ბს-572-545(კ-07) 20 ნოემბერი, 2007 წელი

მიღების ადგილი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნინო ქადაგიძე, მაია ვაჩაძე

განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე, მოპასუხე) _ ნ. ხ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) _ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ლაგოდეხის სარეგისტრაციო სამსახური

მესამე პირები _ 1. ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი; 2. ფ. ო-ი; 3. მ. გ-ი (მოსარჩელე)

დავის საგანი _ საჯარო რეესტრის ჩანაწერში ცვლილების შეტანა

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 13 მარტის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ხ-ამ სარჩელი აღძრა ლაგოდეხის რაიონულ სასამართლოში მოპასუხე ლაგოდეხის მიწის მართვის სამმართველოს მიმართ, მესამე პირის კაბლის საკრებულოს მონაწილეობით, რომლითაც მოითხოვა საჯარო რეესტრის ამონაწერის ბათილად ცნობა /იხ.ს.ფ. 1-3, ტ.II/.

საქმის გარემოებები:

მოსარჩელე 1985 წლიდან ცხოვრობს სოფელ .............-ში, მეუღლესთან და მეუღლის მშობლებთან ერთად. საკუთრებაში ჰქონდათ 0,22 ჰა მიწის ფართობი. 1989 წელს მიწის ინვენტარიზაციის ჩატარების შედეგად აღმოჩნდა, რომ მოსარჩელის მფლობელობაში არის 0,22 ჰექტარი, ნაცვლად 0,35 ჰექტარისა. მოსარჩელეს 1990 წლის ინვენტარიზაციის ჟურნალში ერიცხება 0,35 ჰა მიწის ფართობი, ხოლო 1995 წელს მიწის სარეფორმო შევსების სიაში _ 0,35 ჰა მიწის ფართობი. მითითებული აქტების საფუძველზე კომისიამ გაუფორმა მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი ¹......., რომლის თანახმად, 2001 წლის ზონარგაყრილ წიგნში ერიცხება 0,35 ჰექტარი მიწის ფართობი და აღნიშნული რაოდენობის მიწის ფართობზე იხდიდა მიწის გადასახადს.

სარჩელის ფაქტობრივი საფუძვლები:

2002 წლის ნოემბერში მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ მის საკუთრებაში არსებული 0,13 ჰექტარი მიწის ნაკვეთი სადავოა, კერძოდ, 2002 წლის 24 აპრილს ლაგოდეხის მიწის მართვის სამმართველოს მიერ 0,3913 ჰა მიწის ნაკვეთი გაფორმდა ფ. ო-ზე. საჯარო რეესტრის ჩანაწერის თანახმად, სოფელ კაბალის თემის საკრებულოს და ........-ის მიწის რეფორმის კომისიის ერთობლივი სხდომის 1997 წლის 2 მაისის ¹8 დადგენილებით, ფ. ო-ზე გაფორმდა 0,3913 ჰა მიწის ფართობი, რომელშიდაც შეტანილ იქნა მოსარჩელის კუთვნილი 0,13 ჰექტარი მიწის ფართობი.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერი შედგენილია კაბალის თემის საკრებულოს და .........-ის მიწის რეფორმის კომისიის ერთობლივი სხდომის 1997 წლის 2 მაისის ¹8-ის დადგენილების საფუძველზე, ამგვარი დადგენილება კი კაბილის თემის საკრებულოს არ მიუღია.

რაიონულ სასამართლოში კაბალის თემის საკრებულომ წარადგინა შესაგებელი, რომლითაც მხარი დაუჭირა ნ. ხ-ის სასარჩელო მოთხოვნას და მოითხოვა მისი დაკმაყოფილება, შემდეგი საფუძვლით:

კაბალის თემის საკრებულოს და ........-ის მიწის რეფორმის კომისიას დადგენილება, რომლის საფუძველზე მოხდა სადავო ჩანაწერის გაფორმება, არ გამოუცია, შესაბამისად არარსებული დადგენილების საფუძველზე მოხდა საჯარო რეესტრში მიწის ნაკვეთის რეგისტრაცია /იხ.ს.ფ. 35-36, ტ. II/.

