები და მათ საფუძველზე ჩასათვლელი თანხის ოდენობა სააპელაციო სასამართლოს მხრიდან საჭიროებს დამატებით გამოკვლევას და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის შესაბამისი სტრუქტურული ქვედანაყოფების და ტერიტორიული ორგანოების მეშვეობით სადავო ანგარიშ-ფაქტურების საგადასახადო კანონმდებლობასთან შესაბამისობის საკითხის დადგენას, კერძოდ, 1997 წლის საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის პრველი ნაწილის შესაბამისად, დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული პირი, რომელიც აწარმოებს დასაბეგრ ოპერაციას, ვალდებულია, გამოწეროს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა და წარუდგინოს იგი გადასახადის გადამხდელად რეგისტრირებულ პირს – საქონლის (სამუშაოს, მომსახურების) მიმღებს, ამ მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნების გათვალისწინებით. ანგარიშ-ფაქტურა გამოიწერება ოთხ ეგზემპლარად, რომლის პირველი და მესამე პირები წარედგინება მყიდველს, ხოლო მეორე და მეოთხე პირები რჩება გამყიდველს. ამასთან, ანგარიშ-ფაქტურის მეოთხე პირს გამყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოებს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად, ხოლო მესამე პირს მყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოებს თავისი ადგილმდებარეობის მიხედვით საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად. ამავე კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა წარმოადგენს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც დასტურდება დღგ-ის გადახდის ფაქტი. აღნიშნულ პუნქტში ასევე მითითებულია ანგარიშ-ფაქტურის მონაცემებზე. ამავე კოდექსის მე-7 პუნქტის თანახმად, პირს საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოუწერლობისათვის ან არასწორად გამოწერისათვის ეკისრება ფინანსური სანქციები ამ კოდექსის 121-ე მუხლის შესაბამისად, ხოლო საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გაყალბებისათვის – სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის შესაბამისად. საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გაყალბებად ჩაითვლება საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის უკანონოდ დამზადება, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის სხვადასხვა ეგზემპლარში განსხვავებული რეკვიზიტების შეტანა, პირის მიერ იმ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა და მყიდველისათვის წარდგენა, რომელიც საგადასახადო ორგანოების მიერ არ იყო ამ პირზე გაცემული, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურაში გამყიდველის შესახებ რეკვიზიტების არასწორად შეტანა და უსაქონლო და ფიქტიურ ოპერაციებზე საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების გამოწერა.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ზემოაღნიშნული დეკლარაციების ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის სრულყოფილად გამოკვლეული, ამასთან საკასაციო სასამართლო მოკლებულია რა პროცესუალურ შესაძლებლობას, თვითონ დაადგინოს და გამოიკვლიოს ფაქტობრივი გარემოებები, მიაჩნია, რომ საქმე ამ ნაწილში განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს. შესაბამისად, უნდა გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 28 მარტის განჩინება იმ ნაწილში, რომელიც ეხება ინდმეწარმე “ნ. ჯ-ას” მიერ მიმწოდებლებთან _ შპს “ბ-თან” და შპს “ლ-თან” დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების განხორციელების დროს გამოწერილი, სერია აა-70 - ¹031769, ¹031812, ¹036125 და ¹039413 ანგარიშ-ფაქტურებით გათვალისწინებული დღგ-ის თანხის გადახდილად ჩათვლას და ამ ნაწილში საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს. აქვე ყურადღება უნდა მიექცეს ¹039413 ანგარიშ-ფაქტურის კუთვნილების საკითხს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 28 მარტის განჩინება იმ ნაწილში, რომლითაც ინდმეწარმე “ნ. ჯ-ას” მიმწოდებლებთან _ შპს “ბ-თან” და შპს “ლ-თან” დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების განხორციელების დროს გამოწერილი სერია აა-70 _ ¹031769, ¹031812, ¹036125 და ¹039413 ანგარიშ-ფაქტურებით გათვალისწინებული დღგ-ის თანხა ჩაეთვალა გადახდილად და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასასამართლოს;

3. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 28 მარტის განჩინება დანარჩენ ნაწილში დარჩეს უცვლელად;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.