¹ბს-495-472(კ-07) 11 დეკემბერი, 2007 წელი

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნინო ქადაგიძე

გ. ილინას მდივნობით

კასატორი (მესამე პირი)- აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო, წარმომადგენელი _ ი. ს.-ე;

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე)- თ. მ.-ი, წარმომადგენელი _ ვ. ხ.-ი;

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე)- ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახური _ წარმომადგენელი არ გამოცხადდა;

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 მარტის განჩინება;

დავის საგანი – უძრავი ქონების რეგისტრაციაში გატარების დავალდებულება

საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

თ. მ.-მ სარჩელი აღძრა ბათუმის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხეების – საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურისა და აჭარის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხეების დავალდებულება, რეგისტრაციაში გაეტარებინათ მათ მიერ აუქციონზე 2001 წლის 3 ოქტომბერს შესყიდული ქ. ბათუმში, ...-ს ქ. ¹40-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე განთავსებული სასარგებლო ფართის 20006, 95 კვ/მ-ის 2/9-დი წილი მიწასთან ერთად და ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹39-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე განლაგებული ფართის 449,69 კვ/მ-ის 5/22 წილი მიწასთან ერთად /იხ.ს.ფ. 2-4/.

საქმის გარემოებები:

2001 წლის 3 ოქტომბერს მოსარჩელემ აჭარის ა/რ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსაგან ამავე სამინისტროს 2001 წლის 21 სექტემბრის ¹1-5/103 ბრძანების და ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების საფუძველზე, როგორც 2001 წლის 20 სექტემბერს ჩატარებული აუქციონის გამარჯვებულმა, სააუქციონო ვაჭრობის ¹57, ¹58 ოქმების მიხედვით შეისყიდა ქ. ბათუმში, ...-ს ქ. ¹40-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე განთავსებული შპს «ბ.-ის» ...-ის კუთვნილი ფართი, მთლიანი სასარგებლო ფართის 20006, 95 კვ/მ-ის 2/9-დი წილი და ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹39-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე განლაგებული ფართის 449,69 კვ/მ-ის 5/22 წილი, რაც გაფორმდა სანოტარო წესით.

სარჩელის ფაქტობრივი გარემოებები:

აღნიშნული ობიექტების შესყიდვის შემდეგ ვერ განხორციელდა მათი სამართლებრივ რეგისტრაციაში გატარება, რის გამოც მოსარჩელემ მიმართა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს, რომელმაც აცნობა, რომ იმ მიწის ფართობის გასხვისება, რომელთა პრივატიზებაც არ მომხდარა, მასზე დამაგრებულ ობიექტებთან ერთად, უნდა განხორციელდეს «სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ» საქართველოს კანონის შესაბამისად. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურმა მოსარჩელის მიერ შესყიდული შენობები არ გაატარა რეგისტრაციაში იმ საფუძვლით, რომ მოსარჩელეს შენობები შესყიდული ჰქონდა მიწის ფართის გარეშე და მიუთითა, რომ მიწის ფართობების საკუთრების უფლების მისანიჭებლად უნდა მიმართონ ქ. ბათუმის მერიას.

სარჩელის სამართლებრივი საფუძვლები:

მოსარჩელის მოსაზრებით, შენობა-ნაგებობები მის მიერ შეძენილ იქნა კანონის მოთხოვნათა დაცვით და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი, მე-2, მე-5, 23-ე, 24-ე, 28-ე და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 177-ე, 179-ე, 182-ე მუხლების შესაბამისად, მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილება.

საქალაქო სასამართლოს სხდომაზე არ გამოცხადდა მოპასუხე ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის წარმომადგენელი და მის მიერ არც წერილობითი შეპასუხება იქნა წარდგენილი საქალაქო სასამართლოში.

