ბს-5-5 (კ-07) 7 ივნისი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნინო ქადაგიძე, ლალი ლაზარაშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე ზეპირი განხილვის გარეშე შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

27.03.06წ. სპს ,,თ.-მ" სასარჩელო განცხადებით მიმართა ფოთის საქალაქო სასამართლოს. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 21.03.06წ. ¹04-01/147 ,,საგადასახადო მოთხოვნით" ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა 28271,53 ლარის ოდენობით დავალიანება. აქედან 10566.54 ლარი ძირითადი თანხა, ხოლო 17704.99 ლარი საურავი. მოსარჩელის აზრით, თანხის გადახდა უკანონოდ დაეკისრა. მისი განმარტებით, საზოგადოებამ აჭარის ა.რ. ტერიტორიაზე არსებული საწარმოებისაგან შეიძინა სასურსათო პროდუქცია, რაზეც გამოწერა შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურები და გადაიხადა დღგ-ს თანხა. გადახდილი დღგ-ს ჩასათვლელად მიმართა ფოთის საგადასახადო ინსპექციას, რომელმაც საგადასახადო დეპარტამენტიდან გამოგზავნილი წერილის საფუძველზე მიიღო უკანონო გადაწყვეტილება, დღგ გადახდილად არ ჩაუთვალა და ხელმეორედ დააკისრა თანხის გადახდა. მოსარჩელის განმარტებით, საზოგადოებამ მიმართა ქ. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციას, რომელმაც აცნობა, რომ განხორციელებულ ოპერაციებზე ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება მოხდელი იყო სრულად, ანგარიშ-ფაქტურების თითო ასლი გადაგზავნილი იყო საქართველოს საგადასახადო დეპარტამენტის მონიტორინგის სამსახურში. მოსარჩელემ ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 21.02.06წ. ¹04-01/147 საგადასახადო მოთხოვნის იმ ნაწილის ბათილად ცნობა მოითხოვა, რომლითაც სარჩელში მითითებული ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით დღგ-ს თანხის გადახდა დაეკისრა. სასამართლოში საქმის განხილვისას მოსარჩელემ დააზუსტა მოთხოვნა და დამატებით ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საგადასახადო ინსპექციის გირავნობის (იპოთეკის) უფლების წარმოშობის შესახებ 21.02.06წ. ¹04-02/48 შეტყობინების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა მოითხოვა. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ სარჩელში მითითებულ 72 ანგარიშ-ფაქტურას უნდა გამოკლებოდა ორი და დამატებოდა ოთხი ანგარიშ-ფაქტურა (¹70 037930; ¹აა 700321100; ¹აა 68 004246; ¹68009779;), მოსარჩელემ აღნიშნა აგრეთვე, რომ 59 ანგარიშ-ფაქტურით გათვალისწინებული დღგ-ს თანხის სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდის თაობაზე გააჩნდა შესაბამისი ცნობა.

მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ სარჩელი არ ცნო.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 01.06.06წ. გადაწყვეტილებით სპს ,,თ.-ის" სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციას დაევალა სპს ,,თ.-ის" მიერ 2001-2002წწ. შესაბამისი დეკლარაციებით წარდგენილი და საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით (სულ 59 ანგარიშ-ფაქტურა) გადახდილი 9011,32 ლარის ოდენობით დღგ-ს ჩათვლა. აღნიშნული თანხის შესაბამისად ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი დღგ-ში მოსარჩელის მავალდებულებელი აქტები: ფოთის საგადასახადო ინსპექციის 21.02.06წ. ¹04-01/142 საგადასახადო მოთხოვნა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საგადასახადო გირავნობის (იპოთეკის) უფლების წარმოშობის შესახებ 21.02.06წ. ¹04-02/48 შეტყობინება. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის და დაუსაბუთებლობის გამო.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 01.06.06წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 20.10.06წ. განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაება საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 10.11.06წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 01.06.06წ. გადაწყვეტილება. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სპს ,,თ.-ს" 2001-2002 წლებში მესამე პირებმა მიაწოდეს სხვადასხვა საქონელი. საგადასახადო ინსპექციების მიერ გაცემული ცნობებით დასტურდებოდა, რომ მომწოდებლებს ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება მოხდენილი ჰქონდათ და დავალიანება არ ერიცხებოდათ, რის გამოც, საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო წინადადების მიხედვით სადავო დღგ ჩათვლას ექვემდებარებოდა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 10.11.06წ. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა და ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ.

კასატორმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა აღნიშნა, რომ სპს ,,თ.-მ" შეიძინა საქონელი შემდეგი გადამხდელებისაგან: შპს ,,მ.-ი", შპს ,,ბ.-ი", შპს ,,ა.-ი", ი/მ ,,გ. თ-ე", ი/მ ,,ჯ. კ.-ე", ი/მ ,,მ. მ.-ე", ი/მ ,,მ. დ.-ე", ი/მ ,,ნ. მ.-ე", ი/მ ,,მ. ვ.-ე", შპს ,,ლ.-ი". შესაბამისი პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 96-ე მუხლის მე-2 ნაწილის სამართლებრივი შინაარსიდან გამომდინარე ზემოაღნიშნულმა პირებმა სპს ,,თ.-სთან" მიმართებაში განახორციელეს დამატებული ღირებულების გადასახადით დასაბეგრი ოპერაციები. ამავე კოდექსის 115-ე მუხლის შესაბამისად, საქონლის მიმწოდებლებმა საგადასახადო ინსპექციაში საგადასახადო კონტროლის განხორციელების მიზნით წარადგინეს ანგარიშ-ფაქტურების მე-4 პირები, ხოლო მყიდველმა ფოთის საგადასახადო ინსპექციაში - ანგარიშ-ფაქტურების მე-3 პირები. დღგ-ს ჩათვლა არ განხორციელდა საგადასახადო დეპარტამენტის წერილის საფუძველზე, რომლის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა საგადასახადო კოდექსის მე-2, მე-6, 114-ე, 115-ე და 118-ე მუხლები. კერძოდ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად, საგადასახადო სისტემა მოიცავდა საგადასახადო კოდექსით გათვალისწინებული გადასახადების გადახდევინების პრინციპებს, ფორმებსა და მეთოდებს, საგადასახადო ორგანოებისა და საგადასახადო კონტროლის, აგრეთვე საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობის სახეების ერთობლიობას. დღგ-ი გადახდილად ჩაითვლებოდა, როცა დღგ-ს თანხა დასაბეგრი ოპერაციის დროის მიხედვით გადახდილი იქნებოდა სახელმწიფო ბიუჯეტში. კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით. ,,საბიუჯეტო სისტემებისა და საბიუჯეტო უფლებამოსილებათა შესახებ" საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის შესაბამისად, საბიუჯეტო სისტემის ყველა რგოლის შემოსავალი ფორმირდებოდა საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით და ამ კანონით განსაზღვრული წესით. ბიუჯეტის ყველა შემოსავალი უნდა ასახულიყო ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. კასატორი თვლის, რომ დაუშვებელია ბიუჯეტების შემოსავლებში თანხების აღრიცხვა როგორც ხაზინის, ასევე გადამხდელების მომსახურე კომერციულ ბანკებში შესაბამის ანგარიშებზე მათი სრულფასოვანი ასახვის გარეშე. კასატორის განმარტებით, აღნიშნული ნორმები სასამართლოს მხრიდან გამოყენებული არ იქნა, რის გამოც ასკ-ის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მისი საკასაციო საჩივარი დასაშვებად უნდა იქნეს მიჩნეული, ვინაიდან ზემოაღნიშნული დარღვევები სსკ-ის 394-ე მუხლის ,,ე" ქვეპუნქტის და 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა" ქვეპუნქტის მიხედვით საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძვლებია. კასატორი თვლის, რომ საქართევლოს ბიუჯეტში თანხა გადახდილად ითვლება, თუ ის ასახვას ჰპოვებს ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული დღგ-ის ჩათვლების განხორციელება საქართველოს საგადასახადო კანონმდებოლობის მიხედვით დაუშვებელია. ბათუმის საგადასახადო ინსპექციის ცნობებით არ დასტურდება დღგ-ის თანხის საქართველოს ბიუჯეტის ეროვნული ბანკის სახაზინო ანგარიშზე ასახვა და ის ვერ ჩაითვლება გადამხდელისათვის კანონიერი ნდობის საფუძვლად. კასატორმა გასაჩიურებული განჩინების გაუქმექა და სპს ,,თ.-ის" სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახდო ინსპექციამ აღნიშნა, რომ საქართველოს ბიუჯეტში თანხა ჩარიცხულად ითვლება, თუ ის ასახვას ჰპოვებს ეროვნული ბანკის მიერ გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული დღგ-ის ჩათვლის განხორციელება საქართველოს ბიუჯეტიდან თანხების დაბრუნების ტოლფასია, რაც პრაქტიკულად შეუძლებელს ხდის თანხებზე ჩათვლების განხორციელებას, რომლებიც არ მოხვედრილა სახელმწიფო ბიუჯეტის ეროვნულ ბანკში გახსნილ სახაზინო ანგარიშზე. კასატორის აზრით, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ სპს ,,თ.-სთვის" მიწოდებულ საქონელზე მიმწოდებლებს დღგ-ს თანხა გადახდილი ჰქონდათ. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, სპს ,,თ.-ის" სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და სადავო აქტების ძალაში დატოვება მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 17.01.07წ. განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის, ხოლო 05.02.07წ. განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული, მხარეებს მიეცათ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობასთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოდგენის ვადა.

სპს ,,თ.-მ" წარმოდგენილ მოსაზრებაში აღნიშნა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საკასაციო საჩივარი ვერ აკმაყოფილებდა ასკ-ის 34-ე მუხლის მესამე ნაწილის მოთხოვნებს.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა წარმოდგენილ მოსაზრებაში აღნიშნა, რომ საკასაციო საჩივრები აკმაყოფილებენ ასკ-ის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციამ წარმოადგინა მოსაზრება, რომელშიც აღნიშნა, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა სადავო პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მე-2, მე-6, 114-ე, 115-ე და 118-ე მუხლების მოთხოვნები, რის გამოც ასკ-ის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, მისი საკასაციო საჩივარი დასაშვებად უნდა იქნეს მიჩნეული, ვინაიდან ზემოაღნიშნული დარღვევები საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ე" ქვეპუნქტის და 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა" ქვეპუნქტის მიხედვით საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძვლებია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებული პრაქტიკისაგან. საკასაციო სასამართლოს სადავო საკითხის მიმართ გააჩნია ჩამოყალიბებული ერთიანი პოზიცია და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა (იხ. მაგ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 27.09.05წ. განჩინება საქმე ¹ბს-665-252(კ-05); 22.11.05წ. განჩინება საქმე ¹ბს-852-438(კ-05); დიდი პალატის 05.12.05წ. განჩინება ¹ბს-817-403(კ-კს-05)).

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ განსახილველ შემთხვევაში საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაშვების საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ფოთის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.