ლაგოდეხის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 6 მაისის სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და მოითხოვა საჯარო რეესტრის ჩანაწერში ცვლილების შეტანა, რომელიც ეხება ფ. ო-ას სახელზე 0,13 ჰა მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციას /იხ.ს.ფ. 45-47 ტ. II /.

რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 6 მაისის განჩინებით საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ ფ. ო-ა, მ. გ-ი, ასევე საქმეში მესამე პირად ჩაება სოფელ კაბალის საკრებულო /იხ.ს.ფ. 50 ტ. II/.

რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 2 ნოემბრის განჩინებით ლაგოდეხის მიწის მართვის სამმართველოს უფლებამონაცვლედ საქმეში ჩაება საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო /იხ.ს.ფ. 139 ტ. II /.

2004 წლის 3 აგვისტოს მ. გ-მა სარჩელი აღძრა ლაგოდეხის რაიონულ სასამართლოში ნ. ხ-ას მიმართ, რომლითაც მოითხოვა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის შესაბამისად, მოპასუხის მფლობელობიდან მიწის ნაკვეთის გამოთხოვა /იხ.ს.ფ. 1, ტ.1/.

ლაგოდეხის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 23 დეკემბრის საოქმო განჩინებით ნ. ხ-ას სარჩელი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ლაგოდეხის სარეგისტრაციო სამსახურის, მესამე პირის სოფელ კაბალის საკრებულოს მიმართ და მ. გ-ის სარჩელი ნ. ხ-ას მიმართ გაერთიანდა ერთ წარმოებად /იხ.ს.ფ. 329-331, ტII/.

ლაგოდეხის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 12 აპრილის გადაწყვეტილებით ნ. ხ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; მ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც რაიონულმა სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

რაიონულმა სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტები:

2002 წლის 24 აპრილს საჯარო რეესტრში ფ. ო-ას სახელზე აღირიცხა 3913,679 კვ. მეტრი მიწის ნაკვეთი. სააღრიცხვო ბარათში უფლების დამადასტურებელ იურიდიულ დოკუმენტად მითითებულია სოფელ კაბალის და ........-ის მიწის რეფორმის კომისიის ერთობლივი სხდომის 1997 წლის 12 მაისის ¹8 დადგენილება, რომელიც ამ კომისიას არ გამოუცია და იგი არ არსებობს. 2002 წლის 24 აპრილს ფ. ო-ას და მ. გ-ს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რითაც ფ. ო-ამ მ. გ-ს მიჰყიდა 3913,679 კვ. მეტრი მიწის ნაკვეთი. საჯარო რეესტრში მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ რეგისტრირებულია მ. გ-ი. მხარეებს შორის სადავო იყო ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთის ნაწილი _ 0,13 ჰა, რომელიც დანარჩენ ნაკვეთთან ერთად მიეყიდა მ. გ-ს და წარმოადგენდა მის საკუთრებას. მოსარჩელის განმარტებით, 1990 წლიდან მიწის ინვენტარიზაციის აქტებით, მიწების ზონარგაყრილი წიგნებით და საკომლო დავთრებით სადავო 0.13 ჰა მიწის ნაკვეთი მასზე ირიცხებოდა. 1998 წელს აღნიშნული ნაკვეთი მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, საკუთრების უფლებით მას გადაეცა, მაგრამ კაბალის საკრებულოს და მიწის რეფორმის კომისიის 1997 წლის 12 მაისის არარსებული ¹8 დადგენილების საფუძველზე საჯარო რეესტრში მიწა ფ. ო-ას სახელზე აღირიცხა. ამდენად, მოსარჩელის მოსაზრებით, საჯარო რეესტრის უკანონო ჩანაწერი, როგორც ფ. ო-ას, ასევე მ. გ-ის მიმართ უნდა შეიცვალოს.

