ბს-557-531(კ-07) 29 ნოემბერი, 2007 წ.

თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის

საქმეთა პალატამ

შემადგენლობით:

ლალი ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის თელავის საგადასახდო ინსპექციის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 18 იანვრის განჩინებაზე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2005 წლის 29 ივლისს მოსარჩელე ა. ს-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თელავის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხეების _ თელავის საგადასახადო ინსპექციისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა თელავის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 14 აპრილის აქტისა და ამავე ინსპექციის 15 აპრილის ¹ 14 საგადასახადო მოთხოვნის ბათილად ცნობა, აგრეთვე თელავის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 6 ივნისის ¹74 §2 ბრძანებისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 13 ივლისის ¹ 1510 ბრძანების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა.

სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლები მდგომარეობდა შემდეგში:

2005 წლის 15 აპრილის ¹14 საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე მოსარჩელეს გადასახდელად დაერიცხა სანქცია-საურავის გათვალისწინებით 32 545 ლარი, რაზედაც 2005 წლის 25 მაისს თელავის საგადასახადო ინსპექციაში მის მიერ წარდგენილ იქნა შესაგებელი, რომელიც საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 06 ივნისის ¹74 §2 ბრძანებით ნაწილობრივ იქნა დაკმაყოფილებული, გადასახდელი თანხა შემცირდა 1950,23 ლარით და საბოლოოდ გადასახდელმა თანხამ შეადგინა 30 594,77 ლარი. ამის შემდეგ შესაგებელი წარდგენილ იქნა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტში, რომლის 2005 წლის 13 ივლისის ¹1510 ბრძანებით შესაგებელი არ დაკმაყოფილდა. როგორც საგადასახადო დეპარტამენტის, ისე თელავის საგადასახადო ინსპექციის აღნიშნულ ბრძანებებში არ არის მითითებული, თუ რატომ მოხდა ინსპექტორების მიერ შესამოწმებელი პერიოდის თვითნებური გაგრძელება 2005 წლის 13 აპრილამდე, მაშინ როდესაც შემოწმების პერიოდი მათთვის განსაზღვრული იყო 2005 წლის 1 მარტამდე.

