¹ბს-571-544(კ-07) 26 სექტემბერი, 2007 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ

შემადგენლობა:

ნინო ქადაგიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ი. ლ.-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2006 წლის 1 მარტს ი. ლ.-ის წარმომადგენლებმა სასარჩელო განცხადებით მიმართეს მცხეთის რაიონულ სასამართლოს მოპასუხე მცხეთა-მთიანეთის საოლქო პროკურატურის მიმართ ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლების თაობაზე.

მოსარჩელე სასარჩელო განცხადებაში მიუთითებდა, რომ მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 29 მარტის ბრძანებით ყადაღა დაედო ი. ლ.-ის უძრავ ქონებას, კერძოდ, 0,21 ჰა მიწის ფართობს.

მიწაზე ყადაღის დადებას საფუძვლად დაედო მცხეთა-მთიანეთის საოლქო პროკურატურაში აღძრული სისხლის სამართლის საქმე, მცხეთის რაიონის სოფ. ...-ის საკრებულოს თავმჯდომარის დ. ქ.-ის მიმართ, რომელსაც ბრალად ედებოდა უფლებამოსილების გადამეტება და 2003 წლის სექტემბრიდან დეკემბრამდე ,,ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის უხეში დარღვევით, მიუხედავად იმისა, რომ სამსახურებრივად არ იყო უფლებამოსილი, თავისი დადგენილებით სარეფორმო ფონდიდან გამოყო მიწის ნაკვეთები, უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადასცა ისეთ პირებს, რომლებიც არ იყვნენ შეყვანილი მცხეთის გამგეობის მიერ დამტკიცებულ და საქართველოს მიწის დეპარტამენტთან შეთანხმებულ სოფ. ...-ის მოსახლეობის საერთო კრებაზე მიღებულ სიაში.

მოსარჩელის მოსაზრებით, ი. ლ.-ის ქონებას დაუსაბუთებლად დაედო ყადაღა ვინაიდან, მან აღნიშნული მიწის ნაკვეთი 2004 წლის 27 თებერვალს შეიძინა სოფ. ...-ის მცხოვრების, რამაზ მ.-საგან, რომელიც შეყვანილი იყო სარეფორმო სიაში და რომელმაც დააბრუნა 0.15 ჰა მიწის ნაკვეთი, რის სანაცვლოდაც გამოეყო 0,21 ჰა მიწის ნაკვეთი, რისი კანონერებაც დადასტურდა საქართველოს მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის მიწის საკუთრების სარეგისტრაციო მოწმობით, რომელიც გაცემულია 2003 წლის 21 ნოემბერს.

მოსარჩელის განმარტებით, ყადაღა შეიძლება დაედოს ეჭვმიტანილის, ბრალდებულის ან განსასჯელის ქონებას. ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთი კი ეკუთვნის ი. ლ.-ს და იგი კონკრეტულ შემთხვევაში სისხლის სამართლის საქმეში არ წარმოადგენს დასახელებული ნორმით გათვალისწინებულ სუბიექტს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა ი. ლ.-ის კუთვნილი, 0,21 ჰა მიწის ნაკვეთის ყადაღისაგან გათავისუფლებას.

რაიონულ სასამართლოში სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენლებმა დააზუსტეს სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვეს ი. ლ.-ის კუთვნილ 0,21 ჰა მიწის ფართობზე ყადაღის გაუქმება.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით ი. ლ.-ის წარმომადგენლების სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა; გაუქმდა მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 29 მარტის ბრძანებით მიღებული უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც ყადაღა დაედო მოქალაქე ი. ლ.-ის უძრავ ქონებას (0,21 ჰა მიწის ფართობს).

რაიონული სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ სსსკ-ის მე-200 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად: ,,პირს, რომელსაც მიაჩნია, რომ მის ქონებას ყადაღა უკანონოდ და დაუსაბუთებლად დაედო, მათ შორის, საქმესთან კავშირის არმქონე პირსაც, რომლის ქონება შეცდომით მოხვდა ოქმში (აღწერაში), უფლება აქვს, მოითხოვოს ყადაღისაგან გათავისუფლება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 198-ე მუხლის შესაბამისად.”

