ბს-527-505(2კ-08) 10 ივლისი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

მარიამ ცისკაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 მარტის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 5 აპრილს შპს “....” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2005 წლის 2 მარტის ¹04-03/11506 საგადასახადო მოთხოვნით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ შპს „....“ მოითხოვა 152160 ლარისა და საურავის _ 197557 ლარის გადახდა. აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა იყო უკანონო, ვინაიდან შპს „....“ არ გააჩნდა არანაირი დავალიანება და თანხა, რომლის გადახდასაც მოითხოვდა საგადასახადო ინსპექცია, მას გადახდილი ჰქონდა კანონით დადგენილი წესით.

მოგვიანებით შპს “.....” თბილისის საქალაქო სასამართლოში წარადგინა დაზუსტებული სასარჩელო განცხადება, რომელშიც მიუთითა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია შპს „....“ მოითხოვდა 152160 ლარის გადახდას დამატებული ღირებულების გადასახადის სახით, იმ გარიგებებიდან გამომდინარე, რომლებიც შპს „.....“ დადო შპს „....“ და შპს „.....“, რომელთაც ბიუჯეტთან მოხდენილი ჰქონდათ ანგარიშსწორება, რაც დასტურდებოდა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის მიერ გაცემული შესაბამისი ცნობით, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებითა და სალაროს შემოსავლის ორდერებით.

შპს “....” თბილისის საქალაქო სასამართლოში წარადგინა კიდევ ერთი დაზუსტებული სასარჩელო განცხადება, რომლითაც საბოლოოდ მოითხოვა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 2 მარტის ¹04-03/11506 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა და დღგ-ს გაუქმებული ჩათვლების აღდგენა. აღნიშნულ დაზუსტებულ სასარჩელო განცხადებაში მოსარჩელემ მოპასუხეებად მიუთითა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტსა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციაზე, ხოლო მესამე პირებად _ შპს “....” და შპს “.....”.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 14 თებერვლის განჩინებით მოცემულ საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ თბილისის საგადასახადო ინსპექცია და ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 5 მაისის გადაწყვეტილებით შპს “....” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 2 მარტის ¹04-03/11506 საგადასახადო მოთხოვნა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებებისა და ფაქტების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობისა და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა იმავე გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან ერთი თვის ვადაში.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, როგორც მოცემულ საქმეში წარმოდგენილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 2 მარტის ¹04-03/11506 საგადასახადო მოთხოვნით დგინდებოდა, შპს „....“ 2005 წლის 2 მარტის მდგომარეობით, ბიუჯეტის მიმართ გააჩნდა დღგ-ს დავალიანება შემდეგი ოდენობით _ გადასახადის ძირითადი თანხა _ 152160 ლარი და საურავი _ 197557 ლარი. საქმეში არსებული ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2002 წლის 24 ივლისის ¹212 ცნობის მიხედვით, შპს „....“ მიერ გამოწერილი შემდეგი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების _ სერია აა-70, ¹026531, ¹0231198, ¹024428, ¹024446, ¹030515, ¹031984, ¹031767, ¹031922, ¹030741, ¹028642, ¹028532, ¹022652, ¹028548, ¹028522, ¹028760, ¹031828 _ მე-4 ეგზემპლარები ჩაბარებული ჰქონდა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში და გადაგზავნილი იყო საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურში. შპს „....“ ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება მოხდენილი ჰქონდა აღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმეში წარმოდგენილი ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის 2002 წლის 1 აგვისტოს ¹839 ცნობის თანახმად, შპს „....“ მის მიერ გამოწერილი შემდეგი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების _ სერია აა-70, ¹024773, ¹024845, ¹032103, ¹032203, ¹032301, ¹032101, ¹032265, ¹032316, ¹032319, ¹032345, ¹034906, ¹034851, ¹034972, ¹034967, ¹034847, ¹034915, ¹034715, ¹040455, ¹040427, ¹040454, ¹034985, ¹029569, ¹027040 _ მე-4 ეგზემპლარები ჩაბარებული ჰქონდა ბათუმის საგადასახადო ინსპექციაში და გადაგზავნილი იყო საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურში. შპს „.....“ ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება მოხდენილი ჰქონდა აღნიშნული საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების შესაბამისად.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხე მხარეს არ წარმოუდგენია და საქმეში არ მოიპოვებოდა მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დროს შესწავლილ იქნა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დარღვეული იყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ იყო, თავისი გადაწყვეტილება დაეფუძნებინა იმ გარემოებებსა და არგუმენტებზე, რომლებიც არ იყო სათანადოდ გამოკვლეული და შესწავლილი. ამავე კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოეკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიეღო ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ამდენად, სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემული იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შესწავლის გარეშე, რის გამოც იგი სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 5 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელთაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 ივნისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექცია, ხოლო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექცია. ამავე პალატის 2008 წლის 18 მარტის საოქმო განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის უფლებამონაცვლედ დადგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრი (საგადასახადო ინსპექცია).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 მარტის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 5 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივრებში მითითებული გარემოებები არ ქმნიდა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ შემადგენლობას და შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს. სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და არ გაიზიარა აპელანტის _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) მიერ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად იმაზე მითითება, რომ მოცემულ შემთხვევაში შესაძლებელია სახეზე ყოფილიყო ანგარიშ-ფაქტურების გაყალბება, კერძოდ, მათი გამოწერა უსაქონლო და ფიქტიურ ოპერაციებზე, ვინაიდან აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში წარმოდგენილი არ იყო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, საგადასახადო დეპარტამენტის მხრიდან დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების შესახებ წერილობითი მითითების გამოცემის სამართლებრივ საფუძველს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, წარმოადგენდა შესაბამისი პერიოდისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2, მე-6, 114-ე, 115-ე და 118-ე მუხლები. სააპელაციო სასამართლოს არ გაურკვევია, მოსარჩელის მიერ შესაბამისი ოპერაციების განხორციელებისას ხომ არ იყო საგადასახადო დოკუმენტაცია შექმნილი არარსებულ, მიუწოდებელ ან მიუღებელ საქონელზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, ნაწარმოები ოპერაციის (საქონლის მიწოდების) დროს, როდესაც მოხდა დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელება, გადასახადის თანხის გადახდა სახელმწიფო ბიუჯეტში განისაზღვრებოდა „საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ“ საქართველოს კანონით, რომლის მე-9 მუხლი განსაზღვრავდა, რომ ბიუჯეტის ყველა შემოსავალი უნდა ასახულიყო ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშებზე და დაუშვებელი იყო ბიუჯეტის შემოსავლებში თანხების აღრიცხვა, როგორც ხაზინის, ასევე გადამხდელების მომსახურე კომერციულ ბანკებში შესაბამის ანგარიშებზე მათი სრულფასოვანი ასახვის გარეშე. გარდა ამისა, შესაბამის პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მხოლოდ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა არ იყო საკმარისი გადასახადის გადახდილად მისაჩნევად, ვინაიდან დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარება სწორედ ის თანხა, რომელიც გადახდილია სახელმწიფო ბიუჯეტში და მოხვედრილი ეროვნულ ბანკში გახსნილ ბიუჯეტის სახაზინო ანგარიშზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 და 22 მაისის განჩინებებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 13 და 22 მაისის განჩინებების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივრები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 10 ივლისამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 18 მარტის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.