ბს-510-487(კ-07) 22 ნოემბერი, 2007წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატამ შემადგენლობით:

ლალი ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე ზეპირი განხილვის გარეშე განიხილა შ. ქ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 5 მაისს ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ე. ბ-ამ მოპასუხეების: ქ. ქუთაისის მთავრობისა და შ. ქ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა 2007 წლის 7 მაისს მოპასუხეთა შორის გაფორმებული ქ. ქუთაისში, .......... ¹78/38-ში არსებული საცხოვრებელი ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და სადავო ბინაზე შ. ქ-ის მფლობელობის შეწყვეტა.

მოსარჩელის მითითებით, იგი 1976 წლიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა შ. ქ-თან და ამ დროიდან ცხოვრობდა ქ. ქუთაისში, ........... ¹78/38-ში არსებულ ბინაში, რომლის ძირითადი დამქირავებელი იყო მისი მეუღლე. 1985 წელს ქორწინება შეწყდა სასამართლოს გადაწყვეტილებით. 1983 წლის შემდეგ, ანუ იმ დროიდან, რაც მეუღლეები ფაქტობრივად ერთმანეთს დაშორდნენ, შ. ქ-ეს სადავო ბინაში არ უცხოვრია და არც რაიმე პრეტენზია გამოუთქვამს, ხოლო თავად მოსარჩელე განაგრძობდა ცხოვრებას, იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს, შეაკეთა სამზარეულო და სააბაზანო. ამ ხნის მანძილზე შ. ქ-ე სტუმრადაც არ მისულა მასთან.

2006 წლის იანვარში მოსარჩელემ შეიტყო, რომ შ. ქ-ეს მისგან მალულად ბინის პრივატიზება განუხორციელებია და თავის საკუთრებად აღურიცხავს, მაშინ როდესაც, ათეული წლების განმავლობაში ნებაყოფლობით საცხოვრებელ ფართზე ხელის აღების გამო მას დაკარგული ჰქონდა არათუ საკუთრების, არამედ სარგებლობის უფლებაც.

მოსარჩელის განმარტებით, ვინაიდან მეუღლეთა შორის სამართლებრივი ურთიერთობა 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მოქმედების პერიოდში წარმოიშვა, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის თანახმად, სადავო საკითხის გადასაჭრელად გამოყენებული უნდა ყოფილიყო 1964 წლის სამოქალაქო კოდექსი და საბინაო კოდექსი. საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 75-ე მუხლისა და საბინაო კოდექსის საფუძველზე 2004 წლის 7 მაისისათვის, ანუ პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაფორმების დროს, შ. ქ-ეს დაკარგული ჰქონდა სადავო ფართით სარგებლობის უფლება და მისი მფლობელობა შეწყვეტილად ითვლებოდა. აღნიშნული უფლება მას დაკარგული ჰქონდა ასევე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 156-ე მუხლის საფუძველზე, ხოლო ამავე კოდექსის 155-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 159-ე მუხლის ძალით ე. ბ-ა წარმოადგენდა კეთილსინდისიერ მფლობელს.

მოსარჩელის მითითებით, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების პირველი პუნქტის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაცია გულისხმობდა მოქალაქეთათვის სახელმწიფო და საზოგადოებრივ საბინაო ფონდში მათ მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სახლის (ბინის) ნებაყოფლობითი შეღავათიანი პირობებით საკუთრებაში უსასყიდლოდ გადაცემას, ხოლო რადგან შ. ქ-ეს არ ჰქონდა დაკავებული ფართი, უფრო მეტიც, დაკარგული ჰქონდა ფართით სარგებლობის უფლება, მასთან სადავო ხელშეკრულების დადება არ შეესაბამებოდა კანონის მოთხოვნებს (ს.ფ. 2-3).

ქუთაისის საქალაქო სასამათლოს 2006 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ე. ბ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ შ. ქ-ემ ბინის ორდერი 1975 წელს მიიღო და 1976 წელს დაქორწინდა. სადავო ბინის დამქირავებელი იყო შ. ქ-ე, პრივატიზაციის დროს იგი განქორწინებული იყო მოსარჩელესთან, რომელიც ამ დროისათვის არ იყო სადავო ბინაში ჩაწერილი და დაკარგული ჰქონდა ბინის პრივატიზების უფლება. ამდენად, სასამართლოს აზრით, მის თანხმობას არ საჭიროებდა გენერალური დამქირავებელი, ვინაიდან “საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის წესის შესახებ” საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის ¹107 დადგენილების მე-5 პუნქტის თანახმად საცხოვრებელი სახლი უსასყიდლოდ გადაეცემოდათ საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებს, რომლებიც საცხოვრებელი სახლის დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები იყვნენ, ხოლო შ. ქ-ის მიერ მფლობელობის უფლების დაკარგვის ფაქტი, ვერ დასტურდებოდა, რადგან მოწმეთა ჩვენებები ურთიერთგამომრიცხავი იყო.