სასამართლოს განმარტებით, საქმეში არსებული ბრძანებიდან არ ჩანს, რა სტატუსი გააჩნია მოსარჩელეს პროკურატურის წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეში. სსსკ-ის 190-ე მუხლი კი იმპერატიულად განსაზღვრავს, რომ: ,,სარჩელის, სხვა ქონებრივი სახდელის, აგრეთვე საპროცესო კონფისკაციის და სისხლის სამართლებრივი იძულებითი ღონისძიების უზრუნველსაყოფად სასამართლოს შეუძლია ყადაღა დაადოს ეჭვმიტანილის, ბრალდებულისა ან განსასჯელის, მისი ქმედებისათვის მატერიალურად პასუხისმგებელი პირის ქონებას..”

მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მცხეთა-მთიანეთის საოლქო პროკურატურამ.

აპელანტი სააპელაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ სსსკ-ის 190-ე მუხლის შესაბამისად: ,,სასამართლოს შეუძლია ყადაღა დაადოს ეჭვმიტანილის, ბრალდებულის ან განსასჯელის, მისი მოქმედებისათვის მატერიალურად პასუხისმგებელი პირის ანდა დაკავშირებული პირის ქონებას, მათ შორის, საბანკო ანგარიშებს, თუ არის მონაცემები, რომ ქონებას გადამალავენ ან დახარჯავენ, ანდა ქონება დანაშაულებრივი გზით არის მოპოვებული”

როგორც საქმის მასალებით დასტურდება, Mმიწაზე ყადაღის დადებას საფუძვლად დაედო სოფ. ...-ის საკრებულოს თავმჯდომარე დ. ქ.-ის მიმართ არსებული სისხილის სამართლის საქმე.

2001 წლის 2 აგვისტოს ,,ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” საქართველოს ორგანულ კანონში ცვლილებების და დამატებების შემდეგ, აღნიშნული კანონის მე-8 მუხლის ,,ე” ქვეპუნქტის შესაბამისად, მიწათსარგებლობის საკითხების შესახებ გადაწყვეტილების მიღება წარმოადგენს რაიონის ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს კომპეტენციას და სოფლის საკრებულო არანაირი უფლებამოსილი არ იყო, გაეცა მიწის ნაკვეთი.