რაიონულმა სასამართლომ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება, რომ 2002 წლის 24 აპრილს საჯარო რეესტრში მიწის ნაკვეთის ფ. ო-ას სახელზე აღრიცხვა მოხდა კანონდარღვევით, რადგან სააღრიცხვო ბარათში მითითებული იურიდიული დოკუმენტი _ ზემოაღნიშნული კომისიის ¹8 დადგენილება არ არსებობდა, მაგრამ სასამართლოს დასკვნით, ეს გარემოება საჯარო რეესტრში ცვლილების შეტანის და სადავო 0.13 ჰა მიწის ნაკვეთის მოსარჩელისთვის მიკუთვნების საფუძველს არ წარმოადგენდა, რამდენადაც სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის I ნაწილით, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ანუ რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. 2002 წლის 24 აპრილს, მ. გ-სა და ფ. ო-ას შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების დროს, ეს უკანასკნელი საჯარო რეესტრში ირიცხებოდა სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ, რის გამოც მ. გ-მა სადავო ნაკვეთი შეიძინა კანონიერი მესაკუთრისგან, უძრავი ნივთის შესყიდვისთვის კანონით დადგენილი წესების დაცვით.

რაიონულმა სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი და განმარტა, რომ შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. მ. გ-ის ჩვენებით, მან არ იცოდა, რომ ნ. ხ-ას პრეტენზია ჰქონდა სადავო მიწასთან დაკავშირებით, რადგან გარიგების დადების დროს მიწას ფ. ო-ა ფლობდა, ის იყო მესაკუთრე და ასეთად იყო რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში. ამასთან, მესამე პირის ჩვენებებით, სასამართლომ დაასკვნა, რომ ნ. ხ-ა სადავო მიწის ნაკვეთს თვითნებურად დაეუფლა მხარეებს შორის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების შემდეგ, ხოლო სარჩელი სასამართლოში აღძრა ამ ფაქტიდან რვა თვის შემდეგ.

რაიონული სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელემ ვერ წარადგინა სასამართლოში მტკიცებულება, რომელიც გააბათილებდა მ. გ-ის ჩვენებას და დაადასტურებდა, რომ ეს უკანასკნელი არაკეთილსინდისიერ შემძენს წარმოადგენდა, ხოლო სსსკ-ის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. რაიონულმა სასამართლომ არ გაიზიარა მესამე პირის _ მ. გ-ის მოსაზრება 1973 და 1989 წლების მიწების ზონარგაყრილი წიგნის სიყალბის თაობაზე და განმარტა, რომ მხარემ მტკიცებულებებით აღნიშნული დოკუმენტების სიყალბე ვერ დაადასტურა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, რაიონული სასამართლო დასკვნით მ. გ-ი სადავო მიწის ნაკვეთის კეთილსინდისიერ შემძენს წარმოადგენდა. ამდენად, საჯარო რეესტრში გამსხვისებლის სააღრიცხვო ბარათში შეტანილი არასწორი ჩანაწერი გავლენას ვერ მოახდენდა მის სანივთო უფლებაზე და ვერც საჯარო რეესტრში ცვლილების შეტანის საფუძველი გახდებოდა. ამასთან, სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია სასარჩელო მოთხოვნა, გამსხვისებლის ფ. ო-ას სააღრიცხვო ბარათში ცვლილების შეტანის თაობაზე და განმარტა, რომ ეს უკანასკნელი სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს აღარ წარმოადგენდა, რის გამოც საჯარო რეესტრში ცვლილების შეტანა იურიდიულ შედეგს არ წარმოშობდა.

რაიონულმა სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია მ. გ-ის სარჩელი ნ. ხ-ას მიმართ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ და განმარტა, რომ 2002 წლის 24 აპრილს მ. გ-მა ფ. ო-გან შეიძინა 0,39 ჰა მიწის ნაკვეთი. რომელშიც შედიოდა მხარეებს შორის სადავო 0,13 ჰა მიწის ნაკვეთი, ხოლო ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება რეგისტრირებულ იქნა საჯარო რეესტრში.

