ბს-532-510(კ-08) 10 ივლისი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

მარიამ ცისკაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2004 წლის 14 ივნისს შპს “....” სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე თბილისის გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2003 წლის 3 სექტემბერს საქონელი შეიძინა შპს “....”, რომელმაც გამოწერა სერია აა-32, ¹002262 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, რომლის პირველი და მე-3 ეგზემპლარები გადაეცა მოსარჩელეს, ხოლო მე-2 და მე-4 ეგზემპლარები დარჩა გამყიდველთან, ასევე გამოიწერა სერია აა-32, ¹005777 სასაქონლო ზედნადები და სალაროს შემოსავლის ორდერი, რომელიც ადასტურებდა საქონლის მიმწოდებლისათვის 63688 ლარის, მათ შორის, დღგ-ს თანხის _ 10614,67 ლარის გადახდას. ამის შემდეგ მოსარჩელემ _ საქონლის შემძენმა დღგ-ს დეკლარაციისა და ანგარიშ-ფაქტურის მე-3 ეგზემპლარები კანონით დადგენილ ვადაში წარადგინა შესაბამის საგადასახადო ინსპექციაში. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 29-ე მუხლის 25-ე ნაწილისა და 30-ე მუხლის შესაბამისად, დღგ-ს ბიუჯეტში შეტანის ვალდებულება ეკისრებოდა უშუალოდ საქონლის მიმწოდებელს (გამყიდველს). მოსარჩელეს თბილისის გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 12 იანვრის ¹01-09/79 შეტყობინებით ეცნობა სერია აა-32, ¹002262 ანგარიშ-ფაქტურისა და შესაბამისი ჩათვლის _ 10614,67 ლარის ოდენობით გაუქმების შესახებ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა თბილისის გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 12 იანვრის ¹01-09/79 შეტყობინების გაუქმება და ამ შეტყობინებაში მითითებული სერია აა-32, ¹002262 ანგარიშ-ფაქტურის შესაბამისი ჩათვლის აღდგენა.

თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 1 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს “....” სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2004 წლის 12 იანვრის ¹01-09/79 შეტყობინება და მოსარჩელეს აღუდგა ამ შეტყობინებაში მითითებული სერია აა-32, ¹002262 ანგარიშ-ფაქტურის შესაბამისი დღგ-ს ჩათვლა, თანხით _ 10614,67 ლარი.

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ურთიერთობებთან დაკავშირებული სამეურნეო ოპერაციები მოსარჩელეს ნაწარმოები ჰქონდა 2003 წლის 3 სექტემბერს შპს “....”, რომელიც საგადასახადო აღრიცხვაზე იმყოფებოდა სენაკის ზონალურ საგადასახადო ინსპექციაში და იმავე ინსპექციაში რეგისტრირებული იყო დღგ-ს გადამხდელად, რაც მას საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, აკისრებდა ვალდებულებას, დასაბეგრი ოპერაციის წარმოებისას გამოეწერა საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა და წარედგინა იგი გადასახადის გადამხდელად რეგისტრირებული პირისათვის _ საქონლის მიმღებისათვის, ამ შემთხვევაში _ შპს “....", რაც განხორციელებული იყო. სერია აა-32, ¹002262 ანგარიშ-ფაქტურის პირველი ეგზემპლარი მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი იყო საქმეში, ხოლო მე-3 ეგზემპლარი, მისივე განმარტებით, შესაბამისი თვის დეკლარაციასთან ერთად, საგადასახადო კონტროლის განხორციელების მიზნით, წარდგენილი იყო გლდანი-ნაძალადევის ზონალურ საგადასახადო ინსპექციაში. შპს “...." 2003 წლის 3 სექტემბერს განხორციელებულ სამეურნეო ოპერაციებთან დაკავშირებული ვალდებულებები შესრულებული ჰქონდა საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი წესების შესაბამისად და იგი არ უნდა დაზარალებულიყო სხვა პირის (მიმწოდებლის) მიერ ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო.

თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 1 ივლისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 19 დეკემბრის საოქმო განჩინებით აპელანტი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის თბილისის საგადასახადო ინსპექცია შეიცვალა მისი უფლებამონაცვლე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის საგადასახადო ინსპექციით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, მოცემულ საქმეში მესამე პირად ჩაება შპს “....”.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 იანვრის გადაწყვეტილებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის გლდანი-ნაძალადევის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 1 ივლისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს “....” სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა 10614,67 ლარის დღგ-ს თანხაზე შპს “.....” დარიცხული საურავები; შპს “....” სარჩელი დანარჩენ ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად არ იყო საკმარისად დასაბუთებული, რაც მისი გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენდა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 114-ე მუხლში 2000 წლის 13 ივლისს შეტანილი ცვლილების შესაბამისად, დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარა საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხები. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მეორე კოლეგიამ 2005 წლის 10 მარტის ¹2/2/275,291,296,299 გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველ ნაწილში საუბარი იყო დამატებული ღირებულების გადასახადით გათვალისწინებული თანხის და არა დღგ-ს, როგორც ასეთის, ჩათვლაზე, ხოლო მიმწოდებლის მხრიდან საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის გამოწერა ადასტურებდა მყიდველის (დამკვეთის) მიერ არა გადასახადის, არამედ დამატებული ღირებულების გადასახადით დატვირთული საფასურის გადახდისა და დასაბეგრი ოპერაციის განხორციელების ფაქტს და ამდენად, მხოლოდ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა შეუძლებელია საკმარისი ყოფილიყო იმისათვის, რათა განხორციელებულიყო გადასახადის გადახდილად აღიარება, ანუ სახელმწიფოს მხრიდან მიჩნევა, ჩათვლა იმისა, რომ გადასახადი გადახდილი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამავე სასამართლოს დავალების შესაბამისად, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურმა წარმოადგინა 2008 წლის 3 იანვრის ¹16-10/24 წერილი, რომლიდანაც ირკვეოდა, რომ სერია აა-32, ¹002262 საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა შპს “....” საგადასახადო კონტროლის განხორციელების მიზნით, მომსახურე საგადასახადო ორგანოში არ წარუდგენია და შესაბამისად, ხსენებულ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურაში მითითებული დღგ-ს თანხა საქართველოს ბიუჯეტში არ გადაუხდია. აქედან გამომდინარე, თბილისის გლდანი-ნაძალადევის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ მართებულად მოახდინა ხსენებული დღგ-ს თანხის ჩათვლის გაუქმება, რის გამოც შპს “...." სარჩელი იმ ნაწილში, რომლითაც მან მოითხოვა დღგ-ს ჩათვლის აღდგენა სერია აა-32, ¹002262 ანგარიშ-ფაქტურაზე, არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო. იმავდროულად, შპს “....." სარჩელი საურავების დარიცხვის გაუქმების ნაწილში იყო საფუძვლიანი და უნდა დაკმაყოფილებულიყო. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (1997 წ.) 120-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, პასუხისმგებლობა დღგ-ს არასწორად გამოანგარიშებისათვის, ბიუჯეტში დროულად გადაუხდელობისა და საგადასახადო ორგანოებში დეკლარაციების დადგენილ ვადაში წარუდგენლობისათვის ეკისრებოდათ დღგ-ს გადამხდელებსა და მათ თანამდებობის პირებს. ამდენად, ზემოაღნიშნული ოპერაციების შედეგად დღგ-ს ბიუჯეტში დროულად გადაუხდელობისათვის პასუხისმგებლობა უნდა დაკისრებოდა არა შპს “...", არამედ საქონლის მიმწოდებელს _ შპს “....”, რადგან შპს “...." წარმოადგენდა საქონლის მყიდველს და არა მიმწოდებელს, რაც გამორიცხავდა დღგ-ს გადამხდელად მისი მიჩნევის შესაძლებლობას.