აპელანტის განმარტებით, ვინაიდან იხილება სისხლის სამართლის საქმე მცხეთის რაიონულ სასამართლოში დ. ქ.-ის მიმართ, რომელსაც ბრალადა ედება დანაშაული, გამოწვეული საქართველოს სსკ-ის 333-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით, 333-ე მუხლის III ნაწილის ,,ა” ქვეპუნქტით, 182-ე მუხლის II ნაწილის ,,ბ”, ,,გ” და ,,დ” ქვეპუნქტებით, 182-ე მუხლის III ნაწილის ,,ბ” ქვეპუნქტით და 342-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით, მათ შორის, სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტება, რაც გამოხატულ იქნა მიწის ფართობების უკანონო გაცემაში, ხოლო მოქალაქე რ. მ.-ი, იმ დროს, როცა მას გამოეყო მიწის ფართობი, იყო სოფ. ...-ის საკრებულოს წევრი. საკრებულოს თავმჯდომარის მიმართ აღძრული სისხლის სამართლის საქმე განხილვის პროცესშია, აპელანტის მოსაზრებით, სასამართლოს მიერ მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2005 წლის 29 მარტის ბრძანების გაუქმება არამართებულია, რის გამოც, აპელანტი ითხოვდა მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილებით მცხეთა-მთიანეთის საოლქო პროკურატურის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება და ახალი გადაწყვეტილებით ი. ლ.-ის სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლო გადაწყვეტილებაში მიუთითებდა, რომ სსსკ-ის 190-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სარჩელის, სისხლის სამართლის საპროცესო იძულების ღონისძიების, ქონების შესაძლო ჩამორთმევის უზრუნველსაყოფად სასამართლოს შეუძლია ყადაღა დაადოს ეჭვმიტანილის, ბრალდებულის ან განსასჯელის, მისი მოქმედებისათვის მატერიალურად პასუხისმგებელი პირის, ანდა დაკავშირებული პირის ქონებას, მათ შორის, საბანკო ანგარიშებს, თუ არის მონაცემები, რომ ქონებას გადამალავენ ან დახარჯავენ, ანდა ქონება დანაშაულებრივი გზით არის მოპოვებული, მაგრამ ამ ქონების მოძიება ვერ ხერხდება, სასამართლო უფლებამოსილია ყადაღა დაადოს ამ ქონების ეკვივალენტური ღირებულების ქონებას. Aამ ნაწილში მითითებული პირობების არსებობისას, თუ ეჭვმიტანილი, ბრალდებული ან განსასჯელი თანამდებობის პირია, პროკურორი ვალდებულია აღძრას შუამდგომლობა სასამართლოს წინაშე თანამდებობის პირის მიერ სახელმწიფოს სახელით დადებული ხელშეკრულებებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების შეჩერების სარჩელის უზრუნველყოფის სხვა ღონისძიებების განხორციელების თაობაზე. ამ ნორმის ბოლო აბზაცით რეგლამენტირებულია სასამართლოს უფლება, პროკურატურის წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეზე საგამოძიებო ორგანოს შუამდგომლობით ყადაღა დაადოს არა მხოლოდ ეჭვმიტანილის, ბრალდებულის ან განსასჯელის, არამედ იმ პირის საკუთრებაში არსებულ ქონებასაც, რომელსაც ზემოდასახელებული პროცესუალური სტატუსი არ გააჩნია, მაგრამ რომელთანაც ქონება – დანაშაულის საგანი იმყოფება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიაჩნია ის გარემოება, რომ მცხეთა-მთიანეთის საოლქო პროკურატურაში აღძრულია სისხლის სამართლის საქმე მცხეთის რაიონის სოფ. ...-ის საკრებულოს თავმჯდომარე დ. ქ.-ის მიმართ, რომელსაც ბრალი ედება მასზედ, რომ გადაამეტა თავის უფლებამოსილებას და 2003 წლის სექტემბრიდან დეკემბრამდე ,,ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის შესახებ” ორგანული კანონის უხეში დარღვევით, თავისი დადგენილებით სარეფორმო ფონდიდან გამოუყო და მიწის ნაკვეთები უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადასცა ისეთ პირებს, რომლებიც არ იყვნენ შეყვანილნი მცხეთის გამგეობის მიერ დამტკიცებულ და საქართველოს მიწის დეპარტამენტთან შეთანხმებულ სოფ. ...-ის მოსახლეობის საერთო კრებაზე მიღებულ სიაში. ასეთ პირთა კატეგორიას, სასამართლოს მითითებით მიეკუთვნება რ. მ.-ც, რომლისგანაც მოსარჩელემ შეიძინა სადავო 0,21 ჰა მიწის ნაკვეთი.

მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. ლ.-ის წარმომადგენელმა მ. ხ.-მ.

კასატორი საკასაციო საჩივარს აფუძნებდა ძირითადად იმავე გარემოებებზე, რაზეც მიუთითებდა სასარჩელო განცხადებაში და ამასთან აღნიშნავდა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დაირღვა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 368-ე მუხლის მე-5 ნაწილი, რომლის შესაბამისადაც, თუ მოსამართლის მიერ დანიშნულ ვადაში არ იქნა შევსებული ხარვეზი, სააპელაციო საჩივარი აღარ მიიღება.

როგორ საქმის მასალებით დასტურდება, მცხეთა-მთიანეთის საოლქო პროკურატურის პროკურორ ვ. მ.-ს არ ჰქონდა სააპელაციო წესით სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრების უფლებამოსილება და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2006 წლის 18 აგვისტოს განჩინებით აპელანტს მიეცა ვადა ხარვეზის გამოსასწორებლად და შესაბამისი რწმუნებულების წარმოსადგენად. კასატორის განმარტებით, ხარვეზის შესავსებად დადგენილი ვადა აპელანტმა დაარღვია და ითხოვა ვადის გაგძელება იმ მიზეზით, რომ აღნიშნული კატეგორიის საქმეებზე რწმუნებას გასცემს საქართველოს გენერალური პროკურორი.