საქალაქო სასამართლოს სხდომაზე მესამე პირის _ აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს წარმომადგენელმა არ ცნო თ. მ.-ის სარჩელი და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა /იხ.ს.ფ. 34, სხდომის ოქმი/.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 17 აგვისტოს გადაწყვეტილებით თ. მ.-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურს დაევალა, რეგისტრაციაში გაატაროს ქ. ბათუმში, ...-ს ქ. ¹40-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე განთავსებული სასარგებლო ფართის 20006, 95 კვ/მ-ის 2/9-დი წილი მიწასთან ერთად და ქ. ბათუმში, ...-ს ქ. ¹39-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე განლაგებული ფართის 449,69 კვ/მ-ის 5/22 წილი მიწასთან ერთად თ. მ.-ის სახელზე, რაც საქალაქო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

2001 წლის 3 ოქტომბერს მოსარჩელემ აჭარის ა/რ სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტროსაგან, ამავე სამინისტროს 2001 წლის 21 სექტემბრის ¹1-5/103 ბრძანებისა და ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების საფუძველზე, როგორც 2001 წლის 20 სექტემბერს ჩატარებული აუქციონის გამარჯვებულმა, სააუქციონო ვაჭრობის ¹57, ¹58 ოქმებით შეისყიდა ქ. ბათუმში, ...-ს ქ. ¹40-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე განთავსებული შპს «ბ.-ის» ...-ის კუთვნილი ფართი, მთლიანი სასარგებლო ფართის 20006, 95 კვ/მ-ის 2/9-დი წილი და ქ. ბათუმში, ...-ის ქ. ¹39-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე 449,69 კვ/მ-ის 5/22 წილი, რომელიც ეკუთვნოდა ქ. ბათუმის მერიას. აღნიშნული ობიექტების ყიდვა-გაყიდვა გაფორმდა სანოტარო წესით და იგი რეგისტრირებულ იქნა ყოფილ ტექაღრიცხვის სამსახურში. აღნიშნული დადასტურებულია ტექნიკური პასპორტით, რომლის თანახმად, თ. მ.-ი წარმოადგენს ქ. ბათუმში, ...-ის ¹39-ში მდებარე ფართის 5/22 წილის და კ. ...-ს ქ. ¹40-ში არსებული 2/9 წილის მესაკუთრეს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ სადავო შენობა-ნაგებობების შეძენა მოხდა მიწის ნაკვეთთან ერთად და იგი წარმოადგენს მის საკუთრებას, რის გამოც მოპასუხის უარი უკანონოა და სარეგისტრაციო სამსახური ვალდებული იყო მოეხდინა აუქციონზე შეძენილი ქონების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია კანონით დადგენილი წესით მიწის ნაკვეთთან ერთად /იხ. ს.ფ. 37-39/.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრომ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი მოტივით:

საქალაქო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად ის ფაქტი, რომ სადავო შენობა-ნაგებობების შეძენა თ. მ.-ის მიერ მოხდა მიწის ნაკვეთთან ერთად და აღნიშნულიდან გამომდინარე, მიწის ნაკვეთები წარმოადგენდა მის საკუთრებას, ვინაიდან აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროსა და თ. მ.-ს შორის გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებასა და თ. მ.-ზე გაცემულ საკუთრების მოწმობაში შესაბამისი წილის მიწის ნაკვეთის გაყიდვა არ არის აღნიშნული. ამდენად, აპელანტს მიაჩნია, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 991-ე, 979-ე მუხლები /იხ. ს.ფ. 43-44/.

სააპელაციო სასამართლოში აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრომ და თ. მ.-მ წარადგინეს მორიგების აქტი დასამტკიცებლად /იხ.ს.ფ. 65/.

სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 26 თებერვლის საოქმო განჩინებით მხარეებს უარი ეთქვათ მორიგების აქტის დამტკიცებაზე იმ საფუძვლით, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენდა შესყიდული ობიექტის რეგისტრაცია, ხოლო ობიექტის შესყიდვის გამო ნაკვეთის ღირებულების გადახდა, ნორმატიული ფასის გათვალისწინებით, რაც მორიგების აქტის საგანს წარმოადგენდა, ეწინააღმდეგებოდა კანონმდებლობას /იხ.ს.ფ. 61, სხდომის ოქმი/.

სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 7 მარტის განჩინებით აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, უცვლელად დარჩა საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

თ. მ.-მ აუქციონის წესით შეიძინა ...-ს ქ. ¹40-სა და ...-ის ქ. ¹39-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლების პირველ სართულზე მდებარე ფართების 5/22 და 2/9 წილი. აღნიშნული ფართები საკუთრების მოწმობით წარმოადგენდა თ. მ.-ის საკუთრებას.

სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა «კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ» საქართველოს კანონის მე-6 მუხლი და განმარტა, რომ მითითებული კანონის ამოქმედების შემდეგ სახელმწიფო ქონების პრივატიზება ხდება იმ მიწის ნაკვეთთან ერთად, რომელზეც იგი არის განლაგებული. «უძრავ ნივთებზე რეგისტრაციის შესახებ» კანონის 33.5. მუხლის მიხედვით კი, ადგილობრივი მმართველობის ტექნიკური ინვენტარიზაციის სამსახურებში, ამ სამსახურების ლიკვიდაციამდე რეგისტრირებული უფლებები მიიჩნევა საჯარო რეესტრში პირველადი რეგისტრაციის განხორციელების საფუძვლად, რის გამოც, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, საქალაქო სასამართლოს მიერ მართებულად იქნა დაკმაყოფილებული თ. მ.-ის სარჩელი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრომ, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება /იხ.ს.ფ. 89-95/.

კასატორმა ასევე გაასაჩივრა საოქმო განჩინება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს შუამდგომლობა საქმის მორიგებით დასრულების თაობაზე.

კასაციის მოტივი:

სააპელაციო სასამართლომ განჩინების გამოტანისას არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სარჩელი აღძრულ იქნა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლით, რომლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელება ან უარი რაიმე მოქმედების განხორციელებაზე პირდაპირ ან უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას, ან ინტერესს. საქმეში არსებული საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის 2005 წლის 28 ოქტომბრის ¹2304 წერილი, რომლითაც უარი ეთქვა მოსარჩელეს რეგისტრაციის განხორციელებაზე, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის თანახმად, წარმოადგენს ადმინისტრაციულ აქტს, თ. მ.-ის მიერ კი სარჩელით მოთხოვნილ იქნა მხოლოდ ქმედების განხორციელების დავალდებულება. კასატორის მოსაზრებით, განმცხადებლის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად, ძალადაკარგულად ან არარად ცნობის გარეშე, იმავე ორგანოს დავალდებულება იმავე მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, კანონშეუსაბამოა.

კასატორს მიაჩნია, რომ უსაფუძვლოა სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ თ. მ.-ის მიერ ობიექტების შეძენა მოხდა მიწის ნაკვეთებთან ერთად, რამდენადაც კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმეში არსებულ საკუთრების მოწმობებსა და ნასყიდობის ხელშეკრულებაში არ არის მითითებული მიწის ნაკვეთის ობიექტთან ერთად შეძენის თაობაზე. ასევე, კასატორის მოსაზრებით, გასაჩივრებულ განჩინებაში მტკიცებულებად მოყვანილია ქ. ბათუმის მერის წერილი, განკუთვნილი აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრისადმი, ხოლო აღნიშნული წერილის შეფასება სასამართლოს მიერ მოხდა არაობიექტურად. თუ სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თ. მ.-ის მიერ შენობა-ნაგებობების შეძენა მოხდა შესაბამისი წილის მიწის ნაკვეთთან ერთად, მაშინ მას უნდა გამოეყენებინა სსკ-ის 991-ე მუხლი, რომლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირის ხარჯზე უსაფუძვლოდ გამდიდრდა, მოვალეა, დაუბრუნოს მას მიღებული. საქმეში არსებული მასალებით დასტურდება, რომ ობიექტების მესაკუთრეს წარმოადგენდა ქ. ბათუმის მერია. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2. მუხლის თანახმად, მესამე პირი აუცილებლად უნდა იქნეს ჩაბმული, თუ ის არის იმ სამართალურთიერთობის მონაწილე, რომელზეც მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი, შესაბამისად, საქმეში ჩაბმული უნდა ყოფილიყო ქ. ბათუმის მერია.

კასატორმა ასევე გაასაჩივრა საოქმო განჩინება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს შუამდგომლობა საქმის მორიგებით დასრულების თაობაზე. თ. მ.-ი თანხმობას აცხადებდა მორიგებაზე. სასამართლოში წარმოდგენილ იქნა ორივე მხარის მიერ ხელმოწერილი მორიგების აქტი დასამტკიცებლად. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 3.2. მუხლის თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. ამავე კოდექსის 218.1. მუხლის მიხედვით, სასამართლომ ყველანაირად ხელი უნდა შეუწყოს და მიიღოს კანონით გათვალისწინებული ყველა ზომა, რათა მხარეებმა საქმე მორიგებით დაასრულონ, რაც სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა.

საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 25 სექტემბრის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. მუხლის გ) პუნქტის საფუძველზე აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად /პროცესუალური კასაცია/.

საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარის _ თ. მ.-ის წარმომადგენელმა არ ცნო საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების უცვლელად დატოვება /იხ.ს.ფ. სხდომის ოქმი/.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების მოტივების საფუძვლიანობის, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმებისა და საქმის სასამართლო სხდომაზე განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 მარტის განჩინება და 2007 წლის 26 თებერვლის საოქმო განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას დარღვეულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393.2. და 394. ,,ე” მუხლების მოთხოვნები. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ასევე არასწორად განმარტა კანონი, განჩინება იურიდიულად არ არის დასაბუთებული.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დასაბუთებულია, რომლის მოტივების საფუძველზე საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და სათანადო სამართლებრივი შეფასება არ მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, სასამართლოს მიერ გამოტანილი დასკვნები არ გამომდინარეობს საქმეში არსებული მასალების ობიექტური შეფასებიდან, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თ. მ.-მა აუქციონის წესით შეიძინა ...-ს ქ. ¹40-სა და ...-ის ქ. ¹39-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლების პირველ სართულზე მდებარე ფართების 5/22 და 2/9 წილი. აღნიშნული ფართები საკუთრების მოწმობით წარმოადგენდა თ. მ.-ის საკუთრებას, რის გამოც, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, მიწის ნაკვეთიც წარმოადგენდა თ. მ.-ის საკუთრებას.

საკასაციო სასამართლოს სრულიად დაუსაბუთებლად მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული დასკვნა იმ პირობებში, როცა სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია საქმისათვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობის გარემოებები, ამასთან, არარსებული ფაქტი მიიჩნია დადგენილად, რომ თ. მ.-მა აუქციონზე არასაცხოვრებელი ფართების შეძენით, ფაქტობრივად, მოახდინა მიწის ნაკვეთის შეძენაც, რაც სრულიად დაუსაბუთებელია, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო «ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ» კანონის მე-6 მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ მითითებული კანონის ამოქმედების შემდეგ სახელმწიფო ქონების პრივატიზება ხდება იმ მიწის ნაკვეთთან ერთად, რომელზეც იგი არსებული წესით არის დამაგრებული საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.

ზემოაღნიშნული ნორმის საფუძველზე საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სახელმწიფო ქონების პრივატიზაცია მხოლოდ იმ მიწის ნაკვეთთან ერთად უნდა განხორციელდეს, რომელზეც იგი არსებული წესით არის დამაგრებული, ანუ სამართლებრივად კანონმდებლის მიერ ცალსახად განისაზღვრა პირობა, რომელიც უნდა იქნეს უზრუნველყოფილი სახელმწიფო ქონების პრივატიზებისას გამყიდველის მიერ. შესაბამისად, თ. მ.-ის მოსაზრება, რომ არასაცხოვრებელი ფართის შეძენისას მას უნდა შეეძინა მიწის ნაკვეთიც, იურიდიულად გამართლებულია, თუმცა საქმეში არსებული არც ერთი მტკიცებულებით, მათ შორის, მოსარჩელის მიერ წარდგენილიც, არ ადასტურებს ამგვარი ფაქტის არსებობას, რომ არასაცხოვრებელი ფართის ყიდვა-გაყიდვა მოხდა მიწის ნაკვეთთან ერთად. უფრო, მეტიც მოსარჩელის მოთხოვნა ემყარება მხოლოდ ვარაუდს, რომ არარსებული ფაქტი, რეალურად არსებობდა მისი სამართლებრივად გამართლებულობის გამო, რაც სრულიად დაუსაბუთებელია იმ პირობებში, როცა არც აუქციონის დოკუმენტაციაში და არც ნასყიდობის ხელშეკრულებაში არ ფიქსირდება, რომ არასაცხოვრებელი ფართი აუქციონზე გავიდა მიწის ნაკვეთთან ერთად და გაიყიდა ერთობლივად, ანუ მმართველობითი ორგანოს მიერ კანონის მოთხოვნა აღსრულებული არ ყოფილა, ვინაიდან წარმოდგენილი მტკიცებულებების თანახმად, გასხვისდა მხოლოდ არასაცხოვრებელი ფართი.