სასამართლოს მითითებით, ის ფაქტი, რომ პრივატიზაციის ხელშეკრულებას ხელს არ აწერდა ბინის გასხვისებაზე უფლებამოსილი პირი, ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძვლად ვერ გამოდგებოდა, ვინაიდან ქუთაისის მთავრობის წარმომადგენელმა დაადასტურა ხელშეკრულების ნამდვილობა (ს.ფ. 101-104).

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. ბ-ამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

აპელანტის მითითებით, მან სადავო ბინაზე უფლება შ. ქ-თან რეგისტრირებულ ქორწინებაში ყოფნით და განქორწინების შემდეგ სადავო ფართის ფლობით მოიპოვა, ხოლო რეგისტრაციის ჩანაწერით და სხვა საცხოვრებლის არქონით, განქორწინების შემდეგაც შეინარჩუნა ფართზე უფლება. ის ფაქტი, რომ ხელშეკრულებას ხელს არ აწერდა გამჩუქებელი, სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ მიიჩნია გარიგების ბათილობისათვის საკმარის საფუძვლად, ვინაიდან ნაჩუქრობის, როგორც ორმხრივი გარიგების ნამდვილობისათვის აუცილებელი იყო ორივე მხარის ნების გამოვლენა. სასამართლოს მითითება, რომ პრივატიზების დროს ე. ბ-ა ბინაში ჩაწერილი არ იყო, ეწინააღმდეგებოდა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს _ ჩანაწერს პასპორტსა და სპეციალურ ბარათზე, ცნობას საპასპორტო განყოფილებიდან, რომლითაც დასტურდება, რომ მოსარჩელის რეგისტრაცია სადავო ბინაზე 2006 წლის ივნისში იქნა გაუქმებული, ანუ მას შემდეგ, რაც სარჩელით მიმართა სასამართლოს, მოგვიანებით კი, მისი საჩივრის საფუძველზე, სადავო ფართში მისი რეგისტრაცია აღდგა (ს.ფ. 108-110).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებით ე. ბ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილება გაუქმდა და სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი ქუთაისში, ......... ¹78/38-ში არსებული საცხოვრებელი ბინის 2004 წლის 7 მაისის პრივატიზების ხელშეკრულება, ხოლო სადავო ბინაზე შ. ქ-ის მფლობელობის შეწყვეტის ნაწილში ე. ბ-ას სასარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ქუთაისში, ............. ¹78/38-ში არსებული ბინა 2004 წლის 7 მაისს პრივატიზებულ იქნა შ. ქ-ის მიერ, რომელიც 1976-დან 1985 წლამდე რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა მოსარჩელესთან.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მართალია, სადავო ბინის ორდერი 1975 წელს შ. ქ-ზე გაიცა, მაგრამ, განქორწინების მიუხედავად, ამ ბინაში მასთან ერთად რეგისტრირებულია ე. ბ-აც. განქორწინების გამო შ. ქ-ის მოთხოვნით ე. ბ-ა რეგისტრაციიდან მოიხსნა, მაგრამ ე. ბ-ამ კვლავ აღიდგინა რეგისტრაცია. ამასთან, ე. ბ-ა რეგისტრაციიდან მოიხსნა 2006 წელს, ბინის პრივატიზაცია კი განხორციელდა 2004 წელს, როცა ამ ბინაში რეგისტრირებული იყო ე. ბ-ა. მოსარჩელის ბინაში ცხოვრების ფაქტს კი კომუნალური გადასახადების ქვითრები და სასამართლოს მიერ გაგზავნილი უწყებაც ადასტურებდა, თანაც ბინაში ასევე რეგისტრირებული იყო ე. ბ-ას შვილი _ გ. ბ-ა. ყოველივე აღნიშნული სასამართლოს აძლევდა იმის საფუძველს, რომ სადავო ბინის დამქირავებლად მიჩნეულიყო ე. ბ-აც.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზების შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილება ბინის პრივატიზებას უკავშირებს ბინით მართლზომიერი სარგებლობის უფლებას. რეგისტრაცია პირის საცხოვრებელ ადგილს არც წარმოშობს და არც აუქმებს. საცხოვრებელი ადგილი შეიძლება არსებობდეს რეგისტრაციის გარეშეც და პირიქით, რეგისტრაციის არსებობა თავისთავად არ წარმოადგენს საცხოვრებელ ფართზე უფლების აღიარების საფუძველს. რეგისტრაცია არის საცხოვრებელ ფართობზე უფლების არსებობის ერთ-ერთი და არა ერთადერთი ფაქტორი, რომელსაც შეუძლია მხოლოდ მინიშნების როლი შეასრულოს, რამდენადაც რეგისტრაციისა და რეგისტრაციის შენარჩუნების სავალდებულო პირობაა ბინაში ფაქტობრივი ცხოვრება.

სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია სადავო ბინაში ე. ბ-ას ცხოვრებისა და კომუნალური გადასახადების გადახდის ფაქტი და აღნიშნა, რომ, მართალია, 1985 წლის განქორწინების გამო სადავო ბინის დამქირავებლად დარჩა შ. ქ-ე, მაგრამ ამ პერიოდისათვის მოქმედი საბინაო კოდექსის 62-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დამქირავებლის ოჯახის წევრებს განეკუთვნებოდა მეუღლე, ხოლო მე-3 ნაწილის მიხედვით, პირი, რომელიც აღარ იყო დამქირავებლის ოჯახის წევრი, მაგრამ განაგრძობდა იმავე სადგომში ცხოვრებას, ისეთივე უფლება-მოვალეობებით სარგებლობდა, როგორითაც დამქირავებელი და მისი ოჯახის წევრი. ამდენად, ე. ბ-ა უნდა მიჩნეულიყო თანადამქირავებლად, რომლის თანხმობაც შ. ქ-ეს ესაჭიროებოდა ბინის პრივატიზაციის დროს, ვინაიდან საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-2 პუნქტის მე-5 აბზაცის თანახმად, ბინა, რომელიც სარგებლობის უფლებით გადაცემული ჰქონდა რამდენიმე დამქირავებელს, მათ საკუთრებაში გადაეცემოდათ ყველა დამქირავებლის თანხმობით.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის მოთხოვნა შ. ქ-ის ბინის ფლობის უფლების დაკარგულად ცნობის თაობაზე, ვინაიდან შ. ქ-ის ბაღდათის რაიონის სოფელ .......-ში ცხოვრების ფაქტი გამოწვეული იყო დედის მოვლითა და მისი გარდაცვალებით (ს.ფ. 154-157).

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შ. ქ-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორის მითითებით, საქართველოს მინიტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-2 პუნქტის მე-5 აბზაცის თანახმად, ბინა, რომელიც სარგებლობის უფლებით გადაცემული ჰქონდა რამდენიმე დამქირავებელს, მათ საკუთრებაში გადაეცემოდათ ყველა დამქირავებლის თანხმობით. სასამართლომ საბინაო კოდექსის 62-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით ე. ბ-ა არასწორად მიიჩნია თანადამქირავებლად. საცხოვრებელი ბინა უსასყიდლოდ გადაეცემოდათ საქართველოს მოქალაქეებს, რომლებიც ამ საცხოვრებელი ბინის დამქირავებლები ან დამქირავებლის ოჯახის წევრები იყვნენ. ბინის დამქირავებელი თავად კასატორი იყო და ბინის ორდერიც მის სახელზე იქნა გაცემული. ე. ბ-ა კი არასწორად იქნა მიჩნეული თანადამქირავებლად, ვინაიდან იმ დროისათვის, როდესაც ბინის პრივატიზება მოხდა, საბინაო კოდექსი ძალადაკარგული იყო, ხოლო თვით ე. ბ-ა _ მასთან განქორწინებული, რის გამოც ვერ ჩაითვლებოდა მისი ოჯახის წევრად. ამასთან, საქმეზე არსებული მოწმეთა ჩვენებები იყო ურთიერთგამომრიცხავი, ხოლო გეგუთის საკრებულოს ცნობით ირკვეოდა, რომ ე. ბ-ა განქორწინების შემდეგ ცხოვრობდა სოფელ .........-ში და იქვე მუშაობდა მასწავლებლად, რაც შეეხება მის სადავო ბინაში რეგისტრაციას, ასეთი არ წარმოშობდა ბინის პრივატიზაციის საფუძველს და იგი არ შეიძლებოდა მიჩნეულიყო სადავო ფართზე დამქირავებლის უფლების მოპოვების პირობად (ს.ფ. 167-168).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევების გარეშე და საქმეზე არსებითად სწორი გადაწყვეტილებაა მიღებული. მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ამ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე სახელმძღვანელო და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, შ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებაზე მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. შ. ქ-ეს დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის 30%-ის _ 90 (ოთხმოცდაათი) ლარის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.