რაიონულმა სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 170-172-ე მუხლების საფუძველზე მ. გ-ის სარჩელი მიიჩნია საფუძვლიანად, რამდენადაც მ. გ-ი, როგორც მესაკუთრე, უფლებამოსილია, გამოითხოვოს ქონება უკანონო მფლობელობიდან და მოითხოვოს ხელშეშლის აღკვეთა /იხ.ს.ფ. 375-378, ტ II/.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ხ-ამ, რომლითაც მოითხოვა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნება, შემდეგი მოტივით:

რაიონულმა სასამართლომ მოპასუხის მიერ მიწის შეძენა კანონიერდ მიიჩნია, მაშინ, როცა მოსარჩელის ოჯახს 1989 წლიდან დაუკანონეს 0.13 ჰა და ეს სადავოდ არავის გაუხდია. მოპასუხემ იცოდა, რომ მოსარჩელე ამუშავებდა მიწის ნაკვეთს, რის გამოც სადავო სამართალურთიერთობაზე არ შეიძლება გავრცელდეს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის მოქმედება, მით უფრო, რომ მ. გ-მა მიწა ფ. ო-გან შეიძინა ყალბი საბუთების საფუძველზე, ამასთან რაიონულმა სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლი, რამდენადაც რეესტრში ჩანაწერის შეტანა მოხდა ყალბი დოკუმენტების საფუძველზე /იხ.ს.ფ. 381-390/.

სააპელაციო სასამართლოს 2007 წლის 13 მარტის განჩინებით ნ. ხ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, შესაბამისად, უცვლელად დარჩა რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, რაც სააპელაციო სასამართლომ დაასაბუთა შემდეგნაირად:

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, 2002 წლის 24 აპრილს ფ. ო-ზე საკუთრების უფლებით აღირიცხა 2913,697 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ლაგოდეხის რაიონის სოფელ ...........-ში, რომელშიც სადავო 0.13 ჰა-ც შედის, ფ. ო-ამ იგი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გაასხვისა მ. გ-ზე. სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი და განმარტა, რომ გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომ სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს ნ. ხ-ვა წარმოადგენდა და აღნიშნული ცნობილი იყო შემძენისათვის, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა. ამასთან, ლაგოდეხის რაიონის სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების თანახმად, ნ. ხ-ას უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ფ. ო-ასა და მ. გ-ს შორის 2002 წლის 24 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმებასა და მიწის დაბრუნებაზე, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მ. გ-ი სადავო მიწის ნაკვეთის კეთილსინდისიერი შემძენია და საჯარო რეესტრში გამსხვისებლის სააღრიცხვო ბარათში შეტანილი არასწორი ჩანაწერი გავლენას ვერ მოახდენდა მის სანივთო უფლებაზე და ეს გარემოება საჯარო რეესტრში ცვლილების შეტანის საფუძველი ვერ გახდებოდა. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს წარმოადგენდა რა მ. გ-ი, რომლითაც სარგებლობდა ნ. ხ-ა, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლების საფუძველზე არსებობდა მ. გ-ის სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლები /იხ.ს.ფ. 439449, ტ. II/.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ხ-ამ, რომლითაც მოითხოვა სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება /იხ.ს.ფ. 459-462, ტ. II.