საქმის მასალების თანახმად, მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია აუქციონის პირობები, რომ საპრივატიზებოდ მხოლოდ არასაცხოვრებელი ფართი იქნა გატანილი გასაყიდად მოპასუხის მიერ. მეტიც, მოსარჩელემ მონაწილეობა მიიღო რა აუქციონზე, ამგვარად გამოხატა ნება მიეღო ადმინისტრაციული ორგანოს შეთავაზებული აუქციონის პირობა, რომელიც ეხებოდა მხოლოდ არასაცხოვრებელ ფართს; შემდგომში მოსაჩელის მიერ არც სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის ხელშეკრულება იქნა გასაჩივრებული, არ მოუთხოვია მისი ბათილად ცნობა სასარჩელო წესით, შესაბამისად, მოსარჩელემ მიიღო პრივატიზაციის ის ფორმა და პირობა, რაც გამყიდველის მიერ იქნა შეთავაზებული, რომელშიც მოსარჩელის მიერ მიწის ნაკვეთის შეძენა არასაცხოვრებელ ფართთან ერთად არ დასტურდება.

ამასთან, აღსანიშნავია, იმ ვითარებაში, როცა მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია სახელმწიფო ქონების ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების და აუქციონის მართლზომიერების საკითხი სასარჩელო წესით, ამ შემთხვევაში მოსარჩელეს არ გააჩნია კანონიერი ნდობა ადმინისტრაციული ორგანოს მიმართ, რამდენადაც ამ საფუძვლით, მოსარჩელეს შეეძლო ედავა სწორედ პრივატიზაციის შესრულების კანონიერებაზე, რომ მას კანონიერი ნდობა გააჩნდა ადმინისტრაციული ორგანოსადმი, რომ ეს უკანასკნელი სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციას მოახდენდა კანონის ფარგლებში მიწის ნაკვეთთან ერთად.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს მიერ განვითარებული სამართლებრივი დასკვნები უნდა გამომდინარეობდეს საქმეში არსებული მტკიცებულებებიდან და შესაბამისად. მათი შეფასებისა და გამოკვლევის საფუძველზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებიდან. არარსებულ ფაქტობრივ გარემოებაზე დამყარებული გადაწყვეტილება, სასამართლოს მიერ ნორმის სწორად განმარტების პირობებშიც კი წინააღმდეგობრივია და სამართლებრივად მცდარ შეხედულებამდე მიდის, რამდენადაც სასამართლოს მიერ იურიდიული კვალიფიკაციის მოხდენა თავის თავში მოიცავს საქმის ფაქტობრივი გარემოებების შესაბამისობას კანონით დადგენილი ნორმის შემადგენლობის ნიშნებთან.

საკასაციო სასამართლო დასკვნის სახით განმარტავს, რომ საკანონმდებლო აქტით დადგენილი და გათვალისწინებული სამართლებრივი შედეგი სასამართლო გადაწყვეტილებით შესაძლებელია დადგეს იურიდიული კვალიფიკაციის გზით, თუმცა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საკანონმდებლო მოთხოვნის საფუძვლის ფაქტობრივი წინაპირობები არსებობს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მიუხედავად მოსარჩელის მოთხოვნის იურიდიული საფუძვლიანობისა, სარჩელის ამ ფორმით შეუძლებელია მოთხოვნის დაკმაყოფილების მიზნის მიღწევა, რამდენადაც არარსებულ ფაქტობრივ გარემოებაზე დამყარებული მოთხოვნა არ შეიძლება გახდეს სამართლებრივად საფუძვლიანი გადაწყვეტილების მიღების საფუძველი, რამდენადაც სასამართლო გადაწყვეტილებას იღებს საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების მეშვეობით მომზადებული სამართლებრივი დასკვნის ფარგლებში, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზე არ არის, ვინაიდან ამგვარ ფაქტს ადგილი არ ჰქონია პრივატიზაციის პროცედურის მიმდინარეობისას და სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას მიიჩნიოს კანონით გათვალისწინებული პირობა შესრულებულად, მაშინ, როცა ორგანოს მიერ კანონის მითითებული მოთხოვნა შესრულებული არ ყოფილა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა იმსჯელოს, მხარეთა შორის დადებული გარიგება /სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის შესახებ/ ფაქტობრივად, საქმეში არსებული მტკიცებულებების მიხედვით, მოიაზრებდა თუ არა გარიგებას მიწის ნაკვეთზეც, ვინაიდან არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზება შესაძლებელია მხოლოდ მიწის ნაკვეთთან ერთად და მისი გამოცალკევება შეუძლებელია. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა უნდა გამოიკვლიოს და სარწმუნოდ დაადგინოს მიწა, რომლის რეგისტრაციაში გატარებასაც მოითხოვს თ. მ.-ი შედის თუ არა იმ ფართის არსებით შემადგენელ ნაწილში, რომელიც აუქციონზე შეიძინა ამ უკანასკნელმა, რამდენადაც საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ შენობა-ნაგებობა წარმოადგენს იმ მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს, რომელზეც იგი არის განლაგებული, ანუ საკუთრების უფლება პროპორციულად ვრცელდება შენობის მიერ დაკავებულ მიწის ნაკვეთზეც.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროსა და თ. მ.-ს შორის გაფორმებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებასა და მოსარჩელეზე გაცემულ საკუთრების მოწმობაში შესაბამისი წილის მიწის ნაკვეთის გაყიდვა არ არის აღნიშნული.

საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105.2. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ სასამართლომ საქმის განხილვისას უნდა მოიპოვოს მტკიცებულებები, სარწმუნოდ დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, მისცეს მათ სამართლებრივი შეფასება და გამოიტანოს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა ისარგებლოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილებით და მოიპოვოს მტკიცებულებები, კერძოდ, სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს არასაცხოვრებელი ფართის პრივატიზებისას გამყიდველმა აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრომ გაითვალისწინა თუ არა მიწის წილობრივი ღირებულება ობიექტის გასაყიდ ფასში, რამდენადაც მოსარჩელეს მიწის საფასური იმ შემთხვევაში თუ მისი შესყიდვა აუქციონზე მოხდა არასაცხოვრებელ ფართთან ერთად უნდა გადაეხადა არასაცხოვრებელი ფართის შესყიდვისას, გამყიდველს კი აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს მიწის ღირებულება უნდა გაეთვალისწინებინა საპრივატიზაციო ობიექტის ფასში.

საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399.1. და 377.3. მუხლების საფუძველზე განმარტავს, რომ საკასაციო სასამართლოს განხილვის საგანი შეიძლება იყო სასამართლოს აგრეთვე ის განჩინებები, რომლებიც გამოტანილია საქმის სააპელაციო ინსტანციაში განხილვასთან დაკავშირებით და რომელიც წინ უსწრებს სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანას, იმისგან დამოუკიდებლად, დასაშვებია თუ არა მათ მიმართ კერძო საჩივრის შეტანა.