,,საქონლის აღრიცხვისა და მოძრაობის ჟურნალის” წარმოება საგადასახადო კოდექსის მიხედვით სამოქმედოდ შემოვიდა 2005 წლის 1 მარტიდან, მაგრამ ამ პერიოდისათვის აღნიშნული ჟურნალები დაბეჭდილი არ იყო და შესაბამისად, აღნიშნული თარიღიდან შეუძლებელი იყო მისი წარმოება. საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენლების სიტყვიერი განმარტებით, მათ შემოწმების დასაწყისშივე ჰქონდათ ინვენტარიზაციის ჩატარების უფლება და აქედან გამომდინარე, მას მაინც დაერიცხებოდა სხვადასხვა მუხლით 6 044 ლარი, მაგრამ ინვენტარიზაცია არ ჩატარებულა. ასეთი ლოგიკით მას უნდა დარიცხვოდა არა 6 044 ლარი, არამედ გაცილებით მეტი ანუ ყველა სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის ღირებულება, რაც მის მიერ ასახულია ,,საქონლის აღრიცხვისა და მოძრაობის ჟურნალში” 2005 წლის 1 მარტიდან. ჟურნალები 1 მარტისთვის ფიზიკურად არ არსებობდა. მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ მის მიერ წარდგენილ იქნა ყველა დოკუმენტი რაც იმყოფებოდა მასთან, რაზედაც შედგენილ იქნა შესაბამისი ოქმი, ხოლო ბუღალტრული აღრიცხვის რეგისტრები იმყოფებოდა ყოფილ ბუღალტერთან, ამიტომ წარდგენილ იქნა მეორე დღეს, თუმცა ინსპექტორებმა ოქმი აღარ შეცვალეს იმ მოტივით, რომ ასეთი რეგისტრები უკვე მოძველებულია და მას აუცილებლად უნდა ჰქონოდა ,,საქონლის აღრიცხვისა და მოძრაობის ჟურნალი”, რომ ვალდებული იყო აღრიცხვა ეწარმოებინა შემოსავლებისა და ხარჯების აღრიცხვის გამარტივებული ფორმით. ამ შემთხვევაში როგორც საგადასახადო დეპარტამენტი, ისე საგადასახადო ინსპექცია, ეყრდნობოდნენ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს 2005 წლის 16 თებერვლის ¹88 ბრძანებას, რომელშიც საერთოდ არ არის ნახსენები აღრიცხვის გამარტივებული ფორმა. ასეთი ფორმის სავალდებულობა საგადასახადო კოდექსის 217-ე მუხლის მე-2 ნაწილით საკმაოდ ნათლად არის განსაზღვრული და მისი გამოყენება მოსარჩელის მიმართ უპირობოდ უნდა გამოირიცხოს, ვინაიდან ბუღალტრულ დოკუმენტაციაში ნათლად ჩანს, რომ მოსარჩელე იყენებს დაქირავებულ შრომას. წარმოუდგენელია ხე-ტყის დამზადება-ტრანსპორტირება დაქირავებული შრომის გამოყენების გარეშე. გაუგებარია, რით ამტკიცებს საგადასახადო ინსპექცია, რომ მოსარჩელეს ხე-ტყის დამზადება-ტრანსპორტირებაზე ხელფასის სახით გაცემული აქვს 31 950 ლარი. თუ ისინი ეყრდნობიან მის ახსნა-განმარტებით ბარათს, რომელიც მათივე კარნახით არის დაწერილი, მოსარჩელეს არ დაუწერია, რომ მერქნით დატვირთულ ყოველი მანქანის შემოსვლისთანავე ჯიბიდან იღებდა 30 ლარს ყოველ 1 კუბურ მეტრზე და აძლევდა მძღოლებს. თუ საგადასახადო დეპარტამენტი და საგადასახადო ინსპექცია ეყრდნობიან ახსნა-განმარტებით ბარათს, მაშინ გათვალისწინებული უნდა იყოს შემდეგი ფაქტები და გარემოებები: 1 კუბურ მეტრზე მხოლოდ ხელფასის სახით 30 ლარი გადასახადის წარმოება იმთავითვე განწირულია ზარალზე. ბუღალტრული აღრიცხვის რეგისტრაციით ხე-ტყის დამზადებაზე დეკლარირებულია ხელფასის სახით 7 060 ლარი 2004 წლის დეკემბერში 5 060 ლარი. 2004 წლის წლიური დეკლარაცია ,,ბუღალტრული აღრიცხვის შესახებ” კანონის შესაბამისად შედგენილია ბუღალტრული აღრიცხვის სტანდარტების მიხედვით, რომლის ერთ-ერთი პრინციპის უმთავრესი მოთხოვნა არის, რომ ნედლეულის დამზადებაზე გაწეული ყველა ხარჯი და მათ შორის ხელფასი უნდა დაეწეროს დამზადებული ნედლეულის თვითღირებულებას და წლიურ ანგარიშგებაში აისახოს ამ თვითღირებულებით. აქედან გამომდინარე გასაგები უნდა იყოს, თუ რატომ არ არის დეკლარაციაში ცალკე მუხლად გამოყოფილი ხელფასი ხე- ტყის დამზადებაზე.

