ბს-512-489(კ-07) 22 ნოემბერი, 2007წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატამ შემადგენლობით:

ლალი ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე ზეპირი განხილვის გარეშე განიხილა ზ. ჟ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ზ. ჟ-მა 2002 წლის 20 თებერვალს სარჩელით, მოგვიანებით კი _ დაზუსტებული სარჩელით მიმართა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების _ საქართველოს სახელმწიფო კანცელარიის, საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს, საქართველოს ............... სახელობის ........... საავადმყოფოს, ........... სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკის დირექტორი ა. მ-ის, შ. გ-ისა და გ. შ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის მატერიალური და მორალური ზიანის ასანაზღაურებლად მის სასარგებლოდ 50 000 აშშ დოლარის, ხოლო ........... სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკის დირექტორ ა. მ-თვის, შ. გ-ისა და გ. შ-თვის _ 10 000 ლარის ოდენობით გადახდის დაკისრება (ს.ფ. 1-3; 89-92).

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილებით ზ. ჟ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქმის მასალების საფუძველზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა გარემოება, რომელიც ეჭვის ქვეშ დააყენებდა მოსარჩელის მიმართ ჩატარებულ სამედიცინო გამოკვლევებს და დასმული დიაგნოზის სისწორეს.

რაიონულმა სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება, რომ მის მიმართ ჩატარებული მკურნალობით და არასწორი დიაგნოზით მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა გაუარესდა, რამდენადაც მოპასუხეთა მხრიდან ადგილი არ ჰქონია მოსარჩელისათვის სხეულის დაზიანებასა და ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებას.

მოსარჩელე სასარჩელო მოთხოვნებს ამყარებდა სამოქალაქო კოდექსის 1007-ე მუხლის მოთხოვნებზე. აღნიშნული მუხლი ითვალისწინებს სამედიცინო დაწესებულებაში მკურნალობისას პირის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებას. პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. ზიანი სახეზეა, როდესაც იგი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით, მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი და ზიანის მიმყენებელს მიუძღვის ბრალი. ზიანი შეიძლება მიეყენოს პიროვნების სიცოცხლესა და ჯანმრთელობას. ასეთ შემთხვევაში პირს შეუძლია მოითხოვოს მორალური ზიანი, რომელიც სულიერ განცდებთან, ტანჯვასთანაა დაკავშირებული (სამოქალაქო კოდექსის მე-18, 413-ე მუხლები), თუ არ არსებობს ზიანი, მაშინ საერთოდ არ არსებობს დელიქტური ვალდებულება, რადგან თუ ზიანი არ არის, მაშინ ასანაზღაურებელიც არაფერია. სასამართლოს აზრით, მოპასუხეთა ქმედებაში არ არსებობდა ზიანის მიყენებისათვის ზემოაღნიშნული პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები.

რაიონულმა სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ მატერიალური ზიანის მოთხოვნის ნაწილში სარჩელი დაუსაბუთებელი და ამასთან, ხანდაზმული იყო. დავის გადაწყვეტისას გამოყენებული უნდა ყოფილიყო იმ დროისათვის მოქმედი 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის ნორმები. აღნიშნული კოდექსის 75-ე მუხლის თანახმად, უფლების დაცვის საერთო ვადა შეადგენდა 3 წელს, ხოლო მე-80 მუხლის მიხედვით, სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა იწყებოდა უფლების წარმოშობის დღიდან. სარჩელის უფლება წარმოიშობოდა იმ დღეს, როდესაც პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო დარღვეული უფლების შესახებ. ზ. ჟ--თვის დასმული დიაგნოზი ცნობილი იყო 1984-85 წლებში. ამის მიუხედავად მოსარჩელემ სასამართლოს სარჩელით მიმართა 2002 წლის 2 თებერვალს. შესაბამისად, გასულად იქნა მიჩნეული კანონით დადგენილი 3 წლიანი ხანდაზმულობის ვადა, რაც 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 84-ე მუხლის თანახმად, სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა (ს.ფ. 239-241).

