ბს-548-526(კ-08) 19 ნოემბერი, 2008 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მარიამ ცისკაძე, ლევან მურუსიძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

05.02.07წ. თ. ქ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თელავის რაიონულ სასამართლოს. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მოპასუხე ორგანიზაციამ ჩააბარა საგადასახადო გირავნობის-იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ 24.10.06წ. ¹9 და ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ 24.10.06წ. ¹9 შეტყობინებები, რომელთა თანახმად, თ. ქ-ს ერიცხება 4400 ლარის ვადაგადაცილებული გადასახადი. 29.11.06წ. შესაგებლით მიმართა საგადასახადო ორგანოს, რომლის 19.12.06წ. ¹0517552 პასუხით უარი ეთქვა შესაგებლის დაკმაყოფილებაზე. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ საგადასახადო კოდექსის 85-ე მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლება წარმოიშობა საგადასახადო დავალიანებაზე საგადასახადო დავის დაწყებისთანავე ან აღიარებული საგადასახადო ვალდებულებაზე. მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა სადავო აქტების მიღების საფუძველი. მოსარჩელის აზრით, დაუსაბუთებელია მოპასუხის 19.12.06წ. ¹0517552 პასუხი, არასწორად არის მასში მითითებული 145.2 მუხლი, ვინაიდან მას ჰქონდა შესაგებლის წარდგენის უფლება. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ სადავო შეტყობინებებში მითითებული საგადასახადო დავალიანება არასდროს ჰქონია. ინდივიდუალური მეწარმის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმით 1996-1999წწ. ეწეოდა სამეწარმეო საქმიანობას. 1998 წლის ბოლოს შეწყვიტა სამეწარმეო საქმიანობა, გააუქმა რეგისტრაცია და ამ დროისათვის საგადასახადო დავალიანება არ ჰქონია. მოგვიანებით, 2005 წელს, გამოეყო რა იჯარით მიწის ნაკვეთი, ხელახლა დარეგისტრირდა გადასახადის გადამხდელად, წარადგინა შესაბამისი დეკლარაცია საგადასახადო ინსპექციაში. ამ დროისთვისაც არ განუცხადებია მოპასუხეს მისთვის რაიმე შეუსრულებელი საგადასახადო ვალდებულების არსებობის თაობაზე. თ. ქ-მა საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ 24.10.06წ ¹9 და ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ 24.10.06წ. ¹9 შეტყობინებების, თელავის საგადასახადო ინსპექციის 19.12.06წ ¹05/7552 წერილის ბათილად ცნობა და უკანონოდ დარიცხული გადასახადისაგან გათავისუფლება მოითხოვა.

თელავის რაიონული სასამართლოს 23.03.07წ. გადაწყვეტილებით სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ და ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ თელავის საგადასახადო ინსპექციის 24.10.06წ. ¹9 შეტყობინებები, შესაგებლის დაკმაყოფილებაზე თელავის საგადასახადო ინსპექციის უფროსის 19.12.06წ. ¹05/7552 უარი, თელავის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა არასწორად დარიცხული თანხის გადახდისაგან გათავისუფლების შესახებ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, მასვე დაევალა სასარჩელო განცხადებაზე გადახდილი 132 ლარის სახელმწიფო ბაჟის თ. ქ-თვის ანაზღაურება.