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საურავი წარმოადგენდა ე.წ. დამატებით გადასახადს თანხების თავისდროული გადაუხდელობის გამო. შესაბამისად, პასუხისმგებლობაც მისი დარღვევისათვის უნდა დამდგარიყო იმ შემთხვევაში, თუ გადასახადის გადამხდელი დადგენილ ვადაში არ მოახდენდა გადასახადის გადახდას, გადაუხდელობის მიზეზის მიუხედავად. საურავი წარმოადგენდა გადასახადის გადამხდელისათვის დადგენილი პასუხისმგებლობის სახეს, რომელიც გამოყენებული ვერ იქნებოდა იმ პირის მიმართ, რომელიც არ ითვლებოდა გადასახადის გადამხდელად, ხოლო დღგ-ს, როგორც არაპირდაპირი გადასახადის, ბუნებიდან გამომდინარე, შპს “...." არ წარმოადგენდა დღგ-ს გადამხდელს და აპელანტის მიმართ დაუშვებელი იყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 252-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული საურავის დაკისრება, რის გამოც შპს “....” სარჩელი იმ ნაწილში, რომლითაც იგი ითხოვდა დღგ-ს თანხაზე _ 10614,67 ლარზე დარიცხული საურავების გაუქმებას, უნდა დაკმაყოფილებულიყო. გარდა ამისა, შპს “....” სახელმწიფო ბაჟის სახით უნდა დაკისრებოდა 424,58 ლარის გადახდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 იანვრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალურმა ცენტრმა (საგადასახადო ინსპექცია), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მთლიანად უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, დღგ წარმოადგენს საერთო-სახელმწიფოებრივ გადასახადს და გადახდილად ჩაითვლება, როცა დღგ-ს თანხა დასაბეგრი ოპერაციების დროის მიხედვით გადახდილია სახელმწიფო ბიუჯეტში, რასაც ითვალისწინებდა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო აბზაცი. მხოლოდ “საბიუჯეტო სისტემისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ" საქართველოს კანონის მოთხოვნათა დაცვის შემდეგ ჩაითვლებოდა დღგ სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად, კერძოდ, ამ კანონის მე-9 მუხლი განსაზღვრავდა, რომ ბიუჯეტის ყველა შემოსავალი უნდა ასახულიყო ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშებზე და დაუშვებელი იყო ბიუჯეტის შემოსავლებში თანხების აღრიცხვა, როგორც ხაზინის, ასევე გადამხდელების მომსახურე კომერციული ბანკების შესაბამის ანგარიშებზე მათი სრულფასოვანი ასახვის გარეშე. ამდენად, საქართველოს ბიუჯეტში თანხა ჩარიცხულად ითვლება, თუ ის ასახვას ჰპოვებს ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. აღნიშნული არგუმენტაცია გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომ და შესაბამისად, სარჩელი საურავის ნაწილშიც არ უნდა დაეკმაყოფილებინა, ვინაიდან იმ პერიოდისათვის მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 30-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ვალდებულების შესრულებად ითვლებოდა გადასახადის გადახდა დადგენილ ვადებში, ხოლო იმავე კოდექსის 252-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, თუ გადასახადის თანხა (საუბარია ძირითად თანხაზე) არ იყო გადახდილი დადგენილი ვადისათვის, გადასახადის გადამხდელი ვალდებული იყო, გადაეხადა გადაუხდელი თანხის (ძირითადი თანხის) 0,15% თითოეულ ვადაგადაცილებულ დღეზე, გადახდის ვადის დადგენილი თარიღიდან გადასახადის გადახდის თარიღამდე. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელის მოთხოვნა ამ ნაწილშიც უსაფუძვლოა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2008 წლის 13 მაისის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2008 წლის 13 მაისის განჩინების ჩაბარებიდან 14 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად საკასაციო საჩივარი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით; საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვებობის შემოწმება განისაზღვრა 2008 წლის 10 ივლისამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 23 იანვრის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.