ხე-ტყის დამზადებაზე დეკლარირებული ხელფასისა და საწვავის ნატურით ანაზღაურება მიმდინარეობს იმ საწვავით, რომელიც შეძენილია მის მიერ 2005 წლის მარტ-აპრილის თვეებში შესაბამისი ანგარიშ-ფაქტურით და რომლებიც ნაწილობრივ არის მოხსენიებული საგადასახადო შემოწმების აქტში, მოსარჩელისათვის გაუგებარია, რატომ არ შეიძლება ჩაითვალოს ხარჯებში 12 150 ლარის საწვავი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა მისი სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება (ს.ფ. 2-5).…

მოპასუხე თელავის საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენელმა სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ ი/მ ,,ა. ს-ის” შემოწმება მოხდა კანონის დაცვით და კანონშესაბამისადაა გამოცემული როგორც შემოწმების აქტი, ასევე თელავის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 15 აპრილის ¹14 საგადასახადო მოთხოვნა და თელავის საგადასახადო ინსპექციის 2005 წლის 6 ივნისის ¹74§2 ბრძანების ის ნაწილი, რომლითაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა შესაგებლის დაკმაყოფილებაზე, ასევე ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 13 ივლისის ¹1510 ბრძანება, რის გამოც სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს (ს.ფ. 148-150).

თელავის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: 2005 წლის 14 აპრილის აქტი, 2005 წლის 15 აპრილის საგადასახადო მოთხოვნა, 2005 წლის 6 ივნისის ¹74§2 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის 2005 წლის 13 ივლისის ¹1510 ბრძანება ბათილად იქნა ცნობილი 6 044 ლარის ჯარიმის დარიცხვის ნაწილში, ხოლო მოთხოვნის დანარჩენი ნაწილის დაკმაყოფილებაზე მოსარჩელეს უარი ეთქვა უსაფუძვლობის გამო.

თელავის რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილება შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებსა და სამართლებრივ საფუძვლებს დაამყარა:

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ ა. ს-ე, როგორც ინდმეწარმე, რეგისტრირებულია თელავის საგადასახადო ინსპექციაში. ა. ს-ის საქმიანობას წარმოადგენს ხე-ტყის შეძენა, გადამუშავება და რეალიზაცია, რომელიც ხე-ტყეს ძირითადად იძენდა ახმეტის, თიანეთისა და დუშეთის სატყეოებიდან.

სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება, რომ მოპასუხემ არასწორად დაარიცხა 6 044 ლარი, რადგან საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენლებს თელავის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 15 მარტის და 14 აპრილის ბრძანებებით გაუგრძელდათ მივლინების პერიოდი მოსარჩელე ა. ს-ის შესამოწმებლად და არა შემოწმების პერიოდი.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა, რომ მოპასუხეს არ ჰქონდა სასამართლოს შესაბამისი ბრძანება, რითაც 2005 წლის 1 მარტიდან შემდგომი პერიოდის შემოწმების კანონიერი უფლება ექნებოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა საფუძვლიანია 6 044 ლარის დარიცხვის ნაწილში და ამ ნაწილში გასაჩივრებული აქტები ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

ამასთანავე სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ მოპასუხემ არასწორად დაარიცხა სოციალური და საშემოსავლო გადასახადები და არასწორად არ ჩაუთვალა 12 150 ლარი საწვავის ხარჯში შემდეგ გარემოებათა გამო: 2005 წლის 14 აპრილის შემოწმების აქტით და სასამართლო სხდომაზე დაკითხულ საგადასახადო ინსპექტორ ი. ფ-ის განმარტებით დადგენილია, რომ მოსარჩელისათვის 2004 წლის დეკემბრისა და 2005 წლის თებერვლის თვეში მოპასუხის მიერ შემოწმების აქტით ძირითადად სწორად არის დარიცხული საშემოსავლო და სოციალური გადასახადები საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 38, 42 და 88 მუხლების თანახმად, ასევე სწორედ არის განხორციელებული მოპასუხის მიერ 2005 წლის თებერვალში დამატებით დარიცხვას დაქვემდებარებული საშემოსავლო გადასახადის ძირითადი გადასახადი სსკ-ის 165-ე, 166-ე 167-ე მუხლების შესაბამისად და საქართველოს სსკ-ის 129-ე მუხლის მე-5 ნაწილით საურავი, რომელმაც სოციალურ გადასახადში შეადგინა 17 583 ლარი, ხოლო საშემოსავლო გადასახადში _ 8 918 ლარი. მოსარჩელის მიერ თელავის საგადასახადო ინსპექციაში გასაჩივრების შედეგად სოციალური გადასახადი 1326,13 ლარით, ხოლო საშემოსავლო გადასახადი 624,10 ლარით სწორად შემცირდა.