თელავის რაიონული სასამართლოს 23.03.07წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თელავის საგადასახადო ინსპექციამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 26.03.08წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თელავის რაიონული სასამართლოს 23.03.07წ გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ თელავის რაიონული სასამართლოს მიერ მოცემული საქმის განხილვისა და გადაწყვეტისას დარღვეული არ ყოფილა მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები. კერძოდ, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას არ დაურღვევია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლების მოთხოვნები. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სწორი შეფასება მისცა საქმის მასალებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დავა გადაწყვეტილია არსებითად სწორად მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თ. ქ-მა 1998 წლის ბოლოს შეწყვიტა სამეწარმეო საქმიანობა და საგადასახადო ინსპექციაში წარადგინა ე.წ. ნულოვანი დეკლარაცია. მოსარჩელეს ამ პერიოდისათვის საგადასახადო ინსპექციაში წარდგენილი დეკლარაციებით აღიარებული გადასახადები სრულად ჰქონდა გადახდილი. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სასარჩელო განცხადება სრულად აკმაყოფილებდა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე და 23-ე მუხლების მოთხოვნებს. სასამართლომ მიუთითა, რომ საგადასახადო ინსპექციამ ვერც მოსარჩელეს და ვერც სასამართლოს ვერ წარუდგინა საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის უფლების წარმოშობისა და ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ 24.10.06წ. ¹9 შეტყობინებების გამოცემის კანონით გათვალისწინებული საფუძვლის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება და თავისი მოსაზრება ამ აქტებში მითითებული გადასახადის ძირითადი თანხისა და სანქცია-საურავის წარმოშობის შესახებ დააფუძნა ვარაუდებზე. საქმის სასამართლო მთავარ სხდომაზე განხილვის დროს საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენელმა განაცხადა, რომ თ. ქ-თვის გადასახადების დარიცხვის საფუძველი მათთან არ იძებნებოდა. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა საგადასახადო კოდექსის 68-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული გარემოება, რადგან საგადასახადო ინსპექციამ სასამართლოს ვერ წარუდგინა ამის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება. სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 135-ე და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-20 მუხლების შესაბამისად, მტკიცებულებად არ ჩათვალა აპელანტის მიერ წარმოდგენილი პრეზუმფციული გადასახადების დარიცხვის ბარათები.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ გადასახადის გადამხდელს საურავი დაერიცხება ძირითად დეკლარირებულ გადასახადზე, ვალდებულების შეუსრულებლობისას, რაც საგადასახადო ორგანოს საგადასახადო კოდექსის 236-ე მუხლის თანახმად, ავალდებულებდა გადასახადის გადამხდელისათვის გაეგზავნა შეტყობინება საურავის დარიცხვის შესახებ. საგადასახადო ორგანოს გადამხდელისათვის საგადასახადო შეტყობინება არ წარუდგენია. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენაზე (საურავის დარიცხვის ნაწილში) საგადასახადო კოდექსის 282-ე მუხლის მე-2 ნაწილის გათვალისწინებით უნდა გავრცელდეს ამავე კოდექსის მე-5 მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის 6 წლიანი ვადა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 84-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკა და ქონებაზე ყადაღის დადება არის საგადასახადო ვალდებულებების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიებები. საგადასახადო ვალდებულება საგადასახადო შეტყობინების გარეშე (საურავის დარიცხვის ნაწილში) ინდმეწარმეს არ შეიძლება წარმოქმნოდა. სააპელაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის წინაპირობები.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება მოსარჩელის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი თანხის მათთვის დაკისრების უკანონობასთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. “სახელმწიფო ბაჟის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის “ლ” ქვეპუნქტის თანახმად, საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან თავისუფლდებიან სახელმწიფო საფინანსო-საკრედიტო, საგადასახადო, საბაჟო და სხვა მაკონტროლებელი ორგანოები, როგორც მოსარჩელეები ან მოპასუხეები _ სარჩელზე გადასახადების, მოსაკრებლების, სახელმწიფო ბაჟისა და სხვა აუცილებელი გადასახადების ბიუჯეტში გადახდისა და ბიუჯეტიდან თანხების დაბრუნების შესახებ, აგრეთვე განსაკუთრებული წარმოების საქმეებზე, მაგრამ მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ადგილი არა აქვს მითითებული ნორმის დარღვევას, რადგან საგადასახადო ინსპექციას დაეკისრა არა სახელმწიფო ბაჟის გადახდა, არამედ მოსარჩელის მიერ გაღებული ხარჯის ანაზღაურება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის საფუძველზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 26.03.08წ. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თელავის საგადასახადო ინსპექციამ. კასატორმა აღნიშნა, რომ სადავო გადასახადის დარიცხვა განხორციელდა თ. ქ-ის მიერ წარდგენილი დეკლარაციების საფუძველზე. მას ასევე დაერიცხა პრეზუმფციული გადასახადი. პრეზუმფციული გადასახადის ბარათები წარადგინეს სააპელაციო სასამართლოში, თუმცა სასამართლომ არ მიიღო. საგადასახადო კოდექსის 68.5 მუხლის მიხედვით, გადასახადის გადახდის ვალდებულების ამსახველი დეკლარაციის შევსება განიხილება საგადასახადო მოთხოვნად. კასატორს მიაჩნია, რომ თ. ქ-ს დავალიანება აღიარებული აქვს, რაც საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველია. კასატორი თვლის, რომ არ არსებობს გირავნობის გაუქმების საფუძველიც. საგადასახადო კოდექსის მე-5 მუხლის მიხედვით, ხანდაზმულობის ვადა ეხება საგადასახადო მოთხოვნას გადასახადის ან/და სანქციის დარიცხვის შესახებ და არა გირავნობის შესახებ შეტყობინების გაგზავნას. კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოს მოსაზრებას მისთვის თ. ქ-ის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დაკისრების ნაწილში. კასატორი თვლის, რომ მოსარჩელის მიერ დარღვეული იყო ასკ-ის 22-ე მუხლით დადგენილი გასაჩივრების ვადა. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა არსებითი პროცესუალური დარღვევების გარეშე და საქმეზე არსებითად სწორი გადაწყვეტილებაა მიღებული. მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ ამ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე სახელმძღვანელო და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის რეგიონალური ცენტრის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.