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ზ. ჟ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება.

აპელანტის მითითებით, მოცემულ საქმეზე კომისიური სასამართლო სამედიცინო .............. ექსპერტიზის ჩატარებაზე მას უარი ზოგადად არ განუცხადებია, იგი მხოლოდ საქართველოში მოქმედ ექსპერტებს არ ენდობოდა.

გადაწყვეტილების მიღებისას სასამართლო დაეყრდნო მოპასუხეების ახსნა-განმარტებებს და იმ სამედიცინო დოკუმენტაციას, რომელსაც იგი ეჭვქვეშ აყენებდა.

ზემოაღნიშნული დოკუმენტაციის და მის საფუძველზე მოსარჩელისათვის დასმული დიაგნოზის გასაბათილებლად ზ. ჟ-მა შუამდგომლობით მიმართა სასამართლოს და ითხოვა მტკიცებულებათა გამოთხოვა, კერძოდ, დავალებოდა რუსეთის ფედერაციის კომპეტენტურ ორგანოს სასამართლოს გადმოეგზავნა სათანადო საბუთები იმის შესახებ, მსახურობდა თუ არა ზ. ჟ-ი 1976-78 წლებში მუშათა ბატალიონის პოლკში ¹........, იყო თუ არა აღნიშნული პოლკი განლაგებული რუსეთის ფედერაციის ჩელიაბინკის ოლქის დასახლება “........... 65-ში”, აწარმოებდა თუ არა იგი სამშენებლო სამუშაოებს თავდაცვითი დანიშნულების ქარხნებში ¹20, ¹21, ¹35, ტერიტორიამ, რომელზედაც აღნიშნული ქარხნები იყო განლაგებული განიცადა თუ არა რადიაქტიული დაბინძურება, თუმცა სასამართლოს 2003 წლის 25 სექტემბრის განჩინებით მოსარჩელის შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს ზემოაღნიშნულ განჩინებაზე ზ. ჟ-მა კერძო საჩივარი შეიტანა. კერძო საჩივარი სასამართლოს არ განუხილია, რითაც დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 417-ე მუხლის მოთხოვნა.

ამდენად, რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილება გამოიტანა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარდგენილ იმ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, რომლის გაბათილებასაც იგი მოითხოვდა.

რაიონულმა სასამართლომ სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმულად მიიჩნია 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის ნორმების საფუძველზე. აპელანტის მითითებით, მართალია, მხარეთა შორის ურთიერთობა წარმოიშვა ახალი სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე, მაგრამ აღნიშნული კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობებისას გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ ერთმანეთშორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ ან თუ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების მიმართ ახალ წესებს ითვალისწინებს. მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ ძალადაკარგული ნორმატიული აქტით ისე იხელმძღვანელა, რომ მხარეებისთვის არ უკითხავს, სურდათ თუ არა ურთიერთობა ამ კოდექსით მოეწესრიგებინათ (ს.ფ. 239-241).

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა პალატის 2005 წლის 21 მარტის საოქმო განჩინებით სახელმწიფო კანცელარიის უფლებამონაცვლედ დადგინდა საქართველოს მთავრობის კანცელარია. ამავე სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა: საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსა და საქართველოს მთავრობის კანცელარიას მორალური და მატერიალური ზიანის ასანაზღაურებლად სოლიდარულად დაკისრებოდათ 50 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის, ხოლო ............. სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს, ა. მ-ს, შ. გ-ესა და გ. შ-ეს _ 50 000 ლარის გადახდა (ს.ფ. 293-296).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებით ზ. ჟ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ზ. ჟ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მოტივები მდგომარეობს შემდეგში:

სამოქალაქო კოდექსის მე-18 მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლით გათვალისწინებული სიკეთის დაცვა ხორციელდება მიუხედავად ხელმყოფის ბრალისა, ხოლო თუ დარღვევა გამოწვეულია ბრალეული მოქმედებით, პირს შეუძლია მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურებაც. ზიანის ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს იმ მოგების სახით, რომელიც წარმოექმნა ხელმყოფს. ბრალეული ხელყოფის შემთხვევაში უფლებამოსილ პირს უფლება აქვს მოითხოვოს არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურებაც. მორალური ზიანის ანაზღაურება შეიძლება ქონებრივი ზიანის ანაზღაურებისაგან დამოუკიდებლად. ამ კოდექსის 413.1 მუხლის თანახმად, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისათვის. ამავე კოდექსის 1007-ე მუხლის თანახმად, სამედიცინო დაწესებულებაში მკურნალობისას (ქირურგიული ოპერაციის ან არასწორი დიაგნოზით დამდგარი შედეგი და სხვა) პირის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საერთო საფუძვლებით. ზიანის მიმყენებელი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისაგან, თუ დაამტკიცებს, რომ ზიანის დადგომაში მას ბრალი არ მიუძღვის.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებული ........... სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის, აგრეთვე რესპუბლიკის კლინიკური ............. საავადმყოფოს ავადმყოფობის ისტორიიდან ამონაწერის, სამედიცინო დასკვნების მიხედვით დადგენილად მიიჩნია, რომ ზ. ჟ-ს 1984-85 წლებში ჩატარებული სტაციონარული და ამბულატორიული გამოკვლევებისა და მკურნალობის შედეგად დაუდგინდა დიაგნოზი: ასთენოფო-დეპრესიული სინდრომი, ფობიკური ნევროზი (კარდიოფობია) “შიზოფრენია დუნედ მავალი ნევროზის მაგვარი მიმდინარეობით”. 1985 წელს მკურნალობდა მოსკოვის ........... სახელობის .......... კლინიკაში, სადაც დაუდგინდა იგივე დიაგნოზი “შიზოფრენია ნევროზისმაგვარი სიმპტომატიკით”.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებს და შესაგებელს, ხოლო ამ მუხლის მე-3 პუნქტით საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა და ზ. ჟ-ის მიერ ვერ იქნა წარდგენილი რაიმე დამადასტურებელი მტკიცებულება იმისა, რომ 1984-85 წლებში ჩატარებული სტაციონარული და ამბულატორიული გამოკვლევებისა და მკურნალობის შედეგად მას დაუდგინდა არასწორი დიაგნოზი, რომ სამედიცინო დაწესებულებებში არასწორი მკურნალობის შედეგად მის ჯანმრთელობას მიადგა ზიანი. ამასთან, აპელანტის მიერ ვერ იქნა წარდგენილი მისთვის მატერიალური ზიანის მიყენების დამადასტურებელი მტკიცება.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში არ დასტურდება, რომ ზიანი დადგა მოპასუხეთა ბრალეული ქმედებების შედეგად. ამასთან, არ არსებობდა მიზეზობრივი კავშირი მოპასუხეთა ბრალეულ ქმედებასა და აპელანტის მიერ დასახელებულ შედეგს _ არასწორი მკურნალობის შედეგად მისი ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენებას შორის.

სამოქალაქო კოდექსის 1008-ე მუხლის თანახმად, დელიქტით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლების ხანდაზმულობის ვადა არის სამი წელი იმ მომენტიდან, როცა დაზარალებულმა შეიტყო ზიანის ან ზიანის ანაზღაურებაზე ვალდებული პირის შესახებ. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 1984-85 წლებში ჩატარებული სტაციონარული და ამბულატორიული გამოკვლევების შედეგად არასწორი დიაგნოზის დადგენისა და მკურნალობის გამო მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა მოპასუხეებისაგან 2002 წლის 20 თებერვალს სასამართლოში სარჩელის წარდგენის საფუძველზე არის ხანდაზმული (ს.ფ. 484-489).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ. ჟ-მა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება (ს.ფ. 492-493).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ზ. ჟ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა არსებითი პროცესუალური დარღვევების გარეშე და საქმეზე სწორი გადაწყვეტილებაა მიღებული. მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე სახელმძღვანელო და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზ. ჟ-ის საკასაციო საჩივარი არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ზ. ჟ-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებაზე მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.