კასაციის მოტივი:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი. 2002 წლის 27 დეკემბერს კასატორისათვის ცნობილი გახდა, რომ მისი კუთვნილი მიწა ლაგოდეხის რაიონის სოფელ ...........-ში 0,35 ჰა მიწის ფართით, რომელიც ერიცხებოდა საკომლო წიგნის ჩანაწერებით და 1995 წლის ¹47 დადგენილებით და რომელსაც 1989 წლიდან ფლობდა, 0,13 ჰა გაფორმებული იყო საჯარო რეესტრში ფ. ო-ზე. საჯარო რეესტრმა რომ მოახდინოს პიროვნებაზე საკუთრების რეგისტრაცია, ამისათვის საჭიროა საკუთრების რეგისტრაციის გრაფაში მიეთითოს საფუძველი. ფ. ო-ზე კი საჯარო რეესტრში კასატორის კუთვნილი სადავო მიწის 0,13 ჰა-ს აღრიცხვის საფუძველი გახდა სოფ. ..........-ის საკრებულოს 1997 წლის 2 მაისის ¹8 დადგენილება, რომელიც არ არსებობს, რამდენადაც სოფ. ...........-ის მიწის რეფორმებისა და საკრებულოს ერთობლივ კომისიას 1997 წლის 2 მარტის ¹8 დადგენილება არ მიუღია.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამომცემი ორგანო ვალდებულია საკუთარი ინიციატივით ან დაინტერესებული მხარის მოთხოვნით არარად აღიაროს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ხოლო საკრებულოს თავმჯდომარემ აღიარა, რომ ¹8 დადგენილება, რომელიც საფუძვლად დაედო ფ. ო-ას მიწის რეგისტრაციას საჯარო რეესტრში, არ მიუღიათ, შესაბამისად სასამართლოს უნდა ჩაეთვალა, რომ ეს იყო არარა დადგენილება, რაც საჯარო რეესტრში ცვლილებების შეტანის საფუძველი უნდა გამხდარიყო. ფ. ო-ას გრაფაში სახელზე მიწის რეგისტრაცია განხორციელდა კანონის უხეში დარღვევით და არარა აქტის საფუძველზე ფ. ო-ამ საკუთრებაში მიიღო არარსებული უფლება სადავო მიწის 0,13 ჰა-ზე.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ მ. გ-ა კეთილსინდისიერი შემძენია და გადაწყვეტილების გამოტანის დროს იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლით, რაც არასწორია, რამდენადაც მ. გ-ას არ შეიძლებოდა სცოდნოდა, რომ ფ. ო-ა იყო სადავო მიწის 0,13 ჰა კეთილსინდისიერი მესაკუთრე, ვინაიდან 2004 წლის 24 აპრილს მოხდა ფ. ო-ზე საკუთრების რეგისტრაცია, იმავე დღესვე მოხდა ფ. ო-სა და მ. გ-ას შორის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების გაფორმება და მ. გ-ას საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია. სამოქალაქო კოდექსის 489-ე მუხლის თანახმად, მ. გ-ამ ვ. ო-გან შეიძინა უფლებრივად ნაკლის მქონე ნივთი, რამდენად, უფლებრივ ნაკლს უთანაბრდება, თუ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია არარსებული უფლება, რაზედაც სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მოცემულ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნა იყო რეესტრის ჩანაწერში უზუსტობის შესწორება. სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას არ გამოიყენა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 59-ე მუხლი, რომლის თანახმად ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში გაასწოროს გამოთვლის დროს დაშვებული შეცდომები.

საკასაციო სასამართლოს 2007 წლის 2 ოქტომბრის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. მუხლის გ) პუნქტის საფუძველზე ნ. ხ-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად /პროცესუალური კასაცია/.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ნ. ხ-ას საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 13 მარტის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, სათანადოდ არ შეაფასა ისინი, არასწორად განმარტა კანონი, რაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველია.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ მ. გ-ზე ნაკვეთის გასხვისებისას ფ. ო-ა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის შესაბამისად, ითვლებოდა სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ და საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, რომ შემძენისათვის _ მ. გ-თვის ცნობილი იყო, რომ სადავო მიწის მესაკუთრეს წარმოადგენდა ნ. ხ-ა. აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის შესაბამისად, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიკვლია ფაქტობრივი გარემოებები, არ იმსჯელა და არ შეაფასა მხარის _ აპელანტის აპელირება იმ ფაქტზე, რომ ნ. ხ-ა 1989 წლიდან თავის ნაკვეთთან ერთად ფლობდა სადავო 0,13 ჰა მიწის ნაკვეთს და მ. გ-მა იცოდა, რომ ნ. ხ-ას ოჯახს დაკანონებული ჰქონდა სადავო ფართი. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა აღნიშნულ გარემოებაზე და მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევის შედეგად შეეფასებინა აღნიშნული გარემოება ქმნიდა თუ არა იმის წინაპირობას, რომ მ. გ-ი სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის შესაბამისად, მიეჩნია კეთილსინდისიერ შემძენად. ამასთან, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ფ. ო-ას მიერ სადავო მიწის ფართის საჯარო რეესტრში დარეგისტრირება, მ. გ-თან ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმება და სადავო ფართის მ. გ-ის სახელზე აღრიცხვა მოხდა ერთსა და იმავე დღეს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია აღნიშნულ გარემოებებზე, რის გამოც ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დაუსაბუთებელია და მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.