სასამართლომ საპატიოდ მიიჩნია აპელანტის განმარტება რწმუნებულების დროულად არწარმოდგენის თაობაზე და 2006 წლის 29 სექტემბრის განჩინებით, ხარვეზის შესავსებათ გაუგრძელა ვადა 7 დღით. 2006 წლის 24 ნოემბერს პროკურორმა ვ. მ.-მ წარადგინა სასამართლოში გენერალური პროკურორის მინდობილობა და სააპელაციო სასამართლომ ყოველგვარი მტკიცებულებების გარეშე ჩათვალა, რომ აპელანტს რწმუნებულების წარმოდგენის ვადა არ დაურღვევია და სააპელაციო საჩივარი მიიღო წარმოებაში.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლო შემოიფარგლა მხოლოდ საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 190-ე მუხლის ციტირებით, რასაც ახლავს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, თითქოს ხსენებული ნორმის ბოლო აბზაცით რეგლამინტირებული ყოფილიყოს სასამართლოს უფლება, პროკურატურის წარმოებაში არსებულ სისხლის სამართლის საქმეზე საგამოძიებო ორგანოს შუამდგომლობით ყადაღა დაადოს არა მხოლოდ ეჭვმიტანილის, ბრალდებულის ან განსასჯელის, არამედ იმ პირის საკუთრებაში არსებულ ქონებასაც, რომელსაც ზემოთ დასახელებული პროცესუალური სტატუსი არ გააჩნია, მაგრამ რომელთანაც ქონება-დანაშაულის საგანი იმყოფება. ასევე, იმ ფაქტის კონსტატაციით, რომ მიწის უკანონო გაცემისათვის პასუხისგებაშია მიცემული სოფ. ...-ის საკრებულოს ყოფილი თავმჯდომარე დ. ქ.-ი, რის გამოც ხსენებულ მიწის ნაკვეთზე ყადაღის დადება სრულიად მიესადაგება სსსკ-ის 190-ე მუხლის დისპოზიციას.'

ზემოაღნიშნულის გამო, კასატორის განმარტებით, მართალია, სააპელაციო პალატამ სწორად გამოიყენა კანონი, მაგრამ არასწორად გაიგო ამ კანონის აზრი, კერძოდ, სრულიად დაუშვებელია ყადაღა დაედოს არა მხოლოდ ეჭვმიტანილის, ბრალდებულის ან განსასჯელის, არამედ პირის საკუთრებაში არსებულ ქონებასც, რომელსაც ზემოთ დასახელებული პროცესუალური სტატუსი არ გააჩნია, მაგრამ რომელთანაც ქონება-დანაშაულის საგანი იმყოფება, ასევე დაუშვებელია ი. ლ.-ე მიჩნეულ იქნეს დაკავშირებულ პირად, ე.ი. პირად რომელსაც იურიდიული დოკუმენტაციის საფუძველზე საკუთრებაში აქვს ქონება და არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები, რომ იგი მიღებულია ეჭვმიტანილის, ბრალდებულის ან განსასჯელის დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად და ამ ქონებით სარგებლობს ეჭვმიტანილი, ბრალდებული ან განსასჯელი.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი ითხოვდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 10 აპრილის გადაწყვეტილების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სასარჩელო განცხადების დაკმაყოფილებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 20 ივნისის განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ი. ლ.-ის წარმომადგენელ მ. ხ.-ს საკასაციო საჩივარი; მხარეებს მიეცათ უფლება, 2007 წლის 20 ივნისის განჩინების ჩაბარებიდან 10 დღის ვადაში წარმოედგინათ მოსაზრება, თუ რამდენად იყო დასაშვები განსახილველად ი. ლ.-ის წარმომადგენელ მ. ხ.-ს საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით.

მხარეებს მითითებულ ვადაში საკასაციო სასამართლოში თავიანთი მოსაზრებები არ წარმოუდგენიათ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო გასაჩივრებულ განჩინებას, ი. ლ.-ის წარმომადგენელ მ. ხ.-ს საკასაციო საჩივარს, შეამოწმა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა მოცემულ საქმესთან მიმართებაში და მიაჩნია, რომ ი. ლ.-ის წარმომადგენელ მ. ხ.-ს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან და სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა პროცესუალური დარღვევის გარეშე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული საპროცესო და მატერიალური სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე (კონკრეტულთან ერთად) სახელმძღვანელოსა და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს ი. ლ.-ის წარმომადგენელ მ. ხ.-ს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც აღნიშნულ საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განსახილველად დაშვებაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. უარი ეთქვას ი. ლ.-ის წარმომადგენელ მ. ხ.-ს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვებაზე;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.