სააპელაციო სასამართლოში აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრომ და თალიკო მ.-მ წარადგინეს მორიგების აქტი დასამტკიცებლად /იხ.ს.ფ. 65/. სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 26 თებერვლის საოქმო განჩინებით მხარეებს უარი ეთქვათ მორიგების აქტის დამტკიცებაზე იმ საფუძვლით, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენდა შესყიდული ობიექტის რეგისტრაცია, ხოლო ობიექტის შესყიდვის გამო ნაკვეთის ღირებულების გადახდა, ნორმატიული ფასის გათვალისწინებით, რაც მორიგების აქტის საგანს წარმოადგენდა, ეწინააღმდეგებოდა კანონმდებლობას /იხ.ს.ფ. 61, სხდომის ოქმი/.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 3.2. მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მონაწილე ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია, საქმე მორიგებით დაამთავროს, უარი თქვას სარჩელზე ან ცნოს სარჩელი მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.1. მუხლში რეგლამენტირებულია ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილების განხორციელების სავალდებულო პრინციპი _ უფლებამოსილების განხორციელება კანონის საფუძველზე, კერძოდ, ადმინისტრაციული ორგანო არაუფლებამოსილია, კანონმდებლობის მოთხოვნის საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე მოქმედება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსი, განსხვავებით სამოქალაქო სამართალწარმოებისაგან, ამკვიდრებს ადმინისტრაციული (საჯარო) კანონმდებლობის მნიშვნელოვან პრინციპს _ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გადაწყვეტილების მიღებას უფლებამოსილების ფარგლებში, ანუ განსხვავებით კერძო სამართლებრივი ურთიერთობებისაგან, სადაც მოქმედებს ნების ავტონომიის პრინციპი, ადმინისტრაციული ორგანო მოქმედი კანონმდებლობით შეზღუდულია ნების გამოხატვის თვალსაზრისით, კერძოდ, მისი გადაწყვეტილება ნებისმიერ შემთხვევაში უნდა გამომდინარეობდეს მისთვის კანონით პირდაპირ მინიჭებული უფლებამოსილების ფარგლებიდან. ადმინისტრაციული ორგანო სამართალწარმოებაში დისპოზიციურობის პრინციპის გამოვლენისას შეზღუდულია კანონით მინიჭებული უფლებამოსილების და კანონიერების ფარგლებით, რამდენადაც მისი ნების გამოვლენა (სარჩელის ცნობა, მორიგება, სარჩელზე უარის თქმა) ნებისმიერ შემთხვევაში უნდა იყოს კანონიერი, კანონის ჩარჩოში მოქცეული, წინააღმდეგ შემთხვევაში სასამართლო ვალდებულია რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 3.2. მუხლის საფუძველზე შეამოწმოს ადმინისტრაციული ორგანოს ამგვარი ნების გამოვლენა, არაუფლებამოსილია მიიღოს ამ უკანასკნელისგან იგი, იმ შემთხვევაში თუკი ამგვარი ეწინააღმდეგება მოქმედ კანონმდებლობას.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ ადმინისტრაციულ ორგანოსა და ფიზიკურ პირს შორის მიღწეული მორიგების უკანონობა დასაბუთებულია კანონსაწინააღმდეგოდ, რამდენადაც ის მოტივი (ობიექტის შესყიდვის გამო ნაკვეთის ღირებულების გადახდა, ნორმატიული ფასის გათვალისწინებით), რაც მორიგების დამტკიცებაზე უარის თქმას დაედო საფუძვლად სააპელაციო სასამართლოს მიერ, არ გამომდინარეობს მოქმედი კანონმდებლობის სწორი გაგება-გამოყენებიდან.

საკასაციო სასამართლოს სრულიად დაუსაბუთებლად მიაჩნია სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული დასკვნა ამ ნაწილშიც, კერძოდ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საოქმო განჩინება მიღებულია სსსკ-ის 393.2 «ბ» მუხლის მოთხოვნების დარღვევით, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, რაც სამართლებრივად არასწორი განჩინების დადგენის საფუძველი გახდა, რამდენადაც ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებული მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ კანონის 6.2. მუხლის თანახმად, სარგებლობაში არსებული მიწის ყოველ კვადრატულ მეტრზე საკუთრების უფლების აღიარების საფასური შეადგენს საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის დროისათვის მიწის ერთ კვადრატულ მეტრზე საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრულ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწაზე ქონების გადასახადის წლიური განაკვეთის ათმაგ ოდენობას, ხოლო ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარების საფასური გადახდილ უნდა იქნეს ერთიანად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასაციის მოტივს, რომ ქ. ბათუმის მერია საქმეში ჩაბმული უნდა ყოფილიყო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2. მუხლის საფუძველზე მესამე პირად, რამდენადაც ქ. ბათუმის მერია არასაცხოვრებელი ფართის აუქციონზე გასაყიდად გატანამდე, წარმოადგენდა გასაყიდი ობიექტების მესაკუთრეს, რის გამოც ის არის იმ სამართალურთიერთობის მონაწილე, რომელზეც მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა გაატაროს საპროცესო ღონისძიება ქ. ბათუმის მერიის საქმეში ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2. მუხლის საფუძველზე მესამე პირად ჩაბმის შესახებ.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412.1. მუხლით განსაზღვრული საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილების და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლები, ხოლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის მიხედვით შეუძლებელია ახალი გადაწყვეტილების მიღება. სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების მიღების მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემომითითებული გარემოებები, სწორი სამართლებრივი კვალიფიკაცია მისცეს დავის საგანს და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53.4 მუხლის შესაბამისად, საქმეზე სასამართლო ხარჯები უნდა გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე, 257-ე, 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 7 მარტის განჩინება;

3. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 26 თებერვლის საოქმო განჩინება;

4. საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

5. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.