აღნიშნულის თაობაზე საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის საკასაციო პრეტენზიას, რომ სასამართლოს არ უნდა ეხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით. მითითებულთან დაკავიშრებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის შესაბამისად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი, ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. მითითებული ნორმით დადგენილი საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, როგორც მნიშვნელოვანი გამოვლინება ნდობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპისა, სერიოზულ გარანტიას წარმოადგენს კეთილსინდისიერი პარტნიორის უფლების დაცვისათვის. საჯარო რეესტრის სისწორის ვარაუდი გულისხმობს უფლების ადრინდელ მფლობელზე, ასევე მის შემძენზე რეგისტრაციის სისწორეს და მისი ვარაუდი უადვილებს შემძენს მტკიცების ტვირთს, მაგრამ სამოქალაქო კოდექსის 312.2 მუხლის შესაბამისად, რეესტრის სანდოობის აღიარება არ არის საკმარისი შემძენის კეთილსინდისიერად მიჩნევისათვის თუ შემძენმა იცოდა რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ. ჩანაწერის უზუსტობის ცოდნა ნიშნავს იმ გარემოებათა ცოდნას, რის გამოც ჩანაწერია უზუსტო. აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა რა სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით და რეესტრის უტყუარობის ფიქციის საფუძველზე კეთილსინდისიერ შემძენად მიიჩნია მ. გ-ი, არ უმსჯელია და არ გამოუკვლევია ცნობილი იყო თუ არა მ. გ-თვის რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ და არსებობდა თუ არა იმის წინაპირობა, რომ შემძენს სცოდნოდა გამსხვისებლის არაუფლებამოსილების შესახებ.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ ისარგებლა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული საპროცესო უფლებამოსილებით და არ მიიღო ზომები სათანადო მტკიცებულებათა შესაგროვებლად, არ მოიწვია მოწმეები, რამდენადაც სოფელ .........-ას მოსახლეობის ჩვენებები, სადაც ცხოვრობენ მოდავე მხარეები, ხელს შეუწყობს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების დადგენას.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ მ. გ-ი წარმოადგენდა კეთილსინდისიერ შემძენს, რადგან ლაგოდეხის რაიონული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების თანახმად, ნ. ხ-ას უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ფ. ო-სა და მ. გ-ს შორის 2002 წლის 24 აპრილს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების გაუქმებასა და მიწის დაბრუნებაზე. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა დაუსაბუთებელია, რადგან ნ. ხ-ას მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარი ეთქვა იმ მოტივით, რომ ამ უკანასკნელმა სსსკ-ის 85-ე მუხლის შესაბამისად, თანხმობა არ განაცხადა საქმეში მოპასუხედ მ. გ-ის ჩართვაზე, რომელიც წარმოადგენდა ხელშეკრულების მხარეს და რომლის ინტერესებსაც ეხებოდა სადავო საკითხი.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია სააპელაციო საჩივარში მითითებულ გარემოებებზე, არ გამოუკვლევია ისინი და დასკვნა იმის თაობაზე, რომ აპელანტს არ წამოუყენებია რეალური არგუმენტები, რომლებითაც გაბათილდებოდა რაიონული სასამართლოს დასკვნები, დაუსაბუთებელია, არ არის განმტკიცებული შესაბამისი მტკიცებულებებით, სასამართლოს გადაწყვეტილებით ნამსჯელი არ არის და შესაბამისად გაქარწყლებული სააპელაციო საჩივარში მითითებული მოტივები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ კასატორ ნ. ხ-ას მიერ წამოყენებული საკასაციო პრეტენზიები დასაბუთებელი და დასაშვებია, შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონშეუსაბამობის თაობაზე და სსსკ-ის 412-ე მუხლის შესაბამისად, მოცემული საქმე ექვემდებარება ხელახლა განხილვას, რა დროსაც სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს ზემოაღნიშნულ გარემოებებზე და მათი გამოკვლევისა და შეფასების შედეგად მიიღოს გადაწყვეტილება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვენელა რა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე, 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. ხ-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2007 წლის 13 მარტის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.