რაიონულმა სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ მოპასუხემ მოსარჩელეს სწორედ არ ჩაუთვალა 12 150 ლარი გახარჯული საწვავის ღირებულება ხარჯში, რადგან მოსარჩელეს არ წარუდგენია საწვავის დღგ-ს ანგარიშფაქტურა, რითაც სსკ-ის 102-ე მუხლით მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა გარემოებანი, რაზედაც იგი ამყარებდა თავის მოთხოვნას.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე ა. ს-ეს 24 550,77 ლარის დარიცხვის ნაწილში გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობაზე უარი უნდა ეთქვას უსაფუძვლობის გამო (ს.ფ. 152-153).

თელავის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თელავის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება ა. ს-თვის ჯარიმის _ 6 044 ლარის ჩამოწერის ნაწილში. აპელანტი მიიჩნევს, რომ აღნიშნული ჯარიმა მოსარჩელეს დარიცხული აქვს საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმების საფუძველზე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 133-ე მუხლის მე-2 ნაწილის და ამავე კოდექსის 143-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად. თელავის რაიონული სასამართლოს მოსამართლის 2005 წლის 4 აპრილის ბრძანებით თელავის საგადასახადო ინსპექციის ინსპექტორებს გაუგრძელდათ მივლინების პერიოდი ი/მ ა. ს-ის შესამოწმებლად. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 121-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის მეწარმე ფიზიკური პირი ექვემდებარება ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობაში მიცემას, საგადასახადო შემოწმების განმახორციელებელი საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი თანამდებობის პირი ადგენს ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმს (ს.ფ. 160-161).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 18 იანვარს განჩინებით თელავის საგადასახადო ინსპექციის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თელავის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა რაიონული სასამართლოს მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ აპელანტმა არასწორად დაარიცხა ა. ს-ეს 6 044 ლარი, რადგან საგადასახადო ინსპექციის წარმომადგენლებს თელავის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 4 აპრილის ბრძანებით გაუგრძელდათ მივლინების პერიოდი მოსარჩელე ა. ს-ის შესამოწმებლად და არა შემოწმების პერიოდი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტს როგორც პირველი ინსტანციის, ისე სააპელაციო სასამართლოში არ წარუდგენია სასამართლოს შესაბამისი ბრძანება, რის საფუძველზეც 2005 წლის 1 მარტიდან შემდგომი პერიოდის შემოწმების კანონიერი უფლება ექნებოდა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რაიონული სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილება კანონიერია და შესაბამისად არ არსებობს სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები. (ს.ფ. 190-194).

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თელავის საგადასახადო ინსპექციამ, რომელმაც მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 123-ე მუხლის მიხედვით, საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება გადასახადის გადამხდელის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება, რომლისთვისაც გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. ამავე კოდექსის 126-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, საგადასახადო სანქცია არის პასუხისმგებლობის ზომა ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის. სასამართლოს გადაწყვეტილება სანქციების დარიცხვის ბათილობის შესახებ იმ მოტივით, რომ 2005 წლის 14 აპრილს შემმოწმებლებს უფლება არ ჰქონდათ სანქცია დაერიცხათ მეწარმისათვის, რადგან მათ შესამოწმებელი პერიოდი განსაზღვრული ჰქონდათ 2005 წლის 1 მარტამდე, მცდარია, რადგან სანქცია ინდმეწარმეს დაერიცხა უკვე ჩადენილი საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის (ს.ფ. 209-210).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თელავის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ არის დასაშვები, შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის შედეგზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის დავებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, თელავის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თელავის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.